Hôm nay,  

GS Lê Thành Khôi & Lịch Sử Việt Nam

11/4/201400:00:00(View: 5020)

Cuối tháng 8-2014 Nhà Xuất bản Thế Giới Hà Nội vừa cho ra mắt quyển Lịch Sử Việt Nam từ nguồn gốc đến thế kỷ XX của Giáo Sư Lê Thành Khôi do dịch giả Nguyễn Nghị. Phải hơn 50 năm, một tác phẩm được giới nghiên cứu các ngành Khoa Học Xã hội thế giới xem kinh điển về lịch sử Việt Nam mới được đến với độc giả trong nước.

Tác phẩm này được dịch từ hai quyển sử Giáo sư Lê Thành Khôi:

Le Viet Nam Histoire et Civilisation (Việt Nam lịch sử và văn minh) Eds Minuit. Paris. 1955

Histoire du Viet Nam des origines à 1858.(Lịch sử Viet Nam từ khởi thủy đến năm 1858) Eds Asie du Sud Est. Paris. 1982

Lẽ ra công việc này phải làm từ lâu, và việc dịch thuật toàn bộ công trình nghiên cứu của Giáo Sư Lê Thành Khôi cần được phổ biến trong nước. Việc xuất bản quyển Lịch sử Việt Nam của GS Lê Thành Khôi đánh dấu sự phá bỏ  bức tường kính vô hình giữa học giả Việt Nam trong và ngoài nước. Việt Nam hội nhập vào thế giới, cần thu nhập nhanh chóng những thành tựu nghiên cứu của Việt Kiều làm sức mạnh văn hóa của mình, phá bỏ cái ranh giới văn hóa tư sản và văn hóa mác xít. Phá bỏ cái cách ly ngoài nước, trong nước trong thời đại tin học, xa lộ thông tin..

Năm nay 2013, Giáo sư Lê Thành Khôi, 90 tuổi. Giải thưởng Phan Châu Trinh về Nghiên cứu đã được trao tặng cho Giáo sư với công trình 25 tác phẩm nghiên cứu riêng, 33 tác phẩm nghiên cứu soạn chung, và hàng mấy trăm bài viết đăng trên các báo tạp chí thế giới, bài nghiên cứu tư vấn, giảng dạy cho các tổ chức quốc tế, cho Unesco Tổ chức Văn Hóa Giáo Dục Khoa Học thuộc Liên Hiệp Quốc.

Các tác phẩm của Giáo sư là các công trình đồ sộ, trở thành sách kinh điển mẫu mực cho người nghiên cứu trong ngành, người nghiên cứu nếu không đọc đến xem như một thiếu sót lớn. Trong lịch sử Việt Nam có những bậc thầy như Chu Văn An, Nguyễn Huy Oánh, Lê Quý Đôn, Phạm Quý Thích, Trần Đình Phong, Hoàng Xuân Hãn. Giáo sư Lê Thành Khôi là vị thầy có nhiều học trò khắp các nước trên thế giới, nhiều vị đã trở thành Bộ Trưởng Giáo Dục các nước, hay trở thành người lãnh đạo các nước, các cơ quan quốc tế. Mỗi năm ngoài việc giảng dạy tại Viện Đại Học Paris, Giáo sư được mời đi thỉnh giảng các Viện Đại Học danh tiếng thế giới. Thay mặt cho tổ chức Giáo Dục Khoa Học Liên Hiệp Quốc đến tư vấn cho các nước về tổ chức giáo dục. Danh tiếng và uy danh của Giáo sư được giới đại học kính phục. Giáo sư như một nhà Nho giữa hai nền văn minh Đông Tây, một người không ngừng học hỏi hiểu biết, Giáo sư còn là một thi sĩ viết thơ bằng tiếng Pháp, viết truyện từ các truyện cổ Việt Nam, dịch Chinh Phụ Ngâm, viết và dịch Tổng Tập Văn Học Việt Nam từ thế kỷ thứ 10 đến hiện đại bằng Pháp Ngữ, Giáo sư còn là một nhà văn, một nhà nhiếp ảnh gia, một nhà sưu tập đồ cổ Phương Đông, một đời công sức, tài sản góp nhặt tiêu khiển để rồi tặng cho Viện Bảo Tàng Quốc Gia Việt Nam hơn 600 cổ vật quý báu. Giáo sư còn là thân phụ của Nguyên Lê, nhạc sĩ danh tiếng nhạc Jazz-World Music và Hương Du, Bác Sĩ Chuyên Khoa Nội Khoa. Bệnh Viện Paris.

Tôi có điều may mắn nhất trên đời, là được soạn luận án Tiến Sĩ Khoa Học Giáo Dục tại Phân Khoa Khoa Học Giáo Dục. Viện Đại Học René Descartes Paris V. Sorbonne trong thời gian Giáo sư làm Khoa Trưởng, và thường xuyên theo học với Giáo sư từ năm 1973, đến năm 1980 trình xong luận án. Giáo sư được mời để chấm hầu hết các luận án Tiến Sĩ có liên hệ đến Việt Nam, nhưng chỉ có tôi là người Việt được học trực tiếp dưới sự hướng dẫn của giáo sư.

Tại Pháp, ít người Việt Nam đạt đến đỉnh cao trong ngành Giáo Dục như Giáo sư Lê Thành Khôi, sang Pháp năm 1947 hai năm sau trình luận án Tiến Sĩ Kinh Tế. Tốt Nghiệp Luật Quốc Tế La Haye. Cử nhân Văn Chương Viện Đại Học Sorbonne. Tốt Nghiệp Hán Học Trường Cao Đẳng Ngôn Ngữ Đông Phương. Giảng dạy các Đại Học Paris, Tiến sĩ Quốc Gia Pháp năm 1968 với luận án Công nghệ Giáo Dục. Cố vấn cho Unesco, và nhiều tổ chức Quốc Tế, giáo sư được mời đi thỉnh giảng nhiều Đại Học các nước.

Giáo Sư Lê Thành Khôi được biết đến như một sử gia qua quyển Histoire du Viet Nam (lịch sử Việt Nam), trở thành quyển sách căn bản cho những ai nghiên cứu về Việt Nam, nhưng quyển l Industrie de lEnseignement (Công nghệ Giáo Dục) PUF in năm 1967. Giáo sư trở thành một trong những người sáng lập ngành Kinh Tế Giáo Dục. Giáo Sư Đại Học năm 1971 môn Giáo Dục Đối chiếu, năm 1973 Giáo sư là Khoa Trưởng Phân Khoa Khoa Học Giáo Dục tại Viện Đại Học Paris V. Sorbonne. 25 tác phẩm Giáo sư Lê Thành Khôi là những công trình nghiên cứu đồ sộ: từ lịch sử, kinh tế, giáo dục, tôn giáo, đến Toàn tập Văn học Việt Nam.

Khác biệt với những bộ sử khác tại Việt Nam viết sử chỉ kể chuyện biên niên lịch sử các triều đình, các trận đánh. Giáo Sư Lê Thành Khôi đưa vào lịch sử các thành tựu khoa học từ khảo cổ, đến đời sống văn minh, văn hóa từng thời đại, các tiến bộ kinh tế, giáo dục.. Là một người được đào tạo đa ngành, những công trình nghiên cứu sử học Giáo sư bao quát và toàn diện. Vài quan điểm của Giáo sư.

Giáo sư Lê Thành Khôi không chấp nhận quan điểm Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, cho rằng thời đại Hùng Vương bắt đầu năm 2879 trước Công Nguyên (cách chúng ta gần 5000 năm), 18 đời Vua Hùng Vương, mỗi vua trị vì hai ba trăm năm là chuyện phi lý. Tiếp nối quan điểm Giáo sư, tôi cũng quan niệm rằng Hùng Vương chỉ là tên Hán hóa đời sau. Thủ lĩnh Phùng Hưng được gọi là Bố Cái Đại Vương, Hùng Vương là tên gọi chung các thủ lĩnh bộ tộc hùng mạnh, thủ lĩnh hùng mạnh này nối tiếp thủ lãnh hùng mạnh khác cai trị một vùng lãnh thổ. Mười tám đời chỉ là con số tượng trưng. Các thời đại đầu tiên của Việt Nam vẫn còn truyền thống này. Lý Phật Tử nối tiếp Lý Bí nước Vạn Xuân. Ngô Quyền được tiếp nối bởi Đinh Bộ Lĩnh, quyền hành lại về tay tướng Lê Hoàn và truyền cho tướng quân Lý Công Uẩn mà không truyền cho con cháu bất tài hay quá nhỏ bé. Hội đồng các cố vấn các quan có một vai trò dân chủ trong việc cử người kế thừa ngôi báu.

Giáo sư Lê Thành Khôi không chấp nhận có một thời đại Phong Kiến tại Việt Nam. Phong kiến theo Tây Phương có nghĩa là nhà vua phong đất cho các công hầu toàn quyền cai trị, lấy thuế một vùng lãnh thổ. Các triều đại lịch sử Việt Nam: Lý, Trần, Lê, Nguyễn không phải là phong kiến, quyền hành tập trung vào triều đình, nhà vua. Việt Nam không có nông nô.. ngày nay các sử gia Phan Huy Lê, Trần Đức Vượng đã thay đổi quan niệm người đi trước gọi thời đại Lý Trần là thời đại Quân Chủ Phật Giáo.

Giáo sư Lê Thành Khôi ca tụng việc tự trị dân chủ của làng xã từ thời Lý: Phép vua thua lệ làng, điều này các sử gia trong nước một thời bác bỏ, kể tội các hủ tục làng xã thời phong kiến.

Giáo sư Lê Thành Khôi cho rằng Tây Sơn dọn đường cho việc thống nhất nhưng Gia Long mới là vị vua trị vì trên một đất nước Việt Nam không chia cắt. Điều này khác biệt với quan điểm ca tụng Tây Sơn và kể tội bán nước nhà Nguyễn.

Có lẽ phải mất nhiều thời gian để rà soát lại bản dịch của anh Nguyễn Nghị, bổ túc những sơ sót. Là môn sinh của Giáo sư Lê Thành Khôi, tôi rất hoan nghênh công việc anh Nguyễn Nghị và nhà xuất bản Thế Giới. Các nhà nghiên cứu Việt Nam tại các đại học các nước có các điều kiện vật chất, thời gian, có nhiều tài liệu cũ từ Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp, từ các thư viện Quốc Gia, thư khố Pháp..các tài liệu mới cũ từ khắp nơi, có thời gian đi du hành đi khắp nơi, gặp gỡ, tiếp cận với các phương pháp tư duy hiện đại có thể có những đóng góp tốt cho công việc nghiên cứu các ngành, cần phải nhìn nhận và tiến đến hợp tác trong và ngoài nước.

Có một giáo sư tiến sĩ trong nước đến Paris, chỉ nhìn thấy: “ở xa thiếu tư liệu, việc nghiên cứu (Việt Nam tại Paris) là võ đoán.” Vị ấy đến Paris hai lần chỉ quanh quẩn quán Monge ăn nhậu, về nước viết được bài ca tụng người đầu bếp Việt Nam. Có vị còn dám nói Giáo Sư Hoàng Xuân Hãn ở Paris đã hơn năm mươi năm còn biết gì mà nói. Với những quan niệm ấy thì hết ý, chẳng còn gì có thể bàn cải.

Việc xuất bản tác phẩm Lịch Sử Việt Nam của Giáo sư Lê Thành Khôi của nhà xuất bản Thế Giới ước mong chỉ là bước đầu trong việc nâng cao dân trí và phá bỏ rào cản, bức tường kính vô hình: “độc quyền tư duy lịch sử”, để đưa dân tộc Việt Nam tiến kịp với thế giới trong mọi ngành nghề Khoa Học Xã Hội.

Paris 1-11-2014

Phạm Trọng Chánh

Tiến sĩ Khoa Học Giáo Dục Viện Đại Học Paris V Sorbonne.

Print
Send comment
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Your Name
Your email address
)
1234567Next PageLast Page

Tác phẩm Metamorphosis, tạm dịch Biến Dạng của Franz Kafka mở đầu bằng một trong những câu văn gây ám ảnh nhất trong văn học thế giới: khi Gregor Samsa thức dậy và phát hiện mình đã biến thành một con côn trùng khổng lồ. Không có lời cảnh báo, không có lời giải thích, không có sự chuẩn bị kịch tính nào. Cú sốc đến ngay lập tức – và đó là thiên tài của Kafka. Ông không dẫn dắt người đọc bước nhẹ nhàng vào cơn ác mộng của Gregor Samsa. Ông ném độc giả của ông thẳng vào đó, buộc chúng ta phải đối mặt với sự phi lý của sự tồn tại mà không có sự an ủi của logic hay lý trí.

Sự thật là nạn nhân không “bám theo ICE suốt cả ngày” như Kristi Noem đã nói. Cô bị bắn khoảng 9 giờ 30 phút sáng, trên đường quay về sau khi chở con trai cô đến trường học cách đó vài ngã tư đường. Hôm nay, tờ New York Times và Washington Post đã có video và bài phân tích chi tiết những gì xảy ra thông qua tất cả video nhân chứng ở hiện trường. Hai tờ báo lớn chỉ ra mỗi phát súng của đặc vụ ICE bắn ra ở góc độ nào, có thật sự vì gặp nguy hiểm tính mạng hay không.

LTS: Biến cố Venezuela sau vụ bắt giữ Nicolás Maduro đang làm rúng động toàn vùng Nam Mỹ. Trong bối cảnh ấy, bà Delcy Rodríguez, 56 tuổi, vốn là phó tổng thống dưới thời Maduro, đã được Tòa án Tối cao và quân đội Venezuela đưa lên nắm quyền lâm thời. Bà cũng là một nhân vật từng được Washington ngỏ ý đối thoại trước đây. Sự kiện này đặt ra câu hỏi: Phải chăng đó là bước đầu của sự "chuyển quyền trong nội bộ," hay chỉ là hồi kế tiếp của cùng một vở tuồng?

Cuộc tấn công và bắt sống vợ chồng Tổng thống Nicolás Maduro ngay trên lãnh thổ Venezuela trong ngày cuối tuần đã trở thành một sự kiện chính trị thế giới hàng đầu khi bước vào năm mới 2026 này. Trong khi những đồng minh của Donald Trump ca ngợi và ủng hộ chiến dịch quân sự này thì ngược lại, một số câu hỏi cũng đã được đặt ra là, liệu một cuộc tấn công quân sự vào Venezuela, một quốc gia không mang tính đe dọa trực tiếp và hiển hiện đến an ninh quốc gia Hoa Kỳ, có được thông báo và sự chuẩn thuận của Quốc Hội Hoa Kỳ theo hiến pháp? Cũng như một chiến dịch quân sự và bắt sống một nguyên thủ quốc gia khác trên lãnh thổ một quốc gia có chủ quyền như Venezuela có đúng với nguyên tắc ngoại giao và công pháp quốc tế hay không?

Người đàn ông lê những bước chân nặng nề giữa hai triền núi mù sương. Gió và bụi cát làm mái tóc dài của ông ta rối bời. Chiếc khăn choàng và áo măng-tô có vẻ không đủ ấm, nên gương mặt hốc hác, mệt mỏi, lấm lem những vết đen như vừa chui ra từ mỏ than. Rồi ngay sau đó, ông ta xuất hiện trong một quán nước, ngồi bên chiếc bàn có ly trà nóng bốc khói nghi ngút trên tay, mắt nhìn xa xăm ra cửa. Một tiếng hát khàn, đục, nặng như những vách núi hai bên đường ông ấy đang đi, vang lên.

Sau khi bài “Chúng Ta Sống Sót” đăng tuần qua, Việt Báo nhận được nhiều hồi âm hơn thường lệ: tin nhắn, điện thoại, thư điện tử. Có người quen, có độc giả chưa từng gặp. Nội dung không khác nhau mấy. Phần lớn là sự đồng cảm. Có người nói đọc xong thấy nhẹ lòng, vì biết mình không phải là kẻ đơn độc nghĩ như thế. Có người gửi lời cảm kích khi có người nói hộ tiếng nói lòng mình. Nhưng điều đáng chú ý không nằm ở nội dung, mà ở cách người ta nhắn gửi hồi âm. Tất cả đều chọn nói riêng. Không bình luận công khai. Không chia sẻ kèm ý kiến. Họ đi bằng “cửa hậu”. Lý do dễ hiểu: không muốn bàn chuyện chính trị nơi công cộng, nhất là trên mạng xã hội — nơi một câu nói có thể bị chụp mũ nhanh hơn tốc độ người ta kịp giải thích mình muốn nói gì.

Năm 2025 đi qua trong chiếc bóng của Donald Trump. Vị tổng thống ồn ào này, với cách hành xử phá bỏ mọi khuôn thước, đã làm xoay chuyển trật tự thế giới: khiến các nền kinh tế lên cơn sốt, nhưng cũng đẩy đồng minh Âu châu phải chi nhiều hơn cho quốc phòng. Bước sang 2026, khi “cơn lốc Trump” vẫn còn cuộn, đây là mười điều đáng dõi theo.

Năm 2025 đang khép lại. Không tổng kết. Không lời ca tụng. Chỉ lặng lẽ như một người vừa đi qua nhiều mất mát — chẳng còn hơi sức nói thêm điều gì. Nhìn lại — năm 2025 không dạy ta cách thắng, mà dạy ta cách không ngã gục. Chúng ta sống sót — vì thói quen nhiều hơn hy vọng. Quen giá cả leo nhanh hơn đồng lương. Quen nhìn nhau bằng ngờ vực hơn cảm thông. Quen tin dữ đến sớm hơn cà phê sáng. Quen mỗi ngày đều phải chọn một nỗi lo để mang theo, bởi không ai ôm nỗi chừng ấy đổ vỡ vào lòng cùng lúc.

Con người ở bất cứ nơi nào trên thế giới cũng có quyền được hạnh phúc và tạo ra hạnh phúc. Nó giống như dưới bầu trời có thể xảy ra trận không kích bất cứ lúc nào, dù ngày hay đêm, nhưng người Ukraine vẫn có thể khảy lên tiếng đàn Bandura. Một năm qua, ai trong chúng ta không mệt mỏi với những dòng chảy đầy bụi bặm, thoát ra từ một gánh xiếc nghiệp dư, mang theo những chất dơ của hận thù, ích kỷ, tham vọng, độc tài. Những ngày cuối cùng của năm 2025, hãy nói về Lửa Và Tro (Avatar: Fire and Ash), thưởng thức siêu phẩm giả tưởng của James Cameron, để cùng khép lại một năm ngộp thở của nước Mỹ, và cùng chiêm nghiệm một điều mà nước Mỹ đang cố tình lãng quên.

Mùa Giáng Sinh này, khi chúng ta chúc nhau an lành, hòa bình và thiện chí, có lẽ ta biết rõ hơn bao giờ hết, mình sẽ là người mở cửa quán trọ hay là Herod của thời đại mới? Khi đó, chúng ta sẽ hiểu — Chúa ở bên ai trong mùa Giáng Sinh này.
1234567Next PageLast Page
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.