Hôm nay,  

Di Sản Obama

24/10/201706:59:00(Xem: 20191)

Di Sản Obama
Vũ Linh

 
...những chính sách thiên tả từ Mỹ qua Âu Châu đều thất bại...
 

TT Trump đang lẳng lặng phá gỡ gia tài của TT Obama, lấy đi từng viên gạch một. Thiên hạ bị TTDC hớp hồn với những đòn đánh TT Trump đủ kiểu nổi đình nổi đám, nên ít để ý đến cả ngàn luật lệ và thủ tục lớn nhỏ đã và đang bị thu hồi hay lật ngược.

Quyết định đầu tiên ai cũng thấy ngay là việc Mỹ chấm dứt tham gia vào hiệp ước xuyên Thái Bình Dương TPP.

Quyết định gây sốc với thế giới là việc rút ra khỏi thoả thuận Paris về thay đổi khí hậu, xí xóa việc Mỹ còn thiếu hai tỷ đô do TT Obama hứa mà chưa đóng góp.

Quyết định chấm dứt không nhận đơn xin gia hạn cư trú của trẻ em gốc Mỹ La-Tinh bị bố mẹ lùa qua Mỹ làm mỏ neo gây tranh cãi mạnh, dù TT Trump không thu hồi ngay sắc lệnh ‘ân xá’ trá hình của TT Obama mà chỉ ‘nhường’ quyền quyết định cuối cùng cho quốc hội.

Quyết định gây khó khăn cho đồng minh là việc TT Trump từ chối không xác nhận Iran đã tôn trọng thỏa hiệp không phát triển vũ khí hạt nhân. Theo một quyết định do Thượng Viện biểu quyết năm 2015, quốc hội có hạn kỳ 60 ngày sau quyết định của tổng thống để biểu quyết gia hạn hay hủy bỏ thỏa ước.

Với hai quyết định trên, TT Trump trao cho quốc hội quyền xác định lại theo đúng Hiến Pháp, chứ không giữ lại những sắc lệnh lờ mờ bất hợp hiến của TT Obama để lại. Ta cần thấy rõ là ông không chống cũng không ủng hộ hẳn hai quyết định DACA và Iran của TT Obama, chỉ là muốn hợp lệ hoá bằng cách để quốc hội chính thức quyết định.

Mới đây nhất, TT Trump đã ra hai quyết định lớn liên quan đến Obamacare, không kể cỡ 4-5 quyết định nhỏ khác.

Sắc lệnh đầu cho phép các công ty kinh doanh nhỏ kết hợp lại thành khối để có thể mua bảo hiểm tập thể cho nhân viên của họ. Trên căn bản mỗi công ty nhỏ mua bảo hiểm riêng rẽ sẽ phải trả bảo phí đắt hơn vì ít khách hàng nên sở phí nặng hơn, cũng như vì nhỏ nên khả năng trả giá với mấy hãng bảo hiểm lớn rất yếu. Hợp lại, họ có nhiều người mua bảo hiểm hơn, đồng thời cũng có tiếng nói mạnh hơn để có thể mua bảo hiểm rẻ hơn. Quyết định này nhắm giúp giới tiểu thương đang phải trả bảo phí quá cao dưới Obamacare.

Sắc lệnh thứ hai chấm dứt việc liên bang trợ cấp các hãng bảo hiểm đang bị lỗ lã. Trong Obamacare, có điều khoản chính quyền liên bang có thể trợ cấp tài chánh cho các hãng bảo hiểm bị lỗ lã nặng. Nhưng vấn đề là Hạ Viện, là cơ quan nắm hầu bao theo Hiến Pháp, mới có quyền quyết định ngân sách trợ cấp này. Ngay khi Obamacare được ban hành, đảng DC còn nắm đa số, mà Hạ Viện vẫn không đạt được thoả thuận, do đó đã không chuẩn chi số tiền dành cho trợ cấp này. Sau khi CH nắm đa số năm 2011 thì dĩ nhiên Hạ Viện không chuẩn chi nữa. Tức là không có tiền để trợ cấp. TT Obama đơn phương xuất quỹ trợ cấp, cho đến nay lên tới hơn 7 tỷ đô. Phe CH khởi kiện TT Obama vi phạm nguyên tắc phân quyền, lấn qua quyền của Lập Pháp, tự ý chi tiền không do Hạ Viện chuẩn chi. Tòa án liên bang phán quyết TT Obama vi phạm Hiến Pháp. Ông Trump đắc cử, tuân thủ theo quyết định của tòa, chấm dứt quyết định vi hiến này của TT Obama.

Cả hai quyết định bị đảng DC và TTDC tấn công tàn bạo, cho rằng nếu Obamacare thất bại trong những năm tháng tới, đó sẽ là do TT Trump cố tình phá hoại. Chưa chi thì DC và TTDC đã dàn trận để chuẩn bị đổ thừa TT Trump là nguyên nhân Obamacare thất bại.

Miả mai thay, chấm dứt một quyết định vi hiến của TT Obama theo án lệnh tòa lại bị TTDC tấn công là làm chuyện phi pháp. Đố ai giải thích được?

Các hãng bảo hiểm bị mất trợ cấp dĩ nhiên nhao nhao phản đối, hù dọa cả triệu người sẽ phải trả bảo phí cao hơn, hay thậm chí mất bảo hiểm luôn vì nhiều hãng bảo hiểm sẽ khánh tận, đóng cửa.

TTDC mau mắn đổ lỗi bảo phí sẽ tăng 30%-50% sau quyết định của TT Trump. Fake news dĩ nhiên! Bảo phí đã tăng không ngừng từ ngày Obamacare ra đời, trên cả nước, chứ không phải đợi đến quyết định mới của T Trump mới tăng, nhất là khi quyết định này chỉ ảnh hưởng tới vài hãng bảo hiểm nhỏ với tổng cộng 5-7 triệu khách hàng, chứ không ảnh hưởng gì đến hơn 330 triệu dân Mỹ. Nghiã là bảo phí tăng hoàn toàn do Obamacare khiến các hãng này lỗ nặng, cần tăng bảo phí thôi, chẳng ăn nhập gì đến quyết định của TT Trump.

Ở đây, các ông bà tỵ nạn nên cảnh giác kẻo bị fake news lừa. Trợ cấp TT Trump chấm dứt là trợ cấp của chính quyền liên bang giúp nuôi dưỡng các công ty bảo hiểm nhỏ đang bị lỗ lã, không phải là trợ cấp những người lợi tức thấp nhận được để giúp mua bảo hiểm y tế. Nguyên tắc Nhà Nước trợ cấp nuôi các kinh doanh lỗ lã luôn là nguyên tắc chỉ đạo của các chế độ CS và xã hội chủ nghiã để nuôi dưỡng các công ty quốc doanh quản trị bết bát.

Với việc chấm dứt trợ cấp, các hãng bảo hiểm này bắt buộc phải chỉnh đốn quản lý, nếu không sẽ bị đào thải. Thông thường là sẽ bị các hãng bảo hiểm lớn hơn, quản trị tốt hơn, mua lại. Chẳng ảnh hưởng gì đến người mua bảo hiểm. Trong trường hợp mấy hãng yếu kém này tăng co-pay hay bảo phí, đương nhiên sẽ mất khách hàng khi người mua bảo hiểm đổi qua hãng khác.

Tóm lại, dân tỵ nạn không có gì phải hoảng hốt. Medicare, MediCal hay Medicaid đều không bị ảnh hưởng. Những người đang có Obamacare cũng không liên lụy gì. Đừng tin fake news của TTDC, nhất là những tin được vài cụ tỵ nạn thêm cả hũ mắm ruốc vào.

Trên căn bản, Obamacare có quá nhiều sai sót, là một đại họa kinh tế đúng ra phải thu hồi, thay thế bằng một luật y tế mới. Nhưng vì những bất đồng quan điểm nội bộ, phe CH đã không đạt được thống nhất ý kiến để rồi không đủ phiếu để thay thế Obamacare. TT Trump bất mãn trước sự thất bại này, quyết định ra tay, vừa gặm nhấm luật, vừa ép quốc hội phải làm một cái gì để ít ra cũng sửa dần những sai lầm của Obamacare. Trong tương lai, TT Trump chắc chắn sẽ kiếm ra thêm kẽ hở để ép quốc hội phải sửa đổi thêm nữa nếu phe CH vẫn không thể đồng ý để thay thế toàn bộ Obamacare, cho đến khi Obamacare biến thái, không còn là Obamacare nữa. Đó là cách TT Trump lẳng lặng thu hồi Obamacare sau khi CH thất bại tại quốc hội.

Sở dĩ TT Trump có thể thu hồi, hủy bỏ, quá dễ dàng những ‘luật’ của TT Obama như vậy chỉ vì những luật đó đều bất hợp lệ, bất hợp pháp, hay bất hợp hiến! Những quyết định lớn đó đều do TT Obama đơn thân độc mã tự ý quyết định không chính thức là luật được quốc hội phê chuẩn, nên TT Trump cũng có thể hoàn toàn đơn thân độc mã thu hồi hay hủy bỏ, không cần bàn với quốc hội. Ta nhìn lại mỗi trường hợp sẽ thấy rõ.

1.         TPP. TT Obama bỏ cả 8 năm điều đình mới ra được một thoả thuận về quan hệ giao thương liên Thái Bình Dương. Nhưng ông biết rõ những điều ông thỏa thuận rất bất lợi cho Mỹ, đặc biệt là cho giới lao động thợ thuyền Mỹ và sẽ bị chống đối mạnh. Nên ông ma mãnh, ngâm tôm, không đưa ra quốc hội để thảo luận, cũng chẳng chính thức ký gì, hy vọng sẽ bán cái qua vị tổng thống kế nhiệm, tức là bà Hillary. Không ngờ ông Trump đắc cử, hủy bỏ TPP dễ như trở bàn tay vì chưa được quốc hội thảo luận, chưa ai ký.

2.         Hiệp Ước Paris về hâm nóng địa cầu. Cả trăm nước thỏa thuận thật, nhưng không kể các nước độc tài ruồi bu, hầu hết các đại cường tham gia đều hiểu sẽ không có cách nào thỏa thuận đó có thể thông qua quốc hội hay cho dù được thông qua, cũng chẳng thể thi hành được. Do đó, tất cả đều đồng ý thỏa ước này chỉ có tính... tùy hỷ, ai muốn tôn trọng thì tôn trọng, không tôn trọng cũng chẳng sao. Ngay cả TT Obama cũng chẳng hề mang thỏa ước Paris ra trước quốc hội để thảo luận, chứ đừng nói phê duyệt. Kết quả, TT Trump xé một cái rẹc, chẳng có vấn đề pháp lý gì ráo.

3.         DACA. Đây cũng là một quyết định đơn phương qua sắc lệnh của TT Obama chứ không phải một luật chính danh được quốc hội phê duyệt. TT Trump có muốn chấm dứt hoàn toàn cũng chẳng có trở ngại pháp lý nào.

4.         Hiệp ước Iran. Thỏa ước không mang tính cách thỏa ước quốc tế chính thức đã được quốc hội phê chuẩn mà chỉ là một quyết định của Hành Pháp Obama mà Hành Pháp Trump có thể thu hồi bất cứ lúc nào.

5.         Obamacare. Ngay cả thành quả để đời của TT Obama, Obamacare cũng chỉ là một luật thông qua bằng cửa sau, được Thượng Viện phê chuẩn như một phụ đính của luật ngân sách (budget reconciliation). Đã vậy, việc thực hành Obamacare lại còn dựa trên những sắc lệnh phụ đính hoàn toàn bất hợp hiến như sắc lệnh của TT Obama chi 7 tỷ đô trợ cấp đã bàn ở trên.

Nếu tất cả những quyết định đó của TT Obama đều quá đúng, quá tốt như phe cấp tiến đang cố bênh vực, thì sao không được quốc hội phê chuẩn một cách danh chính ngôn thuận, thành luật không dễ dàng thu hồi được? Trẻ con tiểu học cũng trả lời câu hỏi này được.

New York Times sỉ vả TT Trump là Hitler, hành xử bất chấp luật lệ khi ông ra tay thu hồi hay hủy bỏ các sắc lệnh của TT Obama. Điều lạ là sao NYT không khiếu nại TT Obama đã hành xử độc tài, bất hợp pháp khi quản trị nước bằng sắc lệnh không thông qua quốc hội? Thay vì ký sắc lệnh loạn xà ngầu, TT Obama ra luật đàng hoàng với quốc hội phê chuẩn một cách chính danh, hợp hiến, thì làm sao TT Trump có thể ký sắc lệnh thu hồi được. Một người bừa bãi ký sắc lệnh bất hợp hiến, một người thu hồi lại, ai là Hitler?

Một câu hỏi lớn: trước việc di sản của mình đang thành mây khói, TT Obama đã phản ứng ra sao? Rõ ràng là ông đã không lớn tiếng chống đối vì ông hiểu rõ những quyết định của ông bất hợp pháp, không được hậu thuẫn ngay từ đầu, do đó mới không thông qua quốc hội được. Với kinh nghiệm của một chuyên gia tổ chức cộng đồng, ông lẳng lặng ở lại thủ đô để tổ chức từ hạ tầng quần chúng một phong trào chẳng những chống phá TT Trump, mà trường kỳ hơn, chống CH, chống ý thức hệ bảo thủ, phát huy những tư tưởng thiên tả của ông. Những cán bộ chủ chốt của tổ chức này, tên là Organization for Action, phần lớn là những chuyên gia xách động quần chúng của các tổ chức thiên tả nhất. Tổ chức hiện nay đã có hơn 30.000 đoàn viên, hầu hết là dân da đen và sinh viên thiên tả.

Tổ chức này hiện nay chủ yếu chống mọi quyết định của TT Trump. Mỗi lần có quyết định nào, tổ chức vội xách động quần chúng biểu tình, liên lạc qua emails, twitter, facebook chống lại, đồng thời vận động hành lang với các nghị sĩ và dân biểu, và phối hợp với TTDC để đồng loạt đánh cho nhịp nhàng. TT Obama là cựu tổng thống duy nhất trong lịch sử Mỹ chơi trò này đối với vị kế nhiệm.

Càng ngày các chuyên gia càng nhìn thấy sau lưng những múa may, hò hét lăng nhăng của TT Trump là cả một chiến lược quy củ, mang dấu ấn ‘Trump’ rõ nét nhất.

Cách hành xử của TT Trump không giống bất cứ vị lãnh đạo nào. Bình thường thì người lãnh đạo đứng sau (kiểu như sách lược ‘lãnh đạo từ phiá sau’ của TT Obama !), đóng vai kẻ cả, cho đàn em đi húc đánh thiên hạ. TT Trump ngược lại, đóng vai trò xe ủi đất đi trước ‘ủi bãi đáp’ cho đàn em thong thả làm công việc của họ. Nói như bộ trưởng Gia Cư Ben Carson, “ông Trump nhẩy ra khiêu khích để lãnh đạn hết, cho chúng tôi rủng rỉnh lo công việc, ít ai để ý, ít ai cản trở”.

Đó là lý do chính giải thích tại sao TT Trump có quyền sỉ vả nội các, mà mấy ông này vẫn bình thường, chẳng ai giận, từ chức hết. Họ biết TT Trump đang đóng vai chặt cây mở đường cho họ nên họ chấp nhận những bực mình chửi bới của ông khi công việc họ làm không trơn chu. Họ cũng hiểu TT Trump đang có kế sách điệu hổ ly sơn, lôi sự chú ý của đối lập vào những trò màu mè vô nghiã trong khi lẳng lặng làm chuyện đổi luật.

Các viên chức cao cấp tỷ phú trong nội các Trump, họ làm việc vì lý tưởng, vì dấu ấn họ muốn để lại, chứ không phải vì đồng lương. Họ cũng đủ khả năng để hiểu thành quả cuối cùng mới quan trọng chứ ba cái chuyện bực mình la hét của TT Trump không đáng quan tâm. Ông Gary Cohn, chủ tịch hội đồng cố vấn kinh tế, có nhiều bất đồng với TT Trump, bị TTDC xúi dục từ chức. Ông nói huỵch tẹt “TT Trump nhờ tôi giúp trong kế hoặch giảm thuế, đây là công việc để đời quá quan trọng, tôi không để ý đến những chuyện lặt vặt khác”.

Báo ‘cừu địch’ Newsweek nhận định nội các của Trump đa số là những người lớn phải đóng vai canh chừng anh con nít Trump. Newsweek quên mất chính anh “con nít” Trump đã là người tuyển lựa cái nội các “người lớn” đó.

Ở đây, ta nhớ lại TT Nixon chuyên môn đóng vai điên khùng –mad man- để nhường vai trò chính khách thương thảo nghiêm chỉnh –stateman- cho Kissinger.

TTDC dĩ nhiên vì lo đánh Trump, nên chỉ nhìn thấy diện mà không nhìn thấy điểm, chỉ đào bới chuyện vụn vặt mà không nhìn thấy bức tranh lớn. Họ cũng quên mất đánh quá sẽ mất hết ý nghiã, nhàm chán, không ai muốn đọc hay tin nữa, ngoại trừ một thiểu số chống cuồng dại, muốn đọc và phổ biến những tin bất lợi cho TT Trump, dù là tin loại “xe cán chó”, để tự thỏa mãn, bớt ấm ức.

Thăm dò mới nhất của Politico –một trang thông tin mạng không “thân thiện” gì với TT Trump- cho thấy gần một nửa dân Mỹ (46%) cho rằng TTDC phịa tin –fabricate news- để đánh Trump, trong đó có cử tri độc lập không đảng phái (44%), và cả cử tri đảng DC luôn (20%, tức là trong 5 cử tri DC thì đã có 1 người nghĩ TTDC phịa tin!).

Tin mới nhất do Newsweek tung ra: bà Melania đã bỏ ông Trump, người đang đi cạnh ông là người khác giả dạng. Newsweek, một trong những tạp chí lớn uy tín, đã biến thành loại báo lá cải phát không tại chợ Bolsa, không khác gì Time, New York Times hay Washington Post. Chẳng trách chỉ có chưa tới 30% dân Mỹ tin TTDC, thua xa tỷ lệ hậu thuẫn bị coi là yếu kém của TT Trump.

Vấn đề lớn mà những người mù quáng chống TT Trump không nhìn thấy là con người TT Trump cũng như cách hành xử của ông, có nhiều chỗ đáng chê trách và dân Mỹ, kể cả không ít những người đã bầu cho ông, có nhiều người không ưa ông ta thật, nhưng các chính sách của ông lại là những cái mà dân Mỹ ngày nay thấy hợp ý nhất. Từ quan điểm chống di dân, đến việc chống chế độ Nhà Nước vú em, quyết tâm thay thế Obamacare, ý định giảm thuế đồng loạt, phục hồi công ăn việc làm, cắt giảm luật lệ và thủ tục hành chánh quá rườm rà, nhất quyết đánh khủng bố mạnh tận gốc, làm cho nước Mỹ mạnh lại,... tất cả đều là những điểm thu hút hậu thuẫn mạnh của dân Mỹ.

Lật ngược tất cả các điểm trên, ta sẽ thấy quan điểm của đảng đối lập DC, và hiểu tại sao DC đã thất bại nặng trong mấy kỳ bầu cử mấy năm qua, và vẫn không có triển vọng chiếm lại quyền trong tương lai gần. Do đó, không nên lấy làm lạ khi ông Trump vẫn là sự lựa chọn của dân Mỹ bất kể cách hành xử quái chiêu của ông ta, vì ông là người thi hành những chính sách mà dân Mỹ mong muốn.

Nói cách khác, trình độ ý thức chính trị của dân Mỹ đủ cao để phân biệt rõ ràng cá nhân và chính sách. Họ bỏ phiếu cho Trump là bỏ phiếu cho một chính sách, chứ không nhất thiết là bỏ phiếu cho một cá nhân.

Nhìn vào tình hình thế giới, dường như quan điểm bảo thủ, ái quốc tích cực, trong chủ trương ‘America first’ hiện nay đang là trào lưu mới của thế giới. Nước Áo (Austria) mới đây đã bầu một thủ tướng trẻ măng, mới có 31 tuổi, thuộc khuynh hướng bảo thủ nặng, chống chính sách di dân thả giàn hiện hữu của Áo, và cũng chủ trương ‘Austria First’ y chang TT Trump. Áo cũng là quốc gia mới đây đã ra luật cấm phụ nữ mặc burqa, tức là áo choàng đen bịt kín từ đầu đến chân của phụ nữ Hồi. Ngay cả tiểu bang Quebec của xứ cấp tiến nặng Canada cũng đã ra luật cấm phụ nữ bịt mặt khi giao dịch với nhân viên công quyền, kể cả đi xe buýt công cộng, hay vào thư viện của Nhà Nước, hay làm giấy tờ hành chánh. Những chuyện này mà xẩy ra ở Mỹ, bảo đảm sẽ có vài ông quan tòa cấp tiến ra lệnh cấm thi hành ngay vì kỳ thị Hồi giáo.

 Cộng Hòa Tiệp (Czech Republic) vừa có bầu cử và ông chính khách có biệt danh là ‘Trump của Tiệp’ đã đại thắng, sẽ là thủ tướng. Tại Tân Tây Lan, bà tân thủ tướng đang thành lập chính phủ liên hiệp với đảng New Zealand First, một đảng bảo thủ mà cái tên không cũng đã mang đầy đủ ý nghiã.

Thế giới đang đi về phiá hữu khi các phong trào quốc gia bộc phát mạnh như phản ứng tự nhiên sau khi những chính sách thiên tả từ Mỹ qua Âu Châu đều thất bại.

Dù sao, những việc TT Trump đang làm chỉ mới là những bước đầu. Gia tài tai hại TT Obama để lại còn nhiều lắm: kỷ lục dân sống nhờ trợ cấp, cả triệu dân lao động chưa kiếm lại được việc làm tương xứng, cả chục triệu di dân bất hợp pháp chưa biết phải giải quyết như thế nào, nền tảng đạo đức luân lý lung lay tận gốc dưới những quái chiêu ‘phải đạo chính trị’, kiểu như những người hùng của thời đại là những người coi quốc kỳ như dẻ rách nhân danh tự do tư tưởng.

Chưa nói đến chuyện trong 8 năm Obama, TC hùng cứ Biển Đông, Nga thao túng Bắc Á, Cậu Ấm Ủn tự do phát triển bom và hỏa tiễn,... là những tai họa lớn mà TT Trump khó có thể lật ngược lại được.

Nói trắng ra, gia tài của TT Obama chỉ là một lâu đài bài tây xếp trên cát vì đều bất hợp lệ. Đây chính là cái dở, cái sai lầm lớn của TT Obama để rồi sau khi ra đi, gia tài ông để lại không có một thành quả tốt nào. (22-10-17)

 

Vũ Linh

 

Quý độc giả có thể liên lạc với tác giả để góp ý qua email: [email protected]. Bài của tác giả được đăng trên Việt Báo mỗi thứ Ba.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”
Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.
Tuần trước, tình cờ tôi đọc được một bài viết của tác giả Vũ Kim Hạnh được chia sẻ lại qua Facebook. Bài viết có tựa đề là "Cơ hội vàng ở Mỹ sau mức thuế đối ứng 20%", trong đó bà nhắc riêng về kỹ nghệ xuất cảng gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ và thế giới. Trước khi đi vào chi tiết của bài viết, có thể nhắc sơ về bà Vũ Kim Hạnh ắt đã quen thuộc với nhiều người trong nước. Bà từng là Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, cũng như nằm trong nhóm sáng lập tờ tuần báo Sài Gòn Tiếp Thị, từng là những tờ báo khá thành công tại Việt Nam.
Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.” Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ. Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!
Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.” Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.
Trong nhiều tháng qua, các tài khoản chính thức của Bạch Ốc và Bộ Nội An trên mạng X liên tục tung ra hình ảnh và video (meme) dị hợm: từ ảnh ghép kèm âm thanh chế giễu, những đoạn đăng kiểu TikTok, cho đến tranh vẽ bằng trí tuệ nhân tạo. Đây không phải trò vui của vài nhân viên rảnh rỗi, mà là một chiến dịch có chủ ý, lặp đi lặp lại, như muốn răn: ai mới thực sự được coi là người Mỹ. Trang NPR ngày 18 tháng 8 nhận định: “Các tài khoản chính thức của chính quyền Trump đang khai thác đủ kiểu meme, hình ảnh AI với giọng điệu đầy thách thức trong các bài đăng trên mạng xã hội.”
Trước khi quay lại cùng cuộc họp song phương giữa Trump và Putin tại Alaska, hãy quay lại những cuộc họp giữa Donald Trump và lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump. Lần đầu tiên, một đương kim tổng thống Hoa Kỳ đã hạ mình sang Châu Á đến ba lần, lần đầu tại Singapore, rồi Việt Nam và cuối cùng ngay tại khu phi quân sự giữa Nam-Bắc Hàn, để gặp và nâng cao vị thế một tay "Chí Phèo" cộng sản mặt sữa nhưng khét tiếng độc ác lên vị thế chính thức ngang hàng với Hoa Kỳ trên chính trường quốc tế.
Trong căn phòng trắng, lổm chổm những mảng phù điêu mạ vàng trên trần nhà và tường, một người đàn ông mảnh khảnh, nhanh nhẹn bước ra giới thiệu trước ống kính báo chí món quà đặc biệt ông cố ý mang theo tặng Tổng thống Donald Trump. Đó là lần hiếm hoi CEO của hãng Apple, Tim Cook, xuất hiện trong trang phục sơ mi cà vạt vest đen. Ngay cả trong những lần ra mắt sản phẩm iPhone mới hàng năm, vốn được xem là sự kiện quan trọng bật nhất của Apple, người ta cũng không thấy Cook phải bó mình trong bộ lễ phục trịnh trọng như vậy. Tim Cook đã mang đến cho các tín đồ của trái táo một sự bất ngờ, giống như 15 năm trước, ông xuất hiện trên tạp chí Out ở vị trí đầu bảng xếp hạng Power 50, một danh sách xếp hạng những cá nhân đồng tính nam và đồng tính nữ có ảnh hưởng nhất vào thời điểm đó.
Trong những tháng qua, thảm họa đói của người Palestine ở dải Gaza đã làm thế giới rúng động. Tin tức về trẻ em Palestine bị bắn chết trong khi cố len lỏi tới rào sắt để nhận thức ăn viện trợ được truyền đi; nhiều người đặt câu hỏi về lương tri của những kẻ tổ chức “công tác nhân đạo” này (công ty Gaza Humanitarian Foundation do chính phủ Trump hậu thuẫn). UN ước tính có khoảng 1,400 người Palestine đã chết khi tìm cách nhận thực phẩm cứu trợ. Vào tháng 12 năm 2023, Nam Phi đã đệ đơn kiện Israel lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cáo buộc quốc gia này phạm tội diệt chủng ở Gaza. Một số quốc gia khác tham gia hoặc bày tỏ sự ủng hộ đối với vụ kiện, bao gồm: Nicaragua, Bỉ, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Libya, Ai Cập, Maldives, Mexico, Ireland, Chile Palestine…
Trí nhớ của một cộng đồng không chỉ mất đi khi thời gian làm phai mờ, mà có khi có bàn tay cố tình tháo gỡ. Không cần nhiều bút mực, chỉ cần bỏ vài dòng, thay một chữ, hoặc xóa một đoạn – câu chuyện lập tức đổi nghĩa. Lịch sử hiện đại đã nhiều lần chứng kiến điều đó. Năm 1933, chính quyền Quốc xã Đức đốt sách giữa quảng trường, thay lại giáo trình, đặt viện bảo tàng và văn khố dưới quyền Bộ Tuyên Giám. Joseph Goebbels nói: “Chúng ta không muốn người dân sử dụng cái đầu. Chúng ta muốn họ hành xử theo cảm tính.” Tám thập niên sau, ở một góc khác của địa cầu, những bản thảo của Trương Vĩnh Ký – người khai sáng nền quốc ngữ Việt – bị loại khỏi thư viện vì bị gán là “tay sai thực dân”. Sau 1975, chính quyền cộng sản xét duyệt văn hóa trên toàn quốc: các tác phẩm học thuật bị cấm; bị đốt, tên tuổi các học giả và nhà văn miền Nam biến mất khỏi mọi tiến trình văn hóa. Tại Hoa Kỳ ngày nay, sự thật không bị đấu tố – nhưng bị biên tập lại.



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.