Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Niết Bàn Là Gì?

07/10/200300:00:00(Xem: 4772)
LTG : Bác có nhận dược E-Mail của cháu Diệu Tịnh nguyên văn như sau : "Cháu tên là Diệu Tịnh thường xuyên theo dõi đọc trên Việt Báo, chắu có đọc bài "Từ Bi và Trí Tuệ" trên Việt Báo website. Bài của Bác viết rất hay, súc tích nên cháu muốn nhờ Bác giải thích giùm chắu một câu hỏi, mà từ bấy lâu nay chắu cũng đã có hỏi mà không ai giải dáp được câu trả lời thoả đáng, câu hỏi ấy là : "Niết bàn có thực không" nếu thực có thì Niết bàn là thế nào " "What is Niết bàn " How is Niết-bàn" (nguyên văn). Chắu mong Bác đừng trả lời rằng: "Dung lay dieu huu han hoi cai vo han" hoặc là "phải tu tập hay thiền định để cảm nhận được Niết-bàn". Mấy câu trả lời này chău nghe nhiều quá rồi. Kính mong Bác thông cảm và giúp đỡ". Cháu Diệu Tịnh.
Cháu Diệu Tịnh mến, Bác nhậïn được mail cuả chắu đã lâu nay mới trả lời được vì Bác mới đi xa về và cũng phải tìm tòi các tư liệu, kinh điển Phật pháp mời giám trả lời cho chắu (nói có sách mách có chứng. Bác năm nay đã 75 tuổi rồi, tương lai Phật Pháp là ở thế hệ trẻ các chắu, Bác rất tán thán tinh thần, học hỏi của cháu.) Mong chắu thông cảm nhé. Sau đây là bài giải đáp về các câu hỏi của chắu. Tuệ Minh Đạo.
NIẾT BÀN LÀ GÌ "
Nguyễn Đức Can
E-Mail : ndcan2000@yahoo.com
DIỆT ĐẾ (Nirodha Dukkha) TỨC LÀ NIẾT-BÀN.
Trong kinh Niết Bàn dậy : "Các phiền não diệt gọi là Niết bàn, xa lia các pháp hữu-vi cũng gọi là Niết bàn". Niết bàn hay Niết- bàn-na hay Nê- Hoàn là do dịch âm chữ Phạn Nirvana mà ra, Niết bàn có nhiều nghĩa như său :
-NIẾT (Nir) là ra khỏi ; BÀN (vana) là rừng mê, Niết bàn là ra khỏi rừng mê.
-Niết là chẳng ; Bàn là dệt. Còn phiền não thì còn dệt ra sanh tử, không phiền não thì không còn dệt ra sanh tử. Vậy Niết bàn là không dệt ra sanh tử luân hồi. Chữ Bàn cũng có nghĩa là không ngăn ngại, Niết bàn còn có nhiều nghĩa khác nữa, nhưng không ngoài ba nghĩa : " Bất sanh, giải thoát và tịch diệt.".
Bất sanh, nghĩa là không sanh ra, không sanh các thứ mê lầm tội lội.
Giải thoát, nghĩa là thoát ra ngoài sự ràng buộc, không mắc vào các huyền ngã, huyễn pháp.
Tịch diệt, nghĩa là vắng lạng, dứt sạch. Vắng lặng, an lành, dứt sạch tất cả nguồn gốc mê lầm.
Trong kinh đại Niết bàn viết : "Đây là sự bình yên. Đây là sự bình yên tối thượng" (Kinh đại Niết bàn tập 1, ấn hành năm 1994, trang 122-181). "Ý thức vị kỷ hay sự chấp ngã chấm dứt" - "Nghĩ ràng mình không có linh hồn thường trú, kẻ ấy thoát được những kiêu mạn, vị kỷ do ý niệm "Tôi là - thể hiện". Như vậy đạt được Niết bàn con người an lạc, tự tại, hạnh phúc, thanh tịnh, bất nhiễm, giải thoát.
Vì hai chữ Niết Bàn có nhiều nghĩa như thế nên trong kinh thường để nguyên âm mà không dịch nghĩa. Để diễn tả thêm cho rõ nghĩa hai chữ Niết bàn, theo Kinh Đại Niết Bàn chia ra làm hai thứ:
1)-Hữu - dư - y Niết - Bàn : (Niêt bàn chưa hoàn -toàn) -Từ quả vị thứ nhất Tu-đà-hoàn đến quã vị thứ ba A-na-hàm, tuy đã đoạn trừ tập nhân phiền não, nhưng chưa tuyệt diệt, tuy đã vắng lặng an vui, nhưng chưa viên mãn. Sự an vui chưa hoàn toàn, vì phiền não và báo thân còn sót lại, nên gọi là Niết bàn Hữu-dư-y. Vì phiền não còn sót lại nên phải chịu quả báo sanh tử trong năm bẩy đời ; song ngã chấp đã phục , nên ở trong sanh tử mà vẫn được tự tại chứ không bị ràng buộc như chúng sanh.
2)-Vô-dư-y Niết- bàn : (Niết bàn hoàn toàn) -Đến quả vị A-La-Hán, đã đoạn hết phiền não, diệt hết câu -sanh ngã- chấp, nên hoàn toàn giải thoát cả khổ nhân lẫn khổ quả. Sự sanh tử không còn ràng buộc vị này được nữa, nên gọi là Niết bàn Vô-dư-y. Đây là quả vị tột đỉnh của hàng thanh văn. Đến đây ngọn lửa dục vọng đã hoàn toàn tát hết, và trí vô ngại hiện ra một cách đầy đủ, không khi nào còn trở lại tâm khởi chấp ngã nữa. Vì thế nên được tự-tại giải thoát ngoài vòng ba cõi : Dục, Sắc, và Vô sắc giới.
Như vậy Niết bàn là tận diệt vô minh hay tri kiến sai lầm về thực tại, tận diệt ái dục hay mọi tham đám do vô minh đưa lại. Niết bàn là chấm dứt tham, sân, si, chấm dứt vòng sinh tử luân hồi do vô minh và ái dục dẫn dắt. Niết bàn là tuệ giác về thực tại, là sự giác ngộ viên mãn, là chấm dứt dòng lưu chuyển gây đău khổ và sự bám víu vào tri kiến sai lầm.
Trong Kinh Tạp A Hàm viết: "Niết bàn là gì hỡi đạo hữu, sự tận diệt tham, tận diệt sân, tận diệt si. Đo,ù này đạo hữu gọi là Niết bàn." (Đức Phật và Phật pháp ấn hành 1994, tr 467).-Sir Edwin Arnorl cũng viết : "If any teach Nirvana is to cease, say unto such they lie, if any teach Nirvana is to live, say unto such they err, not knowing this. From a metaphysical stanpoint Nirvana is deliverance from suffering. From a psychological standpoint Nirsana is the eradication of egoism. From an ethical standpoint Nirvana is destruction of lust, hatred, and ignorance." (The light of Asia or The Great Renunciation By Sir Edwin Armorl London 1948, tr, 153)- Tạm dịch nếu có ai dạy Niết Bàn là chấm dứt, hãy nói rằng họ đã lừa dối. Nếu có ai dạy Niết Bàn đang sống đó, hãy nói rằng họ đã sai lầm. Họ không biết điều này. Về phương diện siêu hình, Niết bàn là sự giải thoát khỏi khổ đau. Về phương diện tâm lý, Niết bàn là tiêu diệt lòng ích kỷ. Về phương diện đạo đức, Niết bàn là diệt bỏ tham sân si).

Phật giáo gồm có Tiểu-thừa và Đại-thừa mà Niết bàn là danh từ chung cho cả 2 thừa ấy. Trên đây đã nói đến Diệt-đế, hay Niết-bàn của Tiểu -thừa, nhưng chưa nói đến Niết bàn của Đại-thừa. Nói như thế, không có nghĩa là Niét-bàn của Tiểu-thừa và Đại-thừa khác nhau về tính chất. Nếu có khác thì khác về phạm vi rộng hẹp, rốt ráo hay chưa rốt ráo mà thôi. Theo kinh sách của Phật Giáo thì Đại-thừa cũng có hai loại khác nhau để diễn tả tính chất rốt ráo của Đại-thừa như său :
I)-Vô-Trụ-Xứ Niết-bàn : Đây là Niết-bàn của các vị Bồ Tát, các vị A-La-Hán, do tu nhân giải thoát mà chứng được quả giải-thoát; nhưng chưa biết được nguồn gốc của nhân quả, còn chấp có thực pháp phải tu, quả vị phải chứng, nên chưa được hoàn toàn tự -tại. Các vị Bồ-tát thì trái lại, đã hiểu rõ "Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức", pháp tánh bình đảng như như; không thấy một pháp nào cố định, một vật gì chắc thật, biệt lập, chỉ thấy chúng là hình ảnh giả dối, do đối đãi với thức tâm, tạo thành bởi thức tâm. Các vị Bồ tát không có tâm địa đảo điên sai lầm, không gán cho sự vật một giá trị nhất định, như tốt, xấu, khổ, vui, nên không sanh ra những thái độ oán, thân, bỉ, thử, ưa, ghét. Hễ có tri kiến sai lầm đó là bị chướng ngại khổ đau. Các vị ấy tu-hành chứng theo tự tánh bình-đẳng, đem tâm hoà đồng cùng sự vật mà làm việc lợi tha. Tuy làm việc lợi tha, mà vẫn ở trong chánh quán. Quán các phép như huyễn như hoá, không có thật sanh tử, không có thật Niết bàn, không bao giờ trụ trước (vô-trụ). Do đó, Bồ-tát thường ra vào sanh tử, lấy pháp lục độ để độ sanh, mà vẫn ở trong Niết-bàn tự tại.
2)-Tánh-tịnh Niết bàn: -Đây là một thứ Niết-bàn tự tánh thường vắng lặng mà thường sáng suốt, thường sáng suốt mà thường vắng lặng ra ngoài tâm lượng hẹp hòi của phàm phu và trí- thức hữu-hạn của Nhị- thừa ngoại đạo. Nó thường bộc lộ sáng suốt nơi chư Phật, mà vẫn thường sẵn có nơi mọi loài chúng sanh. Trong kinh có khi gọi là Phật-tánh, là chân-tâm, là Như -lai Tạng v.v...
Nếu chúng sanh tự tin mình có tánh Niết-bàn thanh-tịnh, và khởi tâm tu hành theo tự tánh ấy, tức có thể thành Phật không sai. Mang tự tánh Niết bàn mà để cho Phiền Não cấu trần che lấp, thì làm chúng sanh trầm-luân trong bể khổ.
Trái lại ngộ tự tánh Niết bàn mà hết vọng tưởng mê lầm là thành Phật, và có đầy đủ bốn đức : "thường, lạc, ngã, tịnh." "Thường" nghĩa là không bị chi phối bởi tánh vô thường, khi nào cũng như khi nà, không lên bổng xuống trầm, không có già trẻ, chết sống , đổi thay. "Lạc" Nghĩa là không còn khổ não, lo buồn. "Ngã" được hoàn toàn tự chủ, không bị nội tâm hay ngoại cảnh chi phối. "Tịnh" là không còn ô nhiễm, luôn luôn thanh tịnh, trong sáng. Chúng ta đừng lầm tưởng tánh "Chơn-thường" này với điều thường hằng của thế gian ; tánh "Chơn -lạc" với sự vui thích tương đối là sự vui thích còn che đậy mầm mống đău khổ bên trong ; tánh "Chơn-ngã" với sự tự chủ trong nhất thời, tự chủ ngày nay bị động ngày mai ; tánh "Chơn -tịnh" với sự trong sạch tương đối ở thế - gian, sự trong sạch vật chất, sự tướng bên ngoài, chứ bên trong vẫn còn nhiễm ô.
Vì tánh cách quí trọng, cao cả tuyệt đối của bốn đức : "Thường, lạc, ngã, tịnh" nên tánh tịnh Niết-bàn là thứ Niết-bàn cao quí tột đỉnh của đạo Phật, và người phật tử Đại-thừa trong khi tu hành, đều phát nguyện rộng lớn, quyết tâm chứng dược thứ Niết-bàn ấy mới thôi.
Nói một cách tóm tắt dễ hiểu, Niết-bàn của đạo Phật là sự thể nhập vào bản thể sáng -suốt, thanh-tịnh, đầy đủ các đức : Thường, Lạc, Ngã, Tịnh. Bản thể ấy không phải chết lặng mà là sống động, có đủ công năng, một sự sống động trong vắng lặng, mà kinh thường gọi là : Vắng thường soi, soi mà thường vắng, "(Tịch nhi thường chiếu, chiếu nhi thướng tịch").
Như thế, Niết-bàn không phải là một lối không-tưởng, viển vông không thực hiện được. Miễn là tự tin mình có tánh Niết-bàn và cố gắng tập sống theo tự tánh ấy, thì Niết-bàn là một kết quả rất thiết thực. Mê muội không tự tin mình có tánh Niết bàn là chúng sinh ; phải tự tin mình có tánh Niết-bàn và làm phát triển tánh ấy là Thánh -giả. Để cho phiền não tham, sân, si vô minh chấp ngã làm chủ, là luân hồi. Gạn lọc cắu bẩn phiền- não vô-minh nơi tâm thức cho hết sạch, như gạn bỏ bùn nhơ nơi nước, cho đến khi ly nước hoàn toàn trong suốt, ấy là Niết-bàn hiển hiện./.-

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong mọi hoàn cảnh Anh vẫn không ngừng hoạt động, Anh vẫn cứ đứng ở ngoài nắng - chữ của Mai Thảo. Với tôi, Nhật Tiến - Én Nhanh Nhẹn RS, vẫn cứ mãi là một Tráng Sinh Lên Đường
Lời dịch giả: Đây là bức tâm thư của cựu tổng thống George W. Bush gởi người dân Mỹ trong lúc cả nước đang sôi sục sau cái chết của George Floyd.
NYC với mình như căn nhà thứ hai, thế mà đã hơn một năm rồi mới lên lại. Thường thì hay lên mùa Giáng Sinh, hay Tháng Hai mùa đông để coi tuyết ở Central Park, và tháng Mười Một để coi lá vàng. Lần nầy chỉ mới tháng ba, nhưng có lý do
Xúc động với kỷ niệm. Thơ và nhạc đã nâng cảm xúc về những cái đẹp mong manh trong đời... Đêm Nhạc Người Về Như Bụi, và buổi ra mắt Tuyển Tập 39 Văn Nghệ Sĩ Tưởng Nhớ Du Tử Lê đã hoàn mãn hôm Thứ Ba 14/1/2019.
chiều rớt/xanh/ lưỡi dao, tôi khứng! chờ ... mưa tới. Hai câu cuối trong bài “chiều rớt/xanh/lưỡi dao” anh viết cuối tháng 9/2019 như một lời giã biệt. Và, cơn mưa chiều 7.10.2019 đã tới, anh thay áo mới chân bước thảnh thơi trở về quê cũ. Xin từ biệt anh: Du Tử Lê!
trong nhiều năm qua, lượng khách quốc tế đến Việt Nam tăng trưởng ở mức hai con số, nhưng tỷ lệ quay trở lại thấp (chỉ từ 10% đến 40%) . Chi tiêu của khách du lịch quốc tế tại Việt Nam không cao
Theo bảng xếp hạng chỉ số cảm nhận tham nhũng của Tổ Chức Minh Bạch Quốc Tế năm 2018, Việt Nam đứng hạng 117/ 180 với mức điểm 33/100. Bao giờ mà chế độ hiện hành vẫn còn tồn tại thì “nạn nhũng nhiễu lạm thu” sẽ vẫn còn được bao che và dung dưỡng khắp nơi, chứ chả riêng chi ở Bộ Ngoại Giao
Chính phủ Hoa Kỳ đã hứa tài trợ 300 triệu đô la để làm sạch môi trường bị nhiễm chất độc da cam của phi trường Biên Hòa và hôm 5 tháng 12 là bắt đầu thực hiện việc tẩy rừa tại khu vực này, theo bản tin hôm 6 tháng 12 của báo Tuổi Trẻ Online cho biết như sau.
Hơn 1.000 người có thể đã bị giết bởi lực lượng an ninh ở Iran trong các cuộc biểu tình gần đây, theo một quan chức cấp cao của bộ ngoại giao cho biết hôm Thứ Năm
Bốn người được báo cáo đã bị giết chết hôm Thứ Năm sau một vụ cảnh sát rượt đuổi qua nhiều quận đã kết thúc trong trận đấu súng trên đường Miramar Parkway theo sau một tên cướp có vũ khí tại Coral Gables, tiểu bang Florida.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc
Hôm thứ Hai (18/01/2021), ông Trump đã duyệt gỡ bỏ lệnh cấm đi lại từ Anh, Châu Âu và Brazil vào Mỹ, quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/01/2021.
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.
Khảo sát từ trang CNN cho thấy, tổng thống Donald Trump sẽ kết thúc nhiệm kỳ với tỷ lệ ủng hộ thấp nhất trong 4 năm qua
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.