Hôm nay,  

Sau 27 Năm 4 Nguy Cơ Vẫn Còn Nguyên

21/11/202118:31:00(Xem: 4943)

PHAM TRAN
Phạm Trần


Tiêu cực đẻ ra tham nhũng và tự diễn biến, tự chuyển hóa, nhưng cha mẹ của tiêu cực lại sinh ra từ suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống của cán bộ đảng viên.

Đó là “lời phán” của 4 đời Tổng bí thư đảng CSVN, gồm Đỗ Mười (1997-2001), Lê Khả Phiêu (tháng 12/1997-2001), Nông Đức Mạnh (2001-2011) và Nguyễn Phú Trọng (từ 2011 đến nay). Nhưng đến năm 2021, sau 27 năm xây dựng và chỉnh đốn (từ khóa đảng VII năm 1994) mà 4 nguy cơ vẫn còn là mối đe dọa sống còn của chế độ và vị trí lãnh đạo của đảng là tại sao ?

Theo đảng thì những nguy cơ hiện ra trước mắt đảng gồm: “tụt hậu về kinh tế, chệch hướng Xã hội Chủ nghĩa ( XHCN), tham nhũng và các tệ nạn xã hội, âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch”.

Báo đảng cảnh báo :” 4 nguy cơ trước mắt” của Đảng vẫn đang tồn tại, thậm chí có phần gay gắt, phức tạp hơn”.

Bằng chứng này còn được Tổng Bí thư đảng Nguyễn Phú Trọng xác nhận tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI, ngày 28/9/2020. Ông nói :” Đất nước ta sau 35 năm đổi mới, thế và lực, sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín quốc tế ngày càng được nâng cao; hội nhập quốc tế sâu, rộng hơn. Tuy nhiên, bốn nguy cơ mà Đảng ta chỉ ra vẫn tồn tại, có mặt gay gắt hơn.” (báo Dân Việt, ngày 28/09/2020)

Theo Cơ quan Tuyên giáo, các Ban Xây dựng đảng, Nội chính Trung ương và Kiểm tra Trung ương thì có nhiều nguyên nhân gây ra 4 nguy cơ, nhưng quan trọng có những khuyết tật như sau:

Thứ nhất, một số không nhỏ cán bộ, đảng viên mắc bệnh lười học các Nghị quyết và Quyết định của đảng để thi hành nhiệm vụ.
Thứ nhì, nếu có học cũng chỉ đến lớp cho có mặt để được cấp giấy chứng nhận nạp vào hồ sơ thăng quan, tiến chức.

Thứ ba, các cấp Lãnh đạo trực tiếp cán bộ, đảng viên từ cấp Ủy đã không coi trọng việc tổ chức học tập chủ trương và phương pháp xây dựng đảng nên chỉ làm hỉnh thức hoặc không quan tâm.

Thứ bốn, bệnh thành tích, cá nhân chủ nghĩa và lợi ích nhóm đã bao phủ hệ thống lãnh đạo nên sinh cảnh “cha chung không ai khóc”, hoặc đùn đầy trách nhiệm cho nhau để phủi trách nhiệm.

Thứ năm, tình trạng trên bảo dưới không nghe, hay mỗi địa phương làm một kiểu để kiếm ăn riêng với doanh nghiệp, hoặc tạo khó khăn ngăn song cấm chợ đòi dân đóng tiền đút túi đã biến thành hoạt động bình thường của nhiều cấp cán bộ.

Vì vậy, phương châm “tự soi, tự sửa, tự chịu trách nhiệm và tự xử” đã không thực hiện được để chống 4 nguy cơ.

Bằng chứng này đã nhan nhản trong các Văn kiện đảng, đặc biệt trong các cuộc thảo luận vào dịp Đại hội đảng khóa XIII, từ cuối năm 2000. Thường trực Bí thư đảng, Ủy viên Bộ Chính trị, Võ Văn Thưởng, khi còn là Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đã nói tại cuộc họp báo quốc tế sau Đại hội: “Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc của Đảng giữa nhiệm kỳ khóa VII tháng 1.1994 chỉ ra thì những năm vừa qua Đảng đã lãnh đạo, chỉ đạo tích cực đấu tranh, ngăn ngừa. Tuy nhiên, hiện nay các nguy cơ này vẫn còn tồn tại, bên cạnh đó có thể còn có một số mặt diễn biến phức tạp hơn”.

Ông Thưởng nói thêm:"Bốn nguy cơ này có quan hệ chặt chẽ, thúc đẩy lẫn nhau và nguy cơ nào cũng nguy hại, đều phải đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi, không thể chủ quan, xem thường bất cứ nguy cơ nào".

Tuy nhiên, theo nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương:”Nếu xét về tổng thể thì yếu tố bên trong, yếu tố nội lực của Đảng, của đất nước, của dân tộc, của nhân dân ta là quan trọng nhất và các thế lực thù địch luôn muốn thực hiện diễn biến hòa bình đối với đảng ta, chế độ ta.”(theo báo Pháp luật online, ngày 01/02/2021)


Trong khi đó, khi nói về vấn đề an ninh quốc gia, Bộ trưởng Công an Tô cho rằng: “Đất nước đang đứng trước 3 thách thức lớn đe dọa trực tiếp đến sinh mệnh của Đảng và sự tồn vong của chế độ”. Cụ thể, theo ông Lâm, thách thức đầu tiên là âm mưu hoạt động chống phá, gây bạo loạn, lật đổ của các thế lực thù địch, phản động ngày càng thâm độc, nguy hiểm hơn. Thứ hai là nguy cơ đe dọa chủ quyền lãnh thổ trên Biển Đông, gắn với thách thức trong xử lý quan hệ với các nước lớn và giữ vững uy tín của Đảng, chế độ trước nhân dân ngày càng gia tăng. Thách thức thứ ba là nguy cơ “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ gắn với suy giảm lòng tin của nhân dân diễn biến phức tạp.

“Trong 3 thách thức nêu trên, nguy cơ mất an ninh chính trị nội bộ, suy giảm thế trận lòng dân, làm suy yếu sức chiến đấu của Đảng, của chế độ ta từ gốc, từ bên trong là nguy hiểm nhất”. (báo Thanh Niên, ngày 03/02/2021)

NGUY CƠ TỤT HẬU


Trước tiên, để hiểu rõ tính nguy hiểm của nguy cơ tụt hậu kinh tế so với các nước trong khu vực, các chuyên gia kinh tế trong và ngoài nước, kể cả một công bộc của đảng đã chỉ trích chính sách xây dựng “kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” của đảng là viển vông và không thực dụng, nhất là phải do kinh tế nhà nước chủ đạo và nhà nước kiểm soát.

Đường lối này có hiệu lực từ Đại hội đảng thứ IX năm 2001, theo đó xác định: “Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN.”

Nhưng chính sách bảo thủ này đã gây ra không biết bao nhiêu khó khăn cho các Doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài vì nó đẻ ra nạn giấy tờ chồng chéo và tham nhũng làm chậm phát triển và tăng cao vật giá có hại cho dân.

Một bài viết trên báo Quân đội Nhân dân đã nêu ra những khó khăn của kinh tế trong “cuộc đấu tranh chống các quan điểm sai trái, thù địch”. Báo này viết:” Trong những năm qua, kinh tế vĩ mô của nước ta cơ bản ổn định nhưng chưa vững chắc, nợ công tăng nhanh, nợ xấu giảm dần nhưng vẫn ở mức cao, sản xuất kinh doanh còn gặp nhiều khó khăn; chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp. “Phát triển thiếu bền vững cả về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường.

Nhiều vấn đề bức xúc nảy sinh, nhất là các vấn đề xã hội và quản lý xã hội chưa được nhận thức đầy đủ và giải quyết có hiệu quả; còn tiềm ẩn những nhân tố và nguy cơ mất ổn định xã hội.

Trên một số mặt, một số lĩnh vực, một bộ phận nhân dân chưa được thụ hưởng đầy đủ, công bằng thành quả của công cuộc đổi mới… Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII của Đảng (năm 1994) nêu lên vẫn tồn tại, có mặt diễn biến phức tạp, như tham nhũng, lãng phí, “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch với những thủ đoạn mới, nhất là triệt để sử dụng các phương tiện truyền thông trên mạng Internet để chống phá ta và những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào Đảng, chế độ có mặt bị giảm sút.” (báo QĐND, ngày 05/11/2021)

Suy ra từ bài viết này, mức sản xuất nội địa tính trên đầu người của Việt Nam chỉ đạt được khoảng 3,900 Mỹ kim vào năm 2022, theo Kế hoạch dự trù tăng trưởng kinh tế btừ 6 đến 6,5% của Quốc hội. Nhưng đồng lương trung bình mỗi đầu công nhân, sau 35 năm đổi mới, chỉ được từ 3,07 triệu đến 4,4 triệu đồng/tháng. Tính ra chỉ được dưới 200 Mỹ kim, theo giá hối đoái 1 dollar ăn 23,000 đồng Việt.

Trong khi Lương tối thiểu của một lao động ở Thái Lan làm việc đánh bắt cá hoặc xây dựng được trả khoảng 9.000 baht/tháng (6,3 triệu đồng). So với Mã Lai thì lương tối thiểu hàng tháng trả cho công nhân ở nước này là 900 ringgit/tháng, khoảng 297 Mỹ kim. Người công nhân Nam Hàn được trả lối 1.2 triệu won ($1,077 USD) mỗi tháng.

THAM NHŨNG TO-THAM NHŨNG VẶT

Thứ nhì, về mặt phòng, chống tham nhũng, bắt đầu từ năm 2005, đến Đại hội đảng XIII (từ 26/01 – 1/2/2021), tổng cộng 16 năm mà tệ tham nhũng “vẫn còn nghiệm trọng” trong các bài báo và diễn văn của Lãnh đạo đảng. Điểm sáng trong giai đoạn này là nhiều vụ tham nhũng lớn tồn đọng từ lâu đã được xét xử và một số viên chức tai to mặt lớn trong đảng đã bị xử phạt và ngồi tù trong chiến dịch được gọi là “đốt lò” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Nhưng quốc nạn tham nhũng vẫn cứ trơ gan cùng tuế nguyệt để sống chung hạnh phúc với những quan chức tham ăn nhiều như ong vỡ tổ.

Công tác tịch thu tài sản do tham nhũng của kẻ phạm tội không được bao nhiêu vì hầu hết tài sản đã để cho người khác đứng tên. Hiện nay, những vụ tham nhũng lớn đã ít bị phát hiện, nhưng tham nhũng vặt thì đâu cũng có từ trung ương xuống cơ sở.

Một đặc điểm trong công tác phòng, chống tham nhũng là không thấy có lãnh đạo cơ sở hay Quốc hội đã phát hiện ra tham nhũng. Hầu hết các vụ bị khui ra ánh sáng công lý là do nhân dân và báo chí tìm ra rồi nhà nước mới vào cuộc.

PGS-TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã dẫn chứng:”Thời gian qua, chúng ta thấy rằng, hầu như không có một vụ án lớn nào được phát hiện, phanh phui ra thông qua sinh hoạt Đảng thường kỳ tại các chi bộ, Đảng bộ cơ sở. Tại sao lại thế? Do thiếu thông tin, thiếu hiểu biết hay là thiếu trách nhiệm? Hay là an phận thủ thường, là thờ ơ chính trị của đảng viên?”.

Ông Thảo nêu lên và cho rằng:”Dù nguyên nhân thế nào thì đây cũng là dấu hiệu sa sút về sức chiến đấu rất đáng lo ngại trong Đảng và đây là vấn đề cần ưu tiên số 1 để vượt qua nguy cơ tham nhũng, suy thoái trong nội bộ Đảng.” (báo Thanh Niên, ngày 03/02/2021)

Ngoài suy thoái trong hàng ngũ đảng thì ai cũng biết đảng Cộng sản Việt Nam sẽ không thể nào chống được tham nhũng chừng nào nhân dân và báo chí không có tự do và Tư pháp chưa được độc lập. Hậu qủa tất yếu của chế độ độc tài, độc đảng là hệ thống cầm quyền đẻ ra tham nhũng, kẻ phạm tội là đảng viên và quan tòa lại do đảng bổ nhiệm thì công lý và công bằng tìm đâu ra?

LÌA XA CHỦ GHĨA CỘNG SẢN

Thứ ba, về mặt “chệch hướng Xã hội Chủ nghĩa” thì đảng đã lo són vó lên từ Đại hội đảng kỳ VIII (1996). Báo cáo của Đảng khóa VII tại Đại hội VIII viết:” Chệch hướng xã hội chủ nghĩa và quan liêu, tham nhũng vẫn đang thật sự là những nguy cơ lớn. Tệ quan liêu, tham nhũng và suy thoái về phẩm chất, đạo đức của một bộ phận cán bộ, đảng viên làm cho bộ máy đảng và nhà nước suy yếu, lòng tin của nhân dân đối với Đảng, đối với chế độ bị xói mòn, các chủ trương và chính sách của Đảng và Nhà nước bị thi hành sai lệch dẫn tới chệch hướng; đó là mảnh đất thuận lợi cho diễn biến hòa bình.”

Về lĩnh vực này, một bài viết trong Tạp chí Lý luận Chính trị năm 2020 đã nhìn nhận những bất cập:”Nguy cơ từ tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, kể cả ở cấp cao chưa được ngăn chặn, đẩy lùi.”

Nhưng tình trạng suy thoái tư tưởng dẫn đến “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” có từ bao giờ ?

Tạp chí này tiết lộ:”Vấn đề suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống lần đầu tiên được Đảng ta chỉ rõ tại Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khóa VIII: “trước yêu cầu mới ngày càng cao của sự nghiệp cách mạng, trong Đảng đang bộc lộ một số yếu kém: sự suy thoái về tư tưởng, chính trị; tình trạng tham nhũng, quan liêu, lãng phí của một bộ phận cán bộ, đảng viên có chiều hướng phát triển nghiêm trọng hơn”. Tại Đại hội IX, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh: “Trong công tác xây dựng Đảng, chưa ngăn chặn và đẩy lùi được sự suy thoái về tư tưởng, chính trị và đạo đức lối sống”. Đến Đại hội X, tình trạng này đã diễn ra phổ biến hơn, từ chỗ trong một bộ phận đảng viên mở rộng hơn thành trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên “Thoái hóa, biến chất về chính trị, tư tưởng, về đạo đức, lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, sách nhiễu dân trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên diễn ra nghiêm trọng, kéo dài chưa được ngăn chặn, đầy lùi... Đó là một nguy cơ lớn liên quan đến sự sống còn của Đảng, của chế độ”.

Mức độ nghiêm trọng của tình trạng này tiếp tục được nhấn mạnh ở Đại hội XI của Đảng: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên và tình trạng tham nhũng, lãng phí, quan liêu, những tiêu cực và tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn, đẩy lùi mà còn tiếp tục diễn biến phức tạp... làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước, đe doạ sự ổn định, phát triển của đất nước”(14) và đến Hội nghị Trung ương 4 khóa XII, Đảng ta đã có nghị quyết riêng về vấn đề này.”

Sang Đại hội đảng XIII (từ 26/01 – 1/2/2021), Nghị quyết cuối cùng cũng nhìn nhận :” Việc tổ chức thực hiện một số nghị quyết của Đảng vẫn là khâu yếu. Công tác tư tưởng còn có mặt hạn chế, thiếu kịp thời, tính thuyết phục chưa cao. Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa tiên phong, thiếu gương mẫu. Tự phê bình và phê bình ở nhiều nơi còn hình thức. Thực hiện trách nhiệm nêu gương, nhất là của người đứng đầu chưa tạo được sự lan tỏa sâu rộng. Việc hoàn thiện mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị cho phù hợp với tình hình thực tiễn còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu.”

Ngoài ra Tạp chí Cộng sản (TCCS) của Trung ương đảng, còn xác nhận thêm vào ngày 28-04-2021:”Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên vẫn chưa thực sự được đẩy lùi, còn có những hiểu hiện, diễn biến phức tạp.

Đảng ta là đảng cầm quyền, đội ngũ đảng viên nắm giữ hầu hết các vị trí chủ chốt trong bộ máy nhà nước, có quyền lực rất lớn và đi liền với đó là nguy cơ tha hóa quyền lực, quan liêu, tham nhũng, biến chất, rơi vào chủ nghĩa cá nhân, “lợi ích nhóm” cũng rất cao. Trên thực tế, những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả ở cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp cao còn nhiều diễn biến tinh vi, phức tạp, khó lường.”

Từ tình hình phức tạp này, bài viết cảnh giác:”Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên ở nước ta hiện nay đã “làm tổn thương tình cảm và suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng”, nếu không bị ngăn chặn, đẩy lùi, thì đây sẽ “là một nguy cơ trực tiếp đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ”.

Tạp chí Cộng sản kết luận:”Nguyên nhân sâu xa, chủ yếu của tình trạng suy thoái ở một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó có cả người đứng đầu, trước hết là do bản thân những cán bộ, đảng viên đó thiếu tu dưỡng, rèn luyện, sa vào chủ nghĩa cá nhân, không đủ bản lĩnh để vượt qua những cám dỗ.”

DIỄN BIẾN HÒA BÌNH

Cuối củng là vấn để đảng tiếp tục hô hoán chế độ không ngừng bị “diễn biến hòa bình” và “các thế lực thù địch” chống đối. Đảng cáo buộc “diễn biến hòa bình” tìm cách thay đổi chế độ một đảng do đảng lãnh đạo bằng Chủ nghĩa Tư bản theo chế độ đa đảng.

Bằng chứng lo âu này đã xuất hiện trên Tạp chí Lý luận Chính trị năm 2020. Báo này viết:”Nguy cơ từ những âm mưu, hành động “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch vẫn thường trực và có những biểu hiện mớ.
i
Thuật ngữ “diễn biến hòa bình” xuất hiện lần đầu trong đời sống chính trị thế giới vào năm 1949 để chỉ sự chuyển hóa các nước XHCN thành tư bản chủ nghĩa. “Diễn biến hòa bình” sau đó tiếp tục được bổ sung và hoàn chỉnh thành chiến lược vào cuối thập niên 80 của thế kỷ XX. Ban đầu chiến lược này được coi như biện pháp hỗ trợ, bổ sung cho các hành động tiến công quân sự sau đó trở thành chiến lược toàn cầu và là biện pháp chính trong cuộc tấn công của các nước tư bản chủ nghĩa vào các nước xã hội chủ nghĩa. Bản chất của “diễn biến hòa bình” là hoạt động của các thế lực đế quốc tư bản lớn và cường quyền nhằm vào các nước có chế độ chính trị mà họ coi là không phù hợp với lợi ích của họ, bằng tổng hợp các biện pháp chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội, ngoại giao, an ninh... để chuyển hóa chế độ chính trị của các nước này theo quỹ đạo có lợi cho họ.”

Chỉ trích này ngụ ý nói đến sự tan vỡ của Chủ nghĩa Cộng sản ở nước Nga và các nước Xã hội Chủ nghĩa Đông u tứ 1989 đến 1991.

Mặc dù bài viết chỉ nói bâng quơ như thế, nhưng trong nhiều trường hợp Tuyên giáo đảng đã chỉ trích đích danh Hoa Kỳ đứng đầu và lãnh đạo “diễn biến hòa bình” để hà hơi, tiếp sức cho các lự lượng chống phá đảng, không bằng vũ lực mà bằng kinh tế, ngoại giao, truyền thông báo chí và mạng xã hội.

Vì vậy, theo Tạp chí này thì cuộc chiến “diễn biến hòa bình” mang nhiều hình thức và có nhiều cách tiếp cận khác nhau, theo đó có bàn tay của Mỹ :” Chiến lược “diễn biến hòa bình” được tiến hành bằng tăng cường tiếp xúc, giao lưu, hợp tác kinh tế, văn hóa, thông tin, khoa học, giáo dục; đổ tiền của vào các nước XHCN để làm cho các giá trị Mỹ xâm nhập vào các nước này, đồng thời dùng mọi biện pháp để làm cho nhân dân, đảng viên ở các nước này chán ghét, căm phẫn Đảng Cộng sản và nhà nước XHCN, làm xuất hiện những nhân tố mới xa lạ dần với giá trị chuẩn mực của chủ nghĩa Cộng sản để thay đổi chế độ. Chiến lược “diễn biến hòa bình” thực chất là từng bước chuyển hóa tư duy, nếp nghĩ, tư tưởng, tâm lý của cán bộ, đảng viên, quần chúng, nhất là thế hệ trẻ, từ chỗ tin theo chủ nghĩa Mác - Lênin, sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, vào con đường đi lên CNXH đến chỗ phủ nhận, cổ xúy cho chủ nghĩa tư bản, tham gia vào các hoạt động chính trị để lật đổ chế độ XHCN.”

Như vậy, theo quan điểm của Tuyên giáo và báo chí đảng thì trong số 4 nguy cơ đang đe dọa sự tồn vong của chế độ , không có nguy cơ nào nhẹ như lông hồng. Chúng liên kết với nhau thành lực cản khổng lồ khiến đảng khó vượt qua nếu lãnh đạo thiếu bản lĩnh và đảng viên không kiên trì đứng sau lưng đảng để đối phó.

Chỉ có điều là liệu đảng có bằng chứng nào về việc Mỹ đang tiếp tay cho các lực lượng quần chúng chống phá nhà nước Việt Nam bằng chiêu bài “diễn biến hòa bình” không ? Nếu có thì tại sao chưa trưng ra cho nhân dân và thế giới thấy ?

Vì vậy, nếu đảng chỉ biết sử dụng “diễn biến hòa bình” vô hình như con ma để ném đá giấu tay, hay hù họa nhằm che giấu những thất bại của chính mình về kinh tế, tham nhũng và thất bại trong công tác bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh thì đến bao giờ đảng mới vượt qua được 4 nguy cơ ? -/-

Phạm Trần
(Dịp Lễ Thanksgiving 25/11/2021 của Hoa Kỳ)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Ở đời dường như chúng ta hay nghe nói người đi buôn chiến tranh, tức là những người trục lợi chiến tranh như buôn bán vũ khí, xâm chiếm đất đai, lãnh thổ của nước khác, thỏa mãn tham vọng bá quyền cá nhân, v.v… Nhưng lại không mấy khi chúng ta nghe nói có người đi buôn hòa bình. Vậy mà ở thời đại này lại có người đi buôn hòa bình. Thế mới lạ chứ! Các bạn đừng tưởng tôi nói chuyện vui đùa cuối năm. Không đâu! Đó là chuyện thật, người thật đấy. Nếu các bạn không tin thì hãy nghe tôi kể hết câu chuyện dưới đây rồi phán xét cũng không muộn. Vậy thì trước hết hãy nói cho rõ ý nghĩa của việc đi buôn hòa bình là thế nào để các bạn khỏi phải thắc mắc rồi sau đó sẽ kể chi tiết câu chuyện. Đi buôn thì ai cũng biết rồi. Đó là đem bán món hàng này để mua món hàng khác, hoặc đi mua món hàng này để bán lại cho ai đó hầu kiếm lời. Như vậy, đi buôn thì phải có lời...
Hồi đầu năm nay, một người bạn quen gọi đến, chỉ sau một tháng quốc gia chuyển giao quyền lực. Giọng chị mệt mỏi, pha chút bất cần, “Giờ sao? Đi đâu bây giờ nữa?” Chị không hỏi về kế hoạch chuyến đi du lịch, cũng không phải địa chỉ một quán ăn ngon nào đó. Câu hỏi của chị đúng ra là, “Giờ đi tỵ nạn ở đâu nữa?” “Nữa!” Cái chữ “nữa” kéo dài, rồi buông thỏng. Chữ “nữa” của chị dài như nửa thế kỷ từ ngày làm người tỵ nạn. Vài tháng trước, cuộc điện thoại gọi đến người bạn từng bị giam giữ trong nhà tù California vì một sai phạm thời trẻ, chỉ để biết chắc họ bình an. “Mỗi sáng tôi chạy bộ cũng mang theo giấy quốc tịch, giấy chứng minh tôi sinh ở Mỹ,” câu trả lời trấn an người thăm hỏi.
Chỉ trong vài ngày cuối tuần qua, bạo lực như nổi cơn lốc. Sinh viên bị bắn trong lớp ở Đại học Brown. Người Do Thái gục ngã trên bãi biển Bondi, Úc châu, ngay ngày đầu lễ Hanukkah. Một đạo diễn tài danh cùng vợ bị sát hại — nghi do chính con trai. Quá nhiều thảm kịch trong một thời khắc ngắn, quá nhiều bóng tối dồn dập khiến người ta lạc mất hướng nhìn. Nhưng giữa lúc chưa thể giải được gốc rễ, ta vẫn còn một điều có thể làm: học cho được cách ứng xử và phản ứng, sao cho không tiếp tay cho lửa hận thù. Giữ đầu óc tỉnh táo giữa khủng hoảng giúp ta nhìn vào ngọn cháy thật, thay vì mải dập tàn lửa do người khác thổi lên.
Trong những thời khắc nguy kịch nhất, thảm họa nhất, tổng thống Hoa Kỳ là người duy nhất có tiếng nói quyền lực với toàn dân để đưa họ vượt qua nghịch cảnh. Tổng thống sẽ trấn an dân bằng luật pháp, bằng ý chí kiên cường, bằng bản lĩnh lãnh đạo, bao dung nhưng dứt khoát. Thậm chí, có khi phải bằng mệnh lệnh sắc bén để khống chế những tư tưởng bốc đồng sẽ gây hỗn loạn. Mấy trăm năm lập quốc của Mỹ đã chứng minh rất nhiều lần như thế.
(Sydney – 14 tháng 12, 2025) - Hàng trăm người có mặt tại bãi biển Bondi, Sydney, để dự lễ Hanukkah đã chứng kiến một trong những vụ khủng bố đẫm máu nhất kể từ sau thảm sát Port Arthur năm 1996. Vào lúc 6 giờ 45 chiều Chủ Nhật, hai tay súng mặc đồ đen xuất hiện trên cây cầu bộ hành nối Campbell Parade với Bondi Pavilion, bắt đầu nổ súng xuống đám đông đang dự lễ. Hai kẻ này dùng súng trường, bắn liên tục trong khoảng 10 phút, khiến hàng trăm người hoảng loạn bỏ chạy, nhiều người ngã gục ngay trên bãi cát và công viên ven biển. Ít nhất 12 người thiệt mạng, trong đó có 9 nạn nhân thường dân, 1 cảnh sát và 2 tay súng (một bị bắn chết tại chỗ, một bị bắt nhưng sau đó tử vong do vết thương). Ngoài ra, có ít nhất 38 người bị thương, trong đó có 2 cảnh sát và nhiều nạn nhân ở tình trạng nguy kịch.
Năm 2024, con người trung bình dành hai giờ rưỡi mỗi ngày trên mạng xã hội. Nhân lên, đó là hơn một tháng mỗi năm nhìn vào màn hình, lướt ‘feed’ (dòng tin), đợi ‘notification’ (báo tin), đếm ‘like’ (lược thích). Bạn dành nhiều thới giờ cho Facebook, Instagram, TikTok. Và câu hỏi không phải "có nhiều không?", mà là "chúng ta nhận được gì?" Câu trả lời, theo một nhóm triết gia, nhà tâm lý học, nhà xã hội học đương đại, không phải kết nối, không phải hạnh phúc, không phải sự thật. Mà là cô đơn có tổ chức, lo âu có hệ thống, và sự thật bị thao túng. Mạng xã hội—đặc biệt Facebook, nền tảng với ba tỷ người dùng, lớn hơn bất kỳ quốc gia nào trên hành tinh—không phải công cụ trung lập. Nó là kiến trúc quyền lực đang định hình lại não bộ, xã hội, và chính trị theo cách mà chúng ta chưa kịp nhận ra. Và đây là điều đáng sợ nhất: chúng ta không bị ép. Chúng ta tự nguyện. Chúng ta mở Facebook vì muốn "kết nối." Nhưng sau ba mươi phút lướt, chúng ta cảm thấy trống rỗng hơn. Chúng ta vào để "cập nhật
Trong sân khấu chính trị đồ sộ từ cổ chí kim của nước Mỹ, hiếm có nhân vật nào diễn xuất giỏi như Donald J. Trump. Những cuộc vận động tranh cử từ hơn mười năm trước của Trump vốn đã tràn ngập những lời hứa, giáo huấn, sự tức giận vì “nước Mỹ quá tệ hại”, những lời phỉ báng đối thủ. Tất cả hòa hợp thành những bản giao hưởng ký tên DJT. Mỗi lần Trump bước lên sân khấu, điệu nhảy YCMA vô tư, không theo chuẩn mực, thay cho tiếng kèn hiệu triệu “hoàng đế giá lâm.”
Năm 2025 được xem là giai đoạn khó khăn cho ngành khoa học khi ngân sách nghiên cứu bị thu hẹp và nhiều nhóm chuyên môn phải giải thể. Tuy vậy, những thành tựu y học nổi bật lại chứng minh rằng sức sáng tạo của con người chưa bao giờ dừng lại. Hàng loạt phát hiện mới đã mở rộng hiểu biết của chúng ta về sức khỏe, đồng thời thay đổi cách chăm sóc bệnh nhân hiện nay. Dưới đây là chín trong số những khám phá ấn tượng nhất trong năm 2025.
Năm 2025 khởi đầu bằng nỗi lo dấy lên từ các sàn tài chính quốc tế. Tháng Tư, Tổng thống Donald Trump khơi lại cuộc chiến thương mại, khiến nhiều người e sợ suy thái toàn cầu. Thế nhưng, sau mười hai tháng, kinh tế thế giới vẫn đứng vững: tổng sản lượng tăng khoảng 3%, bằng năm trước; thất nghiệp thấp và chứng khoán nhiều nơi tiếp tục lên giá. Chỉ riêng lạm phát vẫn còn là bóng mây bao phủ, vì phần lớn các nước trong khối công nghiệp OECD chưa đưa được vật giá về mức ổn định như mong muốn.
Sự phát triển nhanh chóng của Artificial Intelligence/ AI và robot đặt ra nhiều thách thức về đạo đức xã hội và cá nhân, đặc biệt là trong việc thu thập dữ liệu cá nhân làm ảnh hưởng đến các quyết định quan trọng như tuyển dụng, trị liệu và xét xử. Mặc dù AI có thể mô phỏng cảm xúc, nhưng không có ý thức thực sự, dẫn đến nguy cơ làm cho con người phụ thuộc vào AI và robot và suy giảm kỹ năng giao tiếp xã hội...


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.