Vài điều cơ bản về việc làm sạch tay và COVID-19
Khanh Chu, D.D.S, M. Ed.
Cường C. Nguyễn, M.D., AGAF, FACG, FASGE
Tuấn Nguyễn, D.V.M, D.T.M.
Với bệnh dịch truyền nhiễm COVID-19 đang lan tràn như lửa trên cỏ khô, sự ích lợi của việc gìn giữ bàn tay chúng ta cho sạch đã được nhắc nhở rất nhiều trong mọi lãnh vực truyền thông. Hôm 7 tháng 3, 2020, Việt Báo đã đăng bài Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường Hoa Kỳ (EPA) Công Bố Các Chất Khử Trùng Chống Corona Lây Lan, (https://vietbao.com/p301409a302372/co-quan-bao-ve-moi-truong-hoa-ky-epa-cong-bo-cac-chat-khu-trung-chong-corona-lay-lan). Bài này đã liệt kê danh sách các chất khử trùng để bảo vệ chống lại sự lây lan của COVID-19.Chúng tôi cũng đã đề cập một cách tổng quát các cách vô hiệu hóa COVID-19 trong bài Vài điều cơ bản để phòng bệnh viêm phổi Vũ Hán ngày 22 tháng 2, 2020 (https://vietbao.com/a302223/vai-dieu-co-ban-de-phong-benh-viem-phoi-vu-han). Nội dung chính của hai bài này là vấn đề dùng hand sanitizer. Tuy nhiên vì cả hai bài đều rất tổng quát. Muốn dùng hand sanitizer hữu hiệu, chúng ta cần đi sâu vào vài chi tiết.
1- Công hiệu của hand sanitizer tùy theo hóa chất
Muốn có kết qủa trong việc tiêu diệt COVID-19, nồng độ của alcohol trong các dung dịch của hand sanitizer phải ít nhất là 70% trở lên. Do đó, khi mua hand saniitizer,cần phải đọc nhãn hiệu xem có bao nhiêu % alcohol. Sau đây là thí dụ của nồng độ alcohol trong 5 nhãn hiệu thông dụng:
|
Brand |
% Ethyl Alcohol |
|
Purell |
70 |
|
Hand Sanitizer Travel Pack |
75 |
|
Equate |
62 |
|
HDX |
30-60 |
|
EO (Essential Oils) |
? |
2 - Cách dùng hand sanitizer
Trước nhất là tay phải khô. Nếu bàn tay ướt, hand sanitizer sẽ không có hiệu quả.
Năm ngoái, ông Hirose và đồng nghiệp ở Kyoto Prefectural University of Medicine làm thí nghiệm với con vi khuẩn gây bệnh cúm. Ông đã trình bầy trong bài đăng trên American Society of Microbiolgy là khi tay còn ướt với đờm của bệnh nhân chứa vi khuẩn bệnh cúm, hiệu quả của hand sanitizer bị giảm đi rất nhiều. Mặc dù CDC khuyên chúng ta xoa tay với hand santizer khỏang 20 giây, trong thí nghiệm của ông Hirose, phải xoa tay đến 120 giây mới có hiệu quả. Nếu chỉ dùng hand sanitizer xoa tay cho 30 giây, con vi khuẩn bệnh cúm vẫn còn tồn tại trên tay và vẫn lan đến người khác gây ra bệnh. Vì thế, ông Hírose khuyên chúng ta nên lau tay cho khô trước khi dùng hand sanizer. Khi lau tay khô, nên dùng giấy và bỏ ngay tờ giấy vào thùng rác.
Khi bàn tay dính bụi bẩn hay dầu mỡ, hand santizer cũng không có hiệu quả!
3- Biện pháp thay thế hand sanitizer
Như đã trình bầy ở trên, sự hiệu quả của hand sanitizer liên quan đến việc bàn tay của chúng ta có khô hay không. Hơn thế nữa, hand santizer hoàn toàn vô giá trị với nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Một thí dụ điển hình là bệnh sưng ruột già do C. diff (Clostridioides difficile). Bệnh này ảnh hưởng đến khoảng 500,000 người mỗi năm ở Mỹ. Cứ 11 người trên 65 tuổi bị bệnh này thì có 1 người thiệt vong. Con vi trùng C. diff hoàn toàn không bị ảnh huởng bởi hand santizer. Ngược lại, chỉ cần rửa tay bằng sà phòng và nước trong 30 giây, con vi trùng này sẽ không còn. Chính ông Hirose cũng khuyên chúng ta nên rửa tay với nước và sà phòng thay vì dùng hand sanitizer.
4- Cách tự làm hand sanitizer
Vào thời điểm này, hand sanitizer rất khó tìm. Một cách tự làm hand sanitizer là mua bông gòn (cotton balls), bỏ vào một lọ thủy tinh có nắp và chế vào đó dung dịch 70% isopropyl alcohol. Đây là cách các phòng mạch bác sĩ ở quê nhà trước 75 vẫn dùng để khử trùng da trước khi chích cho bệnh nhân.
COVID-19 đang được nghi ngờ là có thể lan tràn nhiễm bệnh nhanh và dễ dàng hơn bệnh cúm. Nếu điều này đúng thì chúng ta nên cẩn thận hơn về việc dùng hand sanitizer. Và một lần nữa chúng tôi xin lập lại và nhấn mạnh là không có gì tốt hơn 30 giây với sà phòng và nước.
2/ Riêng về việc ông Hirose chỉ dẫn xoa tay còn ướt với hand sanitizer tới 120 giây thì chắc có lẽ phải thoa nhiều lần(từ một dispenser là tốt nhất) chứ Alcohol 70%USP trở lên chỉ 30 giây thoa một lần là alcohol bay hết.
4/ Make your own sanitizer: ⅔ Alcohol +⅓ Aloe+ 5-10 drops essential oils(optional). Stir vigorously and put into your own container.(Theo Remedy’s RX Pharmacy Kitchener, Ontario)
*Riêng tôi thì vì hand sanitizer khan hiếm, tôi mua Alcohol swabs saturated with isopropyl Alcohol USP 70% v/v, individually wrapped (100 swabs package 2.5 dollars), easy to use. Dược sĩ OKed