Hôm nay,  
Việt Báo Online

Góc Nhạc Cổ Điển (01/13/2007)

13/01/200700:00:00(Xem: 9117)
Góc Nhạc Cổ Điển (01/13/2007)

Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra, ballet, kỹ thuật (recording), album mới, concert bạn mới đi nghe...Thư từ bài vở xin gởi về classical@vietbao.com

Gabriel Fauré (1845-1924) soạn Rquiem vào khoảng những năm 1887-1890.  Và theo lời của chính ông "soạn chẳng vì nguyên do gì cả … chỉ cho vui" (composed for nothing … for fun)

Gabriel Fauré:  Requiem, Op. 48

- Jo Ký - Tháng 1 năm 2007

Chữ Requiem, theo tiếng La-Tin, có nghĩa là "yên nghỉ".  Đây là chữ đầu tiên trong bài kinh cầu hồn của đạo công giáo.  Bài kinh này thường được tụng trong các tang lễ tại thánh đường. Trong âm nhạc, Requiem là một tác phẩm viết theo thể lễ nhạc cho thánh đường (mass) về sự chết, có thê gọi tắt là nhạc lễ cầu hồn, hay nhạc cầu hồn.

Cho đến nay, ước chừng có khoảng 2,000 Reqiem, phần lớn được viết trong thời phục hưng. Thường thì những Requiem thời này viết theo thể capella, tức là chỉ có giọng hát, không có nhạc cụ đệm. Cho đến thế kỷ 18, các nhạc sĩ thêm dàn nhạc đệm vào Requiem, và từ đó thể nhạc này đã trở thành một tác phẩm thường được trình diễn tại thính đường hơn là tại thánh đường.

Những Requiem nổi tiếng gồm có của Mozart, Verdi, Brahms, Berlioz, Fauré, Dvorak, Britten, và Duruflé.  Đa số Requiem thường manh nha từ một lý do liên quan đến sự chết.  Mozart soạn theo ủy nhiệm của một người bảo trợ nặc danh dụng ý để trình diễn trong dịp kỷ niệm một năm sau ngày vợ của ông ta mất.  Verdi soạn để đánh dấu đệ nhất chu niên ngày giỗ của nhà thơ Ý Alassandro Manzoni. Brahms soạn vì mẹ ông vừa từ trần. Duruflé soạn cũng vì có ủy nhiệm.  Riêng Fauré, ông soạn chẳng vì một lý do gì cả. Mặc dù cha của ông vừa mất 2 năm trước đó, và trong khi đang soạn tác phẩm này, mẹ ông mất; ông không soạn với dụng tâm dành riêng cho 2 biến cố này. 

Gabriel Fauré (1845-1924) soạn Rquiem vào khoảng những năm 1887-1890.  Và theo lời của chính ông "soạn chẳng vì nguyên do gì cả … chỉ cho vui" (composed for nothing … for fun).  Bản soạn (version) đầu tiên, hoàn tất năm 1888, chỉ có 5 chương với dàn đồng ca hỗn hợp và dàn đồng ca trẻ em nam (boy choir).  Các chương được liệt kê như sau:

I. Intrọt et Kyrie (Ré thứ)

II. Sanctus (Mi giáng trưởng)

III. Pie Jesu (Si giáng trưởng)

IV. Agnus Dei et Lux Aeterna (Fa trưởng)

V. In Paradisum (Ré trưởng)

Về phối khí cho bản soạn này, Fauré dùng một dàn nhạc rất nhỏ, chỉ có harp, timpani, organ, và dàn dây với nhóm viola và cello được phân ra thành các nhóm phụ (divided); violin chỉ có mặt trong chương Sanctus. Fauré gọi bản soạn này là "un petit Requiem, ra mắt lần đầu tiên tại thánh đường L'église Sainte-Marie-Madeleine ngày 16 tháng giêng năm 1888 dưới baton của chính nhạc sĩ, trong dịp lễ an táng của một kiến trúc sư tên Joseph La Soufaché.

Năm 1889, Fauré thêm hai chương Offertoire và Libera Me vào Requiem.  Chương Libera Me là một tác phẩm độc lập mà ông đã soạn năm 1877 cho giọng baritone và organ. Vì thế có nơi ghi rằng Fauré soạn tác phẩm này từ năm 1877 đến 1890.  Về nhạc cụ, ông thêm trumpet, horn, trombone. Bản soạn này thường được gọi là bản sọan cho dàn nhạc thính phòng (chamber orchestra version), trình diễn lân đầu tiên vào ngày 21 tháng giêng năm 1893 cũng tại thánh đường L'église Sainte-Marie-Madeleine và cũng chính tác giả điều khiển. Thứ tự các chương cũng thay đổi, thứ tự như sau :

I. Intrọt et Kyrie (Ré thứ)

II. Offertoire (Si thứ)

III. Sanctus (Mi giáng trưởng)

IV. Pie Jesu (Si giáng trưởng)

V. Agnus Dei et Lux Aeterna (Fa trưởng)

VI. Libera Me (Ré thứ)

VII. In Paradisum (Ré trưởng)

Nhà xuất bản nhạc yêu cầu Fauré tái soạn Requiem cho dàn đại hoà tấu đã khiến Fauré cho phát hành bản soạn thứ ba; và bản soạn này là bản mà chúng ta thường nghe ngày nay. Ông thêm phần violin và nhóm kèn gỗ; nhưng thật ra hai nhóm này chỉ đi cặp với những phần nhạc khác đã tồn tại trước kia. Nhiều học giả cho rằng Fauré giao phó công việc này cho một môn đệ lừng danh của ông là Eugène Ysaye, một vĩ cầm thủ và nhà soạn nhạc tài ba. Bản soạn này ra mắt lần đầu ngày 6 tháng 4 năm 1900 cũng do Ysaye điều khiển.

Năm 1924, Requiem đã được trình diễn trong buổi lễ an táng của chính tác giả.

Có một điểm khác về Requiem của Fauré so với những Requiem khác: đó là thái độ của Fauré đối với sự chết.  Đa số những Requiem khác than khóc, thương tiếc, hay van xin sự thương xót của thượng đế. Fauré, ngược lại, cho rằng chết là một niềm hạnh phúc, một sự thăng hoa, đáng được ca tụng. Khi nghe Requiem của Fauré, ta thấy có một sự lạc quan, ấm áp, nhẹ nhàng. Ít khi nào có những đoạn rầm rộ, dữ dội.  Requiem của Fauré nghe như một lullaby (bài hát ru) hơn là một bài kinh cầu.  Ngoài ra Fauré còn ngắt bỏ, thêm thắt vào văn bản của Requiem. Ông bỏ phần Sequence, tức là đoạn Dies Irae.  Đoạn văn này nói về sự  nổi giận của thượng đế trong ngày phán xét.  Ông cũng không dùng đoạn Communion, có ý van xin thượng đế nhủ lòng thương lên linh hồn người chết. Nhưng ông lại thêm ba đoạn khác: đó là Libera Me, Pie Jesu, và In Paradisum. Libera Me có nghĩa là "xin giải thoát tôi". Pie Jesu có đại ý ca tụng chúa Jesu và xin ngài cứu rỗi.  In Paradisum mô tả cảnh thiên đàng vĩnh cửu.

 

Về phối khí, Fauré đi ngược với trào lưu theo lối Đức-Áo lúc đó, điển hình là Mahler, Bruckner tiếp nối truyền thống Beethoven, Schuman, Brakms, dùng dàn nhạc đồ sộ với những lối hoà âm dầy cộm, đặc sệt.  Fauré dùng một dàn nhạc thật nhỏ (trước khi tái soạn). Ngay cả sau khi soạn thêm cho dàn nhạc lớn, hòa âm của Fauré nghe cũng không phức tạp, cầu kỳ. Ông ít dùng những cường độ mạnh. Trong toàn bộ tác phẩm, chỉ có khỏng 30 trường canh là có dùng fortissimo, chớ thường thì không quá mezzoforte. Nói về câu cú và tiết tấu, Fauré mô phỏng theo lối Gregorian chant. Các câu thường rất dài và nhịp điệu chậm rãi, tạo nên một hiệu ứng thoải mái, dễ chịu; không thảm khốc như Mozart hay vũ bão như Verdi.

Saint-Saens nói: "Cũng như chỉ có một Ave verum Corpus, đó là của Mozart; chỉ có một Pie Jesu, đó là của Fauré."  ("just as Mozart's is the only Ave verum Corpus, this is the only Pie Jesu.")

Album đề nghị: Fauré: Requiem, Op. 48; Pelléas et Mélisade, Suite, Op. 80; Pavane, Op. 50.; dàn nhạc: Montréal Symphony Orchestra; nhạc trưởng: Charles Dutoit;  baritone: Sherrill Milnes;  soprano:  Quí bà Kiri Te Kanawa; hãng dĩa: London/Decca.

05/05/2007(Xem: 12114)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra
21/04/2007(Xem: 12243)
Khoảng cuối năm 1980, một tin đã gây chấn động trong giới âm nhạc khắp nơi trên thế giới
31/03/2007(Xem: 11362)
Những năm 1889-92 ông lưu diễn Anh, Pháp, Bỉ và mang lại nhiều thành công rực rỡ. Trong thời gian này, Albeniz sáng tác rất nhiều
10/03/2007(Xem: 9504)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra
17/02/2007(Xem: 9187)
Năm chó chưa hết, năm heo chưa đến có người khách phương xa ghé nhà, vui chuyện hỏi rằng, thế có nhà soạn nhạc nào sinh năm Hợi
03/02/2007(Xem: 8579)
Năm 1886 có lẽ là năm quan trọng nhất trong cuộc đời của nhà soạn nhạc Pháp Camille Saint-Saens
02/01/2007(Xem: 10233)
Nhạc cổ điển tây phương là một kho tàng âm nhạc phong phú kéo dài vài trăm năm, nếu chỉ tính từ thời Phục Hưng
16/12/2006(Xem: 8899)
Những Cây Thông ở Thành Rome được sáng tác năm 1924 bởi nhạc sĩ người Ý Ottorino Respighi. Trình diễn lần đầu tiên
09/12/2006(Xem: 8388)
Tuần rồi Việt Báo có mời một số người thường viết cho mục Góc Nhạc Cổ Điển trong đó có kẻ viết bài này đi nghe chương trình nhạc tại thính đường mới của thành phố L.A. "Walt Disney Hall"
18/11/2006(Xem: 7693)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo nguồn tin từ Nikkei, Apple đang trong giai đoạn cuối của việc chứng nhận các màn hình từ BOE Technology Group cho các iPhone vào năm 2020 trong nỗ lực nhằm làm giảm chi phí và sự phụ thuộc vào công ty Hàn Quốc, Samsung Electronics.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Intel ra mắt bộ vi xử lý mới nhất, và cũng là bộ vi xử lý trí tuệ nhân tạo đầu tiên của hãng, được thiết kế để sử dụng tại các trung tâm điện toán đám mây lớn. Con chip mới có tên là Nervana NNP-I hay Springhill, được phát triển tại cơ sở Haifa, Israel.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Apple Card, chiếc thẻ tín dụng Apple hợp tác cùng ngân hàng Goldman Sachs, đã chính thức được phát hành tại Mỹ.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Walmart đã kiện Tesla sau khi các tấm pin Mặt Trời tại 7 cửa hàng của nhà bán lẻ bốc cháy mà nguyên nhân được quy cho các biện pháp bảo vệ an toàn kém. Tesla được cho là đã không phát triển hệ thống điện và năng lượng Mặt Trời đúng cách.
Vi khuẩn kháng kháng sinh đã xuất hiện trên Trái Đất từ hàng tỷ năm trước. Khi các loài vi khuẩn hoặc nấm cạnh tranh không gian sống, chúng sẽ tiết ra chất kháng sinh để tiêu diệt lẫn nhau
Quý vị có nhận ra chòm sao trong ảnh?
Khoảng giữa tháng 08/2019, Apple công bố đã tạo ra được khoảng 325,000 việc làm tại Hàn Quốc, gây ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp tại đây cũng như nguồn nhân công Hàn Quốc đã giúp Apple rất nhiều ở nhiều lĩnh vực như kỹ thuật, sản xuất, lập trình, ...
Giấc mơ chinh phục vũ trụ, trước mắt là sao Hỏa của NASA có thể sẽ tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD của Mỹ. Jeff DeWit, CFO của NASA, khẳng định nước Mỹ muốn thấy cờ của mình ở trên sao Hỏa đầu tiên chứ không phải là 1 nước nào khác.
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo một báo cáo mới từ trang Financial Times, Apple đã chi hơn 6 tỷ USD cho các chương trình truyền hình và phim truyện gốc dành cho dịch vụ stream Apple TV+ sắp ra mắt vào cuối năm 2019.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Câu lạc bộ Manchester City đang muốn áp dụng công nghệ, sử dụng tính năng nhận diện gương mặt để xác định một người có sở hữu tấm vé vào xem một trận bóng hay không, qua đó giải quyết được vấn đề những hàng dài cổ động viên xếp hàng check vé để vào sân vận động. Tuy nhiên, quyết định ngay lập tức vấp phải nhiều sự phản đối và chỉ trích, vì cho rằng câu lạc bộ sẽ can thiệp quá mức vào riêng tư của các fan bóng đá.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Christopher Brady, một người chuyên lợi dụng DMCA, Đạo luật Bản quyền Kỹ thuật số để report những video clip được nhiều người tải lên YouTube đang bị chính nền tảng chia sẻ video khởi kiện. Qua vụ kiện, YouTube có thể đòi tiền bồi thường cho những tổn thất mà họ phải chịu khi những đoạn clip của người dùng bị report một cách sai trái, cũng như tạo tiền đề để cải thiện hệ thống bảo vệ bản quyền trên YouTube.
Tính đến tháng 08/2019, Samsung vẫn là một trong những nhà sản xuất TV hàng đầu thế giới, với công nghệ màn hình QLED. Khác với các nhà sản xuất khác, Samsung không sử dụng tấm nền OLED trên TV, mà sử dụng tấm nền LCD/LED kết hợp với công nghệ chấm lượng tử (Quantum Dot). Do đó, nó được gọi là màn hình QLED, trong khi đó màn hình OLED chỉ được Samsung sử dụng trên những thiết bị di động như smartphone.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Bill Stasior, cựu lãnh đạo bộ phận Siri của Apple, sẽ rời công ty sau gần một thập kỷ làm việc để gia nhập bộ phận trí tuệ nhân tạo của Microsoft
Mục tiêu của Elon Musk là biến việc cấy ghép AI vào não an toàn và phổ biến như phẫu thuật mắt bằng laser. Nhưng liệu điều đó có thực sự là ý tưởng hay?
Chuyện gì đang xảy ra phía trên ngọn núi lửa kia?