Hôm nay,  

Tôi đọc các bài Diễn văn của Hillary cho Tập Đoàn Goldman Sachs - Đây là những điều làm tôi ngạc nhiên nhất

10/20/201600:01:00(View: 10781)

Tôi đọc các bài Diễn văn của Hillary
cho Tập Đoàn Goldman Sachs -  
Đây là những điều làm tôi ngạc nhiên nhất.
 
Bài của Giáo Sư Daniel W. Drezner
  

(I read Hillary Clinton’s Speeches to Goldman Sachs.
Here’s what surprised me the most.
 
Washington Post.- October 17 2016)
  

Người dịch: Trần Thúy Hạc

 

Tôi đã đọc những bài diễn văn của Hillary nói chuyện với Goldman Sachs. Sau đây là những điều làm tôi ngạc nhiên nhất. Tôi gặp môt Hillary có tính cách riêng tư, tự tin  hơn và ít vụng về như khi bà xuất hiện hay tiếp xúc với công chúng.

Khi Wikileaks liên tục tung ra những emails của John Podesta cho toàn thê giới đọc, có vô số thông tin cho chúng ta ngấu nghiến. Tôi quyết định bắt đầu tìm hiểu bằng cách chú tâm vào vấn đề chính yếu đã tạo ra căng thẳng giữa Hillary và Bernie trong thời điểm của cuộc bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ: đó là bài viết lại các bài nói chuyện của Clinton với Goldman Sachs. Đây là những tài liệu được chờ đợi là chứa đựng những thông tin tai hại cho chiến dịch tranh cử của bà Clinton.

Sau khi đọc cả ba bài diễn thuyết này…Tôi không hiểu vì sao Clinton lại không công bố cho thiên hạ xem từ hồi đầu năm.

Nhung rồi thì tôi có thể hiểu phần nào. Những bài viết xuống từ cuộc nói chuyện này không phải thuẩn túy chỉ là các bài diễn văn mà là những cuộc đối thoại giữa Clinton và một người của Goldman Sachs làm trung gian, cũng như có phần Câu hỏi và Trả lời với cử tọa. Clinton nhắc đến một chuyện đùa của Wilson Churchill hơi nhiều. Thỉnh thoảng Clinton cũng khen ngợi Chủ Tịch Tâp Cận Bình, chủ yếu là về khả năng chính trị của ông ta và việc ông ta tỏ ra khống chế được Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân của Trung Hoa. Tuy nhiên, điều đươc ghi nhận rõ là Clinton hoàn toàn thoải mái khi bàn đến những vấn đề tế nhị của quan hệ quốc tế. Sự khác biệt giữa bà và Ứng cử viên đại diện cho Đảng Cộng Hòa thật qúa rõ ràng.

Đặc biệt là trong các bài diễn văn này, có ba sắc thái đáng cho chúng ta chú ý trong năm 2016 này là:
.

1.Clinton tỏ ra hăng hái với vấn đề Thuơng mại trong năm 2013. Theo bàì viết ra từ bài diễn văn thứ nhất:

“Chúng tôi rất coi trọng việc làm hài hòa thương mại và quy luật giữa các nước về vấn đề này [Hiệp định Đầu Tư và Thương Mại Xuyên Đại Tây Dương], và đây cũng là điều mà tôi đã ủng hộ hết mình.

 Các cuộc thảo luận đang diễn tiến. Từ xưa đến nay, vấn đề này rốt cuộc sẽ liên hệ đến nghành Nông nghiệp, đặc biệt là Nông nghiệp của nước Pháp., nên chúng ta liệu xem Hoa Kỳ sẽ đạt được bao nhiêu thành quả bằng phương cách này. Chắc chắn rằng nếu chúng ta có thể tiến bộ trên lãnh vực quy lệ thương mại thì đó là một điều tốt cho châu Âu và cũng sẽ tốt cho chúng ta (HK). Do thế tôi mong rằng chúng ta cố gắng hết sức để có một sự thỏa hiêp thật sự, không phải một sư thỏa hiệp vờ vĩnh. Quý vị biết không, Liên Âu (E.U.) ký thỏa hiệp với hầu hết với mọi đối tác, nhưng họ chẳng thay đổi gì hết. Họ cứ ký kết (đại) và chờ xem chuyện họ ký đó sẽ ra sao, có lợi gì.

Theo tôi, chúng ta có cơ hội thực sự tiết kiệm được tiền bạc trong việc mỗi thành viên đều có kế hoạch về quy luật, chúng ta có dịp tăng gia mậu dịch không phải chỉ riêng cho Hoa Kỳ, và chúng ta cũng sẽ trở thành có hiệu năng hơn trong việc giúp cho cả thế giới biết theo dõi (keeping better track) những diễn biến một cách tốt hơn về hệ thống mậu dịch toàn cầu về những vùng đất ngoài thành phố/đồng quê (rural) bằng phương cách là chính nước Mỹ chúng ta phải làm tiêu chuẩn cho kế hoạch đó – cũng thế với Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương mà chúng ta đã không bàn tới khi thảo luận về Á Châu; dầu gì tôi nghĩ chuyện đó vẫn đang tiến hành.

Như thế này thì chẳng có gì đáng ngạc nhiên khi quan điểm của Clinton về chính sách mậu dịch đã dễ dàng trở nên phần bị chỉ trích nhất, oái oăm nhất trong chiến dịch tranh cử của bà. Nhưng dù sao chuyện này cũng đáng cho ta để ý.

 .

2. Clinton biết rất rõ ràng và sâu sắc về mối liên hệ giữa sự đình trệ bất lực quốc nội và chính sách đối ngoại.

Trong bài nói chuyện thứ nhất Clinton nhắc đến chuyện sau đây về ảnh hưởng của sự thất bại của Quốc Hội trong việc cho phép chính phủ mượn tiền thêm bằng cách nâng mức giới hạn Nợ công (lift the debt ceiling) :

Mùa hè 2011, tôi đang ở Hong Kong và đã có một chương trình định sẵn làm việc với một nhóm các đại thương gia ở đó, nhưng trước khi chúng tôi vào buổi tiếp tân thì có một nhóm các nhà lãnh đạo thương mãi, doanh nghiệp, nhiều người ở ngay tại Hong Kong, một số khác từ lục địa Trung Hoa, có người từ Singapore, và các nơi khác nữa. Họ sắp thành hàng và bảo tôi: Có phải Quốc Hội Hoa Kỳ sẽ làm hỏng sự tin tưởng và lòng tín nhiệm hoàn toàn và vị trí của Hoa kỳ, có phải là bà (Hoa Kỳ) sẽ không trả tiền cho chúng tôi?

Quý vị biết không, tôi ngồi đó, tôi đại diên cho tất cả quý vị, và tôi bảo họ:
“ Ồ, không. Không, Không có đâu. Đó chỉ là chính trị mà (politics). “Chúng tôi sẽ làm việc để giải quyết bế tắc này.Tôi ngồi đó, tự nhủ (một cách ngán ngẩm): Trời ạ. Tôi cũng hy vọng chuyện có thể giải quyết như vậy.

 Như thế, với tất cả những cố gắng lợi dụng bất cứ sai lầm nào mà chúng ta phạm hay bất cứ vấn đề nào chúng ta (HK) phải đương đầu, họ (các nhà lâp pháp CH) biết rằng ít ra là từ 2013 này là, khởi từ đầu thế kỷ 21, Hoa Kỳ không còn hùng mạnh trong nước cũng như ở ngoại quốc. Hoa Kỳ có nhiều vấn đề, và cái nhìn của tôi về chuyện này rất giản dị. Nếu chúng ta không chỉnh đốn guồng máy chính trị đâu vào đấy và chứng tỏ rằng chúng ta có thể bắt đầu có những biểu quyết (chung) trở lại --- và tiến trình này thật cực nhọc, khó khăn

Trong cả ba bài diễn thuyết, Clinton nói về sự cần thiết của việc thỏa hiệp (compromise) chính trị trong hệ thống chính quyền Hoa Kỳ.Trong tình trạng chính trị phân cực hiện nay, tôi có thể thấy rằng những câu nói kiểu vậy có thể bị xem như là tạo ra những vấn nạn chính trị.

Ồ không, tôi không thể nói như thế.
.

3- Clinton tiên liệu/cảnh báo về sự xuất hiện và thăng tiến của Trump.

 

Trong bài diễn văn thứ ba, Clinton nói đến sự chuyển hướng trong văn hóa chính trị (tức là các quan điểm, niềm tin và tình cảm..) của người dân Hoa Kỳ và đặt chúng vào trong bối cảnh lịch sử thích đáng.

Chúng ta luôn luôn có cái nét khác thường này trong tâm lý quần chúng, đây có thể là chủ nghĩa bài ngoại hay chủ nghĩa cô lập, hoặc chủ nghĩa cực đoan. Bất cứ loại nào. Chúng ta đã có kinh nghiệm về loại tư tưởng này ngay từ lúc khởi thủy lập quốc Hoa kỳ. 

Vi thế điều quan trọng là ta phải lên tiếng và mạnh dạn phản đối các quan điểm này, và nhất là những ai thuộc đảng Cộng Hòa, những ai đã nhận ra rằng “ Kìa, đây không phải là cái đảng mà tôi là thành viên. Tôi muốn trở lại hệ thống lưỡng đảng để có thể có cuộc đối thoại giữa các người trưởng thành và có cuộc tranh luận thực sự về tương lai đất nước.

Sau đó bà ta nói rõ hơn về những người chuyên môn làm kỳ đà cản mũi, chuyên gây khó khăn (obstructionists) trong đảng Cộng Hòa. Bạn xem thử định nghĩa dưới đây có quen thuộc không:

Điều mà tôi bất mãn nhất về các người chuyên làm kỳ đà là họ có một quan niệm vô cùng hẹp hòi về nước Mỹ. Cái nhìn của họ không phản ảnh thực tế về người Mỹ chúng ta. Họ chống đối sự di dân vì những lý do thuộc về quá khứ, không phải về tương lai. Họ không biết làm cách nào để đầu tư cho tương lai nên họ dẹp bỏ hết. Bạn biết không, họ sa thãi những nhà nghiên cứu trẻ tuổi, đóng cửa phòng thí nghiệm thay vì nói rằng, chúng ta giỏi hơn bất cứ ai trên thế giới về vấn đề này, và đây là chỗ mà chúng ta phải bỏ tiền ra (cho việc đầu tư và nghiên cứu). Họ chỉ có cái quan niệm cổ lỗ sĩ về nước Mỹ. Và họ thao túng và hoạt động dựa trên sự Sợ hãi của người dân, họ không hề dựa vào niềm Hy vọng của dân chúng. Do đó họ cần phải bị gạt bỏ. Tôi không cần biết họ tự phong họ là gì. Tôi không cần biết họ từ đâu đến. Họ phải bị gạt bỏ đi vì trên căn bản họ không phải là Mỹ (un-American). Thế nên mọi cố gắng làm suy yếu và gây khó khăn cho sự điều hành của chính phủ là muốn gởi một tín hiệu (cho bất cứ ai) rằng người Mỹ chúng ta không thể làm việc chung, rằng chúng ta không phải là một cộng đồng một quốc gia cùng chia sẻ những giá trị.

Nước Mỹ đã là một sự phát minh (về cơ chế chính trị). Đó là một phát minh trí thức, và chúng ta đã sinh hoạt theo truyền thống này khá tốt đẹp qua bao nhiêu năm qua. Và những kẻ đó chỉ muốn làm suy giảm cái bản thể sâu sắc về việc xác định chúng ta là ai. Và chúng ta không thể để họ làm thế.

 Sau đoạn đó, Clinton tiếp tục bằng việc thảo luận về Alexis de Tocqueville. Kinh khủng, hãi    hùng. (Tác giả chỉ viết hai chữ “horror, horror nhưng theo người dịch thì có lẽ Clinton muốn nhắc đến hoàn cảnh và vai trò thấp kém của phụ nữ Mỹ, nhất là khi họ có gia đình – viết trong sách của Alexis de Tocqueville).

Đây là những bài ghi chép lại, không phải là video, nhưng điều tôi ghi nhận chính yếu là Hillary hoàn toàn thoải mái khi nói về chính sách ngoai giao của Hoa Kỳ và cả khi nói về các phương cách, thủ đoạn để đạt được mục tiêu chính trị (politics) của chính sách ngoại giao này.Trong bài nói chuyện này không có chuyện vờ vịt lừa gạt kẻ khác (bluff) và cũng không có thùng rỗng kêu to (bluster). Thật thế, đọc rất giống như nguyên bản của vụ tai tiếng CableGate (mà Clinton nói trong bài diễn văn thứ ba).

 

Những bài ghi chép này hầu hết cho thấy một con người nói những điều tương tự trong chỗ riêng tư cũng như trước công chúng.


Chú thích:

 1. Danel W. Drezner là giáo sư Chính trị Quốc tế tại Phân Khoa Luật và Ngoại giao ỡ Đại Học Tufts và thường đóng gópi cho PostEverything.

 2. Alexis de Tocqueville, là người viết cuốn De La Démocratie en Amerique -  (Democracy in America).

 3. CableGate scandal = wikileaks releases trên 250.000 cables ngoai giao của Mỹ gây ra nhiều xích mích và tranh cãi về tính cách phức tạp của nó.

 
...

Reader's Comment
10/23/201606:37:22
Guest
Trong bài của Gs Drezner không có viết thêm chi tiết gì về "việc sa thải nhân viên và đóng cửa phòng thí nghiệm " mà bà Clinton nói cả, nhưng để góp ý/trả lời thì tôi nghĩ bà Clinton muốn nói đến Stem Cell research controversy đã gây tranh cãi và sau dó thì các nước khác qua mặt Mỹ.
Tôi xin nhắc lại đây chỉ là sự phỏng đoán của tôi, không có dữ kiện cụ thể bổ túc.
10/23/201606:15:54
Guest
Theo thiển ý, Vấn đề cựu chiến binh thành Homeless không thể nói một cách tổng quát được. Có nguoi dùng GI Bill đi học lại và thành đạt, có nguoi bị PTSD và không gượng nỗi và còn có những chuyện cá nhân ta không thể biết.
Dân từ các xứ khổ và nghèo dễ xử dụng sự giúp đỡ của chính phủ. Người da trắng địa phương vì lòng tự trọng cao hơn nên ít khi xin housing nhiều như dân nhập cư, nên có khi thành homeless, đó lả chưa nói nỗi buồn của họ dễ đưa đến chuyện nghiện ngập. Chỉ là ý riêng của tôi.
10/23/201605:53:47
Guest
Đây là bài của Gs Daniel W. Drezner nên đó là sự nhận xét của tác giả chứ không phải là ý riêng của nguoi dịch. Tôi chưa gặp nguoi VN nào thích TCB nhưng dịch bài thì phải trung thực với nguyên tác.
10/22/201622:48:17
Guest
"The Good, the Bad and the Ugly". The Bad is Clinton, the Ugly is Trump. Where is the Good?
10/22/201604:40:59
Guest
Em vợ của tôi có nhà bốn phòng cho Housing thuê .Người thuê nhà là một gia đình người Kenia ( cùng quê với đương Tổng thống Mỹ ) định cư được mười năm rồi và có năm đứa con còn nhỏ . Mỗi tháng họ chỉ trả tiền thuê nhà dưới bốn trăm dollars, trên một ngàn dollar còn lại là tiền của chính phủ trợ cắp ( tiền thuế do dân đóng góp, trong đó có dịch giả, người đọc và người gởi ý kiến) . Những người đến xin Housing tại văn phòng làm việc của Housing toàn là người từ Trung Đông và Đông Âu.
Còn những anh hùng cựu chiến binh Mỹ thì rất nhiều người là HOMELESS. Tại sao kỳ quá vậy . Bao nhiêu năm nay chính phủ không quan tâm đến họ . Điều này là một điều nhức nhối của xã hội Mỹ mà những chính khách kỳ cựu đã và đang không quan tâm đến. Ngân quỹ đất nước đang cạn kiệt và đang mắc nợ mà nhận thêm người mới di dân vào thì tiền đâu mà bao bọc. Càng thêm mâu thuẩn, những người di dân mới rồi từ từ có nhà Housing thì sẽ càng khó có cơ hội để lo cho các cựu chiến binh. Thật là bất công quá đáng.
10/22/201604:19:37
Guest
Tôi học ở college, một lần thầy giáo đọc cho chúng tôi một bản tin là người Hồi giáo ở Pháp biểu tình đòi ra một luật cho phép người theo đạo Hồi giáo được đeo mạng che mặt trên đường phố . Chúng tôi tảo luận là có nên ủng hộ đạo luật này không?
Quý vị nghĩ sao nếu người Hồi giáo ở Mỹ cũng đòi hỏi một đạo luật như vậy ?

Nếu điều này xảy ra, thì khỏi cần một ngày lễ Haloween trong tháng mười này, mà mỗi ngày là một Haloween vì không biết bất cứ lúc nào và ở đâu bọn khủng bố trà trộn tràn lan vào đám người di dân sẽ hành động.
10/22/201604:06:21
Guest
Kính gởi dịch giả Trần Thúy Hạc,
Những chữ trong ngoặc kép đựợc copy nguyên bản từ bài dịch của dịch giả theo bài viết của Giáo Sư Daniel W. Drezner, những chữ ngoài ngoặc kép là ý kiến của tôi:
“…Thỉnh thoảng Clinton cũng khen ngợi Chủ Tịch Tâp Cận Bình, chủ yếu là về khả năng chính trị của ông ta và việc ông ta tỏ ra khống chế được Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân của Trung Hoa…”
Vậy thì tại sao thinh thoảng ông Trump khen ông tổng thống Nga là Putin là bản lãnh hơn thổng thống Mỹ Obama thì lại bị chỉ trích kịch liệt? Có gì khác không?
“…ít ra là từ 2013 này là, khởi từ đầu thế kỷ 21, Hoa Kỳ không còn hùng mạnh trong nước cũng như ở ngoại quốc…” Hoa Kỳ không còn hùng mạnh trong nước cũng như ở ngoại quốc bởi vì Hoa Kỳ dính líu qúa nhiều trong các vấn đề liên hệ đến quốc tế đã từ rất lâu rồi: làm từ thiện nhiều nhất và nhanh nhất ở khắp nơi trên thế giới khi có thiên tai xảy đến (Phước đức vô lượng – God Bless America); đóng góp nhiều nhất trong các vấn đề an ninh phòng thủ quốc tế với Nhật Bản, Nam Hàn, Phi Luật Tân, NATO …; trong các cuộc chiến ở Trung Đông; nhận và định cư cho các nạn nhân chiến tranh trên khắp thế giới: Việt Nam, Bosnia … Vì vậy mà Trump muốn đất nước tự bảo hộ thì sẽ tiết kiệm được một ngân khoản rất lớn cho quốc gia.
“… Họ chống đối sự di dân vì những lý do thuộc về quá khứ, không phải về tương lai. Họ không biết làm cách nào để đầu tư cho tương lai nên họ dẹp bỏ hết. Bạn biết không, họ sa thãi những nhà nghiên cứu trẻ tuổi, đóng cửa phòng thí nghiệm…”
Bà Clinton đã không thực tế hay thật sự tảng lờ một sự thật là nước Mỹ đã nhận không biết bao nhiêu là du sinh từ khắp nơi trên thế giới mỗi năm. Đa số họ sau khi tốt nghiệp đã và đang tìm cách định cư và làm việc trong các công ty của Mỹ. Họ là là những thành phần ưu tú và ích lợi cho nước Mỹ. Những người này đã có gốc gác chính đáng. Nếu họ làm những điều tai hại cho nước Mỹ, chính phủ Mỹ sẽ trừng phạt và trả về nguyên quán. Còn mở rộng cửa để đón nhận di dân tràn lan theo cách của bà Clinton thì tạm thời thật là nhân đạọ Tuy nhiên phải nhắc bà Clinton hãy xem gương của nước Đức hiện thời: chỉ mới nhận cho một số di dân định cư là đã gặp biết bao nhiêu là rắc rối: hao tốn ngân quỹ, xã hội náo loạn và bất an: nhiều phụ nữ Đức bị cưỡng dâm trong đêm Christmas (có ai muốn con cháu của mình bị rơi vào hoàn cảnh đó không sau khi bà Clinton mở rộng cửa biên giới); Lễ hội rượu bia truyền thống của Đức bị di dân mới toanh đạo Hồi Giáo biểu tình đòi dẹp bỏ vĩnh viễn…(Tôi là người ăn chay nên không thích việc ăn thịt tràn lan trong lễ hội này, nhưng áp đặt đất nước vừa đón nhận mình phải theo ý mình như vậy là không đúng. Nếu họ ở lâu hơn nữa họ sẽ còn những đòi hỏi gì nữa . Người Hồi sống nhiều đời ở Đức đâu có đòi hỏi quá đáng như vậy.
10/21/201600:24:09
Guest
Bài viết tôi thấy đúng như những bước đi ngày này của Hillary ! Nghĩa là làm sao phải đạt quyền lực cho bằng được, có thể bằng mọi cách, không từ cách nào dù bẩn thỉu, tiểu nhân để có quyền lực y như người cộng sản ! Có cần thủ đoạn vì luôn nghĩ mình là đúng, đúng, chỉ như vậy mới hợp thời và đúng !
Ngày ấy, cách nay cũng lâu rồi, thế giới còn êm ả, riêng Mĩ kể như êm ru vì sau cú 9/11/2001 là coi như yên !!! Tất nhiên có canh chừng nhưng coi như yên !
Mở rộng vòng tay tự do, nên cách mạng nhung, cách mạng hoa nhài hoa sói bùng nổ lung tung bên Trung Đông ! Libia, Ai Cập, Syria .... biến thành đại loạn ! Chưa kẻ rút Iraq khi cuộc chiến chưa xong nên Isis ra đời !
Kinh tế, đưa việc làm đi thế giới, tất nhiên có c'ac chuyên gia Mĩ nhưng số này đáng là bao mà đã khiến biết bao nhiêu người Mỹ thất nghiệp ! Thất nghiệp rồi lại ăn trợ cấp !
Rước di dân vào ngồi ăn, năn thoải mái vì kiem được việc làm thật là trần ai !
Chưa kể có những sắc dân đàn bà rất lười, cứ việc ngồi ăn rồi đẻ để được chính phủ nuôi từ mẹ tới con, rồi còn biết bao dịch vụ kèm cho con nít từ nhỏ tới năm 18 tuổi !!! Học hành xong có khi cũng thất nghiệp !!! Nhìn cânh homeless tràn ngập và những cửa hàng như gút will tràn ngập và food bank tràn ngập thật đáng buồn !
Chưa kể những trái bom biết đi luôn luôn rình rập, không biết sợ cũng phải sợ !
Trump đúng, người Mĩ phải thương dân Mĩ, phải bảo vệ Mĩ !!!
Tôi nghĩ người Việt chúng ta hãy ủng hộ Trump, chính là củng cố cho chính mình !
10/20/201623:48:41
Guest
tôi không cần biết các bạn theo Dân Chủ hay Cộng Hòa và ai sẽ thắng hay thua, tôi chỉ nhớ là, sau khi cựu TT Bill Clinton vào nhiệm kỳ 2, đem hảng xưởng tại Mỹ ra nước ngoài và tôi mất JOB, thế thôi, và tôi chỉ mong CÓ JOB vì tôi chưa tới tuổi già, cám ơn.
Khách
10/20/201623:41:33
Guest
Người có tài tranh luận giỏi không có nghĩa sẽ là 1 lãnh đạo có tài trị quốc an dân.
Như ông Rick Perry , cựu T.Đ. tiểu bang Texas , lúc tranh luận thì khớp như chú nai gặp đèn pha chiếu vào mắt , nói năng ú ớ .
Thế nhưng với chính sách thuế thấp , khuyến khích các công ty tạo nên công ăn việc làm . Tiểu bang Texas đã chiêu dụ được nhiều hãng xưởng dọn về đấy .
Làm nền kinh tế của T.B. này vượt qua thời kỳ khó khăn và thành công xuất sắc hơn nhiều tiểu bang khác .
Ông bà mình hay nói thùng rỗng thì kêu to . Theo kinh nghiệm của riêng tôi , mấy người càng HÓT hay thì kết quả việc họ làm không được như lời họ NỔ .
Bà Hill nói năng lưu loát đó , nhưng bao nhiêu là sự thật , bao nhiêu là vì nước vì dân . Hay chỉ bám vào quyền lực để tìm lợi cho gia đình của mình .
Nhìn bà cười tươi như huê trong lúc tranh luận , sao cảm thấy sợ quá ...
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.