Tại Bạch Ốc hôm đầu tuần, Tổng thống Donald Trump cùng Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy Jr. và Giám đốc FDA Marty Makary đưa ra loạt tuyên bố gây tranh cãi về chứng tự kỷ. Họ khẳng định, không kèm chứng cứ mới, rằng acetaminophen – hoạt chất trong Tylenol – có thể là nguyên nhân gây bệnh, đồng thời ủng hộ thuốc leucovorin dựa trên vitamin B như một hướng điều trị, dù mới được thử nghiệm trên vài chục bệnh nhân. Chính phủ cũng công bố hàng triệu đô la nghiên cứu các “yếu tố môi trường,” trong đó có thuyết chủng ngừa vốn đã bị khoa học bác bỏ.
Trump nhiều lần kêu gọi phụ nữ mang thai “không dùng Tylenol,” nói nên “tự chịu đựng cơn đau” trừ khi sốt cao nguy hiểm. Lời cảnh báo này trái ngược với khuyến nghị của giới y học vốn xem acetaminophen là lựa chọn an toàn trong thai kỳ. FDA trong thư gửi bác sĩ cũng nhấn mạnh: “chưa có mối liên hệ nhân quả nào được thiết lập” giữa thuốc và tự kỷ.
Kennedy, lâu nay là người hoài nghi chủng ngừa, tiếp tục cho rằng chương trình tiêm chủng đã góp phần làm tăng tỉ lệ tự kỷ, và Trump hưởng ứng tuyên bố, không có chứng cứ, rằng trẻ em đang bị tiêm quá nhiều vaccine, ‘tới 80 mũi’ – một con số bị giới chuyên môn cho là hoàn toàn vô căn cứ.” Hàng chục nghiên cứu trong ba thập niên qua đều không tìm thấy mối liên hệ giữa vaccine và tự kỷ.
Giới chuyên môn cho rằng tự kỷ xuất phát từ sự kết hợp phức tạp giữa yếu tố di truyền và môi trường. Một số nghiên cứu cho thấy acetaminophen có thể liên quan đến rối loạn phát triển thần kinh, nhưng không chứng minh quan hệ nhân quả. Didier Prada, tác giả chính của một tổng quan khoa học gần đây, nhấn mạnh: “Chúng tôi không thể trả lời câu hỏi về nhân quả.” Một nghiên cứu lớn ở Thụy Điển cũng cho thấy khi so sánh anh chị em ruột, mối liên hệ giữa acetaminophen và tự kỷ biến mất, gợi ý yếu tố di truyền mới là chính.
Kenvue, hãng hiện tiếp thị Tylenol, bác bỏ cáo buộc: “Chúng tôi tin khoa học độc lập cho thấy acetaminophen không gây tự kỷ,” phát ngôn viên Melissa Witt nói, đồng thời lo ngại rằng những tuyên bố này có thể khiến các bà mẹ mang thai hoang mang.
FDA vừa phê chuẩn một dạng leucovorin, còn gọi là acid folinic – một loại vitamin B, để điều trị trẻ em tự kỷ. Quyết định này dựa trên những nghiên cứu nhỏ cho thấy một số người có thể mang kháng thể ngăn cản quá trình vận chuyển folate trong cơ thể, vốn cần thiết cho sự tạo thành tế bào máu. Cùng lúc, Tổng Thống Donald Trump lại nhắc lại những liên hệ chưa được chứng minh giữa Tylenol, thuốc chủng ngừa và chứng tự kỷ.
Bộ Y Tế và Dịch Vụ Nhân Sinh (HHS) cho biết lo ngại rằng Mehmet Oz, Giám đốc Trung Tâm Medicare & Medicaid (CMS), có thể hưởng lợi từ việc Cơ Quan Quản Trị Thực Phẩm và Dược Phẩm (FDA) chấp thuận dùng leucovorin để điều trị chứng tự kỷ là không có căn cứ.
Chấp thuận này dấy lên dư luận rằng Mehmet Oz, một bác sĩ giải phẫu tim đồng thời là nhân vật truyền hình, hiện là Giám đốc Trung Tâm Medicare & Medicaid (CMS), có thể hưởng lợi từ việc Cơ Quan Quản Trị Thực Phẩm và Dược Phẩm (FDA) chấp thuận dùng leucovorin để điều trị chứng tự kỷ vì Ông từng đầu tư vào iHerb – một công ty bán thực phẩm bổ sung ở California có bày bán acid folinic. Tuy nhiên, HHS cho hay loại thuốc FDA phê chuẩn là leucovorin theo toa, hoàn toàn khác với sản phẩm bán tự do, và Oz đã cam kết thoái vốn khỏi iHerb.
Một số thông tin công khai cho thấy tháng Hai năm nay Oz hứa sẽ bán toàn bộ cổ phần trong vòng 90 ngày sau khi nhận chức, nhưng một bản kê khai khác lại để ngỏ khả năng ông giữ một phần đến khi công ty niêm yết hay sang nhượng. Điều này càng nuôi thêm đồn đoán trên các diễn đàn.
Các ý kiến trái chiều tiếp tục nổi lên: nhà hóa học Simon Maechling viết trên X rằng đây là “tham nhũng khoác áo y tế cộng đồng”; còn cố vấn chính sách Adam Cochran thì nhận định “Oz sẽ kiếm được khối tiền từ khuyến cáo mới.” Đáp lại, HHS nhấn mạnh công chúng cần phân biệt rõ leucovorin kê toa với những chế phẩm bổ sung bán ngoài quầy.
Tổ chức Autism Science Foundation lưu ý thêm rằng nghiên cứu về leucovorin và tự kỷ hãy còn ở giai đoạn rất sớm, cần thêm thử nghiệm trước khi có thể đưa ra kết luận chắc chắn.
Gửi ý kiến của bạn
