Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Lửa Cháy Bangkok & Tương Lai Quân Chủ Lập Hiến Thái

24/05/201000:00:00(Xem: 5776)

Lửa Cháy Bangkok & Tương Lai Quân Chủ Lập Hiến Thái

Trần Bình Nam
Ngày 19/5/2010  lửa cháy ngập thành phố Bangkok khi thủ tướng Abhisit Vejjajiva dùng quân đội và đạn bắn thẳng dẹp biểu tình do “phe áo đỏ” ủng hộ đảng Sức Mạnh Nhân Dân ( People’s Power Party – PPP) tái lập trật tự tại thủ đô sau hơn một năm đảng PPP  và đảng Nhân Dân Liên Minh Vì Dân Chủ (People’s Alliance for Democracy – PAD) cầm quyền tranh chấp quyền lực chính trị bằng những cuộc biểu tình và chống biểu tình trên đường phố. Các cuộc biểu tình này đã làm trì trệ sinh hoạt thương mãi của thủ đô Bangkok.
Sự dẹp tắt cuộc nổi loạn này làm 13 người chết và 80 người bị thương cũng có thể là hiệu báo một tình trạng bất ổn sẽ kéo dài tại Thái Lan, tối hậu đưa đến sự cáo chung của chế độ quân chủ lập hiến Thái.
Hoàng gia Thái Lan qua hình ảnh của vua Bhumibol Adulyadej trong hơn nửa thế kỷ qua đã đứng trên và ngoài chính trị, và là yếu tố hóa giải mọi tranh chấp đưa đến ổn định và hòa bình tại Thái Lan. Nhưng khi thủ tướng Thaksin Sinawatra lãnh tụ đảng Người Thái Yêu Dân Thái (Thai Rak Thai – TRT) lên cầm quyền sau cuộc bầu cử năm 2001 thì yếu tố trọng tài của hoàng gia không còn nữa.
Đế chế Thái Lan hiện hữu và tồn tại tại từ thế kỷ thứ 13. Trong thế kỷ thứ 19 khi các nước lân cận như Trung quốc,  Miến Điện, Việt Nam bị các đế quốc Anh Pháp xâm lấn hoặc biến thành thuộc địa các vị vua Thái Lan đã có sự khéo léo cần thiết duy trì một nước Thái Lan độc lập.
Vào đầu thế kỷ thứ 20 ảnh hưởng của các biến động tại Âu châu như trận Thế chiến I ảnh hưởng đến đời sống chính trị của Thái Lan. Năm 1932 một số nhà trí thức được đào tạo tại nước ngoài phối hợp với các thành phần sĩ quan trẻ lật đổ đế chế Thái Lan và thiết lập nền quân chủ lập hiến theo công thức chế độ quân chủ lập hiến của Anh quốc. Quyền hành chính trị được xây dựng theo chế độ nghị viện qua bầu cử quốc hội một cách dân chủ nhưng thường ở trong tay quân nhân. Vua Thái không có quyền hành chính trị nhưng được người cầm quyền tôn trọng và trở thành yếu tố hoà gỉải khi có sự tranh chấp giữa các phe phái.
Tuy nhiên tình hình chính trị của Thái Lan chưa bao giờ thật sự được ổn định. Từ năm 1932 đến nay Thái lan đã có 18 cuộc đảo chánh quân sự. Cuộc đảo chánh đầu tiên xẩy ra năm 1933, chỉ một năm sau ngày thiết lập chế độ quân chủ lập hiến.
Vua Bhumibol Adulyadej năm nay 82 tuổi. Ông sinh tại bang Massachusetts và có song tịch Mỹ, Thái. Năm 1933 còn là một cậu bé nhà vua được gởi du học về luật và khoa học chính trị tại Lausanne, Thụy Sĩ. Ông trở về nước lên ngôi vua năm 1946 khi vua Ananda Mahidol, anh ruột của ông qua đời. Cho đến hôm nay ông ở ngôi vua 64 năm và là người làm vua lâu năm nhất trên thế giới. Công lớn nhất của nhà vua Bhumibol Adulyadej là trong thời gian 1946-1975 khi các nước Đông Nam Á, nhất là Việt Nam chiến tranh liên miên, nhà vua đã gíúp đưa Thái Lan tiến dần đến một chế độ dân chủ ổn định và phát triển kinh tế.
Trong thập niên 1960 các chính quyền quân nhân Thái Lan cùng với hoàng gia ủng hộ chính sách chiến tranh của Hoa Kỳ tại Việt Nam. Nhưng vào thập niên 1970 khi Hoa Kỳ chuẩn bị rút khỏi  Việt Nam, sinh viên Thái Lan bắt đầu xuống đường biểu tình chống chính quyền quân nhân và chống Mỹ.
Tháng 10/1973 sau một cuộc biểu dương lực lượng của sinh viên, chính quyền quân nhân nhượng bộ và ban hành một số cởi mở dân chủ. Nhưng làn sóng dân chủ kéo dài không lâu. Lo sợ không khí chính trị dễ dãi tại Thái Lan sẽ khuyến khích đảng cộng sản Việt Nam bành trướng theo thuyết domino, năm 1976 Đô đốc Sa-ngad Chaloryu đảo chánh, thủ tiêu và bắt giam các thành phần thân cộng và tạm thời bãi bỏ các cởi mở dân chủ.
Đến năm 1988 khi đảng Quốc Dân Thái (Thai Nation Party - TNP) nắm chính quyền, sự đe dọa của Việt Nam không còn nữa, thủ tướng Chatichai Choonhavan cho tái lập chính sách dân chủ cởi mở.
Năm 1991, quân nhân đảo chánh và nhà vua bổ nhiệm ông Anand Panyarachun một nhà ngoại giao kỳ cựu tạm thời làm thủ tướng tổ chức bầu cử. Cuộc bầu cử không có kết quả dứt khoát, nhà vua bổ nhiệm tướng Suchinda Kraprayoon làm thủ tướng, và sinh viên dưới sự hướng dẫn của tướng hồi hưu Chamlong Srimuang xuống đường phản đối. Vụ tranh chấp chính trị này đưa đến cuộc đàn áp đẩm máu gọi là cuộc tàn sát “Tháng Năm Đen” làm thiệt mạng 750 người.
Nhà vua Thái Lan can thiệp, cho mời hai tướng Suchinda và Chamlong đến phủ dụ, yêu cầu hai tướng giảng hòa với nhau.  Ngay ngày hôm sau các cuộc đụng độ chấm dứt nhà vua lại mời ông Anand Panyarachun tạm thời làm thủ tướng tổ chức bầu cử. Kết quả đảng Dân Chủ (Democrat Party – DP) thắng và ông Chuan Leekpai làm thủ tướng. Sau thủ tướng Chuan Leekpai là thủ tướng Banharn Silpa-archa thuộc đảng TNP cầm quyền trong một năm cho đến cuộc bầu cử tháng 11 năm 1996 đưa ông Chavalit Youngchaiyudh đại diện một Liên Minh nhiều đảng làm thủ tướng.
Vai trò của vua Bhumibol Adulyadej thật tốt đẹp qua các diễn tiến thay bậc đổi ngôi tại Thái Lan. Cho đến cuộc khủng hoảng tài chánh năm 1997.


Cuộc khủng hoảng tài chánh làm nổi bật sự khó khăn của nhân dân lao động trước sự giàu có của hoàng gia và sự cấu kết vì quyền lợi giữa hoàng gia và thành phần ưu tú cầm quyền gồm thương gia, chính trị gia, tướng lãnh và một số nhà trí thức.
Hoàng gia Thái Lan là một trong những hoàng gia giàu có nhất trên thế giới. Theo tạp chí Forbes gia tài hoàng gia lên đến 35 tỉ mỹ kim. Tại vùng thủ dô Bangkok hoàng gia có 4.000 mẫu đất và hoàng gia có cổ phần lớn nhất trong đại công ti Siam Cement. Chưa kể đất đai ngút ngàn tại nông thôn. Những cận thần của nhà vua đều là giới cầm quyền và các nhà tư bản trong nước. Tuy nhiên vua Bhumibol Adulyadej là một người nhạy bén về chính trị nên từ giữa thập niên 1950 ông thấy cần vỗ về dân nghèo và ông đã tung ra chương trình phát triển nông thôn như xây cầu, đắp đập, dẫn thủy nhập điền, và cải cách điền địa trong đất sở hữu của nhà vua trên toàn quốc. Nhưng đây chỉ là những phương thuốc an thần không phải là thuốc chửa bệnh xã hội. Xã hội Thái Lan càng ngày càng đi đến mâu thuẩn. Mâu thuẫn giữa thành thị và thôn quê . Mâu thuẫn giữa nhà vua và quần chúng . 
Một nhân vật xuất hiện trong bối cảnh đó: ông Thaksin Sinawatra. Ông Thaksin sinh năm 1949 tại Chiengmai, tốt nghiệp Hàn Lâm viện Cảnh sát Thái năm 1973, và đỗ tiến sĩ về Tư pháp Hình Luật (Criminal Justice) tại Houston, Texas năm 1978. Ông thành lập một công ty bán dụng cụ điện toán và truyền thông (Sinawatra Computer & Communications Group) và trở thành tỷ phú. Năm 1997 ông thành lập đảng Dân Thái Thương Người Thái (Thai Rak Thai – TRT). Năm 1998  ông đắc củ dân biểu quốc hội và năm 2001 ông Thaksin trở thành thủ tướng.
Với chính sách gần dân uy tín của đảng TRT lên cao và trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2005 đảng TRT của ông Thaksin chiếm một đa số áp đảo (374 trên 500 ghế) tại quốc hội.
Những chương trình của ông Thaksin gồm (1) cho nông dân vay những khoảng tiên nhỏ thủ tục đơn giản, nhẹ lãi để làm ăn (2) tăng lương tối thiểu cho công nhân (3) xóa những món nợ do khó khăn kinh tế 1997, và (4) quan trọng hơn cả là bán bảo hiểm sức khỏe với giá thật thấp người dân nào cũng mua nổi.
Các chính sách của ông mang đến một niềm vui cho dân nghèo và mang lại một sinh hoạt kinh tế sống động tại nông thôn nhất là miền Bắc sinh quán của ông và Đông Bắc Thái, một vùng nghèo khó từ thế kỷ này sang thế kỷ khác. Các chương trình của ông Thaksin cho dân thấy những gì hoàng gia đã làm chỉ là nói mà chơi.
Và hoàng gia Thái Lan không ngồi nhìn ảnh hưởng của mình bị mai một nên đã kết hợp với đảng đối lập PAD bảo hoàng tìm cách hạ bệ ông Thatksin khởi đầu những cuộc đảo chánh và xáo trộn liên miên tại Thái Lan trong nhiều năm từ 2006 mà cao điểm là cuộc nổ súng ngày 19/5/2010  vừa qua. Người đứng sau lưng nhà vua vạch kế hoạch đánh phá ông Thaksin là cựu tướng Prem Tinsulanond từng làm thủ tướng Thái Lan 1980 -1988, và là người cố vấn thân tín nhất của vua Bhumibol Adulyadej trong Hội Đồng Hoàng Gia (Privy Council).
Tháng 9/2006 tướng Sonthi Boonyararglin đảo chánh cướp chính quyền khi thủ tướng Thaksin đi họp hội đồng thường niên Liên hiệp quốc, ban hành Hiến pháp (gọi là Hiến pháp 2007) và tổ chức bầu cử ngày 23/12/2007 theo tinh thần của bản hiến   pháp mới sau khi giải tán đảng Thai Rak Thai của ông Thatksin. Đảng TRT tái xuất hiện dưới tên đảng PPP do ông Samak Sundaravei, nguyên thị trưởng Bangkok cầm đầu lại chiếm đa số. Ông Samak trở thành thủ tướng và lại có cơ hội áp dụng các chương trình dân sinh của cựu thủ tướng Thaksin.
Trong suốt năm 2008 giới bảo hoàng thuộc đảng PAD tổ chức xuống đường (gọi là “phe áo vàng”). Trong khi đó ông Samak kiểm soát quốc hội và chính phủ nhưng đảng bảo hoàng PAD nắm được ngành tư pháp chính yếu là Tối Cao Pháp Viện và Viện này đã liên tiếp ra những phán quyết bất lợi cho cá nhân ông Thaksin và đảng PPP.
Trước tình hình bất ổn, ngày 17/12/2008 một cuộc đảo chánh cung đình đã diễn ra tại quốc hội Thái Lan đưa ông Abhisit Vejjajiv thuộc đảng PAD lên làm thủ tướng. Và trong suốt năm 2009 kéo dài qua năm 2010 là những cuộc biểu tình phản đối liên miên của “phe áo đỏ”.
Vào tháng Tư 2010, các cuộc xáo trộn từ thủ đô Bangkok lan ra 17 tỉnh thành trong toàn quốc làm thiệt mạng ít nhất 40 người và gần 1000 người bị thương trong đó có tướng hồi hưu Khattiya Sawasdiphol thuộc phe áo đỏ bị bắn chết.
Trước tình hình có cơ xẩy ra nội chiến thủ tướng Abhisit Vejjajiv giao toàn quyền cho quân đội và cuộc đàn áp ngày 19/5/2010 đã biến khu thương mãi sầm uất của thành Bangkok thành một biển lửa.
Sự thể đã diễn ra như vậy vì nhà vua không còn đóng vai trò trọng tài. Vòng tròn luẫn quẫn là giải pháp hòa giải nào của hoàng gia cũng dẫn tới bầu cử quốc hội, và nhà vua biết đảng thân ông Thaksin (dù có hay không có ông Thaksin sau lưng) cũng sẽ đắc cử, tối hậu đe dọa uy quyền của hoàng gia.
Máu trên đường phố đang được lau chùi. Dân biểu tình đã trở về nhà. Lính và xe tăng đã trở về đồn trả lại sự yên tịnh cho thành phố Bangkok. Và Thái Lan vừa tránh được một cuộc nội chiến.
Nhưng không biết biến động này có phải là báo hiệu sự suy tàn của hoàng gia Thái Lan không"
Trần Bình Nam
May 23, 2010
binhnam@sbcglobal.net
www.tranbinhnam.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
Tại Bangkok, Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2022 đã kết thúc và 21 quốc gia thành viên đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung với nội dung lên án Nga về cuộc chiến tranh xâm lược tại Ukraine. Tuy nhiên, Bản Tuyên bố có nêu rõ giới hạn dè dặt là nhìn chung vẫn còn có "những quan điểm và đánh giá khác nhau về tình hình và các biện pháp trừng phạt.”
Vào ngày 15-11-2022 tại tư dinh Mar-a-Lago, Florida cựu Tổng thống bị thất sủng Donald Trump tuyên bố rằng ông sẽ tái tranh cử Tổng thống vào năm 2024. Ngay ngày hôm sau Dân Biểu Hoa Kỳ Gerry Connolly (Dân Chủ, Virginia) cho biết rằng các Dân Biểu Dân Chủ sẽ đưa ra một nghị quyết trong tuần này để đảm bảo rằng Trump không bao giờ có thể giữ chức vụ tổng thống nữa bằng cách viện dẫn Tu Chính Án Thứ 14. Hiến Pháp Hoa Kỳ quy định rằng những người tham gia những cuộc phản loạn (insurrection) bị cấm giữ các chức vụ liên bang và ông Connolly cam kết đảm bảo các hành động của Trump vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 không bị lãng quên...
Dù vẫn còn một ít kết quả chưa được công bố và cuộc tái bầu cử “runoff” thứ nhì cho chiếc ghế Thượng viện tại tiểu bang Georgia vào đầu tháng12 tới, cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 tại Hoa Kỳ xem như đã kết thúc. Nếu làn sóng đỏ của phía Cộng Hòa không có được kết quả như dự đoán hay theo mong đợi từ đảng này thì ngược lại, việc đảng Dân Chủ thắng thêm chiếc ghế Thượng Viện cùng các ghế Thống Đốc tiểu bang trước tình trạng lạm phát gia tăng và tổng thống đương nhiệm bị sụt giảm mức ủng hộ là một cuộc ngược dòng đáng kể...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.