Hôm nay,  

Lãng đãng vào thu

27/09/202220:25:00(Xem: 3308)

Tùy bút

autumn leave

Hè năm nay Canada nóng hơn mọi năm, ai cũng than thở rần rần. Hễ đi đâu về là tôi chạy xuống ngay basement vì Central Air nhà tôi tỏa khắp nhà và dưới basement lúc nào cũng mát lạnh. Tôi kể cho bà chị bên Texas bữa đó 32 độ C, bà chị cười chọc quê:

- Úi dào, mới có tí nóng mà đã kêu trời, tính ra khoảng 90 độ F chớ mấy, bên đây đang nóng... 3 số nè, tức là trên 100 độ F đó, ở đó mà réo mà kêu!

Tôi liền bốp chát:


- "Cười người hôm trước hôm sau người cười” nghen chị. Không lâu đâu, vài tháng nữa thôi, khi Texas cuối năm gió lạnh thì đừng có mà gọi phone rên rỉ vì đối với dân Cà Na Điên thì cái lạnh ấy chỉ là... mát giời!


Bởi ta nói, ở đâu quen đó là vậy. Khi các con còn nhỏ, gia đình tôi thường bay qua Texas vào dịp nghỉ hè. Ui chao là nóng, hầu như chúng tôi chỉ dám ra đường khi chiều buông mà vẫn thấy nóng, còn nếu cần đi ra ngoài buổi trưa thì phải xịt nước bên ngoài xe cho bớt nóng, rồi một lát sau mở cửa kiếng chút xíu, chạy ào vào xe mở máy lạnh. Sau vài năm như thế, con gái tôi tuyên bố không muốn qua Texas mùa hè nữa, tôi nói:


- Thì cũng giống như Canada có mùa Đông tái tê thì Texas có mùa Hè nắng cháy, ráng chịu con ơi!


Nó trả lời :


- Thà con đi dưới trời tuyết lạnh, mặc đồ ấm áp, vẫn tuyệt vời hơn đi dưới trời Texas chảy cả mỡ màng thịt da.


Ủa, mà hình như tôi đang... lạc đề ? Đang nói về “lãng đãng vào Thu” cơ mà ? Thì đây, mấy ngày nóng cũng đã qua đi, như một câu tiếng Anh rất là chính xác “The bad news: nothing lasts forever, and the good news: nothing lasts forever”. Thời tiết bỗng đột ngột đổi thay, có vài hạt mưa nhẹ, bầu trời âm u gió thổi, đâu đó trong thành phố có những cây bắt đầu xuất hiện vài chiếc lá chớm vàng mặc dù các cây khác còn xanh tươi, và mặc dù theo lịch chính thống thì mùa thu năm nay bắt đầu vào ngày 23 tháng 9, nên tôi mới gọi là “lãng đãng”, coi như ông trời bonus cho Canada mùa “vọng Thu” để những tâm hồn nhạy cảm nức nở, bâng khuâng!


Ai đó đã nói “Hàng năm tôi chờ Mùa Thu tới để buồn”, và tôi xin bổ sung thêm “và để... làm thơ, để tương tư”!


Canada có đủ bốn mùa rõ rệt, nhưng hình như chỉ có Mùa Thu làm cho người ta buồn, có lẽ vì không gian trầm lắng, gió lạnh hiu hiu, lá vàng rồi lá úa, cho chúng ta cảm giác thời gian vô tình trôi qua, gần hết một năm, và liên tưởng đến “mùa thu của cuộc đời”.


Hồi còn ở quê nhà, mùa Thu không khác biệt lắm với các mùa khác, chỉ là chút lành lạnh của buổi sáng sớm đầu Thu đến trường cũng làm tôi xao xuyến:


Người đã cho tôi tình êm ái
Lãng mạn sân trường lúc vào Thu
Bồng bềnh mây trôi ngoài cửa lớp
Thấp thoáng hàng cây trong sương mù


Nhỏ bạn thân nói trí tưởng tượng của tôi phong phú quá, Sài Gòn hai mùa mưa nắng, lấy đâu ra sương mù, có phải Đà Lạt đâu chớ! Tôi cãi:


- Nhạc sĩ Lam Phương còn: “Trời vào Thu Việt Nam buồn lắm em ơi, mây tím đang giăng cao vời, mà tình yêu chưa lên ngôi!”! Bà thấy mây tím bao giờ chưa, chứ tui từ hồi cha sanh mẹ đẻ đến giờ chỉ biết có mấy trắng mây đen và mây xám thôi hà.

 

- Ối, tui bó tay với mấy nhạc sĩ thi sĩ mộng mơ, có ông nhạc sĩ còn viết “Hạ Trắng” nữa kìa, trắng chỗ nào mà trắng?


Tôi bồi thêm:


- Còn nữa nè, “Thu Vàng” của Cung Tiến mới chính là tưởng tượng tuyệt chiêu, nhưng bây giờ hát ở hải ngoại cũng phù hợp chứ nhỉ!


Bởi vậy, đã lỡ tưởng tượng rồi thì hà cớ gì mà tôi không... thả ga, tiếp tục:


Đã bao Thu qua rồi người nhỉ
Lá úa bao lần rơi lối xưa
Nơi đây Thu sang tôi bỗng nhớ
Có một Mùa Thu trong giấc mơ


Trở lại chuyện cuối hè đầu thu Canada, mấy hôm nay mưa ướt lạnh, tôi phải ra vườn sau thu hoạch hai cây plum sai trái trĩu cành. Thú thật, khi hái đầy mấy rổ plum, tôi vui sướng hớn hở bưng vào nhà, ăn trái nào trái nấy giòn giòn và ngọt lịm, rồi tôi nhìn ra ngoài vườn, hai cây plum chỉ còn một màu  lá xanh rờn, tôi thấy  buồn làm sao. Từ nay ra vườn hết được ngắm những trái plum màu tím ngọt ngào xen kẽ trong đám lá xanh xanh, hết được tưới nước trên những chùm plum căng mọng lấp lánh. Nhìn tôi thẫn thờ thở dài, chồng tôi ngạc nhiên:


- Năm trước cây ít trái em cũng buồn, năm nay cây nhiều trái, hái xong còn cho cả bạn bè xung quanh, em cũng buồn là sao, anh chẳng hiểu nổi.


Tôi đang thả hồn theo đám mây xám trên bầu trời, không muốn giải thích dài dòng đôi co, mà cũng buột miệng:

- Em còn hổng hiểu em nữa là! Anh làm ơn đừng khơi dậy nỗi lòng sáng nắng chiều mưa của em, được không ?


Mà thời tiết Canada cũng khác gì tôi, thất thường lắm đấy, ngay giữa hè cũng có thể chuyển qua... man mát  khi vào chiều, ngay giữa Thu cũng có khi nắng vàng rực, và ngay giữa mùa Xuân thì tuyết có rơi cũng chẳng làm ai kinh ngạc. Nên tôi trân trọng từng phút giây của bất cứ mùa nào, vì chỉ vài ngày nữa thôi, qua tuần tới và sau đó, lá sẽ vàng cả đất trời, dù không có “con nai vàng ngơ ngác”, lá cũng sẽ khô, sẽ xào xạc bay theo gió, để lại nỗi vấn vương cho con người khi những cơn gió lạnh đầu Đông lại trở về, theo quy luật muôn đời của tạo hóa.


Dẫu biết vậy, dù mới tuần trước còn nóng nực, đi lễ nhà thờ phải mang theo cây quạt tay, mà sáng nay tôi đang ngồi bên cửa sổ nhìn vài chiếc lá vàng trên cành cây trước sân, trời không nắng cũng không mưa, chờ gió heo may, cũng không tránh khỏi cảm xúc bâng quơ theo câu hát “Mùa Thu Không Trở Lại” của Phạm Trọng Cầu: Buồn này ai có mua?


Nghe có vẻ hơi “sến” và yếu đuối nhỉ, nhưng tôi buồn thật đấy, cũng bởi vì trời... lãng đãng vào Thu, biết trách ai bây giờ: 


“Hôm nay trời nhẹ lên cao
Tôi buồn tôi hiểu vì sao tôi buồn”


Thi sĩ Xuân Diệu ở bên kia thế giới đừng trách tôi nhe, cái thuở “chẳng hiểu vì sao tôi buồn” của tuổi mới lớn trái tim chợt vui chợt buồn đã xa lắm rồi!


-- Kim Loan

(Edmonton, chờ gió heo may 2022)

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Hồ Hữu Thủ cùng với Nguyễn Lâm, Nguyễn Trung của Hội Họa sĩ Trẻ trước 1975 còn sót lại ở Sài Gòn, họ vẫn sung sức lao động nghệ thuật và tranh của họ vẫn thuộc loại đẳng cấp để sưu tập. Họ thuộc về một thế hệ vàng của nghệ thuật tạo hình Việt Nam. Bất kể ở Mỹ như Trịnh Cung, Nguyên Khai, Đinh Cường… hay còn lại trong nước, còn sống hay đã chết, tranh của nhóm Hội Họa sĩ Trẻ vẫn có những giá trị mang dấu ấn lịch sử. Cho dù tranh của họ rất ít tính thời sự, nhưng cái đẹp được tìm thấy trong tác phẩm của họ lại rất biểu trưng cho tính thời đại mà họ sống. Đó là cái đẹp phía sau của chết chóc, của chiến tranh. Cái đẹp của hòa bình, của sự chan hòa trong vũ trụ. Cái mà con người ngưỡng vọng như ý nghĩa nhân sinh.

Westminster, CA – Học Khu Westminster hân hoan tổ chức mừng lễ tốt nghiệp của các học sinh đầu tiên trong chương trình Song Ngữ Tiếng Việt (VDLI) tiên phong của học khu. Đây là khóa học sinh đầu tiên ra trường và các em sẽ được ghi nhận tại buổi lễ tốt nghiệp đặc biệt được tổ chức vào thứ Ba, ngày 28 tháng Năm, lúc 6:00 giờ chiều tại phòng Gymnasium của Trường Trung Cấp Warner (14171 Newland St, Westminster, CA 92683).

Tháng Năm là tháng vinh danh những đóng góp của người Mỹ gốc Á Châu và các đảo Thái Bình Dương cho đất nước Hoa Kỳ mà trong đó tất nhiên có người Mỹ gốc Việt. Những đóng góp của người Mỹ gốc Á Châu và các đảo Thái Bình Dương cho Hoa Kỳ bao gồm rất nhiều lãnh vực, từ kinh tế, chính trị đến văn học nghệ thuật, v.v… Nhưng nơi đây chỉ xin đề cập một cách khái quát những đóng góp trong lãnh vực văn học của người Mỹ gốc Việt. Bài viết này cũng tự giới hạn phạm vi chỉ để nói đến các tác phẩm văn học viết bằng tiếng Anh của người Mỹ gốc Việt như là những đóng góp nổi bật vào dòng chính văn học của nước Mỹ. Điều này không hề là sự phủ nhận đối với những đóng góp không kém phần quan trọng trong lãnh vực văn học của Hoa Kỳ qua hàng trăm tác phẩm văn học được viết bằng tiếng Việt trong suốt gần năm mươi năm qua.

Vì hình ảnh ảm đạm, buồn sầu, như tiếng kêu đòi tắt nghẹn. Tôi, tác giả, đi giữa lòng thủ đô Hà Nội mà không thấy gì cả, không thấy phố không thấy nhà, chỉ thấy mưa sa trên màu cờ đỏ. Cờ đỏ là quốc kỳ. Mưa sa làm cho những lá quốc kỳ sũng nước, bèo nhèo, nhếch nhác, úng rữa. Một hình ảnh thảm hại. Hình ảnh thảm hại là dự phóng cho tương lai thảm hại. Và thất bại. Lạ một điều, người ta chỉ trích dẫn năm dòng thơ này, tổng cộng 14 chữ, mà không ai trích dẫn cả bài thơ, và hẳn là hơn 90% những người biết năm dòng này thì không từng biết, chưa bao giờ đọc, cả bài thơ, và tin rằng đó là những lời tâm huyết của nhà thơ Trần Dần nói về thời cuộc mà ông nhận thức được vào thời điểm 1955.

Viet Book Fest cho thấy thế hệ trẻ gốc Việt nay đã vượt qua được những ràng buộc cơm áo gạo tiền của thế hệ đi trước, để cộng đồng Việt nay có thể vươn lên với giấc mơ văn học nghệ thuật trên đất nước Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ.

Hư vỡ là đặc tính bất biến của cuộc đời, của tất cả những gì có mặt trong vũ trụ này. Nghĩa là những gì hợp lại, thì sẽ tan; những gì sinh ra, rồi sẽ biến mất. Không có gì kiên cố, bất biến trên đời. Đức Phật đã chỉ ra sự thật đó, và biến những thái độ sống không vui thành sự kham nhẫn mỹ học: cái đẹp chính là vô thường. Bởi vì vô thường, nên có hoa mùa xuân nở, có những dòng suối chảy từ tuyết tan mùa hè, có những trận lá mùa thu lìa cành, và có những trận mưa tuyết mùa đông vương vào gót giày. Bởi vì sống hoan hỷ với hư vỡ là tự hoàn thiện chính mình, hòa hài làm bạn với hư vỡ là sống với sự thật, và cảm nhận toàn thân tâm trong hư vỡ từng khoảnh khắc là hòa lẫn vào cái đẹp của vũ trụ. Và sống với chân, thiện, mỹ như thế tất nhiên sẽ đón nhận được cái chết bình an.

Mỗi 30 tháng 4 là mỗi năm xa hơn ngày đó, 1975, thêm một bước nữa xa hơn, đi vào dĩ vãng. Hầu hết những người trực tiếp tham gia vào cuộc chiến trước 75, nay đã vắng mặt. Non nửa thế kỷ rồi còn gì. Khi không còn ai nữa, không hiểu những thế hệ trẻ tha hương sẽ nhớ gì? Một thoáng hơi cay? Có khi nào bạn đọc ngồi một mình chợt hát lên bài quốc ca, rồi đứng dậy, nghiêm chỉnh chào bức tường, thằng cháu nhỏ thấy được, cười hí hí. Ông ngoại mát rồi. Trí tưởng tượng của người thật kỳ diệu. Rượu cũng kỳ diệu không kém. Nửa chai vơi đi, lơ mơ chiến sĩ trở về thời đó. Lạ lùng thay, quá khứ dù kinh hoàng, khốn khổ cách mấy, khi nhớ lại, có gì đó đã đổi thay, dường như một cảm giác đẹp phủ lên như tấm màn mỏng, che phía sau một thiếu phụ trẻ đang khóc chồng. Cô có mái tóc màu nâu đậm, kiểu Sylvie Vartan, rủ xuống che nửa mặt. Nhưng thôi, đừng khóc nữa. Chỉ làm đất trời thêm chán nản. Để tôi hát cho em nghe, ngày đó, chúng tôi, những người lính rất trẻ.

Ngày 30 tháng 4 năm nay, 2024, đánh dấu 49 năm ngày Sài Gòn thất thủ vào tay cộng sản Bắc Việt (30 tháng 4 năm 1975). Biến cố này đã mở ra một tương lai đen tối cho dân tộc Việt Nam mà một trong những hệ lụy thảm khốc nhất là hàng triệu đồng bào đã bỏ nước ra đi tìm tự do, trong đó có khoảng hơn 400,000 người chết thảm giữa lòng biển cả. Cuộc chiến tranh Việt Nam kéo dài trong 20 năm đã khiến cho hơn 950,000 bộ đội và thường dân miền Bắc chết và khoảng 600,000 lính cộng sản bị thương. Trong khi đó, có khoảng hơn 700,000 thường dân và binh sĩ Việt Nam Cộng Hòa thiệt mạng, cùng với 1,170,000 lính VNCH bị thương. Phía Hoa Kỳ có 58,281 binh sĩ tử thương và 303,644 lính bị thương. Đó là chưa kể số thương vong của binh sĩ các nước tham chiến ở hai miền Nam-Bắc, theo www.en.wikipedia.org.

Thế giới đang bùng nổ nhiều cuộc chiến tranh, và đang ngún lửa ở nhiều nơi khác: Trung Đông, Ukraine, Miến Điện, Đài Loan, Biển Đông… Một thời Việt Nam cũng đã trải qua nhiều cuộc binh lửa. Khi đọc kỹ Tam tạng Kinh điển, chúng ta cũng sẽ thấy có những cuộc chiến. Bản thân Đức Phật khi mới lớn cũng học kỹ thuật kiếm cung. Trong nhiều kiếp quá khứ, Đức Phật, khi còn ở cương vị Bồ Tát, cũng đã từng ra trận. Nhiều hình ảnh ẩn dụ trong kinh điển cũng cho thấy dấu tích chiến tranh: ngựa chiến, voi chiến, áo giáp, mũi tên… Và rồi tận cùng, Đức Phật nói trong Kinh SN45.7 rằng chiến thắng vinh quang nhất chính là nhiếp phục tham, sân, si – nơi đó chính là Niết Bàn. Đó là mặt trận lớn nhất, gian nan nhất.

Vào ngày 6 tháng 12, 2023, nhà thơ, nhà văn, giáo sư văn học và nhà hoạt động xã hội được yêu mến người Palestine Refaat Alareer đã thiệt mạng trong một cuộc không kích từ Israel cùng với người anh, em gái và bốn đứa con của họ. Trong tuần để tang kể từ đó, những lời tri ân dành cho cuộc đời, sự nghiệp viết lách và các hoạt động nghệ thuật tích cực của Alareer đã tràn ngập khắp nơi trên thế giới. Nhiều lời tri ân được đăng cùng với bài thơ cuối cùng “Nếu tôi phải chết” được ông đăng trên Twitter của mình vào ngày 1 tháng 11 năm 2023. Cho đến nay, bài thơ chia tay như một điềm báo đau lòng của Alareer hiện đã được dịch sang hơn 40 thứ tiếng; được đọc trên các sân khấu thế giới và được viết trên các bức tường sân ga tàu điện; được in trên các biểu ngữ, bảng hiệu, cờ và diều, được giương cao trong các cuộc biểu tình đòi ngưng bắn trên khắp thế giới.
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.