Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sự Tích Anh Cả, Anh Hai

28/03/200000:00:00(Xem: 5248)
Bạn,
Tại Nam phần, như bạn đã biết, người con trưởng trong gia đình đều được gọi là Hai thay vì là Cả. Cách gọi này bắt nguồn từ một sự tích liên quan đến câu chuyện báo hiếu của một nhân vật đã đi vào truyền thuyết, và đã được biên soạn thành một đoạn diễn để hát trong tang lễ tiễn vong linh người đã khuất. Bây giờ mời bạn nghe kể về câu chuyện báo Hiếu dựa theo bài viết của một nhà nghiên cứu trong nước được phổ biến trên báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật.

Theo truyện Họ Hồng Bàng trong Lĩnh Nam Chích Quái, viết vào thế kỳ 15, trong gia đình khi có người chết thì giã cối để láng giềng kéo nhau đến giúp. Điều này cho thấy tính cộng đồng của tang lễ với các hội trợ táng, hội âm công-đạo tì hay gọi nôm na là “hồi” như ở miệt Dĩ An, Tân Uyên (hiện thuộc tỉnh Bình Dương). Không biết thời xa xưa đó tang lễ được diễn xướng như thế nào để bày tỏ tình cảm của cảnh sinh ly tử biệt.

Đến thế kỷ 16, theo tài liệu của sách Ô Châu Cận Lục thì mỗi khi có ma chay thì tang quyến trong gia đình tổ chức múa hát trước quan tài, gọi là hò đưa linh. Đến cuối thế kỷ 19, ảnh hưởng của hát bội đã bắt đầu du nhập vào hò đưa linh để biến đổi hò đưa linh thành hát đưa linh, bao gồm cả diễn tuồng, đấu võ và hò đưa linh (từ nhà ra đến huyệt). Hát đưa linh là diễn một chặp hát bội theo một tích truyện: bất cứ gia đình nào ở Nam phần đều gọi con cả là thứ hai. Người con trai thứ nhất là một người con trừu tượng, từ khi sinh ra bỏ nhà đi lưu lạc, lập sơn trại để làm giang sơn một cõi. Một hôm nọ, chủ sơn trại (người con thứ nhất) sai thuộc hạ xuống chợ, nhưng mọi thứ ở chợ đều dành bán cho tang chủ ở địa phương. Đám thuộc hạ về kể lại sự tình và tướng cướp cơ hồ rằng người quá cố ấy là mẹ mình. Bán tính bán nghi anh ta đích thân hạ san lẻn về nhà để xem rõ hư thực. Trở về sơn trại, anh tập họp tất cả thuộc hạ, chờ khuya đột nhập vào nhà cướp quan tài. Làng tổng hay tin phục kích để bắt tướng cướp. Hai bên đụng độ nhau. Trận chiến diễn ra dữ dội, cuối cùng người con trai thứ một đã hạ đám làng tổng và đưa quan tài mẹ về sơn trại.

Theo một số nghệ sĩ lão thành và các tài liệu về hát linh thì tích truyện này được trích từ vở tuồng Chàng Lía, đoạn Lía từ căn cứ Truông Mây về cướp quan tài của mẹ đem về núi an táng. Lía là một nhân vật lịch sử đã đi vào truyền thuyền của xứ Bình Định từ đời chúa Nguyễn Phúc Chu.
Ở Nam phần, tích truyện Chàng Lía đã được sáng tác thành tác phẩm Văn Đoan-chàng Lía/thơ pha tuồng. Cuối thế kỷ 19, Văn Đoan được chuyển sang Quốc ngữ và tái bản nhiều lần khiến cho tích tuồng được phát hành rộng rãi, tạo thành một sinh hoạt văn nghệ bình dân gọi là Hát Thằng Lía. Nhà nghiên cứu Huỳnh Tịnh Của, tác giả Đại Nam Quốc Âm Tự Vị đã cho biết lý do vì sao nhân vật Lía được công chúng hồi ấy đón nhận hăm hở: Lía, tục danh là Văn Đoan, nguyên là người An Nam, sinh đẻ tại phủ Qui Nhơn, còn nhỏ mà học võ rất có tài, sau muốn ra giúp nước, mắc quan nịnh yểm ức, thất chí quy lâu la làm một đảng cướp rất lớn. Lấy một sự y có hiếu với mẹ, còn cướp của mà cho người nghèo nên người ta làm tuồng tập để đời.

Bạn,
Cũng từ tuồng tích này, ông trưởng nhóm âm công-đạo tì luôn đóng vai người con thứ một, chỉ huy việc đánh cướp quan tài. Theo nhà nghiên cứu nói trên, sau này câu chuyện lại du nhập thêm các tín lý dân giả khác gọi là “đánh phá quàng, đánh động diệt quỉ” và du nhập các màn đánh võ lớp mà quy mô và bài bản là ở vùng Tân Phước Khánh tỉnh Bình Dương.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Lời Tòa Soạn: Họa sĩ Duy Thanh vừa từ trần vào giờ 9:30 PM, đêm Chủ Nhật 24/11/2019 tại bệnh viện General Hospital San Francisco, tại thành phố San Francisco, California.
Cuộc chiến thương mại vẫn xảy ra chung quanh hàng Việt Nam xuất cảng…Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp ghi nhận: Sau khi áp thuế chống trợ cấp 12% với ống thép không gỉ từ Việt Nam, Ấn Độ lại tiếp tục điều tra chống trợ cấp đối với ván sợi bằng gỗ.
Trộm kỹ thuật của Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh quốc, Pháp quốc… Lấn chiếm Biển Đông của VN, Philippines… Bây giờ TQ cũng chôm cả văn hóa VN, nói rằng áo dài VN là truyền thống thời trang Trung Hoa…
Xây cầu, rủ nhau xây cầu… Nhà nước xây không nổi, cạn tiền, nên vay tiền quốc tế để xây cầu…
Thiếu thịt heo, đặc biệt là dịp Tết sắp tới… Báo Vietnam Finance ghi nhận: Từ đây đến Tết, mỗi tháng sẽ thiếu khoảng 70.000 tấn thịt heo.
Vậy là huề… Trận bóng đá mọi người hồi hộp chờ, vậy là huề. Bản in TTXVN kể: Tuyển Việt Nam và tuyển Thái Lan đã cầm hòa nhau 0 - 0 ở lượt trận thứ 5 bảng G vòng loại World Cup 2022 diễn ra trên sân Mỹ Đình tối 19/11.
Nhức nhối vẫn là chuyện mua hàng ngoại về rồi dán thương hiệu hàng Việt… Infonet ghi lời một quan chức về tình hình “Nhập hàng nước ngoài về cắt mác dán nhãn Made in VN: Chúng ta đang tự giết chúng ta!”
Có nên hợp pháp hóa mại dâm để câu du khách? Các quan chức Hà Nội đã “bức xúc” nêu câu hỏi như thế.
Tình hình ung thư của dân mình có những con số đáng ngại: 70% biết có bệnh ung thư khi đã vào giai đoạn cuối… nghĩa là tới lúc khó chữa trị.
Bán nước với giá cắt cổ, hay giá rẻ mạt? Đó là chuyện Hà Nội mua “hớ” có phải không? Báo Tiền Phong kể chuyện nước sông Đuống bán giá khủng: Hà Nội 'hớ' khi chọn nhà đầu tư?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.