Hôm nay,  

Lừa Đảo Người Cao Niên Ngày Càng Nhiều, Cần Làm Gì Để Tránh Bị Lường Gạt?

21/06/202400:00:00(Xem: 3674)

lua dao cao nien
Không chỉ các cụ, tất cả mọi người đều nên cẩn trọng trong thời buổi lừa gạt đảo điên. (Nguồn: pixabay.com)
 
Theo FBI, người cao niên trên 60 tuổi ở Hoa Kỳ đã mất hơn 3 tỷ MK vào tay những kẻ lừa đảo vào năm 2023. Để dễ hình dung con số này lớn cỡ nào, Eras Tour của Taylor Swift gần đây được loan tin là chuyến lưu diễn đầu tiên kiếm được 1 tỷ MK. Nghĩa là, số tiền mà người cao niên ở Hoa Kỳ bị lừa nhiều gấp ba lần số tiền từ tour diễn thành công vang dội của Taylor Swift.
 
Các bác sĩ lão khoa cho biết nhiều bệnh nhân thường kể về việc họ bị lừa đảo. Và hậu quả có thể tệ hơn nhiều so với việc chỉ mất mát tiền bạc. Bị lừa đảo có thể gây ra những tổn thương tâm lý nặng nề, nạn nhân có thể cảm thấy rất xấu hổ vì đã bị lừa, tự trách bản thân vì không nhận ra mình bị lừa. Cảm giác xấu hổ và nghi ngờ có thể ảnh hưởng xấu đến các mối quan hệ của họ, khiến họ khó tin tưởng người khác, tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và thể chất của nạn nhân.
 
Chỉ và nhắc nhở ông bà, cha mẹ cách nhận biết các dấu hiệu của lừa đảo, làm sao để tránh bị lừa đảo, và cả cách báo cáo khi bị lừa, sẽ có thể giúp các cụ tránh bị những tổn thương không đáng có.
 
Người cao niên ngày càng là mục tiêu lừa đảo
 
Theo một báo cáo gần đây của FBI, nạn lừa đảo người cao niên ngày càng phổ biến. Năm 2023, số lượng người cao niên trên 60 tuổi ở Hoa Kỳ gửi đơn khiếu kiện tới Trung Tâm Khiếu Kiện Tội Phạm Mạng của FBI (Internet Crime Complaint Center, IC3) nhiều hơn 14% so với năm trước. Ước tính thiệt hại tài chánh năm 2023 cũng tăng 11% so với năm 2022.
 
Những con số này, dù có vẻ nghiêm trọng đến đâu, cũng chỉ là một phần nhỏ so với thực tế, vì rất nhiều vụ lừa đảo khác chưa được báo cáo. Chỉ khoảng một nửa số vụ khiếu kiện về tội phạm mạng mà FBI nhận được là có thông tin về độ tuổi của nạn nhân. Điều này có nghĩa là số vụ lừa đảo người cao niên trên thực tế cao hơn nhiều so với những gì được báo cáo.
 
Hơn nữa, những con số thống kê này chưa bao gồm các vụ lừa đảo diễn ra qua điện thoại, qua mail hoặc gặp trực tiếp. Và nhiều nạn nhân không báo án việc mình bị lừa, thường là vì xấu hổ, sợ hãi hoặc không biết phải làm gì.
 
Mặc dù bất kỳ độ tuổi nào đều có thể trở thành nạn nhân của những kẻ lừa đảo, nhưng người cao niên là dễ bị tổn thương hơn hết. Theo FBI, người cao niên thường bị nhắm mục tiêu vì họ có khuynh hướng nhẹ dạ và tử tế hơn. Họ cũng thường có tiền tiết kiệm, có nhà và có good credit (điểm tín dụng tốt) – tất cả những điều này làm cho họ trở thành “con mồi” hấp dẫn trong mắt bọn lừa đảo.
 
Các cụ cũng thường không rành mấy công nghệ hiện đại, nên càng dễ bị lừa qua mạng hơn. Thí dụ, một cụ mà năm nay 85 tuổi thì có thể đã về hưu từ năm 2004 – tức là 3 năm trước khi Apple ra mắt chiếc iPhone đầu tiên! Dù rằng nhiều loại công nghệ mới đã trở nên quá quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày, nhưng thường thì chỗ làm mới là nơi buộc chúng ta phải học cách nhận biết và tránh các vụ lừa đảo trực tuyến.
 
Đầy rẫy các loại lừa đảo!
 
Trong năm 2023, loại lừa đảo phổ biến nhất đối với người cao tuổi là giả làm nhân viên hỗ trợ kỹ thuật (tech-support scams). Các hình thức lừa đảo phổ biến khác bao gồm gạt tình, lường gạt mua sắm trên mạng, lừa đảo đầu tư. Phổ biến nhất là giả làm nhân viên hỗ trợ kỹ thuật rồi lường gạt qua điện thoại, còn mất tiền nhiều nhất là các nạn nhân bị lừa đảo đầu tư. Số tiền bị lừa đảo đầu tư chiếm gần một nửa tổng số tiền mà người cao niên trên 60 tuổi bị lừa gạt.
 
Bọn lừa đảo qua điện thoại thường nhắm mục tiêu vào các cụ, những trường hợp bị lừa qua điện thoại chiếm khoảng 40% số vụ lừa đảo người cao niên trong năm 2023, với thiệt hại tối thiểu là 770 triệu MK. Kẻ gian lợi dụng các công nghệ mới như AI để nhái giọng nói người thân của nạn nhân hoặc tạo video giả y như thật. Chúng nghĩ ra đủ thứ chiêu trò, hư hư thực thực, khiến các cụ không biết đâu mà lần.
 
Năm 2022, hơn 600 người gửi khiếu kiện cho FBI, báo rằng họ là nạn nhân trong một vụ lừa đảo liên quan đến Timeshare (nhà nghỉ mát với nhiều người làm chủ). Họ đã bị gạt tổng cộng gần 40 triệu MK. Nửa cuối năm 2023, bọn lừa đảo rộ lên chiêu trò giả danh các viên chức chính phủ và cơ quan hỗ trợ kỹ thuật để lường gạt nạn nhân thanh lý tài sản hoặc mua vàng – thiệt hại lên tới hơn 55 triệu MK.
 
Chống lại “đại dịch” lừa đảo
 
Cũng như với bất kỳ đại dịch nào, các công cụ “kiểm soát lây nhiễm” (infection control) sẽ giúp hạn chế sự lây lan. Tương tự như cách thuốc ngừa vaccine giúp tạo ra khả năng miễn dịch chống lại virus, nỗ lực phòng tránh có thể giúp mọi người đề cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo. Điều quan trọng nhất để tránh bị lừa gạt là học cách nhận biết, phát hiện những hành vi nào là lừa đảo. Dưới đây là một số mẹo đã được FBI tán thành là có thể giúp quý vị tránh bị lừa:
 
- Nếu cảm thấy bản thân hoặc người thân sắp gặp nguy hiểm, hãy gọi cảnh sát ngay lập tức.

- Hãy cảnh giác với các cuộc điện thoại, email và dịch vụ đến tận nhà dù quý vị không hề đặt hoặc yêu cầu.

- Đừng bấm vào bất kỳ đường nối link lạ nào mà quý vị nhận được qua email hoặc tin nhắn – ngay cả khi là do người quen gửi. Và cũng đừng bao giờ mở tệp đính kèm email từ người lạ.

- Nếu thấy không chắc về ai đó hoặc công ty nào đó, hãy thử tìm kiếm thông tin về họ trên mạng, như tên tuổi, email, số điện thoại và địa chỉ. Ngày nay, hầu hết các công ty đàng hoàng đều có ít nhiều thông tin trên mạng. Và nếu đó là kẻ gian, có thể người khác đã chia sẻ thông tin cảnh báo.

- Không bao giờ đưa hoặc gửi bất cứ thứ gì, bao gồm mọi thông tin cá nhân, tiền bạc, trang sức, séc hoặc thông tin chuyển tiền… cho bất kỳ người hoặc công ty nào mà quý vị không biết rõ thông tin về họ.

- Luôn cập nhật phần mềm bảo mật, phần mềm chống vi rút cho thiết bị của mình để tránh bị phần mềm độc hại tấn công.

- Kẻ xấu có thể sử dụng cửa sổ mở ra tự động “pop-up” để phát tán phần mềm độc hại. Nếu thấy có thông báo lạ bật lên, hãy ngắt kết nối Internet và tắt thiết bị. Hoặc quý vị có thể bật luôn tính năng chặn cửa sổ pop-up để khỏi bị bấm lộn.

- Không cho phép bất kỳ ai mà quý vị không biết rõ được quyền điều khiển từ xa vào máy tính hoặc thiết bị điện tử của quý vị, vì họ có thể xem được mọi thông tin cá nhân và tài khoản tài chánh của quý vị.

- Nếu ai đó kêu quý vị nói dối ngân hàng về lý do chuyển hoặc rút tiền, đó có thể là trò lừa đảo. Các công ty hợp pháp và có uy tín sẽ chẳng bao giờ yêu cầu quý vị giữ bí mật với gia đình hoặc bạn bè.

- Không nên hành động vội vàng khi bị thúc giục. Đây là một vấn đề lớn: bọn lừa đảo thường giả bộ là tình hình đang cấp bách lắm và hối quý vị chuyển tiền. Các công ty đàng hoàng sẽ luôn cho khách hàng thời gian suy nghĩ thấu đáo và đưa ra quyết định.

- Và có lẽ điều quan trọng nhất là hãy tin tưởng vào trực giác của quý vị.
 
Phải làm gì nếu nghĩ mình đã bị lừa?
 
Nếu đã cẩn thận lắm rồi mà vẫn xui xẻo bị lừa, quý vị không đơn độc! Và còn nước, còn tát, hãy cố gắng vớt vát được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Dưới đây là một số lời khuyên để ứng phó hậu quả:
 
- Nếu biết tội phạm có thể mở thiết bị hoặc vào tài khoản của mình, quý vị cần hành động ngay lập tức để bảo vệ danh tánh. Nếu tài khoản ngân hàng của quý vị bị ảnh hưởng, hãy liên lạc ngay với ngân hàng hoặc các tổ chức tài chánh liên quan và yêu cầu họ áp dụng các biện pháp bảo vệ. Thường xuyên theo dõi các giao dịch trong tài khoản ngân hàng, các tài khoản trực tuyến khác, cũng như kiểm tra thông tin cá nhân, báo cáo tín dụng để sớm phát hiện bất kỳ điều đáng ngờ nào.

- Liên lạc với văn phòng FBI tại địa phương, hoặc nếu đó là tội phạm lừa đảo qua mạng, hãy gửi thông tin khiếu kiện trực tuyến.

- Khi báo cáo, khiếu kiện một vụ lừa đảo, hãy cung cấp càng nhiều chi tiết càng tốt, như tên tuổi, ngày liên lạc, phương thức liên lạc, số điện thoại, email và thư từ cũng như các trang web mà kẻ lừa đảo sử dụng.

- Đồng thời, nên ghi lại chi tiết mọi thứ liên quan đến cách quý vị đã bị lừa và cách quý vị tương tác với kẻ gian, chẳng hạn như cách quý vị chuyển tiền cho chúng, nơi quý vị chuyển tiền, số tài khoản ngân hàng, và bất kỳ chỉ dẫn nào chúng đưa ra cho quý vị.

- Nếu có thể thì cứ giữ lại hết tất cả các tài liệu gốc, email, fax và nhật ký liên lạc.

- Bị lừa đảo có thể khiến quý vị sợ hãi và căng thẳng. Hãy tâm sự với những người quý vị thấy tin tưởng để họ giúp quý vị vượt qua thời gian khó khăn này. Một số nhóm hỗ trợ quý vị có thể tham khảo như AARP Fraud Watch Network và Cybercrime Support Network’s Peer Support Program.

- Nếu cảm thấy quá khó khăn để đối mặt với cảm xúc của mình sau khi bị lừa gạt, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia tâm lý, nhà trị liệu hoặc bác sĩ của quý vị.
 
Nếu quý vị có người thân hoặc chính quý vị từng là nạn nhân của một vụ lừa đảo, đừng quá ray rứt và ám ảnh. Ngay cả các chuyên gia thực thi pháp luật cũng đã bị lừa ngọt xớt. Ở tuổi 90, cựu giám đốc FBI William Webster đã trở thành nạn nhân của bọn lừa đảo, nhưng cụ đã dũng cảm chia sẻ câu chuyện của mình với mọi người.
 
Không nên cảm thấy xấu hổ khi bị lừa gạt, vì mình là nạn nhân chứ đâu phải kẻ xấu – nên không có gì phải hổ thẹn! Việc báo cáo và chia sẻ những kinh nghiệm bị lừa của bản thân không chỉ giúp tăng cường nhận thức của cộng đồng, giúp người khác tránh được những bẫy lừa tương tự, mà còn giúp các cơ quan chức năng có thêm thông tin để điều tra và ngăn chặn các vụ lừa đảo khác.

Nguyên Hòa biên dịch
Nguồn: “Elder fraud has reached epidemic proportions – a geriatrician explains what older Americans need to know” được đăng trên trang TheConversation.com.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Hiểu rõ về bảo hiểm, quyền lợi và cách sử dụng dịch vụ y tế là điều cần thiết để mỗi người có thể chủ động hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Vừa được hay tin nhà văn Doãn Quốc Sỹ đã ra đi trong sự tĩnh lặng của một tâm hồn lớn. Tâm hồn tồn trữ sự bình an của thiền thực dụng qua sự sinh hoạt hằng ngày như là “vô công dụng hạnh.”
Trong buổi điều trần tại Thượng Viện vào ngày 9 tháng 9 năm 2025 về vấn nạn tham nhũng trong khoa học (corruption of science), một nhóm nhân chứng đã trình bày một nghiên cứu chưa được công bố và đưa ra một lời tuyên bố hùng hồn. Họ cho rằng đây chính là bằng chứng quan trọng cho thấy vắc-xin làm tăng cơ nguy mắc các bệnh mãn tính ở trẻ em. Nghiên cứu này thậm chí còn sắp xuất hiện trong một bộ phim được quảng bá rầm rộ mang tên “An Inconvenient Study” (dự kiến phát hành vào đầu tháng 10 năm 2025).
Tại Detroit, thành phố từng là biểu tượng của ngành công nghiệp xe hơi Mỹ, một cuộc khủng hoảng thầm lặng đang diễn ra trong các trường học: hàng ngàn học sinh, từ những đứa trẻ mẫu giáo đến học sinh khối K12, thường xuyên nghỉ học. “Nghỉ học thường xuyên” (chronic absenteeism) tức là nghỉ học ít nhất 10% số ngày học trong năm (tương đương 18 ngày đối với năm học 180 ngày). Hiện tượng này đã gia tăng mạnh mẽ trong thời kỳ đại dịch COVID-19 và vẫn đang là một vấn đề nhức nhối.
Có một câu hỏi thường trực trong tâm trí người tiêu dùng là: “Nên chọn rau củ quả tươi hay đông lạnh?” Trái với quan niệm phổ biến cho rằng đồ đông lạnh chưa ít chất dinh dưỡng hơn đồ tươi, các nghiên cứu khoa học và nhiều chuyên gia lại cho thấy một bức tranh khác, phức tạp và thú vị hơn nhiều. Một nghiên cứu đã so sánh giá trị dinh dưỡng của nhiều loại thực phẩm như bắp, cà rốt, bông cải xanh (broccoli), rau cải bó xôi (spinach), các loại đậu, đậu xanh, dâu tây (strawberries) và dâu xanh (blueberries) ở hai dạng đồ tươi và đồ đông lạnh. Kết quả cho thấy lượng vitamin trong rau củ quả đông lạnh “tương đương hoặc thậm chí cao hơn” so với rau củ quả tươi. Các nghiên cứu khác cũng xác nhận rằng sự khác biệt lớn về hàm lượng dinh dưỡng giữa hai loại thực phẩm này chỉ xảy ra khi rau củ quả tươi bị mất dưỡng chất sau vài ngày để trong tủ lạnh.
Đi bộ là một trong những hình thức vận động đơn giản và phổ biến nhất để giữ sức khỏe. Thế nhưng, chỉ cần thử bước lùi vài bước, lợi ích thậm chí còn nhiều hơn. Đi bộ kiểu ngược về phía sau, đi lùi, hay còn gọi là “retro walking,” đang ngày càng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu và thể thao. Không chỉ giúp cải thiện thăng bằng, phương pháp này còn kích thích những nhóm bắp thịt ít được sử dụng và thậm chí còn có tác dụng tích cực đến não bộ.
Sự sống trên Trái Đất tuy phức tạp nhưng lại được hình thành từ một số ít thành phần cơ bản. Chẳng hạn, DNA và RNA của chúng ta chỉ được cấu tạo thành từ năm nucleobase, trong khi khoảng 90.000 loại protein khác nhau trong cơ thể đều được tạo nên từ 20 loại axit amin. Mẫu vật mà tàu vũ trụ OSIRIS-REx đem về trái đất từ tiểu hành tinh Bennu cho thấy sự hiện diện của cả 5 loại nucleobase – adenine, guanine, cytosine, thymine và uracil, cùng với các chất khoáng chưa từng thấy trước đây trong đá ngoài vũ trụ. Kết quả nghiên cứu, được công bố trên tạp chí Nature Astronomy, còn cho thấy Bennu chứa nhiều loại muối khác nhau, vốn được cho là có vai trò quan trọng trong giai đoạn sơ khai của sự sống.
Dopamine, thường được mệnh danh là “hormone hạnh phúc,” từ lâu đã được xem như nguồn cơn của những cảm xúc vui vẻ, phấn khởi sau những lần mua sắm thỏa thích hay thưởng thức một tô phở ngon lành. Sự quan tâm đối với dopamine được thể hiện rõ ràng qua hàng ngàn clip trên TikTok, mọi người chia sẻ cách điều chỉnh dopamine, từ việc tìm cách tăng cường hoặc hạn chế dopamine hàng ngày, cho đến các khái niệm như “cao trào dopamine” (dopamine rushes), “thiếu hụt dopamine” (dopamine withdrawals), “cai dopamine” (dopamine fasts), hay “tái thiết lập dopamine” (dopamine resets).
Trong cuộc sống tất bật hàng ngày để mưu sinh, có người luôn thấy mình không có đủ thời gian để nghỉ ngơi và giải trí. Thậm chí có người làm ‘đầu tắt mặt tối’ cả đời mà vẫn không thấy đủ. Họ muốn có thêm thì giờ để làm những việc mình thích. Nhưng khổ nỗi, mỗi ngày chỉ có 24 giờ, mỗi năm chỉ có 12 tháng, và những người sống hơn 100 tuổi thì chẳng có mấy ai? Tuy nhiên, làm việc nhiều quá sẽ dễ đưa tới căng thẳng về thể chất và tinh thần để rồi kéo theo nhiều hệ quả tiêu cực, mà trong đó có việc sút giảm năng suất lao động và bệnh hoạn. Những nghiên cứu của y học ngày nay đã cho chúng ta thấy điều đó và khuyên con người nên có thì giờ cho sự nghỉ ngơi và giải trí.
Với lượng thông tin khổng lồ trong tầm tay, ngày nay chúng ta thường có xu hướng đọc lướt để tiếp nhận nội dung nhanh chóng. Nhưng các chuyên gia nghĩ gì về thói quen đọc này—và liệu bạn có nên thay đổi cách đọc của mình?


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.