|
Nhà đẹp đang chờ bán. |
Bản báo cáo khiến thị trường chứng khoán lập tức tuột giá mất hơn 1%. Lý do tuột giá là vì định chế này (mà báo chí chuyên đề về kinh tế Mỹ vẫn gọi tắt là Fed, từ chữ Federal Board of Reserve - xin đừng lầm với chữ Feds là cơ quan FBI!) cho biết một sự thật ai cũng đã đoán ra: số nhà cũ được bán trong tháng Bảy đã sụt tới mức thấp nhất kể từ sáu năm nay.
Nhưng, nếu đọc kỹ tài liệu quá khô khan này, người ta lại thấy một điều có thể là tốt đẹp khác: định chế điều tiết chánh sách tiền tệ Hoa Kỳ tin rằng nạn khan hiếm tín dụng - đi vay mà không được - sẽ không kéo dài và hậu quả cũng chẳng lan rộng. Tức là Ngân hàng Trung ương Mỹ không hốt hoảng mà còn có vẻ bình tĩnh đến đáng sợ!
Khi thị trường giao động và dân chúng - kể cả các nhà đầu tư - chẳng biết đâu mà lường, người ta hay tìm hiểu phản ứng của những người có trách nhiệm về chuyện bạc tiền của nước Mỹ, và chờ đợi một lời tuyên bố nào đó.
Hôm Thứ Sáu 31 tháng Tám vừa qua, Tổng thống Bush đã cùng Tổng trưởng Ngân khố Hank Paulson bước ra vườn hồng Rose Garden của Phủ Tổng thống để nói ra điều dân chúng chờ đợi: tình hình có xoay chuyển và việc suy tính lại về rủi ro kinh doanh đang xảy ra; nhưng kinh tế Hoa Kỳ vẫn tăng trưởng tốt đẹp trên một nền móng lành mạnh; và Chính phủ rất quan tâm đến nỗi ưu lo của dân chúng về chuyện gia cư suy sụp. Ông đề nghị một số biện pháp giúp đỡ giới vay tiền mua nhà theo thể thức sub-prime khi họ bị khốn đốn. Cơ quan quản trị sẽ là Federal Housing Administration và đợt cấp cứu ban đầu sẽ là 80 ngàn khách nợ bị chết ngộp vì không trả được nợ.
Cùng ngày đó, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Hoa Kỳ là ông Ben Bernanke cũng đã tuyên bố tại một hội nghị định kỳ ở thị trấn Jackson Hole của tiểu bang Wyoming, rằng Ngân hàng Trung ương sẽ hành động như cần thiết để vụ khủng hoảng về (thiếu) tín dụng sẽ không lây lan ra cả nền kinh tế. Hiểu đơn giản là trong kỳ họp ngày 18 tới đây, Ngân hàng Trung ương có thể sẽ cắt lãi suất liên ngân hàng fed funds rate, ít nhất là 25 điểm (0,25%). Đây là lãi suất nền, cơ sở của mọi lãi suất vay mượn khác.
Sau hai lời tuyên bố của người lãnh đạo Hành pháp và định chế tiền tệ (độc lập), thị trường vẫn còn phân vân ngờ vực.
Ngày Thứ Tư mùng năm, giới lãnh đạo một số doanh nghiệp về tài trợ địa ốc đã gặp thẳng Chủ tịch Bernanke để nêu vấn đề và thỉnh nguyện Ngân hàng Trung ương phải hạ lãi suất, nếu không thì nhiều công ty tài trợ sẽ phá sản, sau khi gần 150 công ty lớn nhỏ đã phải làm thủ tục khánh tận.
Trong khi ấy, nhiều người lại cho rằng Tổng thống Bush vẫn làm chưa đủ để cấp cứu thị trường gia cư, thí dụ như đáng lẽ phải tung tiền ra chuộc nợ cho người cùng khốn - gọi là bail out.
Thật ra, trong vụ khủng hoảng vì thị trường địa ốc bị bốc hơi ảo, mỗi người lại nhìn vấn đề một cách, tùy quan điểm về quyền lợi của mình.
Nếu không lên tiếng, Tổng thống Bush sẽ bị đối lập khiển trách là vô tâm trước thảm hoạ của người dân. Nhưng, vấn đề lại không đơn giản như vậy.
Trong thời thịnh đạt, ai ai cũng nghĩ rằng mình khôn và tìm ra giải pháp có lợi nhất cho mình, và chỉ mong rằng chính quyền đừng xiá vào chuyện đó đề kiểm soát hay hạn chế. Tới khi mắc nạn thì ai ai cũng muốn chính quyền phải nhảy vào cấp cứu, với lý luận là nếu không thì họ sẽ phá sản, thất nghiệp sẽ tăng và kinh tế bị khủng hoảng. Thời thịnh đạt, người ta cân nhắc rủi ro một cách cẩu thả, hoặc lạc quan đến độ chủ quan. Thời suy sụp, người ta lại mong là ai đó sẽ cứu mình.
Kinh tế học gọi phản ứng đó là "ỷ thế làm liều" - moral hazard, vì tin rằnh cứ làm liều đo, nếu có chuyện không may thì đã có chính quyền giăng lưới đỡ!
Đâm ra, ông Bush lâm thế kẹt. Nếu tung tiền (thuế của dân, không phải tiền túi của ông hay của các doanh nghiệp đã liều lĩnh cho vay mà bất kể tới rủi ro tín dụng) cấp cứu thì ông tiếp tục nuôi dưỡng phản ứng ỷ thế làm liều. Nếu không, ông bị mang tiếng là vô tình vô tâm. Vì vậy, quyết định rất phức tạp của ông về mặt chuyên môn là một giải pháp trung dung: sẽ cứu một số người ngay tình mắc nạn, chứ không đồng loạt cấp cứu mọi người để khỏi gây ra tinh thần ỷ lại.
Điều ấy hoàn toàn đúng và cần thiết, nhưng vẫn có thể bị nhiều người oán là chưa đủ! Trong khi nhiều chính trị gia khác thì nhân cơ hội gọi là cấp cứu thị trường đã đòi can thiệp sâu hơn vào thị trường và vào lề lối sinh hoạt của dân chúng, là điều chúng ta đã nói tuần trước trên trang Việt Báo Địa Ốc này! Thí dụ như hết cho miễn thuế trên các khoản vay nợ để mua nhà rộng quá 3.000 feet.
Kết luận ở đây là khi địa ốc bốc hơi ảo - một hiện tượng tất nhiên sau năm năm thịnh đạt bất ngờ - người ta có thể hốt hoảng bậy sau khi lạc quan tếu và chính là sự hốt hoảng ấy mới khiến người khác trục lợi. Có khi bằng những quyết định chính trị hay tài chánh sẽ gieo mầm cho một đợt ảo giác khác trong tương lai.
Cho nên, người ta cần bình tĩnh và không chỉ nhìn mọi chuyện qua màu hồng hay màu đen. Thực tế vốn rắc rối hơn và mỗi nơi lại mỗi khác. Chỉ có giới kinh doanh và chính trị là không khác.
Send comment
