Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Một bài trong Chu Tử Gia Huấn: Khuyên Nam độc thư văn, Nam âm

23/04/201910:47:00(Xem: 1978)


(Khuyên con trai nên đọc sách, bài viết bằng chữ Nôm.)


Nguyen Van Sam
Từ rày thầy mới dặn dò.

Hễ con học trò cho biết lễ nghi.

Bây ơi chơi ác làm chi.

Muốn cho hay chữ học thì phải lo.

Rừng nhu bể Thánh khôn dò,

Bé mà không học lớn mò sao ra.

Nay nhờ cơm mẹ áo cha,

Chí công đi học mới đà khỏi hoang,

Muốn cho học lấn thế gian,

Thời phải chịu khó thác nang theo thầy,

Đội ơn cúc dục cao dầy,

Học nên đẹp mặt nở mày mẹ cha.

Học đặng như gấm thêm hoa.

Có văn có chất mới ra con người.

Làm trai phải biết hổ ngươi.

Học sao khỏi khóc khỏi cười mới nên.

Khôn thời ăn trước ngồi trên,

Dại thời ra đứng hai bên hè đình.

Người khôn học lấy giữ mình,

Đứa dạy bụng trống như hình nộm nang.

Triều đình quyền thưởng tước ban,

Cũng nhờ chữ nghĩa, bạc vàng khó mua.

Những người giúp nước phò vua.


Nguyen Van Sam 02


Cũng nhờ văn nghệ tranh đua quới quyền,

Nghèo mà biết chữ thời hơn.

Giàu mà biết chữ son sơn thếp vàng.

Bé thơ ép học chẳng màng,

Lớn lên ra làng chuyên với đôi trâu.

Gẫm trong đạo thánh rất mầu.

Học nên chữ sĩ như châu như vàng.

Ở cho tình tánh nghiêm trang.

Trẻ già tôn trọng xóm làng yêu thương.

Phước dầu áo gấm hồi hương,

Rạng danh cha mẹ như gương trên đời.

Đã hay thành bại tại trời.

Hoàng thiên đâu có phụ người đọc thơ.

Học nên, gái tốt đợi chờ.

Gắng thông kinh sử vợ nhờ thiếu chi.

Thầy là giác lý thị phi.

Tận tình khuyên dạy, học thì nên thân.

Học cho biết nghĩa biết nhân.

Biết trung biết hiếu quỷ thần trọng kinh.

Thầy đâu dám sánh cao minh.

Việc lành dạy trẻ nên biên để đời.

Trước sau cặn kẻ mọi lời.

Lại hỏi dân trời có phải cùng chăng.

Rày thêm hòa cốc phong đăng.

Hỷ đề sổ cú nguyện tăng thái bình.


(Nguyễn văn Sâm phiên âm)


Ông Châu Bá Lư viết nhiều bài văn dạy con cháu rất chí lý và dễ hiểu, đại khái về cách ăn ở đời và những điều trung hiếu. Các ông Trương Minh Ký, Huỳnh Tịnh Của, Trương Vĩnh Ký thường dịch bài của Châu Bá Lư sang quốc ngữ.  Nhưng trước đó Nho sĩ Nam Kỳ đã có người dịch sang chữ Nôm rồi.

Trong Nam người 70 tuổi trở lên đều có học bài nầy ở thời tiểu học. Điều đó đã góp phần tạo nên những thế hệ văn chất, lễ nghĩa một giai đoạn dài của vùng cực Nam nước ta cho đến bây giờ dầu làn sóng cực xấu lan tràn dồn dập vẫn chưa khuất lấp hết. Chúng tôi phiên âm lại - có vài chữ khác với người xưa, nhưng không quan trọng lắm - để chiêm nghiệm điều dạy liêm sỉ , lễ nghĩa, cần học, giúp đời của người xưa mà ta nên theo. (NVS, Victorville, CA, April 22, 19)





Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.