Hôm nay,  
Việt Báo Online

Elena Bonner: Tro Cốt Của Chủ Nghĩa Toàn Trị

10/04/200100:00:00(Xem: 3594)
Elena Bonner: Tro Cốt Của Chủ Nghĩa Toàn Trị
Lời người dịch: Elena Bonner là vợ nhà bác học Andrei Sakharov, người phát minh ra bom nguyên tử của Nga. Bà hiện là nhà hoạt động nhân quyền và chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation tại Moscow. Bài viết sau đây dựa trên bài phát biểu của bà nhân dịp được trao giải thưởng “the 2000 Hannah Arendt Award”, do thành phố Bremen, [hội] Heinrich Boll Foundation và [hội] Hannah Arendt Association, cùng trao tặng. Bản tiếng Anh đăng trên báo “Điểm Sách New York” số March 3, 2001, là của dịch giả Antonina W. Bouis, phó chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation.

*
Tôi được dậy dỗ từ những trường Xô viết; ở đó, những nghiên cứu xã hội và giáo trình lịch sử Đảng Cộng Sản Xô Viết, là bắt buộc. Sau đó, tại trường y, tôi nghiên cứu triết học (lẽ dĩ nhiên, chủ nghĩa Mácxít-Lêninít), và kinh tế chính trị. Tôi chẳng tự hỏi chính mình, rằng có tí sự thực nào ở trong đó không. Khi qua được kỳ thi, nếu thiếu nó, tôi chẳng thể nào có bằng và trở thành bác sĩ, tôi quên tất cả những gì đã học.

Phải mất nhiều năm tôi mới hiểu, do không chịu nghiên cứu những môn học vượt quá mức yêu cầu, tôi đã bỏ qua một phần quan trọng, và có lẽ, phần cơ bản, về nhân văn, và trở thành một con người không có một cái nhìn hiểu biết [mang tính tri thức], về thế giới.

Tôi đang nói về chính mình, bởi vì làm gì có một trường hợp ngoại lệ cho tôi ở đây. Hầu hết những người thuộc thế hệ cha mẹ của tôi, và của tôi, đã có chung một kinh nghiệm tương tự. Chúng tôi sống và trưởng thành trong một bầu không khí của một sự sợ hãi toàn diện, vậy mà thường xuyên không nhận ra. Lớp học tôi có 23 đứa, 11 đứa có cha mẹ bị bắt. “Khủng bố là yếu tính thực sự của cái kiểu chính quyền này”, Hannah Arendt viết như vậy, trong “Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị”.

Cái chết của Stalin và sự sụp đổ của chủ nghĩa toàn trị chẳng làm cho nỗi sợ này biến mất. Nó như trở thành một phần trong cấu tạo cơ thể của chúng tôi và cứ thế truyền từ đời này qua đời khác. Đó là lý do tại sao không hề có một phong trào sinh viên học sinh nào ở Liên bang Xô viết. Nó chung, xã hội chúng tôi là một xã hội không có những niềm tin tưởng thực sự, cốt lõi. Tôi không nói tới một ý thức hệ quốc gia – bây giờ chúng tôi không cóù, và chúng tôi chẳng cần cóù! – nhưng mà là sự thiếu vắng một nguyên tắc đạo đức, sự thiếu vắng khả năng phân biệt sự thực so với những điều dối trá, cái tốt so với cái xấu.

Và chỉ có một ít người, như Sakharov, có thể phát triển một hình ảnh mang tính nhân bản, gói trọn cả vũ trụ con người ở trong đó, về một thế giới vứt bỏ hoàn toàn những lời dối trá.

Ngay cả bây giờ, đọc Hannah Arendt vẫn cảm thấy phát sợ. Những gì bà viết về Quốc xã (Nazi) và những chế độ Cộng sản đã được xác nhận bởi nhiều người khác. Về Hitler: “Ông ta là đồ dởm, cực kỳ dởm… không có cảm quan về thực tại… dửng dưng trước những sự kiện.” (Konrad Heiden). Về Stalin: “ghê tởm, khiếp sợ sự thực về đời sống”, “dửng dưng trước hoàn cảnh thực sự” (Nikita Khrushchev). Ở Đức: “Quốc trưởng luôn luôn đúng.” Ở Liên bang Xô viết: “Đảng không bao giờ lầm.” Hitler: “Đất nước sẽ chiến thắng, hoặc phải hoàn toàn bị huỷ diệt”. Ở Liên bang Xô viết, như một bài hát: “Can trường chúng ta ra trận vì quyền uy Xô viết và chúng ta chết như một chiến sĩ.” Trại tử thần và trại tập trung cải tạo (Gulag). Lò thiêu người được dùng ở trại tử thần. Trại cải tạo không tốn tiền một cách phí phạm như thế. Đói và lạnh, là đủ rồi.

Tuy nhiên, vẫn còn có những trường hợp được ra toà, như đối với những người không phải là Do Thái, ở Đức. Ở xứ sở của chúng tôi, chỉ mười lăm phút sau khi ba ông toà hội ý, lập tức tội nhân bị hành quyết. Đôi khi chẳng cần hội ý. Chú/bác của tôi bị hành quyết ngày 20 tháng Chạp năm 1937; án tử hình của ông được thông qua vào ngày 31 tháng Chạp. Tôi có đọc trên một chục những trường hợp xẩy ra cho những thành viên Comintern, đồng nghiệp của cha tôi. Tất cả đều bị hành quyết, mười lăm phút sau khi phê chuẩn bản án. Có một sự tương tự thật lạ lùng, giữa hai hệ thống thư lại chuyên về trừng trị – đám nhân viên SS và an ninh Xô viết, NKVD – cả về việc, họ ở trên pháp luật, và được tuyển dụng ra sao. Ở Đức, tuyên truyền nhắm vào mục đích của Nazi: chúng ta là giống dân chúa, hãy huỷ diệt tất cả những giống chưa đáng làm người, và bắt làm nô lệ những giống còn lại. Himmler nói: “Chúng ta có một mục đích: không được lơ là, cương quyết tiếp tục cuộc chiến đấu mang tính chủng tộc… Chúng ta sẽ không bao giờ cho phép thứ khí giới tuyệt vời đó – sự sợ hãi – bị nhụt đi, và chúng ta sẽ làm giầu nó, bằng ý nghĩa mới.”

Ở Liên bang Xô viết vào thời đó, ngược lại, chủ nghĩa quốc tế được ca ngợi, và những bài hát về tình bằng hữu của các dân tộc ra rả trên mọi loa phóng thanh. (Phải chăng, đây là lý do tại sao Liên bang Xô viết sụp đổ một cách thật là dễ dàng" Bởi vì chính nó là một lời dối trá") Thay vì từ “Do Thái”, nhà cầm quyền sử dụng những uyển ngữ, như “người ở khắp nơi” (cosmopolitans”, “những tên sát nhân trong bộ áo khoác mầu trắng”, và “những tên tay sai của chủ nghĩa quốc gia Do Thái”. Địch thủ chính trị không phải dân Do Thái được gọi bằng từ “những tên quốc gia trưởng giả”. Tất cả những chỉ danh đó, những kêu gọi hành động, và sau đó là hậu quả chết chóc của họ, đều được nhân dân hỗ trợ.

Một trong những kết luận thuộc loại chủ chốt của Hannah Arendt, đó là: “Sự toàn diện của khủng bố được bảo đảm bởi sự hỗ trợ của đám đông” (The totality of terror is guaranteed by mass support). Nó sau đó được vọng lên, qua nhận xét của Sakharov: “Khẩu hiệu ‘Nhân dân và Đảng là một’, được kẻ trên mọi toà nhà năm từng, không phải chỉ là những từ rỗng tuếch.”

Ngày nay, một sự khủng bố mang tính quốc gia toàn diện có vẻ như là một điều bất khả hữu. Nhưng những lời của Hannah Arendt vẫn giữ nguyên giá trị của chúng: “Tuyên truyền là là dụng cụ độc nhất, và có lẽ quan trọng nhất, của chủ nghĩa toàn trị, khi đối đầu với thế giới không toàn trị.” Nếu chúng ta thay thế từ “dối trá” bằng từ “tuyên truyền”, và thêm vào điều này: nó được sử dụng với công suất tối đa, ở bên trong xứ sở, so với bên ngoài, thế là chúng ta nhận ra sợi gân chính của quyền lực ở Liên bang Xô viết, và ở Nga, trong nửa cuối thế kỷ. Sự ù lì bất động, trước giả trá, còn mạnh hơn, so với sự ù lì bất động, do sợ hãi.

(Còn tiếp một kỳ)

Jennifer Tran chuyển ngữ

13/10/2019(Xem: 200)
vừa qua đời ngày 7 tháng 10 năm 2019 -- Chúng tôi -- nhiều nhà văn, nhà thơ, văn nghệ sĩ -- thành tâm chia buồn cùng tang quyến và cầu nguyện cho hương linh nhà thơ Du Tử Lê siêu sinh tịnh độ.
12/10/2019(Xem: 1557)
Tu tướng tức là dựa vào hình tướng bên ngoài: -Tụng kinh hấp dẫn… -Thuyết giảng cho hay …vẫn chỉ là hình tướng... Phát hành cả trăm băng đĩa, viết cả chục cuốn sách…...lấy cho được văn bằng Tiến Sĩ Phật Học…... “Thiền trà, thư pháp” cũng vẫn chỉ là hình tướng, nó chẳng biểu lộ sự chứng đắc của Thiền sư. -Làm thơ rồi nhờ nhạc sĩ phổ nhạc, ca sĩ nổi tiếng hát…chính là “bệnh”
12/10/2019(Xem: 317)
OSLO - Nhân vật nhận giải Nobel Hòa Bình 2019 (là giải thứ 100) là Thủ Tướng Abiy Admed của Ethiopia, theo tin từ thủ đô Na Uy ngày 11 tháng 10.
12/10/2019(Xem: 505)
Siêu thị nầy có lần mình quen Chiều cuối Đông phố mới lên đèn Hàng cây đỏ lá chờ cơn gió Hứa một đêm dài chắc lặng yên Em đẫy xe qua hàng trái cây Nầy em …xoài bưởi mãng cầu đây Quê hương một góc trời thu hẹp Gió Lái Thiêu về hoa mận bay
12/10/2019(Xem: 1788)
Một sao sáng trên bầu trời thi ca Việt Nam vừa vụt tắt. Nhà thơ Du Tử Lê đã qua đời tối thứ Hai 7/10/2019 tại Quận Cam, California.
12/10/2019(Xem: 579)
Bà Margarete Bause, dân biểu Quốc hội Liên Bang Đức, đã cho loan báo trên Facebook chính thức nhận bảo trợ cho ông Hoàng đức Bình, một nhà hoạt động bảo vệ nhân quyền và môi sinh Việt Nam
12/10/2019(Xem: 590)
sau vài tuần, niềm vui của ông vơi dần, thay vào đó là nỗi nhớ nhà rất da diết – dù ông chẳng còn nhà; vì “nhà nước” đã chiếm đất để xây đường “cao tốc” hay bán cho Trung cộng ông cũng chả rõ
12/10/2019(Xem: 1634)
Bài báo nói trên là một minh chứng rõ ràng phản lại những lời vu cáo thiếu đứng đắn, vô trách nhiệm nhằm vào tổ chức VOICE cùng một số thiện nguyện viên có lòng, nhưng cũng là nỗi buồn phiền cho các nhà bảo trợ
12/10/2019(Xem: 1838)
Lịch sử cho thấy Liên Bang Sô Viết với một đế quốc CS lớn, nhiều nước thống thuộc hơn TC mà lại chết yểu, mới có 75 tuổi so với các đế quốc trên thế giới niên đại thường tính bằng thế kỷ.
12/10/2019(Xem: 206)
BRUSSELS - Liên Âu và vương quốc UK đồng ý tăng tốc thương lượng Brexit, sau cuộc tiếp xúc giữa bộ trưởng Brexit Steve Barclay của UK và trưởng đoàn Michel Barbier của Liên Âu vào ngày 11 tháng 10.
12/10/2019(Xem: 204)
LONDON - Vào ngày 11 tháng 10, khoảng 5, 6 người bị thương trong 1 vụ đâm chém tại thương xá Arndale tại trung tâm thành phố Manchester, Anh Quốc.
12/10/2019(Xem: 364)
JEDDAH - Tin BBC ngày 11 tháng 10: Tàu dầu Sabiti thuộc chủ quyền công ty quốc doanh Iran NIOC đã bị tấn công tại vùng biển cách cảng Jeddah của Saudi Arabia 60 dặm.
12/10/2019(Xem: 295)
IDLIB - Tin chiến sự ghi: lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ loan báo tổn thất nhân mạng đầu tiên, trong lúc bắt đầu vây đánh dân quân Kurd tại Ras al-Ain và Tal Abyad ven biên giới.
12/10/2019(Xem: 215)
NEW DEHLI - Lãnh tụ Trung Cộng đến nước lớn Nam Á ngày Thứ Sáu 11 tháng 10, để họp thượng đỉnh không chính thức thứ nhì với Thủ Tướng Natrenra Modi.
12/10/2019(Xem: 230)
KABUL - Taleban phản ứng dè dặt với các phát biểu của TT Trump, ngay cả sau tuyên bố của ông trong tháng qua “cơ may hòa đàm đã chết”.
Tin công nghệ
Dịch vụ stream nhạc Apple Music được giới thiệu từ năm 2015 và đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt
Khoảng đầu tháng 10/2019, báo cáo từ TF Securities và nhà phân tích Ming Chi Kuo gợi ý Apple chuẩn bị ra mắt hàng loạt sản phẩm mới vào nửa đầu năm 2020, bao gồm kính thông minh hợp tác với bên thứ ba.
iPhone SE 2 được dự đoán ra mắt đầu năm 2020, mang kiểu dáng của iPhone 8 và vi xử lý của iPhone 11.
Đẹp đẽ và mang dáng dấp tương lai, nhưng thiết kế của màn hình thác nước lại mang tính khoa trương về công nghệ kỹ thuật của nhà sản xuất hơn là hướng tới trải nghiệm người dùng.
Viên kim cương hai trong một được phát hiện tại một mỏ ở Siberia của Nga và được đặt tên là Kim cương Matryoshka, theo tên của búp bê Matryoshka truyền thống của nước Nga.
Những người thường đi máy bay sẽ thường được nghe tiếp viên hàng không thông báo rằng "Xin vui lòng tắt toàn bộ thiết bị điển tử để chuẩn bị cất cánh"... Vậy chúng ta làm điều đó vì mục đích gì? Tại sao?
Khoảng đầu tháng 10/2019, trên trạm vũ trụ quốc tế ISS, công ty công nghệ thực phẩm Aleph Farms tuyên bố đã thành công trong việc nhân giống tế bào gốc để sản xuất ra những miếng thịt nhân tạo ngoài môi trường không trọng lực.
Khoảng đầu tháng 10/2019, tòa án của Philadelphia đã đồng ý với đơn kiện của một người khởi kiện hãng dược phẩm Johnson & Johnson số tiền lên đến 8 tỷ USD. Lý do đưa ra là anh bị mắc căn bệnh phì đại tuyến vú ở nam giới khi hồi bé phải sử dụng 1 loại thuốc chống loạn thần của hãng.
Terry Hu lần đầu cảm nhận được vấn đề ở nơi làm việc của mình – một startup về game tại Bắc Kinh – khi ông chủ ngừng xuất hiện ở văn phòng. Sau đó hàng núi quà tặng miễn phí cho người dùng – những thẻ quà tặng, đồ chơi – cũng dần biến mất. Cuối cùng nhà đồng sáng lập cho biết, nguồn quỹ cho công ty đã cạn kiệt. Hu và 2/3 nhân viên bị sa thải.
Khoảng đầu tháng 10/2019, trong báo cáo tổng hợp đầu tiên về tình trạng thị lực trên toàn thế giới của WHO, hiện có ít nhất 2.2 tỷ người đang có các vấn đề về mắt, trong đó có 1 tỷ người đáng lẽ đã có thể phòng ngừa được các bệnh về mắt nếu được theo dõi thường xuyên.
Hàng rào thuế quan ông Trump áp đặt lên hàng hoá Trung Quốc khiến nhiều hãng công nghệ không còn mặn mà với “công xưởng của thế giới”.
Khoảng đầu tháng 10/201, tia sáng hy vọng cuối cùng cũng đã mở ra đối với Huawei vì các công ty công nghệ tại Mỹ có thể có cơ hội để hợp tác trở lại.
Giải Nobel vật lý năm 2019 thuộc về ba nhà khoa học là James Peebles, Michel Mayor và Didier Queloz vì sự nghiên cứu để hiểu rõ cấu trúc và lịch sử của vũ trụ, đồng thời là một công trình khám phá mới về một hành tinh có quỹ đạo quanh một ngôi sao bên ngoài hệ Mặt Trời.
Dòng Galaxy Note 10 khiến khá nhiều người e ngại với mức giá đắt đỏ, nhưng mọi thứ có thể thay đổi vào năm sau khi Samsung tung ra biến thể giá rẻ của thiết b
Khoảng đầu tháng 10/2019, một nhóm những nhà nghiên cứu từ Đại học Utah đã có một bước đột phá lớn về quang học khi phát triển một loại lens phẳng chỉ dày 10 micron, mỏng hơn 1,000 lần so với các ống kính thông thường. Và độ mỏng không làm giảm hiệu suất hoạt động của lens.