Hôm nay,  
Việt Báo Online

Góc Nhạc Cổ Điển (12/16/2006)

16/12/200600:00:00(Xem: 8898)
Góc Nhạc Cổ Điển (12/16/2006)

GÓC NHẠC CỔ ĐIỂN:

Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra, ballet, kỹ thuật (recording), album mới, concert bạn mới đi nghe...Thư từ bài vở xin gởi về

classical@vietbao.com.

Những Cây Thông ở Thành Rome, Ottorino Respighi (1879-1936)

- Jo Ký - Tháng 12, 2006

Những Cây Thông ở Thành Rome được sáng tác năm 1924 bởi nhạc sĩ người Ý Ottorino Respighi.  Trình diễn lần đầu tiên ngày 14 tháng 12 cùng năm tại Augusteo, Rome dưới sự điều khiển của nhạc trưởng Bernardino Molinari.  Tác phẩm này được xem là thành quả quan trọng nhất của Respighi, và luôn được xếp chung với hai tác phẩm khác của ông, đó là Những Vòi Nước ở Thành Rome (The Fountains of Rome, 1917) và Các Lễ Hội La Mã (Roman Festivals, 1928) thành một bộ ba gọi là Roman Trilogy.

Cả ba tác phẩm đều có dạng bốn chương liên hoàn, tả cảnh, theo thể thơ giao hưởng (symphonic poem).  Không như Các Lễ Hội, miêu tả những hội hè trong các thời đại khác nhau, Những Cây Thông và Những Vòi Nước miêu tả các cảnh tượng ở các thời điểm khác nhau trong một ngày.  Những Vòi Nước thì bắt đầu từ bình minh đến hoàng hôn, còn Những Cây Thông thì từ giữa trưa đến bình minh.  Theo lời của Respighi thì sở dĩ ông chọn cây thông vì chúng hiện hữu khắp nơi ở thành Rome, và ông cố ý dùng chúng như là những chứng nhân cho lịch sử huy hoàng của thành Rome.

Về nhạc cụ, tác phẩm Những Cây Thông gọi một dàn nhạc khổng lồ gồm 3 flutes, 2 oboes, English horn, 2 clarinets, bass clarinet, 2 bassoons, contrabassoon, 4 horns, 3 trumpets, 4 trombones, 6 buccine (horns cổ, thường được thay thế bởi saxhorns hay những kèn đồng hiện đại khác), tuba, timpani, trống bass, cymbals, triangle, tambourine, ratchet, tam-tam, bells, một máy hát (record player), celesta, harp, các nhóm dây, và organ.

Chương đầu tiên, ồn ào, rộn rã, có tên Những Cây Thông ở Biệt Thự Borshese (The Pines Of The Villa Borghese) tả cảnh trẻ con chơi đùa dưới những cụm thông ở khuôn viên biệt thự Borghese.  Trong các chủ đề, văng vẳng có bài hát nhi đồng Ring Around the Rosey.  Tiếng kèn trumpet dõng dạc như hiệu lệnh kêu gọi giải tán chấm dứt chương nhạc một cách đột ngột.

Chương hai có tên Những Cây Thông Gần Hầm Mộ (The Pines Near A Catacomb), bắt đầu với một đoạn dẫn nhập thật êm đềm, huyền hoặc.  Đâu đó văng vẳng kèn trumpet da diết điệu hồn.   Rồi từ trong huyệt đạo sâu thẳm âm u, nhóm dây làm sống dậy những vong hồn từ ngàn xưa.  Bốn trombone tụng giọng cổ kinh thì thào lẫn theo gió kêu gọi các vong hồn đứng dậy.  Cả hai nhóm nương theo nhau vươn lên ngày càng cao và lớn hơn.  Chỉ một vài trường canh sau thì trống timpani dằn mạnh một tiếng báo hiệu sự hiện diện của những vong hồn, nay đã quá rõ rệt.  Tuba và các kèn đồng khác hỗ trợ nhóm trombone đồng thanh gióng giả.  Cả hai nhóm, dây bên trái và đồng bên phải vươn lên cao trào.  Organ dùng bàn đạp (pedal) đi những bước thật trầm, khệnh khạng như thần Apollo khổng lồ, vĩ đại, uy nghi, đang từ xa tiến dần đến,  rầm rộ qua mặt mục khách, rồi xa dần và cuối cùng mất hút trong cảnh chiều tịch mịch.  Chỉ còn lại là nhóm dây mang những vong hồn trở về huyệt đạo.  Tất cả bỗng trở nên tĩnh lặng như lúc ban đầu.  Một cách suy nghĩ khác về chương này cũng khá lý thú.  Nếu ví nhóm dây như là một cơn gió lớn, từ xa đang thổi về thành Rome; còn nhóm đồng-khởi đầu bằng trombone-như là sự đong đưa, lắc lư của những cây thông dưới sức gió.  Cả ba bối cảnh: các vong hồn, thần Apollo, và gió quyện lẫn vào nhau tạo ra trong đầu người nghe một cảnh tượng phức tạp kỳ thú.  Dĩ nhiên ý của tác giả vẫn là bối cảnh ở hầm mộ, nhưng bối cảnh những cây thông trong gió cũng không phải là một sự méo mó quá đáng.  Và nên nhớ, tác phẩm này viết theo dạng nhạc chương trình.

Một câu dạo piano dẫn vào chương ba, mang tên Những Cây Thông ở Janiculum (The Pines Of The Janiculum).  Đây là một dạ khúc (nocturne) tấu bởi harp, celesta, kèn gỗ, và nhóm dây.  Đặc điểm của chương này là không có kèn đồng.  Đây cũng là một serenade trữ tình, mô tả cảnh đêm tĩnh lặng gần đồi Janiculum, nơi đền thờ thần Janus.  Respighi dùng máy phát thanh, phát một đoạn thâu thanh tiếng hót của chim sơn ca (nightingale) ở cuối chương báo hiệu trời sáng.

Chương bốn có tên Những Cây Thông Trên Đường Appian (The Pines Of The Appian Way) bắt đầu hé mở những vầng quang của bình minh.  Dập dìu, xa xa là đoàn quân La Mã trở về sau chiến thắng, đầu đội nón sắt trang điểm với những chòm lông đỏ, ngực mang khiên đồng vàng choé, như những bóng ma từ hàng niên kỷ, hiên ngang, hùng tráng, dõng dạc, rầm rộ tiến dần về kinh đô.  Chương nhạc ban đầu chỉ có nhóm dây và kèn gỗ tấu.  Sau đó nhóm horn và trumpet chát chúa tham gia.  Cuối cùng khi timpani đã nghe rõ thì cả dàn đồng chiếm lấy chủ đề, và từ đó dẫn chương nhạc đi đến cao trào thật huy hoàng kết thúc tác phẩm.

Những Cây Thông ở Thành Rome của Respighi có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm Những Bức Tranh Trong Phòng Triểm Lãm (Pictures at an Exhibition) của Modest Moussorgsky (1839-1881) do Maurice Ravel (1875-1937) soạn tổng phổ, hoàn tất chỉ 2 năm trước đó.  Cả hai, khẳng định, đều là tuyệt tác về phối khí (orchestration).  Đừng quên rằng Respighi là môn đệ của Rimsky-Korsakov (1844-1908); mà Rimsky-Korsakov và Ravel là hai đại thụ về phối khí. 

Cả hai tác phẩm đều có cảnh trẻ con nô đùa; cả hai đều có serenade, dùng bối cảnh hầm mộ (catacombs)-một ở Pháp, và một ở Ý, và với dụng ý làm sống lại thời hoàng kim xa xưa.

Bộ ba Roman này thường được đi chung với nhau trong một album.  Hai tác phẩm kia cũng không kém phần phổ biến so với tác phẩm này, và đều có giá trị riêng của chúng. 

Cả ba, nếu gom lại thành một bộ, có thể sánh ngang với tác phẩm Quê Hương Tôi (Má Vlast) của Bedrich Smetana (1824-1884).  Smetana, với tác phẩm này, đã được dân tộc Tiệp-Khắc xem ông là nhạc sĩ quốc gia.  Tương tự như vậy, Repighi, với bộ ba Roman, đã được người Ý coi như nhạc sĩ của dân tộc họ.

05/05/2007(Xem: 12114)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra
21/04/2007(Xem: 12243)
Khoảng cuối năm 1980, một tin đã gây chấn động trong giới âm nhạc khắp nơi trên thế giới
31/03/2007(Xem: 11362)
Những năm 1889-92 ông lưu diễn Anh, Pháp, Bỉ và mang lại nhiều thành công rực rỡ. Trong thời gian này, Albeniz sáng tác rất nhiều
10/03/2007(Xem: 9504)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan đến nhạc cổ điển như ca kịch opéra
17/02/2007(Xem: 9187)
Năm chó chưa hết, năm heo chưa đến có người khách phương xa ghé nhà, vui chuyện hỏi rằng, thế có nhà soạn nhạc nào sinh năm Hợi
03/02/2007(Xem: 8579)
Năm 1886 có lẽ là năm quan trọng nhất trong cuộc đời của nhà soạn nhạc Pháp Camille Saint-Saens
13/01/2007(Xem: 9117)
Chữ Requiem, theo tiếng La-Tin, có nghĩa là "yên nghỉ". Đây là chữ đầu tiên trong bài kinh cầu hồn của đạo công giáo.
02/01/2007(Xem: 10233)
Nhạc cổ điển tây phương là một kho tàng âm nhạc phong phú kéo dài vài trăm năm, nếu chỉ tính từ thời Phục Hưng
09/12/2006(Xem: 8388)
Tuần rồi Việt Báo có mời một số người thường viết cho mục Góc Nhạc Cổ Điển trong đó có kẻ viết bài này đi nghe chương trình nhạc tại thính đường mới của thành phố L.A. "Walt Disney Hall"
18/11/2006(Xem: 7693)
Chúng tôi mong nhận được mọi ý kiến đóng góp và bài vở của bạn đọc về mọi vấn đề liên quan
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo nguồn tin từ Nikkei, Apple đang trong giai đoạn cuối của việc chứng nhận các màn hình từ BOE Technology Group cho các iPhone vào năm 2020 trong nỗ lực nhằm làm giảm chi phí và sự phụ thuộc vào công ty Hàn Quốc, Samsung Electronics.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Intel ra mắt bộ vi xử lý mới nhất, và cũng là bộ vi xử lý trí tuệ nhân tạo đầu tiên của hãng, được thiết kế để sử dụng tại các trung tâm điện toán đám mây lớn. Con chip mới có tên là Nervana NNP-I hay Springhill, được phát triển tại cơ sở Haifa, Israel.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Apple Card, chiếc thẻ tín dụng Apple hợp tác cùng ngân hàng Goldman Sachs, đã chính thức được phát hành tại Mỹ.
Khoảng giữa tháng 08/2019, Walmart đã kiện Tesla sau khi các tấm pin Mặt Trời tại 7 cửa hàng của nhà bán lẻ bốc cháy mà nguyên nhân được quy cho các biện pháp bảo vệ an toàn kém. Tesla được cho là đã không phát triển hệ thống điện và năng lượng Mặt Trời đúng cách.
Vi khuẩn kháng kháng sinh đã xuất hiện trên Trái Đất từ hàng tỷ năm trước. Khi các loài vi khuẩn hoặc nấm cạnh tranh không gian sống, chúng sẽ tiết ra chất kháng sinh để tiêu diệt lẫn nhau
Quý vị có nhận ra chòm sao trong ảnh?
Khoảng giữa tháng 08/2019, Apple công bố đã tạo ra được khoảng 325,000 việc làm tại Hàn Quốc, gây ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp tại đây cũng như nguồn nhân công Hàn Quốc đã giúp Apple rất nhiều ở nhiều lĩnh vực như kỹ thuật, sản xuất, lập trình, ...
Giấc mơ chinh phục vũ trụ, trước mắt là sao Hỏa của NASA có thể sẽ tiêu tốn hàng nghìn tỷ USD của Mỹ. Jeff DeWit, CFO của NASA, khẳng định nước Mỹ muốn thấy cờ của mình ở trên sao Hỏa đầu tiên chứ không phải là 1 nước nào khác.
Khoảng giữa tháng 08/2019, theo một báo cáo mới từ trang Financial Times, Apple đã chi hơn 6 tỷ USD cho các chương trình truyền hình và phim truyện gốc dành cho dịch vụ stream Apple TV+ sắp ra mắt vào cuối năm 2019.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Câu lạc bộ Manchester City đang muốn áp dụng công nghệ, sử dụng tính năng nhận diện gương mặt để xác định một người có sở hữu tấm vé vào xem một trận bóng hay không, qua đó giải quyết được vấn đề những hàng dài cổ động viên xếp hàng check vé để vào sân vận động. Tuy nhiên, quyết định ngay lập tức vấp phải nhiều sự phản đối và chỉ trích, vì cho rằng câu lạc bộ sẽ can thiệp quá mức vào riêng tư của các fan bóng đá.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Christopher Brady, một người chuyên lợi dụng DMCA, Đạo luật Bản quyền Kỹ thuật số để report những video clip được nhiều người tải lên YouTube đang bị chính nền tảng chia sẻ video khởi kiện. Qua vụ kiện, YouTube có thể đòi tiền bồi thường cho những tổn thất mà họ phải chịu khi những đoạn clip của người dùng bị report một cách sai trái, cũng như tạo tiền đề để cải thiện hệ thống bảo vệ bản quyền trên YouTube.
Tính đến tháng 08/2019, Samsung vẫn là một trong những nhà sản xuất TV hàng đầu thế giới, với công nghệ màn hình QLED. Khác với các nhà sản xuất khác, Samsung không sử dụng tấm nền OLED trên TV, mà sử dụng tấm nền LCD/LED kết hợp với công nghệ chấm lượng tử (Quantum Dot). Do đó, nó được gọi là màn hình QLED, trong khi đó màn hình OLED chỉ được Samsung sử dụng trên những thiết bị di động như smartphone.
Khoảng giữa tháng 08/2019, một số nguồn tin cho biết, Bill Stasior, cựu lãnh đạo bộ phận Siri của Apple, sẽ rời công ty sau gần một thập kỷ làm việc để gia nhập bộ phận trí tuệ nhân tạo của Microsoft
Mục tiêu của Elon Musk là biến việc cấy ghép AI vào não an toàn và phổ biến như phẫu thuật mắt bằng laser. Nhưng liệu điều đó có thực sự là ý tưởng hay?
Chuyện gì đang xảy ra phía trên ngọn núi lửa kia?