Hôm nay,  

Những Người Lớn Lên Dưới Chế Độ Độc Tài Lo Ngại Về Tình Hình Ở Mỹ

10/3/202500:00:00(View: 1135)

Military parade
Xe Tăng trong đoàn Diễn Hành Quân Đội Hoa Kỳ ngày  14, tháng Sáu, 2025 trên đường phố Washington, DC. Tổng Thống Trump chào quân đội diễn hành.

LTS: Người Việt từng sống dưới chế độ cộng sản sẽ dễ dàng đồng cảm với ký ức của một người Cuba: thầy cô bị thay thế, sách vở biến mất, tiệm nhỏ cũng bị tước đoạt. Trong bài viết của Trevor Hughes và Terry Collins trên USA TODAY (28/9/2025), nhiều di dân từ Cuba, El Salvador đến Trung Đông cùng lên tiếng: nước Mỹ nay đang xuất hiện những dấu hiệu quen thuộc của độc tài mà họ từng chạy trốn. Sau đây là bài tóm lược.
Khi còn bé ở Cuba, Mike Fernandez chứng kiến cảnh thầy cô của ông bị thay thế bằng giáo viên của nhà nước, sách học biến mất khỏi lớp, và cuối cùng quầy bánh mì nhỏ của cha ông cũng bị cán bộ Đảng Cộng sản tiếp quản.

Giờ đây, sau nhiều năm lập nghiệp thành công, trở thành tỉ phú và từng là người tài trợ quan trọng cho các ứng viên Cộng Hòa, Fernandez theo dõi từ Nam Florida với tâm trạng bất an khi Tổng thống Donald Trump đang đi lại những bước ông từng thấy Fidel Castro áp dụng.

Giống như nhiều người chạy trốn chế độ độc tài để đến Hoa Kỳ, Fernandez cho rằng nước Mỹ đang đến bước ngoặt nguy hiểm: Trump gom quyền lực để bịt miệng tiếng nói đối lập, trừng phạt những ai bị coi là kẻ thù, và ép buộc doanh nghiệp tư phải phục tùng.

“Có cái gì sai, và ai cũng biết,” Fernandez nói với USA TODAY. “Nhiều người hy vọng rồi chuyện này sẽ tự biến mất, nhưng nó sẽ không tự biến mất. Tôi sợ tốc độ mọi việc đang diễn ra quá nhanh.”

Trump khẳng định chiến thắng năm 2024 mang lại cho ông một “ủy nhiệm” từ cử tri, và rằng cử tri đã ủng hộ lối lãnh đạo cứng rắn. Ông biện minh các biện pháp tập trung quyền lực là để bảo vệ Hoa Kỳ trước “cuộc xâm lăng” di dân, đồng thời đổ lỗi cho các chính khách Dân Chủ không giải quyết được nạn vô gia cư, tội phạm, và rối loạn xã hội.

Theo Gallup, tỷ lệ ủng hộ Trump trong tháng 8 của năm đầu tiên nhiệm kỳ 45 cũng như nhiệm kỳ 47 đều thấp nhất so với mọi tổng thống hiện đại trong cùng thời điểm. Hiện nay, chỉ khoảng 40% tán thành cách ông điều hành. Dù vậy, Trump nhiều lần gợi ý ông có thể tìm cách kéo dài quyền lực sang nhiệm kỳ ba, và công khai viện dẫn việc một số nước từng hủy bầu cử trong thời chiến hay khủng hoảng.

Dấu hiệu của độc tài

Những người từng sống dưới độc tài nói rằng chính sự kết hợp của nhiều hành động mới là điều đáng lo. Họ nêu ra hàng loạt điểm giống nhau giữa cách hành xử của Trump trong tám tháng qua và kinh nghiệm của họ ở quê nhà:

  • Thường xuyên sử dụng quân đội để giải tán biểu tình chống chính quyền, bất chấp sự phản đối của chính quyền địa phương, như đã xảy ra tại California và Washington D.C.
  • Tuyên bố hạn chế quyền căn bản của một số nhóm nhân danh “tình trạng khẩn cấp quốc gia,” như việc chấm dứt quyền được xét xử công bằng đối với di dân không giấy tờ.
  • Nhắm riêng vào các nhóm thiểu số để truy tố gắt gao, dựa trên những đạo luật cũ.
  • Giảm khả năng tiếp cận luật sư đối với các nhóm bị nhắm đến.
  • Quốc hữu hóa một phần các doanh nghiệp trọng yếu: ngày 22 tháng 8, Trump loan báo chính phủ sẽ mua 10% cổ phần của hãng sản xuất chip Intel, và bày tỏ ý muốn tham gia vào các công ty khác.
  • Đưa hình ảnh lãnh tụ tràn ngập đời sống công cộng: đầu năm nay, ba tòa nhà liên bang tại Washington được treo những bức ảnh khổng lồ của tổng thống.
  • Gây ảnh hưởng vào bầu cử: ép các tiểu bang do Cộng Hòa kiểm soát vẽ lại khu vực bầu cử để dễ thắng ghế quốc hội, đồng thời công kích bỏ phiếu qua thư, dù không có bằng chứng gian lận.
  • Dùng quyền lực nhà nước để trừng phạt hay bịt miệng đối lập và báo chí, như việc Trump coi người dẫn chương trình Jimmy Kimmel là “kẻ thù.”

Chính quyền Trump biện minh rằng mọi biện pháp trên đều cần thiết cho nghị trình “Make America Great Again.”

“Xe tăng nhiều như xe kem”

Eddie Flores lớn lên ở El Salvador, nơi xe tăng đi qua phố xá thường xuyên như xe bán kem. Gia đình ông rời khỏi đất nước giữa nội chiến khi ông mới bảy tuổi. Năm ngoái, ông trở thành thị trưởng gốc Salvador đầu tiên của South San Francisco.

Giờ đây, vừa phải cân bằng việc quản trị thành phố và kiểm soát đô thị hóa, ông vừa đứng ra tổ chức cộng đồng chống lại các cuộc bố ráp di dân. “Độc tài không có chỗ trong một đất nước được dựng trên đa nguyên. Người lãnh đạo có bổn phận phải bảo vệ lời hứa đó,” ông nói.

Nhận ra khuôn mẫu

Một di dân 41 tuổi từ Trung Đông, hiện là nhà nghiên cứu luật, cho biết gia đình ông từng có người bị cầm tù nhiều năm chỉ vì dám chỉ trích lãnh đạo. “Chúng tôi đến đây để được tự do phát biểu. Thế mà giờ lại khuyên khách quốc tế xóa ứng dụng, xóa tin nhắn, xóa hình ảnh. Quả là mỉa mai.”

Ông lo sợ mình có thể bị nhắm đến chỉ vì nói thẳng. “Người ta cứ tưởng những chuyện này chỉ xảy ra với thiểu số, không bao giờ chạm đến mình. Nhưng sớm muộn gì nó cũng sẽ đến. Và lúc ấy, sẽ không còn ai đứng cạnh bạn, vì trước đó bạn đâu từng đứng cạnh họ.”

Ký ức chiến tranh trở lại

Griselda Gonzalez, một người gốc Salvador, hiện sống ở California, kể rằng cảnh quân đội Mỹ tuần tra trên đường phố khiến bà nhớ về thời thơ ấu. Khi bà mười tuổi, du kích tràn vào thủ đô San Salvador, bom đạn nổ liên miên. Giờ đây, bà là mẹ của ba con, đồng chủ công ty vận chuyển thương mại, nhưng ký ức đó chưa bao giờ phai.

“Cách đây năm năm, chúng ta còn lo sống sót qua dịch COVID-19. Giờ lại phải bận tâm đến chuyện giữ lấy những quyền căn bản của mình sao?” bà nói.
Không còn im lặng

Fernandez, cựu lính dù Mỹ gốc Cuba, trở thành công dân Hoa Kỳ sau khi phục vụ trong quân đội. Ông kể rằng từ lâu vẫn chọn cách tác động đến chính trường bằng việc tài trợ cho các ứng viên, phần lớn thuộc đảng Cộng Hòa.

Nhưng sau khi chứng kiến cách Trump và các cộng sự hành xử, kể cả Ngoại trưởng Marco Rubio, Fernandez quyết định không còn im lặng. Ông đã chi tiền tài trợ cho các chiến dịch ủng hộ di dân, mua quảng cáo chống Trump trên báo chí, và tuyên bố sẵn sàng tiêu cả gia sản để ngăn chặn mầm mống độc tài.

“Nếu phải trở lại con số không, tôi cũng chấp nhận. Tôi đến đây tay trắng, và tôi nợ nước Mỹ phải bảo vệ nó từ bên trong,” ông nói.
Ông nhấn mạnh rằng dân Mỹ có nhiều sức mạnh hơn họ nghĩ. Nếu biết cùng nhau lên tiếng, họ sẽ bớt bị nhắm đến. Ông thừa nhận bản thân đã trở thành mục tiêu, nhưng khẳng định sẽ không lùi bước.

“Ngày xưa, nước Mỹ là một quốc gia vĩ đại. Giờ thì không còn nữa, theo cách mà chính quyền hiện nay đang định hình.”

VB biên dịch

Nguồn: Bài đăng trên USA Today “These people grew up under dictators. They're worried about what's happening here.” 
 

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Hôm qua, thứ Tư, bà Renee Nicole Good, 37 tuổi, người mẹ ba con ở Minneapolis, lãnh ba phát đạn từ tay đặc vụ ICE – chết ngay giữa đường. Chính quyền Trump qua bà Tricia McLaughlin – thư ký báo chí Bộ Nội An – nhả ngay kịch bản: "Bà ta là 'kẻ bạo loạn hung hãn', dùng xe cán lính, lính bắn tự vệ!" Bà Kristi Noem – bộ trưởng Nội An – vội phong cho nạn nhân danh hiệu "khủng bố nội địa", như thể bà này là du kích ISIS cầm lựu đạn xông vào Nhà Trắng. Chẳng chứng cớ chi hết, chỉ có miệng lưỡi chính trị nhả khói cho vừa kịch bản. Tổng thống Trump xem video một cái là phán: "Bà ta hành động kinh tởm, không phải 'cố tông' mà tông thật!" Ủa, video rõ mồn một: xe bà lùi nhẹ rẽ phải chạy trốn, lính ICE lành lặn bước đi sau đó. Cảnh sát trưởng Minneapolis Brian O’Hara xác nhận: "Chỉ bà ấy bị trọng thương!" Nhưng nhằm nhò gì, Trump-Noem cần kịch bản phải thế thì nó phải thế!

Sáng Thứ Tư, tại khu Nam Minneapolis, một nhân viên thuộc Cơ quan Di trú và Thuế quan Hoa Kỳ (ICE) đã nổ súng bắn chết một phụ nữ trong lúc lực lượng liên bang thi hành chiến dịch truy quét di dân. Vụ nổ súng ngay lập tức làm dấy lên biểu tình và phản ứng gay gắt từ chính quyền địa phương.

Còn nhớ hồi tháng Giêng năm 2025, Donald Trump trở lại Tòa Bạch Ốc một cách đầy oai phong sau chiến thắng vang dội. Lúc đó, gần một nửa đất nước ủng hộ ông. Nhưng giờ đây, khi bước sang năm 2026, tình thế đã thay đổi. Vị Tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ đang phải đối diện với nhiều sóng gió; và tỷ lệ người dân tín nhiệm ông đang rớt xuống mức thấp gần như kỷ lục.

Những vụ xả súng giết người hàng loạt là có thể ngăn ngừa được. Nếu chính quyền Mỹ có thêm các luật liên bang về kiểm soát súng, tình hình sẽ tiếp tục được cải thiện. Giới truyền thông có vai trò quan trọng trong việc truyền bá những thông tin về bạo lực súng đạn để nâng cao ý thức của người dân.

Tiến sĩ Philip Cafaro cho rằng vấn đề giảm tăng trưởng kinh tế 0.5% không đáng lo ngại bằng tình trạng phá hoại môi trường. Một trong những cách bảo vệ môi trường hữu hiệu là cần giảm dân số toàn cầu, vì vậy giảm tỉ lệ sinh là điều cần thiết.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Không rút tỉa được kinh nghiệm trong nhiệp kỳ I, Tổng Thống lại cho áp dụng chính sách thuế quan trong nhiệm kỳ II. Thuế quan một lần nữa lài gây thiệt hại đáng kể đến nông nghiệp Hoa Kỳ bằng cách gây ra các biện pháp trả đũa thuế quan, khiến hàng hóa Mỹ kém cạnh tranh hơn ở nước ngoài, thu hẹp thị trường xuất khẩu (như đậu nành sang Trung Quốc), tăng chi phí vật liệu và máy móc (phân bón, phụ tùng máy móc), xáo trôn thị trường và giảm lợi nhuận của nông dân, dẫn đến khó khăn tài chính nghiêm trọng. Chỉ có một số nhà sản xuất trong nước (như người nuôi tôm) được bảo vệ ngắn hạn khỏi hàng nhập khẩu.

Khi ngày kỷ niệm ông Donald Trump trở lại Tòa Bạch Ốc sắp đến gần, việc theo dõi con đường làm ăn của vị Tổng thống này hóa ra là một việc không dễ. Hầu như tuần nào báo giới cũng khám phá thêm một vụ mới — có khi là dự án tiền ảo, có khi là hợp đồng đầu tư đến từ phương Đông xa xôi. Những công ty mang tên “Trump” hoặc dính dáng đến danh xưng ấy phần lớn là cơ sở tư nhân, không buộc phải công khai sổ sách. Tuy vậy, qua hồ sơ pháp lý, thông cáo thương vụ, và công trình điều tra kiên trì của nhiều nhật báo, một bức tranh rõ rệt hiện ra: sự làm giàu của ông Trump và các thành viên trong gia đình trong nhiệm kỳ thứ hai đạt mức chưa từng thấy trong lịch sử chính giới Hoa Kỳ.

Không có cộng đồng di dân da màu nào an toàn trước những chính sách chống di dân cả bất hợp pháp lẫn hợp pháp của chính quyền hiện nay.

Một video đang lan truyền mạnh trên các trang mạng xã hội về việc Cảnh sát Di trú (ICE) bắt giữ một công dân Hoa Kỳ vì người này “trông giống người Somali.” Nhân viên ICE túm lấy người này, bóp cổ, quật anh ta xuống đất, mặc cho người đàn ông liên tục cầu xin hãy xem chứng minh hộ chiếu kỹ thuật số của mình. Nhưng các nhân viên ICE từ chối.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.