Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Vì Sao Mệt Mỏi Kinh Niên?

09/06/200100:00:00(Xem: 7065)
Bệnh mệt mỏi kinh niên (Chronic fatigue syndrome, CFS) là thứ bệnh kỳ lạ, rất phức tạp. Bệnh mệt mỏi đến nỗi nằm nghỉ ngơi cũng không hết mệt. Bệnh càng mệt thêm khi phải làm việc hay lo nghĩ. Bệnh nhân không thể hoạt động được như người bình thường.

Tiêu chuẩn định bệnh mệt mỏi kinh niên là khi bị mệt kéo dài quá 6 tháng, và nằm nghỉ ngơi hay ngủ, nhưng vẫn không thể hết bệnh. Cộng thêm ít ra 4 triệu chứng khác như sau:
- thỉnh thoảng hay quên, không tập trung được tư tưởng.
- Đau cổ họng.
- Nổi hạch ở cổ.
- Đau bắp thịt.
- Đau khớp xương. Nhưng không thấy viêm sưng hay đỏ khớp xương.
- Nhức đầu thật nhiều, nay chỗ này, mai chỗ khác.
- Ngủ chập chờn.

Ngoài những triệu chứng kể trên, bệnh nhân còn thêm đau bụng, không uống được rượu, bụng lình bình, đau ngực, ho kinh niên, tiêu chảy, chóng mặt, mắt và miệng khô, nhức tai, tim đập thất nhịp, đau hàm ếch, khớp xương cứng ngắc vào buổi sáng, muốn ói, đổ mồ hôi đêm, xuống tinh thần, ưu trầm, căng thẳng, bứt rứt, tá hoả tam tinh, khó thở, tê chân tay và xuống cân.

Ai hay bị mệt mỏi kinh niên"
Cứ 100 ngàn người (trong giới trí thức) lại có 5-7 người bị mệt mỏi kinh niên. Hay cứ 100 ngàn người Mỹ thì có 75-265 người bị mệt mỏi kinh niên. Hiện nay, nửa triệu người sống tại Mỹ bị mệt mỏi kinh niên. Bệnh không từ một ai, không riêng cho người chủng tộc nào, không kể đàn ông hay đàn bà.

Nguyên nhân mệt mỏi kinh niên:
Không rõ chính xác, nhưng nguyên nhân rất có thể là:
- Nghi ngờ siêu vi trùng Epstein-Barr gây ra bệnh mệt mỏi.
- Cũng có người nghĩ tới hệ thống miễn nhiễm bị yếu. Hay liên hê vấn đề dị ứng.
- Trục não thùy và nang thượng thận mất thăng bằng, do căng thẳng thần kinh chẳng hạn, sẽ phát sinh kích thích tuyến thương thận-cortisone. Cortisone ảnh hưởng hệ thống miễn nhiễm và tâm tính bệnh nhân.
- Áp xuất máu xuống thấp, bệnh nhân bị chóng mặt, mệt mỏi thêm.
- Dinh dưỡng thiếu thốn, nhất là không chịu được vài loại thuốc men mua ngoài quầy hay vài thứ đồ ăn.

Định bệnh mệt mỏi kinh niên:
Rất phức tạp. Vì nhiều bệnh khác có những triệu chứng tương tự. Thí dụ: đau gân và bắp thịt (fibromyalgia), viêm não tủy (myalgic encephalomyelitis), suy nhược thần kinh (neurasthenia), dễ nhậy cảm vì hóa chất (multiple chemicals sensitivities) và bệnh tăng bạch cầu đơn nhân kinh niên (chronic mononucleosis). Đó là chưa kể rất nhiều bệnh khác nữa cũng có triệu chứng tương tự, chẳng hạn tuyến giáp trạng hoạt động yếu, ngủ ngáy nghẹt thở, ngủ gà ngủ gật, bệnh ưu trầm kinh niên, căng thẳng, bệnh tâm thần, không muốn ăn uống, ung thư, yếu hệ thống miễn nhiễm, bệnh kích thích tố sinh hoạt bất thường, nhiễm trùng kinh niên, mập phì, ghiền rượu hay ma túy, hoặc công phạt vì thuốc men.

Điều trị gồm 2 phần:
- Phần một: không dùng thuốc. Nhiều bệnh nhân tự động đi châm cứu, chỉnh xương, tâp thể dục, tẩm quất nắn bóp, thôi miên, tài chi, thiền, hay tâm lý trị liệu, v..v.. Bệnh nhân cần thoải mái, giảm căng thẳng, năng tập thể dục. Nhưng bệnh nhân nên hỏi ý kiến bác sĩ gia đình.
- Phần hai phải uống thuốc: thí dụ thuốc tricyclic agents giúp ngủ được, giảm đau, thuốc serotonin reuptake inhibitors chữa ưu trầm, xuống tinh thần, thuốc bendiazepines chữa bấn loạn tâm thần, và thuốc phong thấp (non-steroid anti-inflammatory drugs) giảm đau và giảm nóng, v..v..
- Nhiều bệnh nhân từng uống sinh tố hay thuốc bổ, hoặc coenzymes, kim loại (minerals), v..v..

Tóm lại, bệnh mệt mỏi kinh niên rất phức tạp, nguyên nhân bệnh lại không rõ ràng, triệu chứng bệnh trùng hợp với nhiều bệnh khác, cách định bệnh khó khăn và cách chữa bệnh cũng không được toàn hảo. Nhiều bệnh nhân còn tự đi kiếm những phương pháp ngoại khoa khác nhau, điều trị qua những bộ môn khác nhau!

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, nên hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.; E-mail: nmtran@hotmail.com; Điện thoại:(714)547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo nghiên cứu “The neurons that restore walking after paralysis” (Tế bào thần kinh phục hồi khả năng đi lại sau khi bị liệt) được công bố trên tạp chí Nature trong tháng 11 năm 2022, chín người bị liệt do chấn thương tủy sống nghiêm trọng đã lấy lại được khả năng đi lại nhờ sự kết hợp của kích thích điện từ cột sống dưới và vật lý trị liệu.
Cặp song sinh một trai một gái, tên là Lydia và Timothy Ridgeway, có thể đã phá vỡ kỷ lục phôi thai đông lạnh lâu nhất từng sinh ra. Người giữ kỷ lục trước đó là Molly Everette Gibson, sinh ra từ một phôi thai đã được đông lạnh trong khoảng 27 năm. Mẹ của cô, Tina Gibson, người cấy phôi thai vào cơ thể mình và sinh ra cô mới được 1 tuổi khi phôi thai đó được đông lạnh.
Vì Vi-rút Hợp Bào Đường Hô Hấp (RSV), bệnh cúm, và COVID-19 tiếp tục ảnh hưởng đến người dân California sớm hơn thường lệ trong năm nay, nên Nhà Dịch Tễ Học của tiểu bang, cũng chính là bác sĩ Erica Pan, kêu gọi mọi người trên toàn tiểu bang bảo vệ bản thân và gia đình của họ trước nhiều loại vi-rút đang hoành hoành.
Cơ Quan Kiểm Soát Thực Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã chuẩn thuận loại thuốc điều trị đầu tiên có khả năng trì hoãn – có thể trong nhiều năm – sự khởi phát của bệnh tiểu đường Loại 1, một căn bệnh thường xuất hiện ở thanh thiếu niên.
Nước Mỹ có vấn đề về uống rượu. Theo nghiên cứu mới của Trung tâm Kiểm soát và Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC), việc tiêu thụ rượu quá mức đã góp phần gây ra ước tính một phần tám số ca tử vong, hay12.9 phần trăm trên tổng số người Mỹ từ 20 đến 64 tuổi. Uống quá nhiều rượu cũng là nguyên nhân gây ra 1/5 số ca tử vong - 20,3% - ở người Mỹ từ 20 đến 49 tuổi, theo nghiên cứu được công bố vào tuần trước trên tạp chí JAMA Network Open.
Vắn tắt, người càng lớn tuổi, số lượng tế bào thần kinh giảm và khả năng về tâm trí sẽ giảm đi. Một số triệu chứng nhẹ như hay quên, hay lẫn lộn có thể chấp nhận như là sự lão hoá bình thường. Khi các triệu chứng này gia tăng, tiến triển đến mức ảnh hưởng đến cuộc sống thường nhật, lúc đó người ta dùng từ "dementia" hay "mất trí" theo nghĩa đen, hay bịnh lẫn. Có nhiều nguyên nhân cho dementia. Bịnh Alzheimer là nguyên nhân của phần lớn người mắc dementia. Một số nguyên nhân dementia chữa được, chưa có thuốc thay đổi được bịnh Alzheimer (disease-modifying drugs), chỉ có những thuốc giúp giảm triệu chứng thôi (symptomatic treatment).
Các Telomere* đóng một vai trò thiết yếu trong việc xác định số lần một tế bào có thể phân chia. Telomere là 1 đoạn DNA có trình tự (TTAGGG) lặp lại nhiều lần ở đầu mỗi nhiễm sắc thể, có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ phân tử DNA khỏi các tác động gây hại và sự mất ổn định của hệ genome. Trong chu trình của một tế bào bình thường, quá trình phân bào sẽ khiến cho một phần của telomere bị mất đi. Khi độ dài của telomere đạt tới mức giới hạn thì tế bào sẽ tự chết theo chương trình (apotosis**). Do vậy, độ dài của telomere có thể coi như chiếc đồng hồ sinh học để xác định “tuổi thọ” của tế bào và các cơ quan.
Mùa đông đang đến rất nhanh và thời tiết lạnh hơn, điều quan trọng hơn bao giờ hết là quý vị phải tiêm vắc-xin và liều tăng cường chống lại COVID-19 cho bản thân và gia đình. Đối với những người từ 65 tuổi trở lên, việc tiêm liều tăng cường COVID-19 loại cập nhật là cực kỳ quan trọng vì nguy cơ mắc bệnh nặng do COVID-19 tăng lên theo tuổi tác.
Việc các bác sĩ có thể nhìn xuyên thấu bên trong cơ thể bệnh nhân mà không cần phải rạch một đường nào từng là một khái niệm thần kỳ. Cho đến nay, hình ảnh y tế (medical imaging) trong khoa quang tuyến đã trải qua một chặng đường dài, và các kỹ thuật mới nhất dựa vào trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ còn tiến xa hơn nữa: chúng khai thác khả năng tính toán khổng lồ của AI và khả năng học hỏi vô giới hạn để tận dụng triệt để các phương pháp dò chụp trên cơ thể, tìm ra những điều khác thường mà mắt người có thể bỏ sót.
Hội đồng Nobel tại Viện Karolinska ngày 3/10/22 đã quyết định trao Giải Nobel Sinh lý học hoặc Y học năm 2022 cho Svante Pääbo vì những khám phá của ông liên quan đến bộ gen của những hominin (cũng thuộc giống người, tương tự như “người khôn” [homo sapiens] chúng ta hiện nay) đã tuyệt chủng và sự tiến hóa của loài người. Svante Pääbo sinh ngày 20 tháng 4 năm 1955 tại Stockholm, Thụy Điển. Mẹ của ông là nhà hóa học người Estonia Karin Pääbo (1925–2013), từng trốn thoát khỏi Estonia bị Liên Xô xâm lược vào năm 1944 và đến Thụy Điển tị nạn trong Thế chiến thứ hai. Ông là con ngoại hôn của nhà hóa sinh người Thụy Điển Sune Bergström (1916-2004), và cha ông cũng từng được giải Nobel về Sinh lý học hoặc Y học (năm 1982).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.