Bạn,
Thành phần phục vụ sau hậu trường các đoàn cải lương gồm có hai bộ phận thiết yếu: bộ phận lo về y phục để hóa trang (báo trong nước gọi phục trang) và bộ phận cảnh trí, sắp xếp dụng cụ (bộ phận đạo cụ) để diễn viên sử dụng khi trình diễn. Họ góp phần không nhỏ cho vở diễn, nhưng bị đối xử tệ và nhiều thiệt thòi. Họ là những phải có mặt trước giờ kéo màn từ 4 đến 5 tiếng và khi vãn hát, phải ở lại dọn dẹp và về sau cùng. Họ luôn luôn tất bật và cực nhọc như ghi nhận sau đây trích từ báo Sài Gòn:
Xuất diễn bắt đầu từ lúc 20 giờ thì từ 16 giờ, nhân viên phục trang đã phải có mặt để sắp xếp và là ủi phục trang. Chị V từng là nhân viên phục trang của một đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp ở Sài Gòn tâm sự: Nếu một vở diễn được tổ chức trong nhiều đỡ vất vả hơn, sợ nhất là mỗi đêm là đoàn trình làng một vở khác nhau. Hậu trường của các rạp rất nhỏ bé, chật hẹp, ủi xong được thùng phục trang thì mồ hôi ròng ròng như tắm hơi.
Vậy mà có vở diễn, phục trang nhiều đến mức đã sát nút giờ diễn, vẫn chưa thể ủi xong. Thế nhưng nào phải ủi phục trang xong là đã hết nhiệm vụ, anh chị em còn phải sắp xếp trang phục từng bộ cho mỗi diễn viên theo mỗi cảnh diễn. Công việc này đặc biệt vất vả đối với nhân viên phục trang các đoàn cải lương. Bởi diễn viên loại hình nghệ thuật này thường có sự thay đổi phục trang liên tục và mỗi bộ lại có rất nhiều phụ kiện đi kèm. Bên cạnh thói quen ngăn nắp, cẩn thận hẳn các nhân viên phục trang này còn phải có một trí nhớ tuyệt vời mới có thể không nhầm lẫn trang phục của hàng chục diễn viên, trong ít nhất 5 vở diễn khác nhau của đoàn.
Nhiệm vụ hậu đài cũng đòi hỏi các nhân viên những khả năng tương tự: sự chịu khó, tính tỉ mỉ, ngăn nắp và trí nhớ tốt để ghi nhớ đạo cụ của mỗi diễn viên ở từng cảnh diễn. Họ cũng phải có mặt rất sớm trước buổi diễn để sắp đặt đạo cụ và thăm dò xem có diễn viên nào quên đạo cụ cá nhân, để có thể bổ sung ngay. Đa số các nhân viên phục trang, đạo cụ vẫn thường phàn nàn rằng, hầu như mọi rắc rối của họ gặp phải đều bắt nguồn từ các diễn viên còn trẻ cả tuổi đời lẫn tuổi nghề, trong khi những nghệ sĩ lớn tuổi, đã thành danh lại là những người rất nghiêm túc. Chị L có thâm niên hơn 10 năm trong nghề phục trang của một nhà hát cải lương cho biết, đã không ít lần chị buồn đến phát khóc, do bị các diễn viên chỉ đáng bằng con mình nhăn nhó, hạch sách vì không kịp phục vụ do có quá nhiều diễn viên cùng thay trang phục một lúc...
Những nhân viên hậu đài cũng thế, không chỉ phải chấp nhận những đạo cụ phức tạp cho cả vở diễn, họ còn phải trách nhiệm với những đạo cụ hết sức đơn giản cho từng diễn viên. Chẳng hạn trong vở Nữ Sinh, suốt thời gian công diễn, gần như đêm nào anh N, người chịu trách nhiệm đạo cụ của đoàn, cũng phải chuẩn bị cho cô diễn viên trẻ đảm nhận vai chính... một tờ giấy trắng để viết thư cho người yêu. Mà nào chỉ có thế, cứ sau mỗi đêm diễn, phục trang, đạo cụ “được không ít cô cậu diễn viên trẻ thiếu ý thức, vung vãi khắp sân khấu, bên cánh gà, sau hậu trường... Khi mọi người đã ra về, nhân viên phục trang, cảnh trí lại lặng lẽ thu gom, nhặt nhạnh từng thứ một... Không ít lần, họ đã phải ở lại nhà hát đến tận nửa đêm để tìm cho ra một chiếc áo, một cái mão hay một đạo cụ biểu diễn mà diễn viên vứt vội đâu đó, quên không giao tận tay những người trách nhiệm.
Bạn,
Vất vả nhưng thu nhập của họ rất khiêm tốn, họ thường cố gắng kiêm nhiệm thêm một số công việc của đoàn như thủ quỹ, hậu cần, hậu đài để có thêm một khoản thu nhập dù chẳng đáng là bao. Có những lúc đoàn ngưng diễn, một số công nhân hậu đài đã làm thêm công việc phụ hồ, đạp xích lô để sống qua ngày!
Thành phần phục vụ sau hậu trường các đoàn cải lương gồm có hai bộ phận thiết yếu: bộ phận lo về y phục để hóa trang (báo trong nước gọi phục trang) và bộ phận cảnh trí, sắp xếp dụng cụ (bộ phận đạo cụ) để diễn viên sử dụng khi trình diễn. Họ góp phần không nhỏ cho vở diễn, nhưng bị đối xử tệ và nhiều thiệt thòi. Họ là những phải có mặt trước giờ kéo màn từ 4 đến 5 tiếng và khi vãn hát, phải ở lại dọn dẹp và về sau cùng. Họ luôn luôn tất bật và cực nhọc như ghi nhận sau đây trích từ báo Sài Gòn:
Xuất diễn bắt đầu từ lúc 20 giờ thì từ 16 giờ, nhân viên phục trang đã phải có mặt để sắp xếp và là ủi phục trang. Chị V từng là nhân viên phục trang của một đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp ở Sài Gòn tâm sự: Nếu một vở diễn được tổ chức trong nhiều đỡ vất vả hơn, sợ nhất là mỗi đêm là đoàn trình làng một vở khác nhau. Hậu trường của các rạp rất nhỏ bé, chật hẹp, ủi xong được thùng phục trang thì mồ hôi ròng ròng như tắm hơi.
Vậy mà có vở diễn, phục trang nhiều đến mức đã sát nút giờ diễn, vẫn chưa thể ủi xong. Thế nhưng nào phải ủi phục trang xong là đã hết nhiệm vụ, anh chị em còn phải sắp xếp trang phục từng bộ cho mỗi diễn viên theo mỗi cảnh diễn. Công việc này đặc biệt vất vả đối với nhân viên phục trang các đoàn cải lương. Bởi diễn viên loại hình nghệ thuật này thường có sự thay đổi phục trang liên tục và mỗi bộ lại có rất nhiều phụ kiện đi kèm. Bên cạnh thói quen ngăn nắp, cẩn thận hẳn các nhân viên phục trang này còn phải có một trí nhớ tuyệt vời mới có thể không nhầm lẫn trang phục của hàng chục diễn viên, trong ít nhất 5 vở diễn khác nhau của đoàn.
Nhiệm vụ hậu đài cũng đòi hỏi các nhân viên những khả năng tương tự: sự chịu khó, tính tỉ mỉ, ngăn nắp và trí nhớ tốt để ghi nhớ đạo cụ của mỗi diễn viên ở từng cảnh diễn. Họ cũng phải có mặt rất sớm trước buổi diễn để sắp đặt đạo cụ và thăm dò xem có diễn viên nào quên đạo cụ cá nhân, để có thể bổ sung ngay. Đa số các nhân viên phục trang, đạo cụ vẫn thường phàn nàn rằng, hầu như mọi rắc rối của họ gặp phải đều bắt nguồn từ các diễn viên còn trẻ cả tuổi đời lẫn tuổi nghề, trong khi những nghệ sĩ lớn tuổi, đã thành danh lại là những người rất nghiêm túc. Chị L có thâm niên hơn 10 năm trong nghề phục trang của một nhà hát cải lương cho biết, đã không ít lần chị buồn đến phát khóc, do bị các diễn viên chỉ đáng bằng con mình nhăn nhó, hạch sách vì không kịp phục vụ do có quá nhiều diễn viên cùng thay trang phục một lúc...
Những nhân viên hậu đài cũng thế, không chỉ phải chấp nhận những đạo cụ phức tạp cho cả vở diễn, họ còn phải trách nhiệm với những đạo cụ hết sức đơn giản cho từng diễn viên. Chẳng hạn trong vở Nữ Sinh, suốt thời gian công diễn, gần như đêm nào anh N, người chịu trách nhiệm đạo cụ của đoàn, cũng phải chuẩn bị cho cô diễn viên trẻ đảm nhận vai chính... một tờ giấy trắng để viết thư cho người yêu. Mà nào chỉ có thế, cứ sau mỗi đêm diễn, phục trang, đạo cụ “được không ít cô cậu diễn viên trẻ thiếu ý thức, vung vãi khắp sân khấu, bên cánh gà, sau hậu trường... Khi mọi người đã ra về, nhân viên phục trang, cảnh trí lại lặng lẽ thu gom, nhặt nhạnh từng thứ một... Không ít lần, họ đã phải ở lại nhà hát đến tận nửa đêm để tìm cho ra một chiếc áo, một cái mão hay một đạo cụ biểu diễn mà diễn viên vứt vội đâu đó, quên không giao tận tay những người trách nhiệm.
Bạn,
Vất vả nhưng thu nhập của họ rất khiêm tốn, họ thường cố gắng kiêm nhiệm thêm một số công việc của đoàn như thủ quỹ, hậu cần, hậu đài để có thêm một khoản thu nhập dù chẳng đáng là bao. Có những lúc đoàn ngưng diễn, một số công nhân hậu đài đã làm thêm công việc phụ hồ, đạp xích lô để sống qua ngày!
Gửi ý kiến của bạn
