- Lãnh tụ Palestine, Abbas Lên Án Israel “Diệt Chủng,” Khẳng Định Hamas Không Có Vai Trò Trong Chính Quyền Gaza Hậu Chiến
- Bạch Ốc Đe Doạ Sa Thải Hàng Loạt Nếu Chính Phủ Đóng Cửa
- Bão Ragasa Giảm Cường Độ, Nhưng Vẫn Gây Mưa Lớn Và Nguy Cơ Lũ Ở Miền Bắc Việt Nam
- Jimmy Kimmel Chế Giễu Trump Về “Câu Lạc Bộ Thảm Hại”
- Thăm Dò: Đa Số Người Mỹ Lo Ngại Tự Do Ngôn Luận Bị Đe Dọa Dưới Thời Trump
- Tòa Liên Bang Phán Quyết Trump Không Thể Giữ Tiền Cứu Trợ Thiên Tai Để Ép Các Bang Hợp Tác Về Di Trú
- Cắt Giảm Nhân Sự DOGE Khiến Cơ Quan An Sinh Xã Hội Tê Liệt, Nhân Viên Phải Dùng Thuốc Để Cầm Cự
- Công Tố Viên Liên Bang Gấp Rút Soạn Cáo Trạng Nhắm Vào James Comey
- Kinh Tế Mỹ Quý II Tăng 3,8%, Mạnh Hơn So Với Báo Cáo Trước
- Zelensky Cảnh Báo Về Cuộc Chạy Đua Vũ Khí Mới Liên Quan Đến Drones
- Trump Có Thể Đang Rửa Tay Khỏi Chiến Tranh Ukraine
- Lindsey Graham Nói Sẽ Ủng Hộ Trump Tranh Cử Nhiệm Kỳ Ba Năm 2028
- Southwest Airlines Đặt Hạn Chế Mới Về Pin Lithium Trên Xe Lăn Điện
- Orange County Soát Lại Danh Sách Cử Tri Sau Khi Có Người Ghi Danh Chó Đi Bầu
- Mỹ Bị Cô Lập Tại Hội Nghị Khí Hậu, Trung Quốc Tuyên Bố Cắt Giảm Khí Thải
- Các Nhóm Bảo Vệ Di Dân Lên Án Lời Lẽ Kích Động
- JD Vance Kêu Gọi Đừng Dùng Chữ “Phát Xít” Để Chửi Bới, quên rằng chính Ông năm 2016 từng ví Donald Trump là “Hitler của nước Mỹ”
- Về Joshua Jahn, Nghi Phạm Nổ Súng Ở Cơ Sở ICE Dallas
- Pam Bondi Tố FBI “Hại Mình” Giữa Khủng Hoảng Hồ Sơ Epstein
- Điều Tra Viên Từng Làm Việc Cho Bộ Tư Pháp Tố Trump Đang Che Giấu Hồ Sơ Epstein
- Cựu Tổng Thống Pháp Sarkozy Bị Kết Tội Âm Mưu Xin Tiền Libya Cho Vận Động 2007
Abbas Lên Án Israel “Diệt Chủng,” Khẳng Định Hamas Không Có Vai Trò Trong Chính Quyền Gaza Hậu Chiến
Ngày 25 tháng 9, Chủ tịch Chính quyền Palestine Mahmoud Abbas phát biểu qua màn ảnh truyền hình trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, sau khi Hoa Kỳ từ chối cấp visa cho phái đoàn Palestine. Trong bài diễn văn, Abbas gọi chiến dịch quân sự của Israel ở Gaza là “tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại,” sẽ được lịch sử ghi lại như “một trong những thảm kịch nhân đạo kinh hoàng nhất thế kỷ 20 và 21, theo tờ Guardian.
Abbas kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức, mở đường cho cứu trợ nhân đạo qua các cơ quan LHQ, trao đổi tù nhân giữa hai bên và rút quân Israel khỏi Gaza. Ông cũng tuyên bố Gaza là phần không thể tách rời của Palestine, và chính quyền Palestine sẵn sàng đảm nhận toàn bộ trách nhiệm quản trị và an ninh tại đây.
Đáng chú ý, Abbas công khai bác bỏ Hamas: “Chúng tôi phản đối những gì Hamas gây ra ngày 7 tháng 10, những hành động nhắm vào thường dân Israel và bắt cóc con tin. Đó không phải là tiếng nói của nhân dân Palestine, cũng không phản ánh cuộc đấu tranh chính nghĩa cho tự do và độc lập.” Ông khẳng định Hamas sẽ không có chỗ đứng trong bộ máy điều hành Gaza hậu chiến, một điều kiện then chốt mà Israel và Hoa Kỳ đòi hỏi.
Abbas đồng thời cảnh báo kế hoạch mở rộng khu định cư E1 và tham vọng của Netanyahu về “Đại Israel” sẽ chia cắt Bờ Tây, cô lập Jerusalem và phá hỏng giải pháp hai nhà nước. Ông nhấn mạnh: “Palestine là của chúng tôi. Jerusalem là viên ngọc trong tim và là thủ đô vĩnh viễn của chúng tôi. Chúng tôi sẽ không rời bỏ quê hương.”
Trong khi đó, các đồng minh cực hữu trong chính phủ Netanyahu kêu gọi sáp nhập tới 82% Bờ Tây, một kịch bản mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi là “lằn ranh đỏ” đối với cả châu Âu lẫn một số đồng minh vùng Vịnh của Mỹ. Netanyahu dự kiến sẽ có bài phát biểu tại LHQ vào ngày 26 tháng 9.
Bạch Ốc Đe Doạ Sa Thải Hàng Loạt Nếu Chính Phủ Đóng Cửa
Văn phòng Ngân sách Bạch Ốc (OMB) vừa ra chỉ thị yêu cầu các cơ quan liên bang chuẩn bị kế hoạch sa thải quy mô lớn trong trường hợp Quốc hội không đạt thoả thuận ngân sách trước hạn chót ngày 30 tháng 9. Bản ghi nhớ do CNN thu thập được yêu cầu xác định các chương trình sẽ hết kinh phí và “không phù hợp với ưu tiên của Tổng thống Donald Trump” để đưa vào danh sách cắt giảm biên chế.
Lãnh tụ Dân Chủ Thượng viện Chuck Schumer gọi đây là “âm mưu hăm doạ,” còn Lãnh tụ Dân Chủ Hạ viện Hakeem Jeffries công kích Giám đốc OMB Russell Vought trên mạng xã hội, khẳng định đảng Dân Chủ sẽ không bị khuất phục. Chính quyền Trump thì cho rằng giải pháp duy nhất là thông qua một dự luật gia hạn ngân sách “sạch,” không kèm theo yêu cầu của Dân Chủ về kéo dài trợ cấp bảo hiểm y tế.
Đe doạ sa thải hàng loạt lần này là bước đi xa nhất trong nỗ lực thu hẹp guồng máy công quyền mà Trump khởi xướng từ khi tái nhiệm. Các công đoàn viên chức liên bang cảnh báo nếu biện pháp này được áp dụng, hàng trăm ngàn nhân viên có thể mất việc, trong khi các dịch vụ thiết yếu như an ninh, kiểm soát không lưu hay trả lương hưu vẫn duy trì nhưng không có bảo đảm chi trả lương đúng hạn.
Giới phân tích coi đây là hình thức “gây áp lực chính trị” nhằm buộc Quốc hội nhượng bộ. Bobby Kogan, cựu viên chức OMB, nhận xét: “Đây là hành động tự gây hại cho quốc gia, loại bỏ nhân tài và kinh nghiệm một cách vô ích, và chẳng khác nào lời đe doạ: hoặc nhượng bộ, hoặc chúng tôi sẽ gây tổn hại cho đất nước.”
Bão Ragasa Giảm Cường Độ, Nhưng Vẫn Gây Mưa Lớn Và Nguy Cơ Lũ Ở Miền Bắc Việt Nam
Ngày 25 tháng 9, bão Ragasa đã giảm cường độ khi đi vào miền Đông Bắc Việt Nam, chỉ còn ở mức gió nhiệt đới với sức gió tối đa khoảng 55 km/giờ. Tuy không còn giữ sức mạnh như ngoài khơi, nhưng mưa lớn vẫn bao trùm các tỉnh phía Bắc, kèm nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập ở vùng trũng, theo AP.
Chính quyền đã ra lệnh các bộ ngành và địa phương bảo vệ đập thủy điện, bệnh viện, neo đậu tàu thuyền, đồng thời chuẩn bị sẵn sàng phương án sơ tán và cứu hộ. Một số chuyến bay bị hủy hoặc hoãn, công nhân chặt tỉa cây ở Hà Nội và các tỉnh để tránh gãy đổ trong gió mạnh.
Trước khi vào Việt Nam, Ragasa đã tàn phá Quảng Đông (Trung Quốc), khiến hơn 2 triệu người phải sơ tán, gần nửa triệu hộ mất điện. Ở Hồng Kông, hơn 1.000 chuyến bay bị ảnh hưởng, 1.200 cây xanh bị quật ngã, hơn 100 người bị thương.
Tại Đài Loan, mưa lớn gây vỡ hồ tạm ở huyện Hoa Liên, làm 14 người thiệt mạng, hàng chục người bị thương, nhiều cầu đường và nhà cửa bị cuốn trôi. Tổng thống Lai Thanh Đức đã đến hiện trường chia buồn và hứa hỗ trợ tái thiết.
Ở Philippines, Ragasa làm ít nhất 11 người chết, trong đó có 7 ngư dân bị lật tàu ở tỉnh Cagayan, và 2 người vẫn còn mất tích.
Trong khi đó, một cơn bão khác mang tên Bualoi (Opong tại Philippines) đang tiến vào từ Thái Bình Dương với sức gió 110 km/giờ, dự kiến đổ bộ miền Trung hoặc chuyển hướng vào vùng duyên hải Đông Bắc Việt Nam trong những ngày tới.
Jimmy Kimmel Chế Giễu Trump Về “Câu Lạc Bộ Thảm Hại”
Tối thứ Tư, người dẫn chương trình Jimmy Kimmel trở lại sóng truyền hình, cảm ơn khán giả đã kiên nhẫn theo dõi, dù một số đài địa phương vẫn không phát sóng chương trình của ông. Kimmel kể rằng ngay sau buổi ghi hình, Tổng thống Donald Trump đã viết trên mạng xã hội: “Tôi không tin ABC lại cho Kimmel làm việc trở lại.” Kimmel đáp lại: “Ông không tin tôi được quay lại? Tôi còn không tin chúng ta lại cho ông quay lại.”
Trump còn mỉa mai rằng sẽ “thử lại với ABC” vì khi ra tay lần trước ông “kiếm được 16 triệu đô,” và kết thúc bằng câu: “Hãy để Jimmy Kimmel thối rữa trong mớ ‘rating tệ hại.’” Kimmel liền châm chọc: “Ông biết gì về rating tệ hại? Ông có những con số tệ nhất trong lịch sử tổng thống. Thay mặt tất cả chúng tôi, xin mời ông vào câu lạc bộ rating thảm hại.”
Trong cùng loạt chương trình đêm, Jordan Klepper và Jimmy Fallon cũng nối gót giễu nhại Trump, lần này xoay quanh vụ thang cuốn tại trụ sở Liên Hiệp Quốc. Fallon nói: “Bạch Ốc đang điều tra xem ai có thù với Trump, và đến giờ danh sách rút gọn còn… 189 quốc gia.” Ông thêm: “Khổ nỗi, vụ này làm Trump đau đầu, nhưng tệ hơn là ông không được uống Tylenol.”
Không khí hài hước của “late night shows” cho thấy, dù Trump thường xuyên công kích truyền thông, giới dẫn chương trình vẫn coi đó là chất liệu để chế giễu thẳng thừng trên sóng.
Thăm Dò: Đa Số Người Mỹ Lo Ngại Tự Do Ngôn Luận Bị Đe Dọa Dưới Thời Trump
Một cuộc khảo sát toàn quốc của Đại học Quinnipiac công bố ngày 24 tháng 9 cho thấy 53% cử tri bi quan về việc quyền tự do ngôn luận được bảo vệ tại Hoa Kỳ, trong khi chỉ 43% lạc quan. Đây là sự đảo ngược đáng chú ý so với nửa năm trước, khi đa số còn tin rằng Tu Chính Án Thứ Nhất được giữ vững. Kết quả được đưa ra trong bối cảnh công luận tranh cãi về việc chương trình Jimmy Kimmel Live! bị ABC tạm ngưng sau phát biểu về cái chết của nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk, sự việc diễn ra sau khi Chủ tịch FCC Brendan Carr – người do Trump bổ nhiệm – đe dọa sẽ áp chế tài nếu chương trình tiếp tục.
Cuộc thăm dò cũng cho thấy bức tranh bi quan rộng hơn: 79% cử tri cho rằng Hoa Kỳ đang trong khủng hoảng chính trị; 71% xem bạo lực chính trị là “rất nghiêm trọng,” tăng mạnh so với 54% hồi tháng 6; và 54% tin tình hình bạo lực sẽ tệ hơn trong vài năm tới. Đặc biệt, 82% nói diễn ngôn chính trị hiện nay góp phần làm gia tăng bạo lực.
Niềm tin vào hệ thống dân chủ cũng lung lay: 53% cho rằng nền dân chủ Mỹ “không vận hành.” Đáng chú ý, đa số cử tri Dân Chủ và độc lập chia sẻ quan điểm này, trong khi 74% Cộng Hòa lại tin hệ thống vẫn hoạt động.
Về chính sách và lãnh đạo, 38% cử tri ủng hộ cách Tổng thống Trump điều hành công việc, 54% không ủng hộ. Các chỉ số thấp nhất của ông là trong xử lý chiến tranh Nga–Ukraine (33%) và xung đột Israel–Hamas (31%). Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. cũng nhận kết quả yếu kém, với chỉ 33% ủng hộ, và 57% cử tri không tin tưởng các khuyến nghị y tế của ông.
Về các vấn đề xã hội, 67% ủng hộ yêu cầu tiêm vaccine bắt buộc cho trẻ đến trường công lập. Với kinh tế, 53% lo giá thực phẩm và hàng tiêu dùng, 28% lo chi phí nhà ở. Ở lĩnh vực hình sự, 55% muốn án chung thân không ân xá thay cho tử hình. Về đối ngoại, 64% coi việc hỗ trợ Ukraine là lợi ích quốc gia Mỹ, nhưng tỷ lệ cho rằng ủng hộ Israel có lợi đã giảm còn 47% (so với 69% cuối năm 2023).
Theo phân tích của Quinnipiac, “từ những lo ngại về tự do ngôn luận cho đến sự mong manh của nền dân chủ, một làn sóng bi quan bao trùm cử tri. Gần 80% tin họ đang chứng kiến một cuộc khủng hoảng chính trị, và đa số không tin tình trạng này sẽ sớm chấm dứt.”
Tòa Liên Bang Phán Quyết Trump Không Thể Giữ Tiền Cứu Trợ Thiên Tai Để Ép Các Bang Hợp Tác Về Di Trú
Ngày 24 tháng 9, Thẩm phán William Smith thuộc Tòa Liên bang Rhode Island ra phán quyết rằng Tổng thống Donald Trump không có quyền gắn điều kiện di trú vào các khoản cứu trợ khẩn cấp và thiên tai. Ông Smith, do cựu Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm, khẳng định những điều kiện mà Bộ Nội An áp đặt “vượt quá thẩm quyền, vi phạm luật Hành chánh và trái hiến pháp.”
Vụ kiện do 20 tiểu bang do Dân Chủ lãnh đạo cùng Đặc khu Columbia khởi xướng từ tháng 5, cho rằng chính quyền Trump đã lạm dụng quỹ cứu trợ khẩn cấp để buộc các bang hợp tác trong chiến dịch trục xuất di dân. Theo chỉ thị, muốn được nhận tiền cứu trợ, các bang phải cho nhân viên di trú liên bang tiếp cận trại giam, chia sẻ thông tin và phối hợp trong các hoạt động bắt giữ.
Các Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang thuộc nhóm nguyên đơn ca ngợi phán quyết là chiến thắng quan trọng. Peter Neronha, Bộ trưởng Tư pháp Rhode Island, nói: “Tòa đã khẳng định rõ ràng: tổng thống không thể áp đặt điều kiện di trú lên các khoản ngân sách do Quốc hội phê chuẩn cho công tác cứu trợ khẩn cấp. Hồ sơ khép lại.” Rob Bontabb(California) bổ sung: “Đây là thắng lợi bảo đảm ngân sách cho cộng đồng chúng ta chuẩn bị chống khủng bố và thiên tai. Một ngày tốt cho pháp quyền và an toàn công cộng.”
Phán quyết này được xem là lời nhắc nhở rằng dù Trump có thể tiếp tục tìm cách mở rộng quyền lực hành pháp, tòa án vẫn là chặn chót buộc chính quyền tuân theo hiến pháp.
Cắt Giảm Nhân Sự DOGE Khiến Cơ Quan An Sinh Xã Hội Tê Liệt, Nhân Viên Phải Dùng Thuốc Để Cầm Cự
Trong khi công luận chú ý đến vụ hồ sơ Epstein và nguy cơ chính phủ đóng cửa, báo cáo mới của New York Times cho thấy Cơ quan An Sinh Xã Hội đang kiệt quệ sau các đợt cắt giảm từ Bộ Năng Suất Chính Phủ (DOGE) – cơ quan do Elon Musk khởi xướng theo chỉ đạo Bạch Ốc. Các văn phòng thiếu nhân sự trầm trọng, điện thoại không có người bắt, nhân viên còn lại thì “nhiều người phải dùng thuốc” để chịu nổi áp lực, theo lời một nhân viên có 24 năm kinh nghiệm.
Theo số liệu công đoàn AFGE, từ tháng 3 đến tháng 8 đã mất 1.230 nhân viên tuyến đầu. Tháng 7, khoảng 1.000 người khác bị điều sang trực tổng đài quốc gia, khiến văn phòng địa phương càng thêm thiếu người. Nhiều người dân phải chờ đến sáu tuần mới có được hẹn làm thẻ An Sinh Xã Hội, còn các thắc mắc về tiền trợ cấp thì bị bỏ lửng trên đường dây.
Katie Savin, giáo sư Đại học Tiểu bang California ở Sacramento, nhận định: “Sự chồng chất đổ vỡ hành chánh — mất nhân sự chuyên môn, chính sách đổi liên tục, chậm trễ xử lý, lỗi thường xuyên, thư từ thất lạc — khiến ngay cả những việc căn bản cũng không làm nổi.” Một phụ huynh có con hưởng trợ cấp tàn tật kể rằng khi gọi điện để cập nhật hồ sơ, hệ thống tự động liên tục ngắt máy sau khi yêu cầu xác minh, kéo dài suốt hai ngày.
Bản báo cáo kết luận việc thu hẹp nhân sự trước khi cải tiến kỹ thuật đã khiến tình trạng vốn khó khăn nay trở nên tệ hại, ảnh hưởng trực tiếp đến những người dễ bị tổn thương nhất cần trợ cấp.
Công Tố Viên Liên Bang Gấp Rút Soạn Cáo Trạng Nhắm Vào James Comey
Tổng thống Donald Trump vừa thay thế công tố viên liên bang tại Virginia bằng Lindsey Halligan, một cựu luật sư biện hộ của ông, để thúc đẩy việc truy tố cựu Giám đốc FBI James B. Comey trước thời hạn pháp lý sắp hết. Halligan, chưa từng có kinh nghiệm công tố, đang bị Bạch Ốc gây áp lực phải trình hồ sơ truy tố lên đại bồi thẩm đoàn trước ngày 30 tháng 9, khi thời hiệu đối với lời khai của Comey trước Quốc hội hết hạn.
Cuộc điều tra tập trung vào cáo buộc rằng Comey đã khai man khi điều trần về cuộc điều tra Nga can dự bầu cử 2016. Các công tố viên kỳ cựu trước đó đã kết luận không đủ chứng cứ để buộc tội, nhưng Trump liên tục đòi phải truy tố một trong những đối thủ chính trị lớn nhất của mình. Dù Halligan có nộp hồ sơ, chưa chắc bồi thẩm đoàn chấp thuận, bởi tội khai man rất khó chứng minh.
Trong tuần qua, Trump gia tăng áp lực lên Bộ Tư pháp, công khai yêu cầu truy tố Comey và cả Tổng chưởng lý New York Letitia James. Trước đó, công tố viên Erik S. Siebert – cũng do Trump bổ nhiệm – đã nêu quan ngại về thiếu chứng cứ và từ chối đưa vụ việc ra tòa, rồi sau đó bị thay thế. Halligan được đưa vào vị trí này từ vai trò phụ tá tại Bạch Ốc.
John P. Fishwick, cựu công tố viên liên bang tại Virginia, nhận định: “Để chứng minh khai man, công tố phải chứng minh rõ lời nói sai và bị cáo biết đó là sai vào lúc khai. Đây là điều khó buộc tội, nên thường ít được theo đuổi.”
Hiện chưa rõ vụ án sẽ được đưa ra ở tòa án liên bang Alexandria hay một nơi khác tại Virginia, nhưng cuộc điều tra vẫn tiếp tục trong bối cảnh áp lực chính trị gia tăng và thời hạn sắp hết.
Bạch Ốc Đe Doạ Sa Thải Hàng Loạt Nếu Chính Phủ Đóng Cửa
Văn phòng Ngân sách Bạch Ốc (OMB) vừa ra chỉ thị yêu cầu các cơ quan liên bang chuẩn bị kế hoạch sa thải quy mô lớn trong trường hợp Quốc hội không đạt thoả thuận ngân sách trước hạn chót ngày 30 tháng 9. Bản ghi nhớ do CNN thu thập được yêu cầu xác định các chương trình sẽ hết kinh phí và “không phù hợp với ưu tiên của Tổng thống Donald Trump” để đưa vào danh sách cắt giảm biên chế.
Lãnh tụ Dân Chủ Thượng viện Chuck Schumer gọi đây là “âm mưu hăm doạ,” còn Lãnh tụ Dân Chủ Hạ viện Hakeem Jeffries công kích Giám đốc OMB Russell Vought trên mạng xã hội, khẳng định đảng Dân Chủ sẽ không bị khuất phục. Chính quyền Trump thì cho rằng giải pháp duy nhất là thông qua một dự luật gia hạn ngân sách “sạch,” không kèm theo yêu cầu của Dân Chủ về kéo dài trợ cấp bảo hiểm y tế.
Đe doạ sa thải hàng loạt lần này là bước đi xa nhất trong nỗ lực thu hẹp guồng máy công quyền mà Trump khởi xướng từ khi tái nhiệm. Các công đoàn viên chức liên bang cảnh báo nếu biện pháp này được áp dụng, hàng trăm ngàn nhân viên có thể mất việc, trong khi các dịch vụ thiết yếu như an ninh, kiểm soát không lưu hay trả lương hưu vẫn duy trì nhưng không có bảo đảm chi trả lương đúng hạn.
Giới phân tích coi đây là hình thức “gây áp lực chính trị” nhằm buộc Quốc hội nhượng bộ. Bobby Kogan, cựu viên chức OMB, nhận xét: “Đây là hành động tự gây hại cho quốc gia, loại bỏ nhân tài và kinh nghiệm một cách vô ích, và chẳng khác nào lời đe doạ: hoặc nhượng bộ, hoặc chúng tôi sẽ gây tổn hại cho đất nước.”
Kinh Tế Mỹ Quý II Tăng 3,8%, Mạnh Hơn So Với Báo Cáo Trước
Bộ Thương Mại Hoa Kỳ ngày 25 tháng 9 công bố GDP quý II tăng 3,8% theo tỉ lệ năm, cao hơn so với mức 3,3% trong ước tính lần hai và 3% ban đầu. Số liệu mới cho thấy tiêu dùng cá nhân tăng mạnh 2,5%, thay vì 1,6% như báo cáo trước. Nguồn: CNN, 25/9/2025.
Sự phục hồi trong mùa xuân được thúc đẩy bởi nhập khẩu giảm và chi tiêu của người tiêu dùng duy trì vững vàng, dù quý I từng co cụm do doanh nghiệp nhập hàng trước để tránh thuế quan của Tổng thống Donald Trump.
Ngân hàng Dự trữ Liên bang Atlanta dự đoán GDP quý III tiếp tục tăng 3,3%. Số liệu chính thức sẽ được công bố vào tháng tới. Theo chuyên gia Paul Stanley (Granite Bay Wealth Management), mức tăng trưởng này cho thấy kinh tế Mỹ vẫn khỏe mạnh, chưa có nguy cơ suy thoái, dù thị trường lao động có dấu hiệu chậm lại.
Zelensky Cảnh Báo Về Cuộc Chạy Đua Vũ Khí Mới Liên Quan Đến Drones
Tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc hôm 24 tháng 9, Tổng thống Volodymyr Zelensky lên tiếng cảnh báo về một “cuộc chạy đua vũ khí tàn phá nhất trong lịch sử nhân loại” khi các loại drones đang được phát triển và sử dụng ngày càng rộng rãi trong chiến tranh. Bài diễn văn của Zelensky diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Donald Trump bất ngờ đổi quan điểm, tuyên bố rằng Ukraine có thể không những thắng mà còn giành lại lãnh thổ đã mất vào tay Nga, một thay đổi mạnh đến mức nhiều người Ukraine tỏ ra dè dặt, theo tờ New York Times.
Trong bài phát biểu, Zelensky vẽ ra viễn cảnh u ám: một thế giới tràn ngập drones có thể mang đầu đạn hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo và drones khiến hiểm họa toàn cầu càng cấp bách, cần được kiểm soát như việc ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Ông thừa nhận Ukraine cũng đi đầu trong việc sản xuất drones giá rẻ, thử nghiệm ngay trên chiến trường, trong khi Nga tung ra drones, hệ thống chống drones và tác chiến điện tử.
Dù nói đến hiểm nguy, Zelensky vẫn khẳng định rằng Ukraine cần thêm vũ khí để phòng vệ, trong bối cảnh các định chế quốc tế không duy trì được hòa bình: “Bảo đảm an ninh duy nhất là bạn bè và vũ khí.” Ông kêu gọi thế giới hiểu rằng cuộc chiến này không chỉ là chuyện riêng của Ukraine, mà là mối đe dọa chung.
Trump Có Thể Đang Rửa Tay Khỏi Chiến Tranh Ukraine
Trong khi dự họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc tại New York tuần này, Tổng thống Donald Trump bất ngờ đổi giọng, tuyên bố Ukraine có thể thắng Nga và lấy lại phần lãnh thổ đã mất nếu có dũng khí, sáng kiến và thêm khí giới từ khối NATO. Theo nhiều quan sát viên, sự thay đổi này phản ánh ý muốn rút lui hơn là can dự.
Tám tháng sau khi tái đắc cử, Trump dường như không còn hứng thú đóng vai trò trung gian hòa giải giữa Kyiv và Moscow. Ông từng tìm cách kéo Vladimir Putin vào bàn thương nghị nhưng thất bại, và nay cơ hội càng mong manh. Các cựu phụ tá nói rằng quan điểm đối ngoại của Trump thường do sự tự ái chi phối hơn là bởi tính toán chiến lược, nên khó đoán và dễ thay đổi.
Ngay chính các cố vấn cũng bất ngờ khi Trump khẳng định Ukraine nay đủ sức giành lại một phần năm lãnh thổ đang bị Nga chiếm. Cùng ngày, Ngoại trưởng kiêm Cố vấn an ninh quốc gia Marco Rubio vẫn nhắc lại lập trường lâu nay: chiến tranh Ukraine “không thể kết thúc bằng quân sự” mà chỉ chấm dứt trên bàn thương thuyết. Khi được hỏi về sự mâu thuẫn này, Bạch Ốc không đưa ra giải thích.
Richard Fontaine, Giám đốc Trung tâm An ninh Mỹ Mới và từng là phụ tá của Thượng nghị sĩ John McCain, cho rằng sự đảo chiều của Trump “chỉ là thay đổi trong phân tích chứ không phải chính sách.” Ông nói: trước đây Trump xem Kyiv “không có lá bài nào,” nay lại xem Nga như “con hổ giấy,” nhưng cả hai cách nhìn đều hạ thấp vai trò của Hoa Kỳ. Fontaine lưu ý rằng không có dấu hiệu nào cho thấy Washington sẽ thay đổi chính sách: không có lời kêu gọi ngưng bắn, không có gói viện trợ mới, không có chế tài mới, ngoài số vũ khí Âu châu tiếp tục mua từ Mỹ.
Vì thế, phản ứng từ đồng minh tỏ ra thờ ơ. Thủ tướng Anh Keir Starmer, khi họp báo với Trump tuần trước tại Luân Đôn, nhấn mạnh rằng Putin chỉ chịu lùi bước khi có áp lực mạnh do Hoa Kỳ dẫn đầu. Một giới chức Anh nhận định việc Trump chọn đứng ngoài cuộc khó có thể làm thay đổi thế bế tắc hiện nay.
Lindsey Graham Nói Sẽ Ủng Hộ Trump Tranh Cử Nhiệm Kỳ Ba Năm 2028
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (Cộng Hòa – South Carolina) tuyên bố trên chương trình Fox News tối thứ Ba rằng ông mong muốn Tổng thống Donald Trump ra tranh cử thêm một nhiệm kỳ vào năm 2028, dù Tu Chính Án 22 của Hiến pháp Hoa Kỳ chỉ cho phép tổng thống phục vụ tối đa hai nhiệm kỳ. “Trump 2028. Tôi hy vọng chuyện này không bao giờ chấm dứt,” Graham nói với người dẫn chương trình Sean Hannity.
Ý kiến này được đưa ra khi Graham bàn về cách Trump đối phó chiến tranh Ukraine và các vụ máy bay Nga xâm nhập không phận Estonia và Ba Lan. Ông cho rằng Trump không muốn châm ngòi một cuộc chiến với Moscow, nhưng đang tìm cách răn đe. Graham nhắc lại rằng Trump từng thúc đẩy Putin ngồi vào bàn thương nghị và nhấn mạnh quan điểm của Trump là để Âu châu mua khí giới Mỹ cung cấp cho Ukraine, còn Kyiv được tự do sử dụng số vũ khí ấy.
Đầu năm nay, Trump cũng không loại trừ khả năng ra tranh cử nhiệm kỳ ba, Ông nói với NBC News rằng “rất nhiều người muốn tôi làm.” Khi được hỏi có sẵn sàng phục vụ thêm không, Trump đáp: “Tôi thích làm việc.”
Southwest Airlines Đặt Hạn Chế Mới Về Pin Lithium Trên Xe Lăn Điện
Hãng Southwest Airlines cho biết từ ngày 25 tháng 9, hành khách sử dụng xe lăn hoặc thiết bị di chuyển chạy bằng pin lithium phải tháo pin mang vào khoang, thay vì ký gửi cùng thiết bị. Biện pháp này nhằm giảm nguy cơ cháy nổ trên chuyến bay do pin quá nóng, theo lời Dave Hunt, Phó chủ tịch phụ trách an toàn và an ninh của hãng. Ông nhấn mạnh: “Các sự kiện này hiếm, nhưng việc có thể kiểm soát ngay lập tức là điều tối cần thiết, theo Yahoo News.
Theo chính sách mới, pin lithium không tính vào số hành lý xách tay, nhưng chỉ chấp nhận loại dưới 300 watt-giờ. Với pin lớn hơn, hành khách được gia hạn đến ngày 11 tháng 1 năm 2026, sau đó Southwest sẽ từ chối thiết bị có pin vượt giới hạn. Các hãng lớn khác như American, Delta và United cũng đã có quy định tương tự, song chi tiết áp dụng mỗi nơi một khác.
Orange County Soát Lại Danh Sách Cử Tri Sau Khi Có Người Ghi Danh Chó Đi Bầu
Hội Đồng Giám Sát Orange County hôm thứ Ba đã yêu cầu phòng bầu cử đối chiếu danh sách cử tri với hồ sơ đăng ký thú nuôi trong quận, sau khi một phụ nữ tại Costa Mesa bị truy tố vì đã đăng ký cho con chó của mình đi bầu. Laura Lee Yourex, 62 tuổi, bị cáo buộc đã ghi danh chó Maya Jean Yourex để tham gia cuộc bầu cử bãi nhiệm thống đốc năm 2021 và kỳ sơ bộ năm 2022, đồng thời bỏ phiếu thay cho thú nuôi này. Bà hiện đối diện năm tội danh hình sự, gồm khai man và bỏ phiếu khi không có quyền, theo tờ Los Angeles Times.
Giám sát viên Dan Wagner và Janet Nguyễn cho rằng sự kiện này vừa đáng tiếc vừa đáng lo và thúc đẩy hội đồng phải hành động để bảo đảm niềm tin công chúng. Từ đầu tháng, cơ quan bầu cử quận đã kiểm tra gần 8.000 hồ sơ thú nuôi tại các cộng đồng chưa hợp nhất và chưa phát hiện trường hợp nào khác. Tuần này, họ được yêu cầu mở rộng đối chiếu sang các thành phố có hợp đồng dịch vụ thú y với quận.
Tuy vậy, một số giám sát viên tỏ ra thận trọng. Katrina Foley nói con số hiện có cho thấy hệ thống bầu cử vẫn trong sạch. Vicente Sarmiento nhấn mạnh nên tập trung khuyến khích cử tri hợp pháp tham gia nhiều hơn, thay vì bận tâm đến chuyện chó mèo đi bầu. Bob Page, viên chức bầu cử quận, cho hay cơ quan của ông đang tiếp tục xin dữ liệu từ các thành phố để rà soát kỹ hơn, nhằm trấn an dư luận trước kỳ bầu cử đặc biệt vào tháng 11.
Mỹ Bị Cô Lập Tại Hội Nghị Khí Hậu, Trung Quốc Tuyên Bố Cắt Giảm Khí Thải
Ngày 24 tháng 9 tại New York, 121 quốc gia công bố các cam kết mới nhằm giảm khí thải trong thập niên tới. Trung Quốc, Nga, Nhật, Đức, nhiều đảo quốc nhỏ và cả những nước nghèo ở Phi châu đều hiện diện. Hoa Kỳ thì vắng mặt, trở thành quốc gia gần như duy nhất đứng ngoài. Một ngày trước, Tổng thống Donald Trump đã gọi năng lượng tái tạo là “trò bịp,” chỉ trích giới khoa học “ngu ngốc,” và kêu gọi các nước mua thêm dầu khí Mỹ, đồng thời tuyên bố lần thứ hai rút Hoa Kỳ khỏi Hiệp ước Paris.
Trái lại, Tập Cận Bình tuyên bố Trung Quốc sẽ cắt giảm khí thải 7–10% vào năm 2035, lần đầu tiên cam kết hạ lượng phát thải thay vì chỉ hạn chế tăng trưởng. Bắc Kinh còn đặt mục tiêu tăng công suất điện gió và mặt trời gấp sáu lần so với năm 2020, để năng lượng sạch chiếm trên 30% tổng tiêu thụ. Giới quan sát cho rằng mức cam kết vẫn khiêm tốn so với khả năng sản xuất năng lượng tái tạo và xe điện của Trung Quốc, nhưng sự vắng mặt của Mỹ giúp Bắc Kinh nổi lên vị trí dẫn đầu.
Liên Âu cũng đặt mục tiêu cắt giảm 66–72% vào năm 2035, trong khi Brazil hứa hẹn giảm 59–67% và ngăn phá rừng. Tổng thư ký Antonio Guterres gọi nhiên liệu hóa thạch là “canh bạc thua cuộc,” nhấn mạnh thế giới phải “đi xa hơn, nhanh hơn” để giữ mức tăng nhiệt dưới 1,5°C. Trong bối cảnh phần lớn các nước coi năng lượng sạch là nền tảng cho tăng trưởng và an ninh năng lượng, Hoa Kỳ dưới thời Trump lại chọn gia tăng xuất khẩu dầu khí, khiến nước Mỹ ngày càng bị cô lập.
Các Nhóm Bảo Vệ Di Dân Lên Án Lời Lẽ Kích Động
Ngày 24 tháng 9, một di dân bị giam giữ thiệt mạng khi tay súng bắn tỉa nổ súng tại trung tâm liên bang ở Dallas. Hai người khác bị thương. FBI cho biết kẻ nổ súng đã tự sát, để lại đạn có ghi chữ “ANTI-ICE.”
Ngay sau đó, Bộ trưởng Nội An Kristi Noem quy trách nhiệm cho những lời công kích nhằm vào nhân viên ICE, lực lượng đang thực hiện chiến dịch trục xuất lớn theo chính quyền Trump. Bà nói các cảnh báo đã bị bỏ ngoài tai và nay “đã có người chết.”
Trong khi đó, nhiều tổ chức bảo vệ di dân và một số dân biểu Dân Chủ cho rằng ngôn từ cực đoan phải chấm dứt — cả chống nhân viên lẫn chống di dân. Rochelle Garza, Chủ tịch Texas Civil Rights Project, nhấn mạnh: “Ngôn từ chống di dân đã đưa chúng ta đến chỗ này.” Dân biểu Joaquin Castro kêu gọi người Mỹ “từ chối cực đoan trong chính trị,” còn Dân biểu Jasmine Crockett nói việc mô tả di dân bằng ngôn từ hạ thấp đã góp phần làm tăng tội ác thù ghét.
Juan Proaño, Giám đốc tổ chức LULAC, khẳng định cộng đồng sẽ tiếp tục đưa ICE ra tòa vì trách nhiệm an toàn: “Chúng tôi sẽ không im lặng, và sẽ không ngừng đòi hỏi công lý.”
Bên cạnh đó, sự kiện ở Dallas cũng ngay lập tức trở thành tâm điểm tranh cãi chính trị. Phó Tổng thống JD Vance gọi tay súng là “phần tử cực tả bạo lực,” trong khi đấu khẩu kịch liệt với Jon Favreau, cựu diễn văn gia của Barack Obama, và Thống đốc California Gavin Newsom. Ông Trump thì quy trách nhiệm cho giới tự do và kêu gọi “chấm dứt ngay lập tức” lời lẽ chống ICE. Nhiều ý kiến cho rằng cuộc tranh cãi này cho thấy thói quen đổ lỗi và khai thác chính trị ngay khi sự việc chưa rõ nguyên nhân.
JD Vance Kêu Gọi Đừng Dùng Chữ “Phát Xít” Để Chửi Bới, quên rằng chính Ông năm 2016 từng ví Donald Trump là “Hitler của nước Mỹ”
Trong một cuộc vận động ở Concord, North Carolina hôm 24 tháng 9, Phó Tổng thống JD Vance nói vụ nổ súng tại cơ sở ICE ở Dallas là “có động cơ chính trị” và quy trách nhiệm cho ngôn từ của phía Dân Chủ. Ông kêu gọi: “Nếu muốn chấm dứt bạo lực chính trị, hãy ngưng nói với cử tri của mình rằng bất cứ ai bất đồng với bạn đều là phát xít.”
Tuy nhiên, nhiều người lập tức chế giễu Vance, nhắc lại rằng chính ông từng ví Donald Trump là “Hitler của nước Mỹ” hồi 2016, trước khi trở thành đồng minh và phó tướng của Trump. Trên mạng xã hội, vô số bình luận châm chọc sự thay đổi lập trường này, cho rằng Vance nay đã đặt quyền lực chính trị lên trên những điều ông từng tin tưởng.
Trong vụ Dallas mà Vance viện dẫn, nghi phạm không nhắm vào nhân viên ICE mà bắn chết một di dân bị giam giữ, làm hai người khác bị thương rồi tự sát. Điều đó càng khiến phát biểu của ông bị xem là sai lệch và dễ trở thành đề tài giễu nhại.
Về Joshua Jahn, Nghi Phạm Nổ Súng Ở Cơ Sở ICE Dallas
Giới chức Hoa Kỳ xác định Joshua Jahn, 29 tuổi, là tay súng đã bắn vào cơ sở giam giữ của ICE tại Dallas sáng 24 tháng 9, khiến một di dân chết và hai người khác bị thương. Jahn bắn từ nóc một toà nhà gần đó trước khi tự sát. Gần thi thể, cảnh sát tìm thấy đạn có khắc chữ “ANTI-ICE.”
Jahn sinh trưởng ở Allen, ngoại ô phía bắc Dallas, từng là hướng đạo sinh. Anh ta thất nghiệp, có hứng thú với lập trình điện toán, từng theo học Đại học Texas tại Dallas và Collin College, nhưng không tốt nghiệp. Hồ sơ LinkedIn cho thấy Jahn có thời gian ngắn làm việc cho một công ty năng lượng mặt trời. Bạn bè mô tả anh ta là người mê trò chơi điện tử, dành hàng ngàn giờ trên các nền tảng game trực tuyến, ít quan tâm chính trị.
Jahn từng có tiền án nhẹ liên quan đến cần sa năm 2016, bị phạt 500 đô và quản chế, sau đó được xoá án nhờ chấp hành tốt. Năm 2017, anh ta từng làm việc tại một nông trại hợp pháp ở Washington trồng cần sa. Chủ trại kể lại Jahn là người lặng lẽ, chỉ tập trung làm việc.
Về chính trị, hồ sơ cho thấy Jahn đăng ký bầu cử độc lập tại Oklahoma, từng bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử 2024. Trước đó, anh ta cũng tham gia bầu cử sơ bộ Dân Chủ ở Texas năm 2020. Dù vậy, người thân khẳng định Jahn “không quan tâm chính trị,” còn một cựu bạn hướng đạo thì nhớ Jahn có lần bày tỏ cảm thông với đoàn người di cư và chỉ trích cách xử lý nhập cư.
Đến nay, động cơ của Jahn vẫn chưa rõ. Phó Tổng thống JD Vance gọi đây là “phần tử cực tả bạo lực” và cho rằng có chứng cứ chính trị, nhưng FBI chưa công bố thêm chi tiết. Gia đình và bạn bè thì đều nói bất ngờ, khó tin Jahn lại dính vào bạo lực súng đạn.
Pam Bondi Tố FBI “Hại Mình” Giữa Khủng Hoảng Hồ Sơ Epstein
Tổng trưởng Tư pháp Pam Bondi đang đối diện áp lực nặng nề quanh vụ Jeffrey Epstein, đến mức bà cho rằng FBI dưới quyền Giám đốc Kash Patel đang “cố phá hoại bà” bằng cách tung ra thông tin về tranh chấp nội bộ. Theo Wall Street Journal, Bondi bị chỉ trích vì không đưa ra được bằng chứng mới như Bạch Ốc từng hy vọng, khiến nhiều người trong hàng ngũ MAGA nổi giận và đòi sa thải bà, theo tờ Daily Beast.
Trump vẫn công khai bênh vực Bondi, dù nhiều phụ tá khuyên bà đừng đọc mạng xã hội và bớt nổi nóng. Nhưng Bondi cáo buộc FBI chơi xấu, còn phía Patel thì phản bác, khẳng định cơ quan của ông đã “làm việc không ngừng nghỉ.” Phát ngôn viên Bạch Ốc Karoline Leavitt cũng trấn an rằng Bondi và Patel vẫn phối hợp để thực hiện mục tiêu “tống giam tội phạm nguy hiểm.”
Mâu thuẫn nổ ra từ tháng 2, khi Bondi bất ngờ tuyên bố trên Fox News rằng “danh sách khách hàng” Epstein đang ở trên bàn bà. Sau đó, bà cho FBI soạn những tập hồ sơ và đem phát cho nhóm ảnh hưởng cánh hữu tại một sự kiện. Khi phát hiện đó chỉ là tài liệu đã công khai từ trước, cộng đồng MAGA phẫn nộ. Đến tháng 7, Bộ Tư pháp và FBI phải ra thông báo khẳng định Epstein chết do tự sát và “không hề có danh sách khách hàng.”
Giới quan sát nhận định đây là “cơn ác mộng truyền thông” của chính quyền Trump. Ty Cobb, từng cố vấn pháp lý Bạch Ốc, gọi đây là “vụ xử lý truyền thông tệ hại nhất lịch sử.” Trong khi đó, Patel—người từng thổi bùng thuyết âm mưu về Epstein—nay lại phải quay sang trấn an rằng “chưa bao giờ có chuyện đó.” Quốc hội hiện cũng đang chuẩn bị bỏ phiếu buộc công khai toàn bộ hồ sơ Epstein, bất chấp nỗ lực chặn lại của lãnh đạo Cộng Hòa.
Điều Tra Viên Từng Làm Việc Cho Bộ Tư Pháp Tố Trump Đang Che Giấu Hồ Sơ Epstein
Một đoạn video quay lén được James O’Keefe, sáng lập Project Veritas, công bố cho thấy Glenn Prager, cựu viên chức Bộ Tư pháp, khẳng định Tổng thống Donald Trump đang che chắn cho nhiều người liên quan đến hồ sơ Jeffrey Epstein. Trong đoạn băng, Prager nói ông từng phỏng vấn nạn nhân của Epstein và chưa có ai cáo buộc Trump trực tiếp dính líu, nhưng cho rằng việc Trump do dự không công bố hồ sơ cho thấy ông “đang bảo vệ nhiều người khác.” Tờ Daily Beast đưa tin.
Prager cũng nói Trump từng nhiều lần đi trên máy bay của Epstein, dù “không có mặt khi trẻ em bị lạm dụng.” Ông bác bỏ lời Trump gọi vụ Epstein là “trò lừa bịp,” và còn cho rằng Epstein từng là “chỉ điểm của CIA.”
Bạch Ốc khi được hỏi đã chuyển câu hỏi cho Bộ Tư pháp. DOJ sau đó ra thông cáo khẳng định Prager chỉ là nhân viên phân tích chương trình hơn 15 năm trước, không có quyền tiếp cận thông tin thực tế, và gọi phát biểu này là “bịa đặt, lợi dụng nạn nhân để trục lợi cá nhân.”
Đoạn video nhanh chóng lan truyền, thu hút hơn 4 triệu lượt xem trong vòng vài giờ. Dân biểu Cộng Hòa Thomas Massie viết trên X rằng đây là lời tiết lộ “gây chấn động” từ một viên chức từng tham gia điều tra vụ Epstein.
Cựu Tổng Thống Pháp Sarkozy Bị Kết Tội Âm Mưu Xin Tiền Libya Cho Vận Động 2007
Tòa án Paris ngày 25 tháng 9 tuyên Nicolas Sarkozy, tổng thống Pháp giai đoạn 2007–2012, phạm tội âm mưu tìm nguồn tài trợ từ chính quyền Muammar el-Qaddafi cho chiến dịch tranh cử 2007. Ông bị tuyên án 5 năm tù và phạt 100.000 euro (khoảng 117.000 đô la). Đây là bản án nghiêm khắc hiếm có trong lịch sử hiện đại nước Pháp đối với một cựu nguyên thủ.
Sarkozy được tha tội tham nhũng và vi phạm luật tài trợ tranh cử vì thiếu chứng cứ tiền Libya thực sự chảy vào quỹ vận động. Tuy vậy, tòa kết luận ông cho phép cộng sự dưới quyền tìm cách tiếp cận nguồn tiền từ Tripoli, một hành vi “cực kỳ nghiêm trọng” làm suy giảm niềm tin của công chúng.
Trong suốt ba tháng xét xử, Sarkozy phủ nhận mọi sai phạm. Đây không phải lần đầu ông bị kết án: trước đó đã có các bản án liên quan đến tham nhũng, lạm quyền và chi tiêu tranh cử quá hạn mức. Ông cũng đã bị tước Bắc Đẩu Bội Tinh, huân chương cao quý nhất nước Pháp.
Vụ án kéo dài hơn một thập niên với nhiều tình tiết kịch tính, kể cả cái chết bất ngờ của doanh nhân Ziad Takieddine, người từng khai đã trực tiếp mang hàng triệu đô từ Libya cho Sarkozy. Dù sau này rút lời, Takieddine cũng là một trong các bị cáo.
Các công tố viên cáo buộc Libya muốn đổi lại bằng hợp đồng kinh tế, sự công nhận ngoại giao, và có thể cả việc Pháp can thiệp gỡ bỏ lệnh truy nã một viên chức Libya dính líu đến vụ đánh bom máy bay Pháp năm 1989 giết 171 người.
Dù thiếu chứng cứ dòng tiền cụ thể, luật Pháp chỉ cần chứng minh có sự thỏa thuận là đủ để kết tội âm mưu. Sarkozy cho rằng toàn bộ cáo buộc chỉ là sự trả thù của phe Qaddafi, nhất là sau khi ông cho phép Pháp tham gia chiến dịch không kích NATO góp phần lật đổ nhà lãnh đạo Libya năm 2011.
Tính từ sau Thế chiến II, mới chỉ có hai cựu tổng thống Pháp bị tòa tuyên có tội: Jacques Chirac năm 2011 và nay Nicolas Sarkozy, với bản án nặng hơn hẳn người tiền nhiệm.


