Hôm nay,  

Nghệ Thuật Vĩnh Cửu Ars Est Longa

20/06/201200:00:00(Xem: 15739)
Hai buổi chiều thứ bảy 16 và chủ nhật 17/6/2012, khi bầu trời thành phố Hoa Hồng xanh trong báo hiệu mùa nắng Hạ lại về, khi thời tiết bất thường của Portland, Oregon – mây xám gồng gánh mưa sa đi lánh mặt- đã ưu ái tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hàng trăm thanh nhân lịch khách đến hội trường Hollywood Center để chiêm ngưỡng các họa phẩm của 15 họa sĩ, trong đó có “ViVi” Võ Hùng Kiệt và Cát Đơn Sa đến từ California.

Những khuôn mặt trượng phu của cộng đồng như các ông Trịnh Đình Bội, Tiến Sĩ Nguyễn Kim Quý, ông Đoàn Kim Bảng . . . . những cổ thụ âm nhạc như Nhạc Sĩ Từ Công Phụng . . . và các phu nhân của họ, những nam thanh nữ tú thế hệ thứ hai của đồng bào tỵ nạn cộng sản và cha ông của họ, những người Mỹ yêu nghệ thuật, cả những vị giáo sư hội họa, và dĩ nhiên những khuôn mặt văn hóa nghệ thuật mọi ngành đều có mặt. (xem ảnh chụp đính kèm).

Các họa phẩm của họ miêu tả nhiều hình thái của cuộc sống qua biến thái của màu sắc. Tuy không có cảnh cung vàng điện ngọc của các vương triều những thế kỷ trước nhưng cũng có mỹ nhân đài các kiêu sa của một “Nàng Bạch Liên” (ViVi); không có những điển tích Kinh Thánh của các thế kỷ 13-18 nhưng cũng có bóng dáng đức tin trong “Chuỗi Bồ Đề” (ViVi), “Suy Niệm Lời Chúa” (Cao Uy-điêu khắc).

Không có thiên thần trên chín tầng trời nhưng cũng có “Thiên Thần Đáng Yêu, Hạ Sinh Vì Đời, Bé NaNa và Cào Cào Lá Dứa” (ViVi), “Tuổi Mộng” (Cao Uy), “Baby” (Lý Ngọc) ngay trong thần thế quanh ta.

Không chỉ có loài hoa lá khoe sắc thắm chân phương của đất trời như “Hoa Phong Lan, Hoa Irish Tím, Hoa Irish Xanh” (Cát Đơn Sa), “Hoa Đầu Mùa” (Sen Trang), “Flowers” (Bảo Trâm), “Leaves” (Tống Phước Cường), mà còn có cả bông hoa khoe ngữ ngôn tình cảm của loài người như “Áo Trắng Ti-gôn, Nàng Bạch Liên” (ViVi), “Xuân Thì, Thả Tóc” (Phạm Băng Hồ); và có đủ bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông như “Xuân Thì” (PBH), “Nắng Hạ, Thu Phong” (Huỳnh Vinh),”Hạ Vàng Hắc Tiêu” (ViVi), “Thu” (Duy Cường), “Tuyết Đầu Mùa” (ViVi); có đủ “tâm trạng” của cả đất trời và loài người; huyên náo như “Baby” (Lý Ngọc), “Mảng Đời 13” (Lê Văn Hưởng), “Tuổi Mộng” (Cao Uy), “Chợ Nổi” (Huỳnh Vinh); trầm mặc như “Tĩnh Vật” (LVHưởng), “Hoang” (Thụy Phong), “Between” (TP Cường), “Rainbow” (Bảo Trâm), “Chuỗi Bồ Đề” (ViVi).


Không chỉ “phong lưu” như “Giấc Mơ Hồng, Giấc Mơ Xanh” (Hoàng Kim), “Vui Dưới Trăng” (Thụy Phong), “Tỳ Bà Áo Đỏ, Chân Dung Tự Họa” (ViVi), “Âu Yếm” (Cát Đơn Sa), mà cũng “phong trần” như “Bán Rau” (Hải Chí), “U Sầu” (Khánh Huỳnh).

Màu sắc không chỉ hiển hiện thường xuyên nhưng lắm khi cũng ẩn náu; kín đáo nhường chỗ cho “chủ đề” lọt ra ngoài “à perte de vue” để cho khách thưởng ngoạn “arrìere-pensée” như trong “Áo Trắng Ti-gôn” (ViVi). Cái “prix dor” (đáng giá, đắt giá) của tranh là ở chỗ đó!

Họa sĩ Vivi không xa lạ với độc giả báo “Tuổi Hoa”; một nguyệt san chuyên về giáo dục thiếu niên có tòa soạn đặt tại nhà sách đường Kỳ Đồng Q3 Saigon trước 1975 do Dòng Chúa Cứu Thế chủ trương xuất bản. Một số trong 10 bức tranh của ông đã từng xuất hiện trên báo chí Việt hải ngoại. Họa sĩ ViVi đã thay thế họa sĩ Nguyễn Rĩ vẽ cho nguyệt san Tuổi Hoa khi vị tiền nhiệm gia nhập quân ngũ sau vụ cộng sản vi phạm ngừng bắn hồi Tết Mậu Thân. Họa sĩ Nguyễn Rĩ ký dưới bút hiệu “R Nguyễn” đã giã từ cây cọ từ đó đến nay và hiện cư ngụ tại California. Ông không chỉ giã từ cây cọ mà còn giã từ đời “tham, sân, si” của xã hội; thường xuyên ẩn mình ở chốn thiền môn. Ông mới là thần tượng của người viết bài này; không phải Họa sĩ Tạ Tỵ mà tác giả bài này đã thụ huấn trong một niên khóa chín tháng hồi thập niên 1960s.

Được biết, hội Họa Sĩ Oregon đã được thành lập - không chính thức với danh xưng “Hội Họa Sĩ Việt Nam Vùng Tây Bắc Hoa Kỳ”- từ năm 1994 với 7 thành viên chính thức sáng lập gồm các họa sĩ Nguyễn Tuấn Khanh, Phạm Ngọc Thẩn, Nguyễn Văn Nhớ, Tống Phước Cường, Lê Văn Hưởng, Nguyễn Đại Giang và Huỳnh Vinh. Ngoài ra còn các cảm tình viên của hội hoạt động với tư cách riêng. Kể từ năm 2009 đến nay, Hội đã làm thủ tục tái đăng bộ với danh xưng “Vietnamese Artists Society” cũng có giấy phép hoạt động bất vụ lợi (non-profit) như trước đây do chính phủ liên bang và tiểu bang Oregon cấp.

Để kết luận về buổi triển lãm này, có thể nói như câu châm ngôn “Autant dhommes, autant davis” (đa nhân túc ý) hay “Mỗi tranh mỗi vẻ, mười phân vẹn mười!”.

Hà Bắc
(viết tặng Hội Họa Sĩ Oregon)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tháng Năm, 2024, trong phiên tòa xét xử bị cáo, tức cựu Tổng thống Donald Trump, liên quan các khoản chi phí cho nữ diễn viên phim khiêu dâm Stormy Daniels dưới dạng tiền bịt miệng, có một cựu công tố viên, bộ trưởng tư pháp từ Flordia đến tòa New York. Bà ngồi bên dưới theo dõi để ủng hộ Trump. Đó là Pam Bondi. Sau khi bồi thẩm đoàn phán quyết Trump có tội trong 34 tội danh, Bondi đã xuất hiện trên Fox News, cùng với Kash Patel, phát biểu rằng “một niềm tin rất lớn đã bị mất vào hệ thống tư pháp tối nay.” Bà còn nói thêm: “Người dân Mỹ đã nhìn thấu điều đó.”
Chiều thứ Sáu, chúng tôi ăn trưa với một người bạn mới ở Huntington Beach. Không biết vì men bia hay vì chọn quán giữa một thành phố “đỏ”, câu chuyện đang nhẹ nhàng bỗng rẽ thẳng vào chính trường. Nhắc đến những gì xảy ra kể từ ngày tổng thống Trump nắm quyền sinh sát, cô bạn tôi đề cập đến vật giá leo thang, vừa lạm phát vừa thuế quan, kinh tế bất ổn, đời sống bất an… Anh bạn mới của chúng tôi nghe đến đây lên tiếng cắt lời: “Dẫu có thế, so với nhiều người, nhiều xứ khác, người Mỹ vẫn còn đang sống trong may mắn. Và chúng ta nên biết ơn điều đó.” Anh khiến tôi liên tưởng đến thuyết “dân túy tàn bạo”, được Jay Kuo nhắc đến trong bài báo mới đăng của Ông trên Substack tuần qua.
Tuần trước, tình cờ tôi đọc được một bài viết của tác giả Vũ Kim Hạnh được chia sẻ lại qua Facebook. Bài viết có tựa đề là "Cơ hội vàng ở Mỹ sau mức thuế đối ứng 20%", trong đó bà nhắc riêng về kỹ nghệ xuất cảng gỗ của Việt Nam sang Hoa Kỳ và thế giới. Trước khi đi vào chi tiết của bài viết, có thể nhắc sơ về bà Vũ Kim Hạnh ắt đã quen thuộc với nhiều người trong nước. Bà từng là Tổng Biên Tập báo Tuổi Trẻ, cũng như nằm trong nhóm sáng lập tờ tuần báo Sài Gòn Tiếp Thị, từng là những tờ báo khá thành công tại Việt Nam.
Franklin D. Roosevelt (1882-1945), Tổng Thống Hoa Kỳ thứ 32 và là vị tổng thống Mỹ duy nhất phục vụ hơn 2 nhiệm kỳ, đã từng nói rằng, “Tự do của nền dân chủ không an toàn nếu người dân dung túng sự gia tăng của quyền lực cá nhân tới mức trở thành mạnh hơn chính nhà nước dân chủ đó. Điều đó trong bản chất là chủ nghĩa phát xít: quyền sở hữu của chính phủ thuộc về một cá nhân, một nhóm người, hay bất cứ thế lực cá nhân nào đang kiểm soát.” Lời cảnh giác đó của TT Roosevelt quả thật đã trở thành lời tiên tri đang ứng nghiệm trong thời đại hiện nay của nước Mỹ. Tổng Thống Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu và gần 8 tháng của nhiệm kỳ hai đã thể hiện rõ ý chí và hành động của một nhà lãnh đạo muốn thâu tóm mọi quyền lực trong tay mình bất chấp những việc làm này có phá vỡ nền tảng tự do và dân chủ mà nước Mỹ đã nỗ lực không ngừng để tạo dựng và giữ gìn trong suốt hai trăm năm mươi năm qua hay không!
Từ lâu trong chính trị Mỹ vẫn tồn tại một quy tắc bất thành văn, khi thì nói lên to rõ “chúng ta tốt đẹp hơn như thế này,” hoặc có khi chỉ thì thầm, nhẹ nhàng, rằng đảng Dân Chủ không nên sa vào bùn lầy. Nhiều thập niên qua, “quy tắc” này đã định hình cả vận động tranh cử lẫn cách cầm quyền lãnh đạo. Tổng thống Barack Obama, bằng sự điềm tĩnh, được xem là bậc thầy về nghệ thuật này, ngay cả khi Donald Trump mở màn thuyết âm mưu “giấy khai sinh giả.” Tổng thống Joe Biden cũng vậy. Ông lèo lái đất nước sau đại dịch bằng chiến lược đặt niềm tin vào sự văn minh, đoàn kết, tin rằng lời kêu gọi phẩm giá có thể giữ thăng bằng cho con thuyền trong cơn chao đảo vì sóng dữ.
Trong nhiều tháng qua, các tài khoản chính thức của Bạch Ốc và Bộ Nội An trên mạng X liên tục tung ra hình ảnh và video (meme) dị hợm: từ ảnh ghép kèm âm thanh chế giễu, những đoạn đăng kiểu TikTok, cho đến tranh vẽ bằng trí tuệ nhân tạo. Đây không phải trò vui của vài nhân viên rảnh rỗi, mà là một chiến dịch có chủ ý, lặp đi lặp lại, như muốn răn: ai mới thực sự được coi là người Mỹ. Trang NPR ngày 18 tháng 8 nhận định: “Các tài khoản chính thức của chính quyền Trump đang khai thác đủ kiểu meme, hình ảnh AI với giọng điệu đầy thách thức trong các bài đăng trên mạng xã hội.”
Trước khi quay lại cùng cuộc họp song phương giữa Trump và Putin tại Alaska, hãy quay lại những cuộc họp giữa Donald Trump và lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un trong nhiệm kỳ đầu của Donald Trump. Lần đầu tiên, một đương kim tổng thống Hoa Kỳ đã hạ mình sang Châu Á đến ba lần, lần đầu tại Singapore, rồi Việt Nam và cuối cùng ngay tại khu phi quân sự giữa Nam-Bắc Hàn, để gặp và nâng cao vị thế một tay "Chí Phèo" cộng sản mặt sữa nhưng khét tiếng độc ác lên vị thế chính thức ngang hàng với Hoa Kỳ trên chính trường quốc tế.
Trong căn phòng trắng, lổm chổm những mảng phù điêu mạ vàng trên trần nhà và tường, một người đàn ông mảnh khảnh, nhanh nhẹn bước ra giới thiệu trước ống kính báo chí món quà đặc biệt ông cố ý mang theo tặng Tổng thống Donald Trump. Đó là lần hiếm hoi CEO của hãng Apple, Tim Cook, xuất hiện trong trang phục sơ mi cà vạt vest đen. Ngay cả trong những lần ra mắt sản phẩm iPhone mới hàng năm, vốn được xem là sự kiện quan trọng bật nhất của Apple, người ta cũng không thấy Cook phải bó mình trong bộ lễ phục trịnh trọng như vậy. Tim Cook đã mang đến cho các tín đồ của trái táo một sự bất ngờ, giống như 15 năm trước, ông xuất hiện trên tạp chí Out ở vị trí đầu bảng xếp hạng Power 50, một danh sách xếp hạng những cá nhân đồng tính nam và đồng tính nữ có ảnh hưởng nhất vào thời điểm đó.
Trong những tháng qua, thảm họa đói của người Palestine ở dải Gaza đã làm thế giới rúng động. Tin tức về trẻ em Palestine bị bắn chết trong khi cố len lỏi tới rào sắt để nhận thức ăn viện trợ được truyền đi; nhiều người đặt câu hỏi về lương tri của những kẻ tổ chức “công tác nhân đạo” này (công ty Gaza Humanitarian Foundation do chính phủ Trump hậu thuẫn). UN ước tính có khoảng 1,400 người Palestine đã chết khi tìm cách nhận thực phẩm cứu trợ. Vào tháng 12 năm 2023, Nam Phi đã đệ đơn kiện Israel lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) cáo buộc quốc gia này phạm tội diệt chủng ở Gaza. Một số quốc gia khác tham gia hoặc bày tỏ sự ủng hộ đối với vụ kiện, bao gồm: Nicaragua, Bỉ, Colombia, Thổ Nhĩ Kỳ, Libya, Ai Cập, Maldives, Mexico, Ireland, Chile Palestine…
Trí nhớ của một cộng đồng không chỉ mất đi khi thời gian làm phai mờ, mà có khi có bàn tay cố tình tháo gỡ. Không cần nhiều bút mực, chỉ cần bỏ vài dòng, thay một chữ, hoặc xóa một đoạn – câu chuyện lập tức đổi nghĩa. Lịch sử hiện đại đã nhiều lần chứng kiến điều đó. Năm 1933, chính quyền Quốc xã Đức đốt sách giữa quảng trường, thay lại giáo trình, đặt viện bảo tàng và văn khố dưới quyền Bộ Tuyên Giám. Joseph Goebbels nói: “Chúng ta không muốn người dân sử dụng cái đầu. Chúng ta muốn họ hành xử theo cảm tính.” Tám thập niên sau, ở một góc khác của địa cầu, những bản thảo của Trương Vĩnh Ký – người khai sáng nền quốc ngữ Việt – bị loại khỏi thư viện vì bị gán là “tay sai thực dân”. Sau 1975, chính quyền cộng sản xét duyệt văn hóa trên toàn quốc: các tác phẩm học thuật bị cấm; bị đốt, tên tuổi các học giả và nhà văn miền Nam biến mất khỏi mọi tiến trình văn hóa. Tại Hoa Kỳ ngày nay, sự thật không bị đấu tố – nhưng bị biên tập lại.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.