Tiến sĩ Mai Thanh Truyết
Ngày 10/3/2005, Tòa án Brooklyn tuyên bố hủy bỏ vụ kiện kéo dài gần 15 tháng ròng rã giữa Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin VN (HNNCDDC) và 37 công ty hóa chất Hoa Kỳ 'vi phạm luật pháp quốc tế và tội ác chiến tranh, vi phạm luật an toàn sản phẩm, cẩu thả và cố ý đả thương, âm mưu phạm pháp, quấy nhiễu nơi công cộng và làm giàu bất chính.' Dù vậy, tiến sĩ hóa học Mai Thanh Truyết, chủ tịch Hội Khoa Học và kỹ thuật VN tại Mỹ vẫn nặng lòng với các nạn nhân chất độc màu da cam đáng thương ở VN.
Chiều 22-8-2006, tiến sĩ Mai Thanh Truyết trực tiếp trả lời các câu hỏi của Việt Báo như sau:
- Thưa ông, theo luận điểm của phía VN gần đây nhất là phát biểu của giáo sư bác sĩ Nguyễn Trọng Nhân, phó chủ tịch HNNCDDC tại Hà Nội, thì VN đã kiên nhẫn chờ đợi thiện chí của phía Hoa Kỳ bồi thường thiệt hại gây ra do 'rải chất độc hóa học trong thời kỳ chiến tranh gây tác hại môi trường và sức khỏe người dân.' Thế nhưng phía Mỹ vẫn không đáp ứng. Vì vậy mà họ không còn cách nào khác là phải khởi kiện các công ty 'biết sản phẩm độc nhưng vẫn cấp cho quân đội Mỹ sử dụng tại VN.' Ông nghĩ sao về vụ kiện này"
- Tòa án Brooklyn hủy vụ kiện là đúng vì sự thật là Hoa Kỳ đã thương lượng nhiều lần về vụ việc trên nhưng đã bị chính phía VN từ chối mọi đề nghị. Tháng 3/2001 trong một hội nghị quốc tế tổ chức tại Hà Nội, Hoa Kỳ đã ký một biên bản ghi nhớ nói rằng Hoa Kỳ sẵn sàng cung ứng tài chính, công nghệ đồng thời huấn luyện nhân viên VN phân tích môi trường để giúp giải quyết hậu quả, trong đó có dự án Mỹ giúp VN xây dựng hai trung tâm nghiên cứu tại Biên Hòa và Đà Nẵng gồm những thiết bị tối tân, huấn luyện nhân sự để điều tra về tình trạng nhiễm chất độc màu da cam. Thế nhưng VN không chịu để cho Mỹ vô điều tra, cũng không đáp ứng lời đề nghị. Thật là đáng tiếc.
Vào giữa năm 2004 trong khi vụ kiện đang tiến hành, tòa án đã căn cứ một số nhận định của tôi về vấn đề này để làm sáng tỏ vấn đề. Cuối cùng là Tòa án hủy bỏ vụ kiện của VN nhắm vào các công ty hóa chất Hoa Kỳ. Phía VN kháng cáo, cử ông Nguyễn Trọng Nhân đi 13 nơi để vận động, áp lực chính phủ Mỹ bồi thường cho nạn nhân chất độc màu da cam. Tôi đã huy động lực lượng đối mặt với đoàn CSVN để phản đối và phản bác.
- Thưa ông, nhưng ông nghĩ sao về vụ kiện của 6,800 cựu quân nhân Nam Hàn tham chiến tại VN, nạn nhân chất độc màu da cam đã khởi kiện và thắng kiện, đã được bồi thường 62 triệu đô"
- Đó là vụ kiện trong nội bộ Nam Hàn giữa nguyên đơn là hội cựu quân nhân Nam Hàn và bị đơn là chính phủ Nam Hàn. Tòa án Nam Hàn chấp nhận vụ kiện và buộc chính phủ Nam Hàn phải bồi thường. Vụ kiện này không nhằm vào chính phủ Hoa Kỳ hay tòa án quốc tế, hoàn toàn khác với vụ VN khởi kiện các công ty hóa chất Hoa Kỳ. Từ sự suy diễn đó để rồi cho rằng mình đúng khi khởi kiện các công ty hóa chất Hoa Kỳ của phía VN là hoàn toàn sai.
- Ông cho rằng ở VN không có nạn nhân chất độc màu da cam từ việc quân đội Mỹ rải chất độc hóa học trong chiến tranh VN"
- Quân đội Mỹ hiện diện tại VN trong cuộc chiến tranh kéo dài từ năm 1962 đến năm 1971 có sử dụng thuốc khai quang. Nhiều cuộc khảo sát cho thấy thuốc khai quang này đã bị bán hủy trong thời gian từ 7 đến 10 năm. Điều đó chứng tỏ chính phủ Mỹ và 37 công ty hóa chất Hoa Kỳ không dính dáng đến những tác hại của chất dioxin gây ra cho nhiều người gọi là 'nạn nhân chất độc màu da cam' hiện nay ở VN. Trong nhiều mẩu vật gửi đến các phòng thí nghiệm quốc tế gần đây cho kết quả là có chất 245 T và 245 D tức là chất diệt cỏ trong đó. Tôi đã đặt vấn đề là những chất độc đó đến từ đâu. Chất dioxin và chất benzen, loại hóa chất tương đồng với dioxin gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe người dân VN đến từ chiến tranh trước 1975 hay đến trong thời bình"
Điều quan trọng mà tôi xin được nhấn mạnh là từ sau năm 1986 cho đến nay, VN sử dụng bừa bãi thuốc bảo vệ thực vật và các loại hóa chất độc hại để phát triển nông nghiệp và kỹ nghệ. Tình trạng ô nhiễm môi trường đã được kiểm chứng và công nhận là những nguyên nhân đã hoặc đang góp phần quan trọng trong vấn đề da cam tại VN hiện nay.
Mặc dù nguyên đơn là HNNCDDC/DVN nhưng ai cũng biết đó là công cụ của nhà cầm quyền VN dựng lên để tiến hành vụ kiện, mà thực chất là để đòi bồi thường chiến tranh. Cáo buộc chất da cam/dioxin gây ra những căn bệnh vì chiến tranh, trong khi thực chất là do hậu quả của việc phát triển sai lầm là tùy tiện và thiếu khôn ngoan. Thái độ đó không phù hợp với luân thường, đạo lý truyền thống của dân tộc VN. Chính việc cáo buộc phi lý này khiến cho tình hình bệnh tật ở VN càng thêm nghiêm trọng vì người dân thờ ơ với những nguyên nhân rất gần và vô cùng nguy hiểm như thuốc bảo vệ thực vật dùng trong nông nghiệp, hóa chất độc hại dùng trong kỹ nghệ và tình trạng ô nhiễm môi trường do phát triển thiếu kiểm soát.
Khi đưa đơn kiện đến tòa án Brooklyn, nhà cầm quyền VN đã đánh mất cơ hội đáng giá để tranh thủ sự giúp đỡ của chính phủ và nhân dân Hoa Kỳ trong việc xác định nguyên nhân thật sự để giải quyết dứt khoát vấn đề 'da cam' hiện nay ở VN. Chính phủ và nhân dân Hoa Kỳ luôn đặt lòng nhân đạo và bác ái của họ rất đúng chỗ, đúng lúc. Điển hình là việc viện trợ 10 triệu đô giúp VN phòng chống bệnh AIDS trong 5 năm tới.
- Vậy thì theo ông, chính phủ VN nên làm gì trong giai đoạn ‘hậu vụ kiện chất độc da cam"’
- Họ không có sự chọn lựa nào khác là xét lại vụ kiện này.
- Liệu có quá trễ không"
- Đúng là có quá trễ, nhưng theo tôi thì 'có còn hơn không.'
Gửi ý kiến của bạn
