Ánh trăng trắng ngà và Bả Tửu Vấn Nguyệt

30/11/202216:42:00(Xem: 1522)
Tản mạn văn học

HangNga
Hằng Nga trong một bức tranh cổ đời Minh.

 

Tôi mới được người bạn gửi cho một câu hát, gợi nhớ đến một bài ca từ lâu đã trốn vào quên lãng: “Ta yêu cô Hằng đêm xưa xuống trần…”

 

Than ôi! Lâu rồi sao không còn thấy ai hát bài "Chú Cuội" của Phạm Duy nữa?

 

Trăng soi sáng ngời

Treo trên biển trời

Tình ơi

Một đàn con trai

Rủ đàn con gái

Ra ngồi nhìn trăng

Ra nghe chú cuội

Ngồi gốc cây đa

Cuội ơi

Để trâu ăn lúa

Nhìn mây theo gió

Miệng ca bồi hồi

Ta yêu cô Hằng

Đêm xưa xuống trần

Nàng ơi

Nàng về dương gian

Tìm người nuôi nấng...

 

Tuổi thơ Việt Nam thật đẹp sao!

 

Ôi, những ngày thuở thanh bình cùng nhau tung tăng rước đèn rằm tháng tám:

 

Ánh trăng trắng ngà

Có cây đa to

Có thằng Cuội già

Ôm một mối mơ

Cuội ơi ta nói cho Cuội nghe

Ở trên cung mãi làm chi

Có con dế mèn

Suốt đêm canh thâu

Hát xẩm không tiền

Nên nghèo xác xơ...

 

Có còn ai hát xẩm, còn ai nghe hát xẩm?

 

Chạnh lòng tôi nhớ đến bài thơ của Lý Bạch tôi dịch đã lâu năm. Vì dịch sang thể hát nói nên cũng có viết thêm mấy vần lục bát làm Mưỡu cho đủ lệ bộ:

 

BẢ TỬU VẤN NGUYỆT

MƯỢN RƯỢU ĐÙA HẰNG NGA

 

MƯỠU

 

Hằng Nga nay mấy xuân xanh?

Nghi dung diễm lệ long lanh góc trời.

Nay ta gặp buổi thảnh thơi,

Dở bầu rượu ngỏ đôi lời cùng em.

 

HÁT

 

Ngừng chén hỏi trời xanh đôi ba điều thắc mắc,

Rằng mảnh gương vằng vặc đã bao năm?

Sao bắc thang vói mãi vẫn xa xăm?

Sao khắng khít, đón đầu đi đâu theo đến đấy?

 

Cô tập quỳnh lâu quang cung khuyết

孤 熠 瓊 樓 光 宫 闕

Không hồi phương chẩm vọng thuyền quyên (*)

空 回 芳 枕 望 嬋 娟

Thắp lung linh trên sóng giữa trời đêm,

Vừa hừng sáng vội len sau mây biếc,

 

Hằng Nga ạ, ta thương em đơn chiếc,

Quanh thỏ già giã thuốc có gì vui.

Ai nghìn xưa đã thấy dáng em soi ?

Ta ước thấy mắt môi thời son sắc !

 

Bao kẻ mãi theo em say sưa ngắm.

Ta nâng ly cao hứng hát vang vang,

Xin em soi mãi chén vàng

 

(*) Hai câu chữ Hán do người dịch viết thêm cho đầy khổ thơ hát nói. Tạm dịch: Ả Hằng một mình sáng soi trên cung khuyết lầu ngọc/ Ta luống công trăn gối trở mình ngắm vọng giai nhân.

 

Cụ Lý Bạch giá có ngắm trăng, có nhẩy xuống sông vớt vầng trăng đang chìm dưới nước, rồi viết thêm dăm ngàn câu thơ vấn nguyệt nữa, cũng không thể làm trẻ thơ Trung Hoa hạnh phúc bằng trẻ con Việt Nam khi chúng có các bài ca dao chị Hằng, chú Cuội đáng yêu, đáng mến, đẹp đẽ đến là vậy. Đọc thơ Cụ thì những lúc độc ẩm quả là hứng thú, tiêu tan hết cả mối vạn cổ sầu. Nhưng những bài đồng dao của tuổi thơ Việt Nam thì hạnh phúc theo mình đến cả một đời. Chẳng thế mà dù người Trung Hoa có kinh điển đến đâu, có bỏ công đến nghìn năm, luống cũng chẳng xóa được cái hồn mộc mạc của người dân quê Việt tộc? Thì cứ thử so sánh cách nhìn của mấy dòng thơ khác nhau. Cũng ngần ấy chuyện, nhưng ta nhìn theo cái duyên dáng của riêng ta.

 

Nguyên Tác:

 

把 酒 問 月, 李 白

Bả Tửu Vấn Nguyệt, Lý Bạch

 

青 天 有 月 來 幾 時,

Thanh thiên hữu nguyệt lai kỷ thì,

Trời Xanh có ả Hằng đến nay là tự bao giờ?

 

我 今 停 杯 一 問 之

Ngã kim đình bôi nhất vấn chi!

Ta nay ngừng chén hỏi một câu cho rõ sự tình:

 

人 攀 明 月 不 可 得

Nhân phan minh nguyệt bất khả đắc,

Hà cớ gì tay vói mãi vẫn không tới ?

 

月 行 卻 與 人 相 隨

Nguyệt hành khước dữ nhân tương tuỳ.

Mà chân bước đến đâu cũng lại thấy quấn bên mình?

 

皎 如 飛 鏡 臨 丹 闕,

Kiểu như phi kính lâm đan khuyết,

Sáng như mảnh gương từ cửa son soi xuống

 

綠 煙 滅 盡 清 輝 發

Lục yên diệt tận thanh huy phát

Lúc khói biếc tan đi lại càng thêm lóng lánh

 

但 見 宵 從 海 上 來

Đãn kiến tiêu tòng hải thượng lai,

Cứ đợi đến đêm lại thấy từ biển đến thăm

 

寧 知 曉 向 雲 間 沒

Ninh tri hiểu hướng vân gian một.

Khi trời vừa sáng lại trốn mất trong mây

 

白 兔 搗 藥 秋 復 春,

Bạch thố đảo dược thu phục xuân,

Gã thỏ trắng thì cứ giã thuốc hết thu lại sang xuân

 

嫦 娥 孤 棲 與 誰 鄰。

Thường nga cô thê dữ thuỳ lân.

Mà nàng Hằng Nga mãi chơi đùa một mình biết bầu bạn cùng ai

 

今 人 不 見 古 時 月

Kim nhân bất kiến cổ thì nguyệt,

Người đời nay thì chẳng ai biết mặt mũi vầng trăng cổ độ

 

今 月 曾 經 照 古 人。

Kim nguyệt tằng kinh chiếu cổ nhân.

Mà chính vầng trăng hôm nay thì đã từng chiếu lên người đời xưa

 

古 人 今 人 若 流 水,

Cổ nhân kim nhân nhược lưu thuỷ,

Người đời xưa, đời nay cứ mãi như dòng nước chảy

 

共 看 明 月 皆 如 此。

Cộng khan minh nguyệt giai như thử.

Cùng theo nhau mà ngắm vầng trăng xinh đẹp ấy

 

唯 願 當 歌 對 酒 時,

Duy nguyện đương ca đối tửu thì,

Ta chỉ ước ao mỗi một điều là khi ta rót rượu cao hứng hát

 

月 光 常 照 金 樽 裡

Nguyệt quang thường chiếu kim tôn lý

Ánh trăng sẽ mãi soi chiếu vào chén vàng

 

– Tô Thẩm Huy

 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trải dài suốt mấy thế hệ, từ thời kháng chiến chống Pháp, cuộc chiến hai mươi năm, và rồi tha hương, tên tuổi Phạm Duy luôn luôn gắn bó với tình tự dân tộc, là một huyền thoại trong khu làng âm nhạc, văn nghệ Việt Nam. Hiếm ai trong chúng ta không cảm thấy lòng dạt dào yêu quê Mẹ Việt Nam hơn khi nghe nhạc và ca từ của Ông. Cả một cuộc đời dài sáng tác, Ông đã để lại cho đời sau một gia sản tinh thần khổng lồ với “ngàn lời ca” mà có lẽ trước và sau Ông khó ai bì kịp. Đúng ngày này 10 năm trước, ngày 27 tháng 1 năm 2013, người nhạc sĩ nổi trôi cùng mệnh nước 93 năm đã kết thúc cuộc hành trình “trên đường về nơi cõi hết”. Nhân ngày giỗ Ông năm thứ 10, Việt Báo hân hạnh đăng tải dưới đây loạt bài của nhà văn Cung Tích Biền. Loạt bài gồm 4 phần, mỗi phần là cái nhìn ở mỗi chặng đường soi giọi bước chân của người nhạc sĩ.
Edgar Poe là người lập thuyết nghệ thuật vị nghệ thuật, khai sinh trào lưu tượng trưng trong văn học nghệ thuật thế giới. Ông cũng được coi là cha đẻ của tiểu thuyết trinh thám, truyện kinh dị. Nhiều truyện ngắn của ông dự báo sự ra đời của tiểu thuyết khoa học giả tưởng, kinh dị và huyễn hoặc rất phổ biến ngày nay.
Tôi vốn ăn nói vụng về nên rất sợ những người đa ngôn, hay lý luận. Nhưng ghét của nào trời trao của ấy. Lúc đã lâm hoàn cảnh tù tội, dun dủi sao tôi lại bị sắp xếp ở cạnh một ông già lắm chuyện: ông Roan. Vừa mới biết nhau ông đã tự giới thiệu ông là một cựu Trưởng Chi Thông Tin Chiêu Hồi. Ông cũng nói ông từng là một nhà thơ có chút tiếng tăm. Thỉnh thoảng ông lại ọ ẹ ngâm vài câu thơ, phần nhiều là thơ Kiều. Hình như cái miệng ông không biết mệt mỏi. Ông cứ kể cho tôi nghe chuyện này, chuyện nọ lung tung...
Thưa ngài thi sĩ, yêu là yêu, là vướng mắc, yêu là yêu không bờ bến rồi, là cho đi tình cảm, cho đi những xúc động nồng nàn, nào ai có thì giờ so bì phút đầu tiên ấy, là có được hay không được đền bù hay không? Lãng mạn là sóng tràn bờ và không so đo tính toán...
Trong bài thơ “Không Đề” của cố thi sĩ Quang Dũng, có hai câu của chàng nói với nàng sau hai mươi năm xa cách, Em mãi là hai mươi tuổi/ Ta mãi là mùa xanh xưa… Điều gì khiến Quang Dũng vô hiệu hóa được sự tàn phai của thời gian? Mùa xanh ấy có phải là điểm nhấn rực rỡ của mùa xuân trên dòng trôi bốn mùa, và phải chăng tuổi hai mươi là nơi mà nhịp bổi hổi bồi hồi của đôi trái tim để lại dấu ấn? Nó mạnh mẽ tới mức người ta thấy thời gian ngừng lại. Ngang đó. Không trôi. Cứ là mùa xuân, cứ là hai mươi tuổi...
Vốn là một sản phẩm của nền Hán học nhưng khi nền Hán học cáo chung thì chơi câu đối vẫn là một thú chơi tao nhã. Ngày xưa mỗi độ xuân về, nhà nhà trưng câu đối. Bậc thức giả thì câu đối đầy ý nghĩa thâm sâu, điển cố xa xưa. Người bình dân thì câu đối giản dị hơn, gần gũi đời sống hằng ngày hơn; chung quy cũng là nói lên chí hướng, chúc phúc, cầu may mắn, gởi gắm tâm tư…
Khai bút đầu năm của nhà thơ Trần Mộng Tú...
Năm Nhâm Dần sắp hết, năm Quý Mão đã lấp ló bên hiên nhà. Trong cái lạnh thấu xương của những ngày cuối đông, mọi người bỗng thấy thời gian qua mau. Mặc cho Ông Hổ gặm mối căm hờn trong cũi sắt, con thú cưng của nhiều gia đình cứ nhởn nhơ đi lại trong nhà...
Một sáng mùa Xuân ngập ánh hồng, / Một cung đàn ấm khắp Tây, Đông. / Một rừng thông điểm trời mây biếc, / Một vũng vàng tô biển nước trong. / Một khối bao la hoa lá trổ, / Một bầu bát ngát sắc hương nồng. / Một tia nắng đẹp soi muôn cõi / Một chữ là mang một tấc lòng.
Sinh thời, Hemingway, tác giả của “Ngư ông và biển cả” vào bất cứ lúc nào cũng có nuôi chừng vài chục con mèo. Ngôi nhà của ông ở Key West, Florida, trở thành viện bảo tàng có khoảng 40 cho đến 50 con mèo sáu ngón (polydactyl cat). Tất cả đều được đặt tên của những nhân vật nổi tiếng. Đám mèo sáu ngón này là hậu duệ của con mèo Snow White do một vị thuyền trưởng tặng cho Hemingway.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.