Diễn biến thật bất ngờ. Thủ đô Kabul của Afghanistan đã đổi chủ trong vài tiếng đồng hồ mà không có giao tranh vì quân Taliban thừa lúc đêm khuya đã bỏ thành chạy về phía Nam. Ngay sau đó quân Liên minh ở mặt trận phía Bắc đã tiến vào Kabul giữa những tiếng reo hò mừng rỡ của dân trong thành phố.
Sau khi Liên quân chiếm được Mazar-e-Sharif cuối tuần trước, tình hình mặt trận đã biến đổi ngoài sức tưởng tượng. Chỉ trong vòng hai ngày đầu tuần này, tất cả các tỉnh quận thành phố và thị trấn ở bắc và đông bắc Afghanistan đã lọt vào tay Liên minh Bắc quân và một thành phố quan trọng ở miền Tây là Herat gần Iran cũng đổi chủ. Cũng ngày thứ ba, có tin tại thành phố lớn nhất miền Nam là Kandahar đã có 200 quân Taliban nổi loạn. Sự tiến quân Liên Minh quá nhanh, có lẽ nhanh hơn cả sự mong muốn của Mỹ. Tại sao có tình trạng này"
Trước hết có một nguyên nhân rõ rệt nhất. Sau khi mất những cứ điểm lớn ở miền Bắc, quân Taliban chỉ rút chớ không giao tranh nữa. Phải chăng quân Taliban rút ra ngoài, dựa vào miền rừng núi để đánh du kích" Nhìn tình hình rút quân trong ngày thứ ba 13-11, người ta thấy có nhiều dấu hiệu quân Taliban đã tan rã. Taliban đã mất tinh thần vì những trận oanh tạc dữ dội của Mỹ, nhiều toán quân đầu hàng bỏ lại võ khí. Trước đây chế độ Taliban nói quyết chiến, nay quân của họ đã bỏ chạy và đào ngũ. Lãnh tụ tối cao Mullah Omar đã lên tiếng từ một đài phát thanh bí mật kêu gọi lính Taliban tập hợp trở lại để "chống quân thù". Nhưng phi cơ Mỹ và Bắc quân tiếp tục truy nã gắt gao đám tàn quân của Taliban chạy về phía Nam. Một đoàn chiến xa của Bắc quân đă tiến về Kandahar, sào huyệt của phong trào Taliban và cũng là nơi sinh của Mullah Omar. Số phận Kandahar cũng có thể do dân Pashtun ở miền Nam định đoạt.
Vụ quân Taliban nửa đêm bỏ thành Kabul chạy ra ngoài có một ý nghĩa đặc biệt. Quân Taliban rút đi đem theo 8 nhân viên cứu trợ LHQ, trong đó có hai phụ nữ Mỹ, hiển nhiên dùng làm con tin, đồng thời cũng muốn làm mộc che thân để phi cơ Mỹ khỏi theo dõi bắn phá. Chưa biết quân Taliban có thể sử dụng du kích chiến đến mức độ nào với những tàn quân đã mất tinh thần và trong mùa đông khắc nghiệt sắp tới, khi du kích Taliban phải ẩn náu trong những hang núi lạnh lẽo với mưa tuyết xương mù kéo dài hàng tháng, trong khi đường tiếp vận lương thực không có. Tuy vậy còn quá sớm để khẳng định Taliban sẽ hoàn toàn bị tiêu diệt. Chúng còn những phương pháp khác để kéo dài cuộc chiến.
Khi đột ngột rút quân khỏi Kabul để thành trống, Taliban đã có âm mưu gây chia rẽ giữa Liên minh Bắc quân và Mỹ, cũng như trong khối liên minh quốc tế do Mỹ lãnh đạo chống khủng bố. Mấy ngày trước đây Tổng Thống Bush đã chính thức yêu cầu quân Liên minh khoan tiến vào Kabul để chờ thành lập một chính quyền mới đa thành phần thay thế chế độ Taliban. Mỹ đã dự liệu khó khăn và phức tạp trong việc thành lập chính quyền mới. Tổng Thống Bush đưa ra lời yêu cầu trên có lẽ phần lớn là thể theo lời yêu của Tổng Thống Musharraf của Pakistan, vì từ lâu giữa Liên minh Bắc quân và Pakistan đã có sự bất hòa nên Pakistan không muốn Liên minh phương Bắc nắm chính quyền ở Kabul. Thế nhưng Liên Minh đã tiến vào Kabul, lấy lý do cần giữ gìn an ninh trật tự và an toàn cho dân chúng.
Vài giờ sau, Abdullah bộ trưởng Ngoại giao của Liên minh tuyên bố đã mời các sắc tộc ở Afghanistan - chỉ trừ bọn Taliban - đến họp để thành lập một chính quyền mới và còn yêu cầu LHQ gửi các toán chuyên viên đến giúp chính phủ mới trong tiến trình hòa bình. Rõ rệt Liên minh muốn nắm thế chủ động trong việc lập chính quyền. Pakistan đã có phản ứng ngay tức khắc. Cùng lúc đó, Tổng Thống Musharraf từ Mỹ về đến Thổ Nhĩ Kỳ. Ông đã cùng Thủ tướng Thổ Bulent Ecevit yêu cầu LHQ lập một phái bộ hòa bình chỉ gồm toàn những nước Hồi giáo và đòi phi quân sự hóa Kabul. Điều này chỉ có nghĩa là loại trừ những kẻ có súng - tức quân Liên Minh - ra khỏi Kabul.
Trong khi đó LHQ cũng có một kế hoạch hòa bình, Phụ tá Tổng Thư ký LHQ, ông Lakhdar Brahimi, đã trình bày trước Hội đồng Bảo An dự án thành lập một chính quyền chuyển tiếp 2 năm cho Afghanistan để có sự hòa hợp giữa mọi sắc tộc và bộ tộc ở nước này, tạo một tương lai chính trị có tính nhân bản và đoàn kết. Ông Brahimi cũng nói đến cuộc họp giữa Liên minh Bắc quân và các đại diện sắc tộc, nhưng ám chỉ người cầm đầu chính quyền chuyển tiếp là cựu hoàng Zaher Shah đang sống lưu vong, người được coi như "biểu tượng của sự đoàn kết quốc gia" của Afghanistan.
Về phía Mỹ, cho đến nay có tin Mỹ sẽ họp 6 nước để bàn về việc lập chính quyền mới cho Afghanistan. Đó là Mỹ, Nga cùng với 4 nước láng giềng của Afghanistan là Iran, Pakistan, Uzbekistan, và Tajikistan. Trong những hoàn cảnh rối ren, kẻ có súng bao giờ cũng nắm quyền quyết định. Trong cuộc chiến Afghanistan, kẻ có súng không phải là Liên minh mà là Mỹ. Nếu không có sức mạnh của Không quân Mỹ ngày đêm đánh phá làm quân Taliban mất tinh thần và tan rã, quân Liên minh không thể tiến chiếm được một tấc đất nào của Taliban. Nhưng súng của Mỹ là súng ở trên trời, còn súng của Liên minh là súng ở dưới đất. Bây giờ Liên minh đã vào được Kabul, súng ở dưới đất mạnh hơn súng ở trên trời chăng" Trong cuộc chiến của Mỹ chống khủng bố, mặt trận quân sự chưa dứt, mặt trận chính trị và ngoại giao đã nổi lên rồi. Thật gay go và phức tạp.
Gửi ý kiến của bạn
