Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Elena Bonner: Tro Cốt Của Chủ Nghĩa Toàn Trị

10/04/200100:00:00(Xem: 3668)
Lời người dịch: Elena Bonner là vợ nhà bác học Andrei Sakharov, người phát minh ra bom nguyên tử của Nga. Bà hiện là nhà hoạt động nhân quyền và chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation tại Moscow. Bài viết sau đây dựa trên bài phát biểu của bà nhân dịp được trao giải thưởng “the 2000 Hannah Arendt Award”, do thành phố Bremen, [hội] Heinrich Boll Foundation và [hội] Hannah Arendt Association, cùng trao tặng. Bản tiếng Anh đăng trên báo “Điểm Sách New York” số March 3, 2001, là của dịch giả Antonina W. Bouis, phó chủ tịch [hội] Andrei Sakharov Foundation.

*
Tôi được dậy dỗ từ những trường Xô viết; ở đó, những nghiên cứu xã hội và giáo trình lịch sử Đảng Cộng Sản Xô Viết, là bắt buộc. Sau đó, tại trường y, tôi nghiên cứu triết học (lẽ dĩ nhiên, chủ nghĩa Mácxít-Lêninít), và kinh tế chính trị. Tôi chẳng tự hỏi chính mình, rằng có tí sự thực nào ở trong đó không. Khi qua được kỳ thi, nếu thiếu nó, tôi chẳng thể nào có bằng và trở thành bác sĩ, tôi quên tất cả những gì đã học.

Phải mất nhiều năm tôi mới hiểu, do không chịu nghiên cứu những môn học vượt quá mức yêu cầu, tôi đã bỏ qua một phần quan trọng, và có lẽ, phần cơ bản, về nhân văn, và trở thành một con người không có một cái nhìn hiểu biết [mang tính tri thức], về thế giới.

Tôi đang nói về chính mình, bởi vì làm gì có một trường hợp ngoại lệ cho tôi ở đây. Hầu hết những người thuộc thế hệ cha mẹ của tôi, và của tôi, đã có chung một kinh nghiệm tương tự. Chúng tôi sống và trưởng thành trong một bầu không khí của một sự sợ hãi toàn diện, vậy mà thường xuyên không nhận ra. Lớp học tôi có 23 đứa, 11 đứa có cha mẹ bị bắt. “Khủng bố là yếu tính thực sự của cái kiểu chính quyền này”, Hannah Arendt viết như vậy, trong “Những nguồn gốc của chủ nghĩa toàn trị”.

Cái chết của Stalin và sự sụp đổ của chủ nghĩa toàn trị chẳng làm cho nỗi sợ này biến mất. Nó như trở thành một phần trong cấu tạo cơ thể của chúng tôi và cứ thế truyền từ đời này qua đời khác. Đó là lý do tại sao không hề có một phong trào sinh viên học sinh nào ở Liên bang Xô viết. Nó chung, xã hội chúng tôi là một xã hội không có những niềm tin tưởng thực sự, cốt lõi. Tôi không nói tới một ý thức hệ quốc gia – bây giờ chúng tôi không cóù, và chúng tôi chẳng cần cóù! – nhưng mà là sự thiếu vắng một nguyên tắc đạo đức, sự thiếu vắng khả năng phân biệt sự thực so với những điều dối trá, cái tốt so với cái xấu.

Và chỉ có một ít người, như Sakharov, có thể phát triển một hình ảnh mang tính nhân bản, gói trọn cả vũ trụ con người ở trong đó, về một thế giới vứt bỏ hoàn toàn những lời dối trá.

Ngay cả bây giờ, đọc Hannah Arendt vẫn cảm thấy phát sợ. Những gì bà viết về Quốc xã (Nazi) và những chế độ Cộng sản đã được xác nhận bởi nhiều người khác. Về Hitler: “Ông ta là đồ dởm, cực kỳ dởm… không có cảm quan về thực tại… dửng dưng trước những sự kiện.” (Konrad Heiden). Về Stalin: “ghê tởm, khiếp sợ sự thực về đời sống”, “dửng dưng trước hoàn cảnh thực sự” (Nikita Khrushchev). Ở Đức: “Quốc trưởng luôn luôn đúng.” Ở Liên bang Xô viết: “Đảng không bao giờ lầm.” Hitler: “Đất nước sẽ chiến thắng, hoặc phải hoàn toàn bị huỷ diệt”. Ở Liên bang Xô viết, như một bài hát: “Can trường chúng ta ra trận vì quyền uy Xô viết và chúng ta chết như một chiến sĩ.” Trại tử thần và trại tập trung cải tạo (Gulag). Lò thiêu người được dùng ở trại tử thần. Trại cải tạo không tốn tiền một cách phí phạm như thế. Đói và lạnh, là đủ rồi.

Tuy nhiên, vẫn còn có những trường hợp được ra toà, như đối với những người không phải là Do Thái, ở Đức. Ở xứ sở của chúng tôi, chỉ mười lăm phút sau khi ba ông toà hội ý, lập tức tội nhân bị hành quyết. Đôi khi chẳng cần hội ý. Chú/bác của tôi bị hành quyết ngày 20 tháng Chạp năm 1937; án tử hình của ông được thông qua vào ngày 31 tháng Chạp. Tôi có đọc trên một chục những trường hợp xẩy ra cho những thành viên Comintern, đồng nghiệp của cha tôi. Tất cả đều bị hành quyết, mười lăm phút sau khi phê chuẩn bản án. Có một sự tương tự thật lạ lùng, giữa hai hệ thống thư lại chuyên về trừng trị – đám nhân viên SS và an ninh Xô viết, NKVD – cả về việc, họ ở trên pháp luật, và được tuyển dụng ra sao. Ở Đức, tuyên truyền nhắm vào mục đích của Nazi: chúng ta là giống dân chúa, hãy huỷ diệt tất cả những giống chưa đáng làm người, và bắt làm nô lệ những giống còn lại. Himmler nói: “Chúng ta có một mục đích: không được lơ là, cương quyết tiếp tục cuộc chiến đấu mang tính chủng tộc… Chúng ta sẽ không bao giờ cho phép thứ khí giới tuyệt vời đó – sự sợ hãi – bị nhụt đi, và chúng ta sẽ làm giầu nó, bằng ý nghĩa mới.”

Ở Liên bang Xô viết vào thời đó, ngược lại, chủ nghĩa quốc tế được ca ngợi, và những bài hát về tình bằng hữu của các dân tộc ra rả trên mọi loa phóng thanh. (Phải chăng, đây là lý do tại sao Liên bang Xô viết sụp đổ một cách thật là dễ dàng" Bởi vì chính nó là một lời dối trá") Thay vì từ “Do Thái”, nhà cầm quyền sử dụng những uyển ngữ, như “người ở khắp nơi” (cosmopolitans”, “những tên sát nhân trong bộ áo khoác mầu trắng”, và “những tên tay sai của chủ nghĩa quốc gia Do Thái”. Địch thủ chính trị không phải dân Do Thái được gọi bằng từ “những tên quốc gia trưởng giả”. Tất cả những chỉ danh đó, những kêu gọi hành động, và sau đó là hậu quả chết chóc của họ, đều được nhân dân hỗ trợ.

Một trong những kết luận thuộc loại chủ chốt của Hannah Arendt, đó là: “Sự toàn diện của khủng bố được bảo đảm bởi sự hỗ trợ của đám đông” (The totality of terror is guaranteed by mass support). Nó sau đó được vọng lên, qua nhận xét của Sakharov: “Khẩu hiệu ‘Nhân dân và Đảng là một’, được kẻ trên mọi toà nhà năm từng, không phải chỉ là những từ rỗng tuếch.”

Ngày nay, một sự khủng bố mang tính quốc gia toàn diện có vẻ như là một điều bất khả hữu. Nhưng những lời của Hannah Arendt vẫn giữ nguyên giá trị của chúng: “Tuyên truyền là là dụng cụ độc nhất, và có lẽ quan trọng nhất, của chủ nghĩa toàn trị, khi đối đầu với thế giới không toàn trị.” Nếu chúng ta thay thế từ “dối trá” bằng từ “tuyên truyền”, và thêm vào điều này: nó được sử dụng với công suất tối đa, ở bên trong xứ sở, so với bên ngoài, thế là chúng ta nhận ra sợi gân chính của quyền lực ở Liên bang Xô viết, và ở Nga, trong nửa cuối thế kỷ. Sự ù lì bất động, trước giả trá, còn mạnh hơn, so với sự ù lì bất động, do sợ hãi.

(Còn tiếp một kỳ)

Jennifer Tran chuyển ngữ

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.