Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Giới Truyền Thông Mỹ Vs. Cơ Quan Tuyên Truyền Việt Nam

04/12/202009:20:00(Xem: 1949)

Nhiều người Mỹ gốc Việt đã từng sống ở quê hương sau ngày mất nước 30/04/1975 cho rằng một trong những điều đáng quí nhất ở Hoa Kỳ chính là nền tự do báo chí. Kể từ khi CSVN thống trị toàn cõi Việt Nam, toàn bộ các cơ quan truyền thông báo chí trở thành công cụ để tuyên truyền cho chế độ. Sang Mỹ, được đọc báo chí Mỹ với đủ mọi chính kiến, quan điểm đối ngược nhau, đó là điều “mơ không thấy” ở VIệt Nam . Nhiều người Việt gọi báo chí ở Mỹ là “giới truyền thông”, còn ở Việt Nam chỉ là những “cơ quan tuyên truyền nhà nước”.

Ấy vậy mà…

Trong vài năm qua, nhiều người giật mình khi thấy nhiều bạn bè, người quen ủng hộ tổng thống Trump chửi rủa, lên án “giới truyền thông thổ tả Mỹ” một cách thậm tệ. Họ cho rằng đại đa số cơ quan truyền thông Mỹ là dối trá, không khách quan khi đưa tin chống lại tổng thống Trump. Điều này dễ hiểu, vì chính ông Trump nhiều lần tuyên bố báo chí là kẻ thù của nhân dân Mỹ, cho nên người ủng hộ ông cũng tin vậy. Một thí dụ cụ thể như dòng tweet của Trump vào ngày 5 tháng 4 2019: “The press is doing everything within their power to fight the magnificence of the phrase, MAKE AMERICA GREAT AGAIN! They can’t stand the fact that this Administration has done more than virtually any other Administration in its first 2yrs. They are truly the ENEMY OF THE PEOPLE!”.

Những cơ quan truyền thông “fake news” này là ai? Danh sách này dài ra dần sau 4 năm. Ban đầu là CNN, NBC, New York Times… sau đó đến những báo đài có tính trung lập hơn như Wall Street Journal, USA Today, CBS, NPR… rồi đến những cơ quan truyền thông quốc tế như  Reuters, BBC, RFI… Và gần đây nhất, vài ngày sau ngày bầu cử 3 tháng 11, Fox News- đài truyền hình thân Cộng Hòa, được xem là thân cận nhất với ông Trump trong suốt 4 năm làm tổng thống- cũng bị đưa vào danh sách này nốt. Qui luật rất đơn giản: chỉ cần đưa tin bất lợi cho ông Trump là sẽ trở thành… “fake news”, bất kể uy tín và sự tồn tại lâu đời của họ ra sao.

Nhiều người Mỹ gốc Việt đã tự hỏi: đâu là sự khác biệt giữa việc hơn 700 báo đài Việt Nam chỉ đưa tin theo lệnh của nhà cầm quyền cộng sản, và hàng chục cơ quan truyền thông lớn của Mỹ cùng nhau đưa tin chống lại một tổng thống đương quyền?

Cách đây khoảng 20 năm, hình như trong một dịp trả lời phỏng vấn báo nước ngoài về vấn đề Việt Nam không có tự do báo chí, ông Nguyễn Công Khế- tổng biên tập báo Thanh Niên- đã nói đại loại rằng suy cho cùng thì báo chí Mỹ cũng không hoàn toàn tự do, vì họ cũng phải viết theo quan điểm của ông chủ tờ báo, theo định hướng của chủ bút. Đây chỉ là một cách ngụy biện để chữa thẹn cho hệ thống báo đài quốc doanh Việt Nam. Đúng là phóng viên ở Mỹ phải đưa tin theo chủ trương tờ báo của mình. Nhưng ở Mỹ, nhà nước không có quyền định hướng cho các ông chủ tờ báo. Mỗi cơ quan truyền thông là một đơn vị độc lập, có chủ trương riêng. Vấn đề mấu chốt của nền báo chí tư nhân vẫn là lợi nhuận: nếu không có độc giả, các báo đài Mỹ sẽ tự động dẹp tiệm. Ai có làm báo ở Mỹ mới biết, tốn kém lắm chứ chẳng chơi! Để có người xem, có quảng cáo, các cơ quan truyền thông phải cạnh tranh quyết liệt bằng nhiều cách: đưa tin nhanh, đưa tin chính xác, đưa tin hấp dẫn… Quan trọng nhất có lẽ vẫn là uy tín, độ tin cậy, điều này được xác nhận qua tuổi thọ, số lượng người xem của các cơ quan truyền thông Mỹ.

Một nhà báo gốc Việt ở Mỹ cho biết bài học đầu tiên, quan trọng nhất của việc đưa tin tức đó là chọn nguồn tin khả tín. Ở Việt Nam thời đóng cửa, thông tin chỉ có một nguồn duy nhất từ nhà nước, cho nên người dân chỉ đọc tin giả mà không hay biết vì không có nguồn kiểm chứng. Ở Mỹ thì ngược lại, có quá nhiều nguồn tin trong thời đại bùng nổ thông tin trên internet; không biết chọn nguồn thì tờ báo sẽ đưa tin không chính xác, không ai muốn đọc. Dẫn nguồn tin là một qui định quan trọng của báo chí. Điều trớ trêu ở chỗ các nguồn tin được xem là đáng tin cậy trong làng báo gốc Việt đều là những cơ quan truyền thông Mỹ nằm trong danh sách “fake news” của tổng thống Trump kể trên!

Bên cạnh ngành truyền thông chính thống, truyền thông trên mạng xã hội có vai trò vô cùng quan trọng trong thế kỷ 21 ngày nay. Ở Mỹ trước đây chỉ có giới triệu phú, tỷ phú nắm giữ ngành truyền thông báo chí. Nhưng khi các mạng xã hội như Facebook, Youtube, Twitter, Instagram… ra đời để kết nối người với người khắp nơi trên thế giới, thì mỗi cá nhân đều có trở thành một nhà truyền thông. Điều này đã đem đến một lối thoát truyền thông cho người dân ở các xứ sở không có tự do báo chí như Việt Nam. Trong khoảng chục năm gần đây, nhiều nhà hoạt động, đấu tranh dân chủ Việt Nam đã sử dụng Facebook để truyền tin “lề dân” đến với người dân trong và ngoài nước, làm đối trọng với những thông tin một chiều của báo chí “lề đảng”. Đúng là một cuộc cách mạng về truyền thông tại Việt Nam. Đặc điểm của truyền thông mạng xã hội là tin tức phát tán nhanh, nhưng độ tin cậy không cao. Điều này dễ hiểu, vì đa số những cá nhân không có đủ phương tiện để đi đưa tin tại chỗ như phóng viên nhà nước. Họ chủ yếu dựa vào tin truyền khẩu.  Báo chí ở hải ngoại đã có kinh nghiệm về vấn đề này khi đưa tin về các cuộc đấu tranh của người dân trong nước. Nếu không chọn được nguồn tin từ những facebooker khả tín, tin tức sẽ không xác thực.

Tương tự ở cộng đồng gốc Việt ở Mỹ, nhiều kênh truyền thông cá nhân đã mọc lên như nấm trên Facebook, Youtube trong vài năm qua. Một số người làm Youtube để “câu view kiếm tiền”. Một số muốn trở thành nhà báo mà không quá tốn kém chi phí như các cơ quan báo đài truyền thống. Người xem tin tức hiện nay cũng thích xem tin nhanh, tin vắn trên Facebook, Youtube hơn là đọc báo, xem tivi, nghe radio như trước đây, vì dễ dàng thuận tiện hơn nhiều. Nó không xuất phát từ nhu cầu cần “thông tin đối lập” như người dân Việt Nam, bởi vì thông tin đa chiều ở Mỹ là quá nhiều.

Tổng thống Trump và những nhóm ủng hộ ông đã sử dụng rất thành công mạng truyền thông xã hội để chống lại giới báo chí truyền thống. Xem “giới truyền thông là kẻ thù của nhân dân”, họ đã biến mạng xã hội thành nơi truyền bá nhanh chóng, rộng rãi những tin tức có độ tin cậy kém, cần được kiểm chứng. Hơn 80 triệu người theo dõi Twitter của ông Trump là một con số biết nói. Nhiều người Việt ủng hộ  Trump là độc giả trung thành của mạng lưới tin tức này. Trong khoảng một năm qua, đã có không biết bao nhiêu nhà báo có uy tín báo động về tình trạng tin giả, tin dựa trên thuyết âm mưu, tin dựa trên ý kiến cá nhân (opinion) hơn là sự thật (fact) được phát tán trên mạng xã hội tiếng Việt. Những thông tin kiểu này được cung cấp rất dồi dào bởi những lò tin giả, thuyết âm mưu như QAnon (tìm hiểu thêm về Qanon trên RFI https://www.rfi.fr/vi/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD/t%E1%BA%A1p-ch%C3%AD-x%C3%A3-h%E1%BB%99i/20201202-qanon-dong-minh-trong-bong-toi-cua-donald-trump).  Những nguồn tin bất khả tín này đã được dùng để kiểm chứng, chống lại thông tin của những cơ quan truyền thông lâu đời, uy tín của nước Mỹ!

Nếu bình tâm lại, để xem xét thực hư, người Việt dù ở chính kiến nào cũng có thể đặt câu hỏi: nếu hầu hết những cơ quan truyền thông lớn của Hoa Kỳ (trong đó có cả Fox News) đều nói ngược lại với tổng thống Trump, thì giữa một cá nhân và cả một nền báo chí tự do, ta nên tin ai? Tại sao không có một tổng thống Mỹ nào trước đây- kể cả Dân Chủ và Cộng Hòa- xem giới truyền thông là “kẻ thù của nhân dân”? Có điều gì đó tương đồng giữa tổng thống Trump với lãnh đạo CSVN, những người gọi giới bất đồng chính kiến, giới báo chí tại các nước tự do là “các thế lực thù địch”? Với Fox News, đâu là động lực  để đưa ra những tin tức về kết quả bầu cử bất lợi cho ông Trump, cho dù họ có thể sẽ mất đi một lượng độc giả lớn đang ủng hộ tổng thống?

Trở lại với câu hỏi đâu là sự khác biệt “700 cơ quan tuyên truyền ở Việt Nam” và hàng chục cơ quan truyền thông lớn của Mỹ. Câu trả lời là sự tự do của cả giới truyền thông lẫn người theo dõi. Tự do khiến cho người làm báo có được sự độc lập để tạo quan điểm, uy tín cho riêng mình. Tự do khiến cho người xem có quyền kiểm chứng, lựa chọn thông tin theo sở thích cá nhân, dẫn đến sự tự do về chính kiến của người Mỹ. Và sự khác nhau về chính kiến cá nhân lại được quyết định bởi quyền tự do bầu cử. Chính cử tri mới là người quyết định chính kiến nào sẽ lãnh đạo nước Mỹ, chứ không phải bất kỳ một cá nhân quyền lực nào, cho dù đó là tổng thống đương nhiệm. Nền tự do báo chí, tự do bầu cử là những giá trị cốt lõi nhất của Hoa Kỳ, quốc gia lấy tượng Nữ Thần Tự Do làm biểu hiện cho lý tưởng cao cả của dân tộc mình.

Dân Việt (12/2020)

  

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Thông qua những thời đại đầy thử thách, nước Mỹ đẫ trở nên dày dạn trong ứng xử với mọi thử thách. Hôm nay chúng ta đón mừng thắng lợi, không phải thắng lợi của một ứng cử viên mà là thắng lợi của một Chính nghĩa- Chính nghĩa Dân chủ. Nguyện vọng của người dân đã được lắng nghe. Ý nguyện cua nguòi dân đã được quan tâm. Người Mỹ chúng ta hoc được bài học Dân chủ thật quí giá vào thời điểm này.
Có lẽ cũng không thể quên những đóng góp tích cực từ một số cơ quan truyền thông Việt ngữ, các ký giả chuyên hay không chuyên nghiệp, những dịch giả, các chuyên viên đủ ngành nghề trong cộng đồng gốc Việt, đặc biệt là một giới trẻ năng động và tài ba, cũng đã tham gia tích cực vào việc cung cấp thông tin nhanh chóng và xác thực, dù trong tư cách nghề nghiệp hay chỉ là công dân tự phát.
Sau khi Biển và Chim Bói Cá được dịch giả Tây Hà chuyển sang Pháp ngữ (La Mer et le Matin-Pêcheur) trong một cuộc phỏng vấn dành cho RFA, vào hôm 15 tháng 4 năm 2012, Bùi Ngọc Tấn đã có đôi lời tâm sự về tác phẩm của mình: “Tôi chỉ có thể tóm tắt lại như thế này, đây là sử thi, quyển tiểu thuyết sử thi thời sự tan rã. Tan rã trong hệ tư tưởng, tan rã trong quan hệ sản xuất, nghĩa là tan rã trong ý thức hệ, tan rã trong quan hệ giữa người với người.”
Rât ngỡ ngàng và xót xa khi tôi nghe tin Kiêm Thêm đã ra đi giữa mùa đại dịch. Mấy tuần trước, Thêm còn rủ tôi về nhà Thêm ở Monterey Hills uống bia và ngắm khu vườn nhỏ Thêm đã chí thú vun trồng trong những ngày sống cách ly ở nhà. Tuy từ nơi tôi ở, xuống nhà Kiêm Thêm chỉ cách khoảng 6 giờ lái xe trên đường cao tốc; nhưng con đường xa lộ bây giờ thành dài vô tận trong mùa dịch bệnh đang phải cách ly.
Người Việt ở nước ngoài đi biểu tình thì may mắn là không ai bị trọng thương hoặc tử thương gì sất. Tuy thế, những lời lẽ nẩy lửa – hay cay độc – mà họ dùng để mạt sát nhau (trong lúc tranh cãi để bênh vực quan điểm chính trị của mình) thì có thể làm cho tha nhân bị tổn thương cho đến khi nhắm mắt!
Ngày 6 tháng 1 năm 2021 một cuộc nổi dậy đã xảy ra tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn khi hàng trăm người bạo loạn tràn vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ khiến cho 5 người chết. Trong khi nhiều người tại Thủ Đô Washington, bề ngoài đi biểu tình chống lại điều mà họ thấy sai lầm rằng cuộc bầu cử bị đánh cắp, sự có mặt của họ -- và các hành động của họ -- phản ảnh một loạt mục tiêu lớn hơn mà các dân quân người Mỹ đang hy vọng đạt được để có thêm hành động cực đoan hơn. Nhiều bài viết bởi các học giả chuyên về phong trào cực đoan bạo động, thượng đẳng da trắng và dân quân giải thích con đường đi xuống mà những người bạo loạn và nổi dậy này tìm cách chiếm lấy nước Mỹ. Báo The Conversation U.S. đã biên soạn các trích đoạn của 5 trong số những bài viết đó, tìm cách giải thích sự rạn nứt đã lan rộng trong xã hội Mỹ. “Những người theo QAnon, Proud Boys và các nhóm cực hữu và cực hữu và dân tộc da trắng kết nối lỏng lẻo khác tập họp tại Washington tưởng rằng họ đang sống trong ý tưởng rất ư kỳ quặc
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng. Ông viết vài hàng về những gì ông suy nghĩ mà chẳng cần tham khảo ý kiến với cố vấn hay những người làm chính sách trong nội các. Ông bốp chát, khinh miệt những người không đồng ý hay chê bai ông. Nhiều lần Twitter và Facebook đã dán lời cảnh báo trước những phát tán của ông, khi cho rằng tổng thống không nói đúng sự thật. Cho tới khi biến cố 6/1 xảy ra, là sự việc nhiều người ủng hộ Tổng thống Trump tràn vào trụ sở Quốc Hội làm loạn,
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.