Hôm nay,  

Trung Hoa Và Sa Mạc Năng Lượng Trên Nóc Thế Giới

10/17/202500:00:00(View: 914)
Solar

Trung tâm của hệ thống này là Talatan Solar Park, thuộc huyện Cộng Hòa (Gonghe), tỉnh Thanh Hải – một vùng bán sa mạc thưa dân, nằm trong phần đất mà người Tây Tạng gọi là Amdo, nơi chào đời của Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện nay đang sống lưu vong.


Trên cao nguyên Tây Tạng – vùng đất được mệnh danh là “nóc thế giới” – hàng triệu tấm pin mặt trời trải rộng đến tận chân trời, phủ kín 420 cây số vuông, tức hơn bảy lần diện tích đảo Manhattan. Tại đây, ánh nắng gay gắt của không khí loãng ở độ cao gần 10.000 bộ trở thành mỏ năng lượng khổng lồ cho Trung Hoa.

Giữa thảo nguyên lạnh và khô, những hàng trụ gió nối dài trên triền núi, các con đập chắn ngang dòng sông sâu, cùng đường dây cao thế băng qua sa mạc, hợp thành một mạng lưới năng lượng sạch lớn nhất thế giới. Tất cả đổ về đồng bằng duyên hải, cung cấp điện cho các thành phố và khu kỹ nghệ cách xa hơn 1.600 cây số.

Trung tâm của hệ thống này là Talatan Solar Park, thuộc huyện Cộng Hòa (Gonghe), tỉnh Thanh Hải – một vùng bán sa mạc thưa dân, nằm trong phần đất mà người Tây Tạng gọi là Amdo, nơi chào đời của Đức Đạt Lai Lạt Ma hiện nay đang sống lưu vong. Chỉ riêng Talatan đã có công suất gần 17.000 megawatt, đủ cho mọi gia đình ở thành phố Chicago, và vẫn đang mở rộng với mục tiêu gấp mười lần diện tích Manhattan trong ba năm tới. Bao quanh là 4.700 megawatt điện gió và hơn 7.000 megawatt thủy điện, hợp thành trục năng lượng tái tạo bền vững.

Theo chính quyền Thanh Hải, khí hậu lạnh và không khí loãng giúp hiệu suất pin mặt trời tăng cao, trong khi đất bằng phẳng thuận tiện cho việc vận chuyển và lắp đặt. Giá điện mặt trời tại đây rẻ hơn khoảng 40% so với điện than. Nguồn năng lượng này không chỉ đủ cho toàn tỉnh mà còn nuôi các trung tâm dữ liệu đang phát triển nhanh – nơi xử lý trí tuệ nhân tạo và điện toán quy mô lớn của Trung Hoa.

Dù vẫn đốt nhiều than hơn phần còn lại của thế giới cộng lại, Bắc Kinh đang nỗ lực viết lại hình ảnh năng lượng của mình. Tại Liên Hiệp Quốc hồi tháng trước, Tập Cận Bình tuyên bố Trung Hoa sẽ cắt giảm khí thải toàn diện và mở rộng năng lượng tái tạo lên gấp sáu lần trong những năm tới – một cam kết khiến giới ngoại giao quốc tế phải chú ý. Trong khi đó, Hoa Kỳ dưới thời Trump lại thúc đẩy các nước mua thêm dầu, khí và than Mỹ, thì Trung Hoa dồn lực chế tạo pin mặt trời, tua-bin gió, xe điện và pin lưu trữ, với tham vọng trở thành nhà cung cấp năng lượng sạch của toàn cầu.

Nhờ chính sách đầu tư và quy hoạch tập trung, các công ty điện lực quốc doanh đang giúp đất nước dần thoát khỏi lệ thuộc vào than, dầu và khí nhập cảng. Năng lượng sạch hiện cung cấp điện cho 48.000 cây số đường sắt cao tốc cùng hàng triệu xe điện, đồng thời bảo đảm giá rẻ để Trung Hoa tiếp tục sản xuất chính các tấm pin đang bán cho thế giới.

Bên cạnh đó, Bắc Kinh còn mở rộng công trình thủy điện tại Nam Tây Tạng. Vào tháng Bảy, Thủ tướng Lý Cường chủ trì lễ khởi công năm đập mới trên sông Yarlung Tsangpo – dòng sông chảy qua Ấn Độ và trở thành Brahmaputra ở hạ lưu. Giới phân tích cho rằng đây sẽ là dự án thủy điện lớn nhất thế giới, song cũng là nguồn căng thẳng mới, vì New Delhi lo ngại Bắc Kinh có thể thao túng dòng nước về phía đông Ấn Độ.

Những dự án này diễn ra trong vùng núi kín cổng, hầu như không cho báo chí ngoại quốc tiếp cận. Dẫu vậy, sự im lặng này không che khuất quy mô: chỉ riêng Thanh Hải đã sản xuất lượng điện sạch tương đương công suất đập Tam Hiệp – và cứ mỗi ba tuần, Trung Hoa lại lắp thêm số pin mặt trời đủ để tái tạo công suất ấy.

So với các nước khác, không nơi nào khai thác năng lượng ở độ cao đến thế. Thụy Sĩ từng thử lắp pin ở độ cao 5.900 bộ, nhưng chỉ đủ cung cấp cho 80 gia đình. Ở Chile, công ty nhà nước Trung Hoa hoàn thành dự án 480 megawatt tại sa mạc Atacama – vẫn chỉ là phần nhỏ so với Talatan. Gần Lhasa, một nhà máy khác đang đặt 150 megawatt pin ở độ cao 17.000 bộ.

Để khuyến khích đầu tư, trước đây các tỉnh miền tây còn cho doanh nghiệp thuê đất miễn phí, nhưng trung ương nay yêu cầu thu phí tượng trưng để khuyến khích sử dụng hiệu quả. Tại Talatan, nơi vốn là đồng cỏ chăn thả của người Tây Tạng, những tấm pin đầu tiên đặt quá thấp khiến đàn cừu khó gặm cỏ; nay toàn bộ đều được nâng cao hơn, cho phép súc vật đi lại dưới bóng pin.

Trung Hoa vẫn nhớ kinh nghiệm cay đắng của đập Tam Hiệp khi phải di dời hơn một triệu dân. Lần này, do vùng cao nguyên thưa thớt dân cư, việc giải tỏa ít gặp phản ứng. Nhưng chính quyền cũng cẩn trọng hơn: các dự án mới được mô tả là “chuyển đổi không cưỡng bức”, song thông tin thực tế hiếm khi được công bố.

Điện gió tại cao nguyên khó vận hành hơn vì không khí loãng khiến cánh quạt giảm lực, song nhờ gió thổi mạnh về đêm, hệ thống điện quốc gia có thể bù trừ cho lượng điện mặt trời ban ngày, tránh mất cân bằng tải. Thanh Hải còn gửi phần điện thừa về tỉnh Thiểm Tây; ngược lại, khi thiếu, Thiểm Tây bổ sung điện từ than.

Hai công trình thủy điện mới gần Talatan còn sử dụng kỹ thuật bơm nước lên núi bằng điện mặt trời thừa ban ngày, rồi cho chảy xuống tua-bin ban đêm – biến nước thành “pin tự nhiên” lưu trữ năng lượng.

Nguồn điện giá rẻ đã kéo nhiều kỹ nghệ mới đến vùng cao nguyên: các xưởng luyện thạch anh để sản xuất polysilicon, và các trung tâm dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo. Nhờ không khí lạnh, các trung tâm này tiết kiệm đến 40% điện so với nơi khác, và hơi nóng tỏa ra từ máy chủ được dẫn qua ống ngầm để sưởi ấm nhà dân, thay thế nồi hơi than truyền thống.

Đến năm 2030, Thanh Hải dự tính tăng gấp năm lần công suất trung tâm dữ liệu. Hệ thống cáp quang quốc gia nối từ Thượng Hải lên cao nguyên giúp truyền dữ liệu cho các công ty công nghệ trong nước. Ngay cả chương trình múa rô-bốt trong dạ hội Tết Nguyên Đán vừa qua cũng được lập trình tại trung tâm dữ liệu ở Yushu, ở độ cao hơn 12.000 bộ.

Tuy nhiên, các ứng dụng cần phản ứng nhanh – như xe tự lái – vẫn phải đặt máy chủ ở miền đông, nơi dân cư đông và đường xá dày đặc. “Một trung tâm dữ liệu ở Thanh Hải không thể xử lý kịp khi xe gặp tình huống khẩn cấp,” phó giám đốc năng lượng tỉnh, Chu Viễn Thanh, nói.

Từ ánh nắng chói chang của Talatan đến dòng nước hung hãn của Yarlung Tsangpo, Trung Hoa đang tái định nghĩa khái niệm quyền lực năng lượng. Không còn là dầu, than và khí đốt, mà là nắng, gió và nước – những nguồn không ai chiếm hữu được, nhưng ai khai thác khôn ngoan sẽ nắm được tương lai.

Cung Mi sưu tầm
Nguồn: ‘Why China Built 162 Square Miles of Solar Panels on the World’s Highest Plateau’ đăng trên tờ The New York Times.
 

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Khi nhiều nơi trên thế giới sửa soạn đón năm mới vào đầu tháng Giêng, thì ở không ít quốc gia và nền văn hóa khác, năm mới lại đến vào những thời điểm hoàn toàn khác. Dù là lịch Gregory, lịch âm, lịch dương–âm hay các hệ lịch cổ gắn với tôn giáo và thiên nhiên, việc đánh dấu một năm mới vẫn là tập tục lâu đời. Ăn uống, lễ nghi, sum họp gia đình và suy ngẫm về năm cũ là những điểm chung; khác biệt nằm ở nhịp thời gian và ý nghĩa tinh thần mà mỗi nền văn hóa gửi gắm vào khoảnh khắc ấy.

Năm 2025 là một năm sôi động của khoa học, khi những bước tiến lớn đã được thực hiện trong nhiều lĩnh vực, từ y học, thiên văn, khảo cổ đến công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Những phát hiện và sự kiện này không chỉ mở rộng hiểu biết của con người về thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi mới, thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ trong tương lai.

Ở Hoa Kỳ, khoa học xưa nay hiếm khi giành hàng tít lớn trên báo, cho dù ngân sách nghiên cứu suốt nhiều thập niên vẫn vững vàng qua mọi triều tổng thống như một thứ “quốc ước bất thành văn” về tri thức thuần túy. Năm 2025, khúc quân hành êm ả đó bỗng khựng lại: chính quyền Donald Trump, trở lại Nhà Trắng với nghị trình cải tổ khoa học và kỹ nghệ theo hướng ý thức hệ, đã kéo chính sách khoa học từ trang trong ra thẳng trang nhất.

Thuế quan — thứ từng vắng bóng trên mặt báo suốt nhiều thập niên — nay trở lại trung tâm chính sách kinh tế Hoa Kỳ, trong lúc Tối Cao Pháp Viện đang xét tính hợp hiến của các mức thuế toàn cầu do Tổng thống Donald Trump ban hành. Bài viết dưới đây, theo phân tích của Kent Jones, giáo sư kinh tế danh dự Đại học Babson, đăng trên The Conversation ngày 11 tháng 12 năm 2025, nhằm giải thích cặn kẽ thuế quan là gì, ai thực sự gánh chịu, và vì sao vấn đề này đang tác động trực tiếp đến túi tiền và tương lai kinh tế nước Mỹ. Thuế quan, nói gọn, là thuế đánh lên hàng hóa nhập cảng. Khi một công ty Hoa Kỳ nhập hàng từ nước ngoài, Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ sẽ gửi hóa đơn thuế; doanh nghiệp phải nộp đủ thì hàng mới được thông quan. Trên giấy tờ, người trả thuế là nhà nhập cảng. Nhưng trên thực tế, phần lớn chi phí ấy được chuyển thẳng sang người tiêu dùng qua giá bán cao hơn — từ thực phẩm, xe cộ cho đến quà tặng cuối năm.

Vào những ngày cuối tháng Tám của năm 2025, tôi cùng hai đồng nghiệp đã quyết định từ bỏ chức vụ tại Cơ Quan Kiểm Soát và Phòng Bệnh (CDC). Chúng tôi ra đi vì không thể tiếp tục im lặng khi chứng kiến tính liêm chính khoa học ngày một xói mòn, còn cơ sở hạ tầng y tế công cộng của quốc gia cứ dần rệu rã dưới sự lãnh đạo của Robert F. Kennedy Jr., Bộ trưởng Bộ Y tế và Nhân sinh (HHS). Khi đó, chúng tôi đã khẩn thiết kêu gọi Quốc Hội, các tổ chức chuyên ngành và các bên liên quan trong lĩnh vực y tế công cộng hãy can thiệp trước khi xảy ra những thiệt hại không thể cứu vãn. Tôi rời đi với niềm tin mọi thứ rồi sẽ được chấn chỉnh.

Khi nhìn bản đồ thế giới và duyệt xét lịch sử hình thành, chúng ta nhận thấy có rất nhiều điểm tương đồng giữa Canada và Úc Đại Lợi.

Người Việt miền Nam từng trải qua một bài học cay đắng: sau 1975, những lời nói về “thống nhất” và “hàn gắn” không bao giờ đi cùng sự nhìn nhận. Không một lời chính thức nào nhắc đến các trại cải tạo, những cuộc tước đoạt, hay những đời sống bị đảo lộn dưới tay những người nhân danh chiến thắng. Không có sự thật, hòa giải chỉ là chiếc khẩu hiệu rỗng. Câu chuyện nước Mỹ hôm nay, khi chính quyền muốn làm mờ các chứng tích về chế độ nô lệ, cho thấy một điều quen thuộc: không quốc gia nào trưởng thành bằng cách giấu đi phần tối. Sự thật không tự biến mất chỉ vì người ta muốn quên.

Hai mươi năm trước, Thống đốc Jeb Bush ký đạo luật “stand your ground” (đứng vững tại chỗ), được giới ủng hộ xem là một biện pháp chống tội phạm dựa trên “lý lẽ thường tình”. Lời hứa khi ấy: bảo vệ người dân tuân thủ pháp luật khi họ dùng vũ lực để tự vệ. Sau vụ George Zimmerman được tha trong cái chết của Trayvon Martin, đồng bảo trợ dự luật, dân biểu Dennis Baxley, vẫn bảo rằng “trao quyền” cho người dân sẽ giúp chặn bạo lực.

“Di sản, còn có thể mang hình thức phi vật thể của lối nghĩ, lối sống, lối hành động, mà con người miền Nam khi xưa đã được trau dồi, hun đúc qua tinh thần của thể chế, của một nền dân chủ hiến định. Chính con người, chính cộng đồng xã hội mới là trung tâm và cũng là cội nguồn lẫn mục đích của mọi bản hiến pháp.” – Hải Sa, “Ngót 60 năm từ một khế ước nhân quyền dang dở,” trang 56 Cùng với tin tạp chí Luật Khoa vừa được đề cử giải thưởng Tự Do Báo Chí năm 2025 của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới, ban chủ trương trong một thư tới độc giả vào cuối tháng 10 đồng thời thông báo việc phát hành ấn bản đặc biệt với chủ đề “70 Năm Việt Nam Cộng Hòa – Chân Dung & Di Sản” gồm 86 trang, với 14 bài vẽ lại hành trình từ ra đời tới bị bức tử của nền dân chủ duy nhất của Việt Nam và di sản của thể chế yểu mệnh này để lại. Bài này nhằm điểm qua nội dung của ấn bản đặc biệt này, và sẽ chú trọng vào một bài đã gợi nơi người viết một suy tư sâu sắc.

Một nhóm sử gia, thủ thư và tình nguyện viên đang gấp rút chạy đua với thời gian – và với chính quyền Trump – để giữ lại những mảnh ký ức của nước Mỹ.Từ hình ảnh người nô lệ bị đánh đập, các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Thế Chiến II, đến những bảng chỉ dẫn về biến đổi khí hậu ở công viên quốc gia, tất cả đều có thể sớm biến mất khỏi tầm mắt công chúng. Trong vài tháng gần đây, hơn một ngàn sáu trăm người – giáo sư, sinh viên, nhà khoa học, thủ thư – đã âm thầm chụp lại từng góc trưng bày, từng bảng giải thích, để lập ra một kho lưu trữ riêng tư. Họ gọi đó là “bản ghi của công dân” – một bộ sưu tập độc lập nhằm bảo tồn những gì đang tồn tại, trước khi bị xoá bỏ bởi lệnh mới của chính quyền.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.