Hôm nay,  

Bánh Chưng, Tràng Pháo, Bóng Cà-Na

12/02/201100:00:00(Xem: 5543)
Bánh Chưng, Tràng Pháo, Bóng Cà-Na

BUI_VAN_PHU_Tet2011_Banhcana_Mut_VBTết và Super Bowl là nét giao lưu giữa thể thao Mỹ và văn hoá Việt (Ảnh Bùi Văn Phú)

Bùi Văn Phú
Chiều Chủ Nhật vừa qua gia đình tôi và người thân cùng bạn bè tụ họp trước màn hình ti-vi coi trận đấu bóng cà-na vô địch nước Mỹ lần thứ 45, gọi là Super Bowl XLV. Vì là Mồng 4 tháng Giêng ta nên đây cũng là dịp anh em xum họp đón Tết Tân Mão.
Trận đấu diễn ra ở sân vận động Thành phố Arlington, Texas với 103 nghìn khán giả, được khai mạc lúc 3 giờ 30 chiều giờ California với bài hát God Bless America – Thượng Đế chúc lành cho nước Mỹ – theo sau là quốc ca do nữ ca sĩ Christina Aguilera cất giọng. Chỉ chuyện cô ca sĩ này hát quốc ca Hoa Kỳ thôi cũng đã nảy sinh ra những trò đánh cá xem cô hát kéo dài bao nhiêu giây đồng hồ để tính điểm ăn thua. Kể từ giây phút đó cả trăm triệu người Mỹ chăm chú vào màn hình vì sự lôi cuốn của môn thể thao với bản sắc rất Mỹ, hồi hộp theo dõi những đường banh vì nhiều người xem bóng cà-na ngoài giải trí còn đánh cá thắng thua ít nhiều.
Cá cược banh cà-na có nhiều loại và xoay quanh các trận đấu trong suốt mùa thể thao kéo dài từ tháng Chín đến cuối tháng Giêng. Đánh cá cúp vô địch có nhiều cách, từ dựa theo số hàng đơn vị của điểm hai đội đến cách banh được “touch down”, dịch nôm na tiếng Việt là “lọt vào vùng chiến thắng” do ném bắt hay ủi chạy tới đích để được 6 điểm, sau đó nếu đá lọt vào khung thành thì được thêm 1 điểm nữa. Lại có những trò cá độ, tức đánh cá số điểm hơn kém – under hay over – một mức nào đó của tổng số điểm hai đội khi kết thúc từng hiệp và chấm dứt trận đấu. Lối đánh cá bóng cà-na giống như người Việt chơi số đề qua nhiều cách chọn những con số khác nhau để đặt tiền.
Trận vô địch ngoài chuyện cá độ với Las Vegas là những màn đánh cá rất phổ thông theo cách chọn ô được tổ chức ở nơi làm việc từ vài hôm trước hay giữa bạn bè đang tụ họp tại nhà ngay trước giờ khai mạc.
Vừa đến nhà, cậu em cho biết ngay mỗi gia đình bỏ vô 20 đô-la và được chọn 8 trong số 100 ô, mỗi ô trị giá 2 đô 50 xu thành tổng số tiền là 250 đô. Những số của hai đội đều được thực hiện theo cách chọn ngẫu nhiên giữa 0 và 9. Ba hiệp đầu ai thắng thì được 50 đô, hiệp cuối cùng là 100. Trò đánh cá này mọi người đều có thể chơi dù không biết luật đấu bóng, cứ nhìn con số hàng đơn vị trong bảng điểm sau mỗi hiệp là biết ai ăn đánh cá.
Tôi luôn tin vào chuyện may rủi nên mỗi năm bỏ vài chục đô vào cách chọn ô hên xui này và đã có những thắng thua. Ngoài ra tôi còn cá thêm 20 đô, chọn Packers đoạt cúp mà không tính điểm hơn kém.
Trước giờ khai mạc trận đấu gia đình đốt một tràng pháo, nổ giòn trước cửa để mừng năm mới. Đám trẻ con reo hò vì thích xem pháo nổ.

Ngày có trận Super Bowl cũng thường là lúc Tết đang về trên đất Mỹ nên nhiều gia đình Việt gom hai sinh hoạt vào một. Riêng đối với những người lo tổ chức đón Tết mừng xuân cho cộng đồng thường tránh ngày Super Bowl hoặc tránh có sinh hoạt vào giờ trận đấu bóng diễn ra vì sẽ vắng khách du xuân. Super Bowl ảnh hưởng xấu đến các hội chợ Tết không thua gì thời tiết mưa bão.
Trưa nay tôi ghé Hội Tết Fairgrounds ở San Jose thấy không khí vắng vẻ hơn hôm trước, tuy là một ngày trời xanh trong, nắng đẹp và nhiệt kế lên đến gần 80 độ F. Trong khi đó 3 giờ chiều hôm qua ở đây bãi đậu xe không còn chỗ trống. Cả vạn người đã du xuân, trẩy hội đầu năm. Bên Chợ Hoa Xuân ở khu Little Saigon trên đường Story hôm qua cũng tràn ngập đồng hương vui chơi, thưởng thức văn nghệ xuân với Như Quỳnh, Vũ Khanh, Trần Thái Hoà trong tiếng pháo rộn ràng liên thanh vọng qua từ khu Grand Century. Sang ngày Chủ Nhật Hội Hoa Xuân đã đóng cửa.
Lái xe đến nhà cậu em, xa lộ vắng xe. Nhiều người ở nhà chuẩn bị xem đấu bóng. Banh cà-na là một nét đặc thù của văn hoá Mỹ vì môn thể thao này không mang tính phổ thông toàn cầu. Cả thế giới chỉ có Mỹ đấu bóng cà-na. Từ năm 1967 các đội banh được chia ra làm hai liên đoàn AFC và NFC đấu các trận vòng loại để cuối cùng mỗi liên đoàn còn một đội vào tranh chức vô địch gọi là Super Bowl. Bang California có 3 đội banh cà-na, riêng Vùng Vịnh San Francisco có đội Oakland Raiders và San Francisco 49ers đã nhiều lần đoạt cúp vô địch, Raiders 2 lần và 49ers 4 lần.
Đi xem Super Bowl XLV có cựu Tổng thống George W. Bush. Trong khi đó Tổng thống Barack Obama tổ chức ăn nhậu, chẳng cao sang gì, cũng hot dog, hamburger, chip và đồ chấm cùng bia các loại và mời trăm khách vào Bạch Cung cùng gia đình ông theo dõi trận tranh tài giành cúp vô địch năm nay. Không thấy truyền thông đưa tin Tổng thống Obama có đánh cá gì không, tuy ông ủng hộ đội Packers của thành phố Green Bay.
Sau bốn giờ theo dõi trận đấu với anh em và bạn bè, có lúc cụng ly, bắt tay nhau reo hò ăn mừng; có lúc hồi hộp vì những đường banh có thể đảo ngược kết quả thắng thua trong phút chót. Cuối cùng Packers đánh bại Steelers với số điểm 31-25, coi như khá sát nút, đoạt cúp vô địch lần thứ tư. Trò chơi ô cá cược không đem lại cho tôi chút hên, nhưng kết quả sau cùng tôi thắng 20 đô, như thế là huề. Phần nhà tôi, thắng được 90 đô ở nơi làm việc.
Hết xem tranh tài thể thao, chúng tôi tiếp tục ăn tết rồi mở sòng bầu cua cá cọp, bàn binh xập xám.
Trong không khí giao lưu giữa thể thao Mỹ và văn hoá Việt tôi sửa lại hai câu đối truyền thống cho hợp tình, hợp cảnh:
Thịt cá, bia rượu, ô cá cược
Bánh chưng, tràng pháo, bóng cà-na
Mùa banh cà-na đã qua đi nhưng không khí vui xuân đón Tết vẫn còn vì hai tuần nữa, ngày 19.02 có diễn hành đón năm mới của người Hoa dưới phố Tàu San Francisco và 20.02 là Diễn hành Xuân của người Việt ở downtown San Jose.
© 2011 Buivanphu.wordpress.com

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.