Hôm nay,  
Việt Báo Online

Elena Bonner: Tro Cốt Của Chủ Nghĩa Toàn Trị

10/04/200100:00:00(Xem: 3606)
Elena Bonner: Tro Cốt Của Chủ Nghĩa Toàn Trị
Lời người dịch: Elena Bonner là vợ nhà bác học Andrei Sakharov, người phát minh ra bom nguyên tử của Nga. Bà hiện là nhà hoạt động nhân quyền và chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation tại Moscow. Bài viết sau đây dựa trên bài phát biểu của bà nhân dịp được trao giải thưởng “the 2000 Hannah Arendt Award”, do thành phố Bremen, [hội] Heinrich Boll Foundation và [hội] Hannah Arendt Association, cùng trao tặng. Bản tiếng Anh đăng trên báo “Điểm Sách New York” số March 3, 2001, là của dịch giả Antonina W. Bouis, phó chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation.

*
Tôi được dậy dỗ từ những trường Xô viết; ở đó, những nghiên cứu xã hội và giáo trình lịch sử Đảng Cộng Sản Xô Viết, là bắt buộc. Sau đó, tại trường y, tôi nghiên cứu triết học (lẽ dĩ nhiên, chủ nghĩa Mácxít-Lêninít), và kinh tế chính trị. Tôi chẳng tự hỏi chính mình, rằng có tí sự thực nào ở trong đó không. Khi qua được kỳ thi, nếu thiếu nó, tôi chẳng thể nào có bằng và trở thành bác sĩ, tôi quên tất cả những gì đã học.

Phải mất nhiều năm tôi mới hiểu, do không chịu nghiên cứu những môn học vượt quá mức yêu cầu, tôi đã bỏ qua một phần quan trọng, và có lẽ, phần cơ bản, về nhân văn, và trở thành một con người không có một cái nhìn hiểu biết [mang tính tri thức], về thế giới.

Tôi đang nói về chính mình, bởi vì làm gì có một trường hợp ngoại lệ cho tôi ở đây. Hầu hết những người thuộc thế hệ cha mẹ của tôi, và của tôi, đã có chung một kinh nghiệm tương tự. Chúng tôi sống và trưởng thành trong một bầu không khí của một sự sợ hãi toàn diện, vậy mà thường xuyên không nhận ra. Lớp học tôi có 23 đứa, 11 đứa có cha mẹ bị bắt. “Khủng bố là yếu tính thực sự của cái kiểu chính quyền này”, Hannah Arendt viết như vậy, trong “Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị”.

Cái chết của Stalin và sự sụp đổ của chủ nghĩa toàn trị chẳng làm cho nỗi sợ này biến mất. Nó như trở thành một phần trong cấu tạo cơ thể của chúng tôi và cứ thế truyền từ đời này qua đời khác. Đó là lý do tại sao không hề có một phong trào sinh viên học sinh nào ở Liên bang Xô viết. Nó chung, xã hội chúng tôi là một xã hội không có những niềm tin tưởng thực sự, cốt lõi. Tôi không nói tới một ý thức hệ quốc gia – bây giờ chúng tôi không cóù, và chúng tôi chẳng cần cóù! – nhưng mà là sự thiếu vắng một nguyên tắc đạo đức, sự thiếu vắng khả năng phân biệt sự thực so với những điều dối trá, cái tốt so với cái xấu.

Và chỉ có một ít người, như Sakharov, có thể phát triển một hình ảnh mang tính nhân bản, gói trọn cả vũ trụ con người ở trong đó, về một thế giới vứt bỏ hoàn toàn những lời dối trá.

Ngay cả bây giờ, đọc Hannah Arendt vẫn cảm thấy phát sợ. Những gì bà viết về Quốc xã (Nazi) và những chế độ Cộng sản đã được xác nhận bởi nhiều người khác. Về Hitler: “Ông ta là đồ dởm, cực kỳ dởm… không có cảm quan về thực tại… dửng dưng trước những sự kiện.” (Konrad Heiden). Về Stalin: “ghê tởm, khiếp sợ sự thực về đời sống”, “dửng dưng trước hoàn cảnh thực sự” (Nikita Khrushchev). Ở Đức: “Quốc trưởng luôn luôn đúng.” Ở Liên bang Xô viết: “Đảng không bao giờ lầm.” Hitler: “Đất nước sẽ chiến thắng, hoặc phải hoàn toàn bị huỷ diệt”. Ở Liên bang Xô viết, như một bài hát: “Can trường chúng ta ra trận vì quyền uy Xô viết và chúng ta chết như một chiến sĩ.” Trại tử thần và trại tập trung cải tạo (Gulag). Lò thiêu người được dùng ở trại tử thần. Trại cải tạo không tốn tiền một cách phí phạm như thế. Đói và lạnh, là đủ rồi.

Tuy nhiên, vẫn còn có những trường hợp được ra toà, như đối với những người không phải là Do Thái, ở Đức. Ở xứ sở của chúng tôi, chỉ mười lăm phút sau khi ba ông toà hội ý, lập tức tội nhân bị hành quyết. Đôi khi chẳng cần hội ý. Chú/bác của tôi bị hành quyết ngày 20 tháng Chạp năm 1937; án tử hình của ông được thông qua vào ngày 31 tháng Chạp. Tôi có đọc trên một chục những trường hợp xẩy ra cho những thành viên Comintern, đồng nghiệp của cha tôi. Tất cả đều bị hành quyết, mười lăm phút sau khi phê chuẩn bản án. Có một sự tương tự thật lạ lùng, giữa hai hệ thống thư lại chuyên về trừng trị – đám nhân viên SS và an ninh Xô viết, NKVD – cả về việc, họ ở trên pháp luật, và được tuyển dụng ra sao. Ở Đức, tuyên truyền nhắm vào mục đích của Nazi: chúng ta là giống dân chúa, hãy huỷ diệt tất cả những giống chưa đáng làm người, và bắt làm nô lệ những giống còn lại. Himmler nói: “Chúng ta có một mục đích: không được lơ là, cương quyết tiếp tục cuộc chiến đấu mang tính chủng tộc… Chúng ta sẽ không bao giờ cho phép thứ khí giới tuyệt vời đó – sự sợ hãi – bị nhụt đi, và chúng ta sẽ làm giầu nó, bằng ý nghĩa mới.”

Ở Liên bang Xô viết vào thời đó, ngược lại, chủ nghĩa quốc tế được ca ngợi, và những bài hát về tình bằng hữu của các dân tộc ra rả trên mọi loa phóng thanh. (Phải chăng, đây là lý do tại sao Liên bang Xô viết sụp đổ một cách thật là dễ dàng" Bởi vì chính nó là một lời dối trá") Thay vì từ “Do Thái”, nhà cầm quyền sử dụng những uyển ngữ, như “người ở khắp nơi” (cosmopolitans”, “những tên sát nhân trong bộ áo khoác mầu trắng”, và “những tên tay sai của chủ nghĩa quốc gia Do Thái”. Địch thủ chính trị không phải dân Do Thái được gọi bằng từ “những tên quốc gia trưởng giả”. Tất cả những chỉ danh đó, những kêu gọi hành động, và sau đó là hậu quả chết chóc của họ, đều được nhân dân hỗ trợ.

Một trong những kết luận thuộc loại chủ chốt của Hannah Arendt, đó là: “Sự toàn diện của khủng bố được bảo đảm bởi sự hỗ trợ của đám đông” (The totality of terror is guaranteed by mass support). Nó sau đó được vọng lên, qua nhận xét của Sakharov: “Khẩu hiệu ‘Nhân dân và Đảng là một’, được kẻ trên mọi toà nhà năm từng, không phải chỉ là những từ rỗng tuếch.”

Ngày nay, một sự khủng bố mang tính quốc gia toàn diện có vẻ như là một điều bất khả hữu. Nhưng những lời của Hannah Arendt vẫn giữ nguyên giá trị của chúng: “Tuyên truyền là là dụng cụ độc nhất, và có lẽ quan trọng nhất, của chủ nghĩa toàn trị, khi đối đầu với thế giới không toàn trị.” Nếu chúng ta thay thế từ “dối trá” bằng từ “tuyên truyền”, và thêm vào điều này: nó được sử dụng với công suất tối đa, ở bên trong xứ sở, so với bên ngoài, thế là chúng ta nhận ra sợi gân chính của quyền lực ở Liên bang Xô viết, và ở Nga, trong nửa cuối thế kỷ. Sự ù lì bất động, trước giả trá, còn mạnh hơn, so với sự ù lì bất động, do sợ hãi.

(Còn tiếp một kỳ)

Jennifer Tran chuyển ngữ

13/11/2019(Xem: 398)
WASHINGTON - Tiến sĩ Condolleeza Rice, cựu ngoại trưởng thời TT Bush, nói “Trump yêu cầu Ukraine điều tra về cha con ông Biden (là công dân Hoa Kỳ) là vượt giới hạn”.
13/11/2019(Xem: 187)
Trong án lệnh được công bố hôm Thứ Ba 12 tháng 11, Tòa Tối Cao cho phép các gia đình của những nạn nhân trong vụ thảm sát tại Sandy Hook để tiến hành vụ kiện hãng chế tạo súng Remington Arms dù tuyên bố của công ty rằng họ được bảo vệ khỏi trách nhiệm pháp lý bởi liên bang.
13/11/2019(Xem: 406)
Chuyện ít thấy lại đang được chứng kiến xảy ra tại Hà Nội đó là công an biểu tình, nhưng để đòi “quyền lợi nhà đất,” theo bản tin của Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) cho hay hôm 12 tháng 11.
13/11/2019(Xem: 258)
Nhà thờ và Tu viện Dòng Mến Thánh Giá Thủ Thiêm ở Sài Gòn được xếp hạng di tích và do đó được thoát khỏi lệnh di dời, theo bản tin của Đài Á Châu Tự Do (RFA) cho biết hôm 12 tháng 11.
13/11/2019(Xem: 208)
Tiến sĩ Nguyễn Võ Long, Chủ tịch Phong trào Việt Hưng đã tổ chức buổi ra mắt sách bản dịch tiếng Việt, quyển “The Hundred-Year Marathon” của Pillsbury (Sách lược bí mật của Trung Quốc nhằm tranh ngôi bá chủ thế giới của Hoa Kỳ), vào lúc 10 giờ sáng ngày 9 Tháng 11, 2019 tại số 1761 Business Center Dr., Reston, VA.
13/11/2019(Xem: 148)
Garden Grove (Bình Sa)- - Nhân ngày lễ Cựu Chiến Binh, Hội Đồng Thành Phố Garden Grove đã long trọng tổ chức Lễ Thượng Kỳ và Vinh Danh Các Cựu Chiến Binh Hoa Kỳ.
13/11/2019(Xem: 155)
SINH HOẠT CỘNG ĐỒNG:
13/11/2019(Xem: 227)
Dòng đời như giòng sông vẫn miên man trôi, mặc cho bao sóng gió hay bão giông, tuy có lúc dữ dội qua ghềnh thác, có lúc êm đềm trôi xuôi. Những con đò vẫn ngày đêm dọc ngang trên sông, có lúc cắm sào nằm êm ả dưới gốc cây già bên bến nước.
13/11/2019(Xem: 185)
Cán bộ tưng bừng bia rượu trong giờ làm việc là thường… Bây giờ sẽ bị cấm.
12/11/2019(Xem: 2270)
Ngay những ngày đầu tiên làm việc tại tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Donald Trump nói Ông sẽ tiêu diệt người tự xưng là thủ lãnh Nhà Nước Hồi Giáo (ISIS) Abu Bakr al-Baghdadi.
12/11/2019(Xem: 1304)
Hôm 16 tháng 9 năm 2019, tại lễ ra mắt mạng xã hội Lotus, Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định là “người Việt Nam có thể làm ra những thứ mà thế giới chưa từng làm.” Quan niệm của ông Bộ Trưởng, xem chừng, không được dư luận đồng tình hay đánh giá cao.
12/11/2019(Xem: 652)
Chậm lại… đó là lời báo động, nêu lên quan ngại về kinh tế VN, đặc biệt về tốc độ xuất cảng. Đà chậm kinh tế sẽ thấy rõ trong năm 2020.
12/11/2019(Xem: 395)
Khoảng đầu tháng 11/2019, quốc vương Jordan Abdullah tuyên bố không tiếp tục cho Israel thuê đất tại hai khu vực Ghamr và Baqura theo thỏa thuận từ 25 năm trước.
12/11/2019(Xem: 237)
Khoảng đầu tháng 11/2019, giới chức hai bang Queensland và New South Wales ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi 120 đám cháy rừng bùng phát.
12/11/2019(Xem: 269)
BERLIN - Dân số vô gia cư tại Đức tăng thêm 30,000 giữa 2017 và 2018, là tăng 4%, theo số liệu chính thức.
Tin công nghệ
Ngoại trưởng Mexico cho rằng quân đội Bolivia đã đảo chính khi phá vỡ hiến pháp, gây áp lực buộc Tổng thống Morales từ chức.
Khoảng đầu tháng 11/2019, theo một báo cáo của Wall Street Journal, Google có một bộ phận bí mật tên là Project Nightingale, đang tiến hành thu thập dữ liệu sức khỏe cá nhân của hàng triệu người dùng tại Mỹ.
Nền kinh tế Anh tăng trưởng yếu nhất gần 1 thập kỷ trong quý 3 vừa qua, khi những bấp bênh xung quanh vụ "ly dị" chưa có hồi kết giữa Anh với Liên minh Châu Âu (EU) – hay còn được gọi là Brexit - tiếp tục đè nặng lên các hoạt động kinh tế.
Khoảng đầu tháng 11/2019, tàu ngầm USS Grayback của Mỹ bị đắm từ Thế chiến II được các nhà thám hiểm thuộc dự án Lost 52 tìm thấy ngoài khơi bờ biển Okinawa.
Theo đó, nhà chức trách phạt UBS số tiền 400 triệu Đôla Hồng Kông, tương đương 51 triệu USD, và yêu cầu ngân hàng bồi thường 200 triệu Đôla Hồng Kông cho khách hàng.
Khoảng đầu tháng 11/2019, các nhà khoa học tại trường đại học Waterloo, Canada đã phát triển được một loại cảm biến có thể nhận diện và báo động cho người khác khi nó phát hiện ra có trẻ em hoặc thú cưng bị nhốt trong xe.
Khoảng đầu tháng 11/2019, thẻ tín dụng Apple Card đang bị các cơ quan quản lý tài chính điều tra, sau khi có những phản hồi về việc thuật toán của Apple khi cho vay phân biệt đối xử với phụ nữ.
Khoảng đầu tháng 11/2019, Bộ Quốc phòng Hàn Quốc bác bỏ thông tin Seoul muốn xem xét lại việc chấm dứt Thỏa thuận Chia sẻ Thông tin Tình báo Quân sự với Tokyo.
Nhật Bản đang có kế hoạch biến Fukushima trở thành trung tâm sản xuất điện gió và điện Mặt Trời.
Khoảng đầu tháng 11/2019, giới chức hai bang Queensland và New South Wales ban bố tình trạng khẩn cấp sau khi 120 đám cháy rừng bùng phát.
Khoảng đầu tháng 11/2019, quốc vương Jordan Abdullah tuyên bố không tiếp tục cho Israel thuê đất tại hai khu vực Ghamr và Baqura theo thỏa thuận từ 25 năm trước.
Một nghiên cứu mới từ Đại học Boston đã khẳng định rằng: trong lúc ngủ, não của chúng ta thật sự đang được "rửa sạch" khỏi các độc tố, bao gồm cả chất dẫn đến bệnh Alzheimers
Dù chứng khoán Mỹ đang tăng liên tiếp và lập kỷ lục mới, nhưng Phố Wall đã bắt đầu đưa ra cảnh báo về những rủi ro cho thị trường vào năm 2020.
Khoảng đầu tháng 11/2019, tập đoàn Lockheed Martin của Mỹ khôi phục nguyên trạng máy bay F-117 loại biên từ 12 năm trước để trưng bày trước công chúng.
Tổng thống Trump thúc giục Iran trả tự do cho cựu đặc vụ FBI Robert Levinson mất tích từ năm 2007, cho rằng đây sẽ là "bước đi tích cực".