Hôm nay,  
Việt Báo Online

Cách làm Nem Ninh Hòa bây giờ và ngày xưa

13/02/201800:00:00(Xem: 3435)
Cách làm Nem Ninh Hòa bây giờ và ngày xưa

NEM NINH HOA

Nem Ninh Hòa.

 

Đường Bình

 

Nhấp nháy, Tết lại đến, cái Tết thứ 36 của tôi ở hải ngoại. Nói đến ngày Tết, ngoài cái chuyện sơn phết nhà cửa, đánh bóng bộ lư hương trang hoàng bàn thờ, trả nợ, mua áo mới, một mâm bánh mứt đãi khách, và một xâu Nem Ninh Hòa là vui rồi.

Ở thành phố nhỏ bên Mỹ mà nói tới món ăn của ngày Tết thì nó nhàm chán lắm, ờ đây cũng có thịt kho rệu, dưa giá củ kiệu bánh chưng, bánh tét, không thiếu món gì, thức ăn do Việt Nam chế biến bán qua Mỹ nhiều lắm, cái gì cũng có, nhưng tuyệt đối là không có món Nem Ninh Hòa.

 Cách nay tám năm, cô Hà Thu Thủy, chủ tịch Hội Đồng Hường Ninh Hòa Dục Mỹ ở Thành Phố Saigòn dẫn tôi về Ninh Hòa, làm việc xong, tôi đến tiệm nem của thím ba Thái Thị Trực, bữa đó là bữa đầu tiên nên tôi cố tình ăn để trả thù cho hai mươi mấy năm xa cách, bao nhiêu nhớ nhung thèm khát, ăn cho thỏa mãn cuộc đời phiêu bạt. Cô Hà Thu Thủy cũng dẫn tôi đi ăn Nem Nướng Ninh Hòa ở Chợ Lớn, tôi ăn Nem Ninh Hòa ở Vạn Giả và Mỹ Tho.

Nem Ninh Hòa bây giờ được bà con phổ biến đi nhiều nơi trên Thế Giới, bên Mỹ thì Nem Ninh Hòa có bán tại các thành phố lớn như Los Angeles, San Francisco, San Jose v.v. các thành phố phía Đông như New York, Miền Nam thì tại thành phố Houston và Dallas bên tiểu bang Texas đều có bán Nem Ninh Hòa. Hai năm trước tôi có đến ăn Nem Ninh Hòa taị thành phố Seattle tiểu Bang Washington State miền Tây Bắc Hoa Kỳ và Nem Ninh Hòa cũng có bán ở thành phố Vancouver Canada.

Ở bên Mỹ, một phần Nem Nướng Ninh Hòa bán trong nhà hàng giá $10.50 đôla Mỹ, tính theo hối xuất tháng 8 năm 2010 một đôla Mỹ bằng $19,500 đồng Việt Nam thì một phần Nem Nướng Ninh Hòa ở bên Mỹ giá gần hai trăm ngàn đồng tiền Việt Nam.  Nhưng xét cho cùng, các tiệm nem không lời được bao nhiêu là vì phụ liệu để ăn nem nướng rất đắc đỏ, như: một trái khế "Star Fruit" nhỏ xíu giá $1 đô, mấy cọng rau Húng Lũi giá $1.25 đô, chuối chát, salad, bánh tráng và những thứ khác chưa tính vào, lời ít nhưng nhờ bán nhiều nên lời nhiều.

Nhớ tới nó là nước miếng tôi tuôn trào, nên đi đâu, thành phố nào trên thế giới mà gặp tiệm Nem Ninh Hòa là tôi không thể ngoảnh mặt làm ngơ. Người Ninh Hòa ở Ninh Hòa ăn Nem Ninh Hòa có cái vui của người Ninh Hòa, tôi là người Ninh Hòa đi ăn nem ở xứ khác xa Ninh Hòa ngàn dặm rất là thích thú. Tôi ăn Nem Ninh Hòa không chỉ để nhớ Ninh Hòa mà còn để cho biết nó được phổ biến đến đâu ? để biết ai đã chế ra món Nem Ninh Hòa? và nó đã có từ hồi nào? Sự khác biệt của Nem Ninh Hòa ở nguyên xứ Ninh Hòa và Hải Ngoại ? và ngày nay và ngày xưa ra sao?

Ai là người chế biến ra món Nem Ninh Hòa?

Nhiều người nói với tôi họ không biết ai là người đã phát minh ra món Nem Ninh Hòa. Mọi người đều biết nó đã có từ xưa, nhưng cái công thức và nguyên liệu chế biến từ xưa đến giờ vẩn giống nhau.

Vậy món Nem Ninh Hòa có từ bao giờ?

Cách đây hơn một năm, vô tình tôi đọc một bài Cáo Phó do em Dương Công An đường luồn Cây Thị, hiện ở Đức đăng, Cáo phó nói.... Bà Tù thất lộc tại thành phố.....Đức Quốc, bản cáo phó có tên của người con họ Giang, tôi liên lạc với Dương Công An rồi truy lùng tên, đia chỉ và điện thoại của người con trai của bà là anh Khìn. Anh Khìn này hiện đang ở tại thành phố San Francisco Mỹ Quốc. Anh Khìn là bạn học cùng trường Quảng Đông Ninh Hòa ngày xưa, Tôi điện thoại chia buồn đồng thời hỏi anh về cô Bốn Hường bán Nem ở Ninh Hòa. Ngày xưa gia đình anh Khìn mướn căn nhà của cô Bốn Hường để bán hủ tiếu mì.

Trước 1954 ai cũng biết Tiệm nem cô Bốn Hường, một tiệm nem nổi tiếng nhứt tại thị trấn Ninh Hòa. Tiệm nem của cô ở trên đường Trần Quý Cáp. Vì ở chung nhà nên Anh Khìn thấy cô Bốn làm nem mỗi ngày, anh thấy qua cách thức cô Bốn làm nem, làm chả ram có con tôm và cộng hành trần ở giữa, và nấu nước chấm bằng nếp, cộng với tôm và gạch tôm, ba món tạo thành một bữa nem nướng tuyệt hảo của Ninh Hòa. Nhưng tuyệt đối anh Khìn không biết cô Bốn học làm nem của ai.

Tôi cũng biết cô Bốn Hường, hồi nhỏ Tía tôi có dẫn tôi đến có lúc ăn nem của cô Bốn, có lúc ăn hủ tiếu xíu mại, tôi nghĩ cô Bốn trạc cỡ tuổi Tía tôi, tôi vẫn còn nhớ hình dáng của cô Bốn Hường, bà ăn trầu, răng đen, người to chiều ngang. Tôi vẫn còn nhớ cái sàn nem nằm bên tay phải sát cửa ra vào, trên sàn có bày mấy chồng nem chua, màu lá chuối, chồng bánh tráng và mấy chai nước ngọt xá xị hiệu con cọp là cái tôi thích nhứt.

Tía tôi sanh năm 1914, tính đến năm 2010 nếu Ông còn sống thì năm nay ông đã 96 tuổi, và nếu cô Bốn trạc tuổi Tía tôi thì năm nay cô Bốn cũng đã vào khỏang 96 tuổi, nếu cô Bốn lúc đó biết mở tiệm bán nem thì cô đã trưởng thành, cứ cho là cô khoảng 20 tuổi, trừ bớt một năm cô bốn học làm nem năm 2010 thì món Nem Ninh Hòa đã hơn 75 tuổi rồi, nếu cộng thêm thời gian cô bốn đi học làm nem của một người khác và người khác học làm nem của người kia thì món Nem Ninh Hòa có thể lên đến trăm tuổi rồi, đem ra so sánh với món Hamburger, bánh mì kèm thịt bò nổi tiếng trên thế giới do một đầu bếp người Do Thái sáng chế trên chiếc tàu chở dân Do Thái đi tỵ nạn hồi thế chiến thứ hai (1939-1945) thì món Nem Ninh Hòa này có một lịch sử lâu dài hơn nhiều.

Nem Ninh Hòa đi Hải Ngoại

Sau tháng Tư 1975, người Ninh Hòa vượt biên đi nhiều nới trên thế giới, đi đến đâu cũng phổ biến văn hóa truyền thống của người Ninh Hòa, sau một thời gian khốn đốn ban đầu, Nem Ninh Hòa trổi dậy và được nhiều người ngưỡng mộ. Có người nói với tôi là Nem Ninh Hòa xuất hiện trước nhứt tại Los Angeles Mỹ Quốc, do người Ninh Hòa qua đây mở nhà hàng bán Nem Ninh Hòa, rồi có người Ninh Hòa khác làm tại thành phố San Jose, và một số người khác, không phải người Ninh Hòa, ở các tiễu bang khác đến học cách làm rồi đi các thành phố khác làm để bán. Một người bạn của tôi ở thành phố Tacoma, tiểu bang Washington cho tôi biết chị đi xuống San Jose tiểu bang California học làm ba tháng, trở về đây làm, bây giờ chị là nhà sản xuất độc nhứt bán nem cho các nhà hàng ở trong tiểu bang Washington State này. Gần đây chị còn cho biết nem của chị được bán qua các thành phố khác trong nước Mỹ và Canada.

 

Nem Ninh Hòa ngày xưa cũng như ngày nay đều làm bằng một thứ nguyên liệu, đó là thịt heo nạt, trộn gia vị và tỏi, quết cho nhuyễn. Ngày tôi còn ở đường luồn Cây Thị Xóm Rượu Ninh Hòa, trước nhà tôi là nhà Ông Thiện, phía sau nhà Ông Thiện là nhà thím ba Thái Thị Trực. Hai nhà này chuyên môn làm nem, mỗi sáng đi qua hai nhà này là nghe tiếng chày quết nem thình thịch, vào những ngày cận Tết thấy ông hai già, sún răng, mình mẩy ốm tong, mồ hôi ướt như tắm, ông quết cả buổi sáng. Ở nước ngoài không có người để quết nem, nên lấy máy kỹ nghệ xay rất nhuyển.

Nem Chua Ninh Hòa

Từ xưa đến nay ở Việt Nam nem chua gói bằng lá chùm ruột hay lá vong ăn rất ngon, một xắp là chuối gói bên ngoài, cột nhau thành một phanh để mang đi. Ở nước ngoài nem chua được gói bằng giấy nylong, như chiếc bánh da trần.

Nem Nướng Ninh Hòa

Nem nướng là nem sống, ở nước ngoài đựng trong hôp nhựa, làm đông lạnh, khách mua đem về nhà xả đá cho mềm rồi nướng chín mà ăn.

Cách Ăn Nem Nướng Ninh Hòa

Ngày xưa nem nướng vò thành cục tròn, to bằng trái Tắc, khi nướng lấy cục thịt xỏ cái cọng tre, để lên bếp lửa than hồng mà nướng, bây giờ Ở Ninh Hòa nem được đắp lên cây que, làm mỏng ra rồi nướng. Ở Mỹ thì lấy cục nem để trong cái khay, làm dẹp mỏng ra rồi đút vô lò nướng, khi nem trở màu vàng nâu, lấy ra cắt thành rẻo to bằng ngón tay cuốn bánh tráng ăn ngon lắm.

Chả Ram

Ngày xưa ăn nem nướng có kèm thêm chiếc chả ram, bên trong chiếc chả ram có con tôm và cọng hành trần, ngày nay ở Ninh Hòa, Saigon và ở Mỹ Tho có chiếc chả ram nhưng thiếu con tôm (bị xuất khẩu) và cọng hành trần, bên trong chiếc chả ram có khi chứa đầy dầu chiên, làm mất ngon.

Nước Chấm

Ở nước ngoài, nước chấm ăn nem nướng là nước mắm lợt, hoặc pha với đậu phọng nhuyễn Peanut Butter, nước chấm ngày nay ở Ninh Hòa và Việt Nam nói chung làm bằng nước mắm pha bột lọc (?), nó sệt sệt, ăn thì có ngon nhưng không hấp dẩn như ngày xưa. Nước chấm ngày xưa cô Bốn Hường nấu bằng nếp với gạch tôm, nếu thấy đặc quá, khách múc thêm ít nước tôm pha vào ăn tuyệt vời.

Tôi mong thấy có một cuộc cạnh tranh giữa các tiệm nem, cạnh tranh để hoàn chỉnh, đưa phẩm chất cao hơn, ngon hơn để bảo toàn thanh danh, du khách bốn phương đến Ninh Hòa, có dịp thưởng thức Nem Ninh Hòa món ăn độc nhứt vô nhị trên thế giới .

Tôi nhớ trước đây có một bài báo nói Khánh Hòa Tìm Thương Hiệu Cho Món Nem Ninh Hòa, không biết chuyện đó đến bây giờ tiến triển tới đâu, tôi nghĩ đây là một ý kiến hay. Trên thế giới này có nhiều món ăn được tổ chức theo kiểu "Franchise - Đặc Quyền" như Phở Hòa, Bánh Mì Bưu Điện do người Mỹ gốc Việt lập ra, Gà chiên Kentucky Fried Chicken của Mỹ bán ở các siêu thị bên Việt Nam, món Hamburger hiệu McDonal của Mỹ, Vịt Quay Bắc Kinh Peking Duck và nước mắm Phú Quốc nổi tiếng toàn thế giới.

 Thương hiệu "Nem Ninh Hòa - Ninh Hòa Meat Balls"

Làm chủ thương hiệu chúng ta có trách nhiệm cung cấp nguyên liệu, mở lớp dạy nghề làm Nem Ninh Hòa, dạy cách pha chế nấu nướng, thuyết phục các công ty du lịch và nhà hàng lớn trên toàn cõi Việt Nam giới thiệu món Nem Ninh Hòa, danh bất hư truyền, đầu tư đúng mức, thực hành có hệ thống,  một cách khoa học, tuyệt đối vệ sinh, bảo đảm phẩm chất, Nem Ninh Hòa có thể trở thành nguồn kinh tế mạnh cho quê hương.

 Đường Bình

Tết Tân Mão 2011

19/12/2018(Xem: 670)
Nếu sau chiến tranh mà bà Bình này cũng trở thành một phụ nữ 4 không: không nhà, không cấp dưỡng, không con, không chồng (hoặc chỉ là một người chồng qua đêm, y như bà Bình kia) thì khán thính giả của
19/12/2018(Xem: 120)
Cách đây vài thập niên, nhiều người đã nói rằng trong Phật Giáo không có âm nhạc, chỉ có tiếng mõ, tiếng chuông đều đều, ru ngủ. Họ cho rằng các bài hát có tính cách Phật Giáo chỉ phát triển từ khoảng trên 10 năm nay, và những bài nhạc được hát trong các buổi nghi lễ thì khởi đầu rất thô sơ, không phong phú như trong các tôn giáo khác. Những năm trước 1975, khi nói về âm nhạc trong Phật Giáo, có người nói Phật Giáo không nên có âm nhạc, vì âm nhạc là phương tiện quyến rũ của ma quỷ, có lẽ vì họ đã dựa vào sự kiện Đức Thế Tôn từng bị ma quỷ cám dỗ bằng Thanh (nhạc) và Sắc (dục) dưới gốc bồ đề. Thiển nghĩ, nhận định này không đúng vì thực tế, âm nhạc đã ẩn sâu trong Phật Giáo từ vài ngàn năm nay.
18/12/2018(Xem: 214)
Trả tự do vô điều kiện cho tất cả tù nhân chính trị, tù nhân lương tâm... Thực thi quyền tự do báo chí và tự do ngôn luận, công nhận báo chí tư nhân, chấm dứt chế độ kiểm duyệt dưới mọi hình thức... Ban hành và thi hành nghiêm túc luật về hội với nội dung bảo đảm quyền tự do lập hội và tự do hội họp
18/12/2018(Xem: 483)
Nếu Karl Marx còn sống không biết ông giải thích và đánh giá thế nào về nhà nước cộng sản sau 40 năm cải cách và “mở cửa”.
18/12/2018(Xem: 773)
Ngày nay, nói đến hiểm họa mất nước, ai cũng nghĩ là mất nước vào tay Trung Cộng. Nguồn gốc hiểm họa mất nước có thể từ hai giai đoạn:
18/12/2018(Xem: 805)
Để tưởng nhớ hai em – Nguyễn Phiêu Linh, Hồ Quang Trung – và kính tặng tất cả Cựu SVSQ/TB/TĐ khóa 6/68 và khóa 4/68
18/12/2018(Xem: 318)
Truyền thuyết nói rằng: Có một góa phụ giàu có tên Penh thấy có một cây Koki lớn bị nước cuốn trôi sông, tấp vào bờ, bên trong cây có bốn tượng đồng của Đức Phật. Bà cho người vớt lên, và kêu gọi dân làng xây một chùa nhỏ trên một ngọn đồi nhân tạo để bảo vệ các bức tượng. Từ đó dân làng thường đến chùa cúng bái cầu phước, từ đó ngôi chùa này trở thành một nơi tôn nghiêm cho mọi người đến cầu nguyện.
18/12/2018(Xem: 219)
Tôi đến Angkor Wat tỉnh Xiem Reap Campuchea. Chùa Angkor là ngôi chùa lớn nhứt Thế Giới, Nghệ thuật kiến trúc rất cổ xưa. Có người nói lúc khởi đầu đây là ngôi chùa Ấn Độ vì chùa thờ thần Wishnu, đến Thế Kỷ thứ 12 thì chùa Angkor chuyển thành chùa Phật Giáo.
17/12/2018(Xem: 783)
đến tháng Giêng 2019 thì Thoả ước đã được triển hạn hai lần và sẽ tự động triển hạn lần thứ ba, trừ phi có văn bản chính thức thông báo không triển hạn
17/12/2018(Xem: 405)
nhà văn Hoàng Mai Đạt có lần thổ lộ tâm tình khi đem báo đến tặng cho người đọc, rằng thì là chính công việc này lại làm cho ông cảm thấy vui vẻ, thoải mái, thư giãn và ý nghĩa
17/12/2018(Xem: 885)
Mà Trời Đất Quỷ Thần ơi! Tại sao tôi lại bận trí về chuyện tình thời xa xưa của một ông già chẳng thân tộc gì với mình! Biết đâu lúc hắt hơi cuối đời là lúc ông nhìn thấy cái má lúm đồng tiền của người con gái năm xưa trong khói sương mờ ảo của Vô Thức
17/12/2018(Xem: 692)
Đối với Jaguar Land Rover, cho đến nay việc chuyển giao cho cảnh sát Liên bang Đức là sự hợp tác sâu rộng nhất với khu vực công cộng
16/12/2018(Xem: 484)
Bằng giọng văn trần trụi cảm xúc, phối hợp với những biện pháp nghịch dị trong văn chương, nhà văn đã rạch toác những vết ung nhọt khiếp hãi của xã hội đương đại trên đất nước quê hương ông từ thời hậu chiến cho đến tận bây giờ
16/12/2018(Xem: 336)
Thực hiện nguyên tắc áp dụng Điều luật có lợi cho phạm nhân, theo đó chúng tôi kiến nghị trả tự do ngay cho ông Trần Huỳnh Duy Thức... Yêu cầu chấm dứt ngay chính sách dùng tù nhân trị tù nhân
16/12/2018(Xem: 2095)
ngày 15 tháng 12, 2018, hơn 9 giờ sáng, trời nắng chói chang và không lạnh nhiều, khoảng gần 200 người tụ tập trước Phước Lộc Thọ ở trên đường Bolsa, phản đối lệnh trục xuất di dân gốc Việt của chính quyền Trump
Tin công nghệ
Tháng 12/2018, nhiều người dùng nhận thấy Apple đang gửi tin quảng cáo chương trình Carpool Karaoke của ứng dụng TV dưới dạng thông báo, dù cho ứng dụng không được cấp quyền gửi thông báo quảng cáo, và thậm chí chính sách trên App Store của Apple cũng cấm các nhà phát triển gửi quảng cáo như thế.
Sao băng (thiên thạch) có thể có nhiều màu sắc khác nhau. Mắt người thường không thể phân biệt được nhiều màu sắc như các camera. Trong ảnh là một sao băng Geminid được chụp bằng camera trong trận mưa sao băng tuần trước, một cơn mưa không chỉ rực sáng ấn tượng mà còn đầy màu sắc.
Có thể nói, trong tất cả các thương hiệu xe hơi hạng sang, Audi luôn tỏ ra tích cực trong việc đưa công nghệ bán tự lái vào những chiếc xe thương mại của hãng. Và trong những buổi tiếp xúc với truyền thông, nhà sản xuất xe hơi của Đức đã hé lộ vài thông tin quan trọng về kế hoạch sản xuất những chiếc xe hoàn toàn không có người lái. Bên cạnh đó, công ty cũng chia sẻ về một trong những đối tác sẽ hỗ trợ họ trong chiến dịch làm cho những chiếc xe tự lái mang logo 4 vòng tròn lăn bánh trên đường một cách hợp pháp từ năm 2021.
Khoảng giữa tháng 12/2018, nhà phân tích Ming-Chi Kuo, người đã dự đoán chính xác các sản phẩm của Apple, cho biết ông tin rằng Amazon và Google sẽ ra mắt sản phẩm để cạnh tranh với AirPods của Apple, dự đoán là vào giữa năm 2019.
Khoảng giữa tháng 12/2018, theo một nguồn tin cho biết, LG Electronics Inc. có kế hoạch bắt đầu bán TV màn hình cuộn vào năm 2019. Dòng TV đặc biệt có thể cuộn lại và cất đi như một tấm áp phích. Đây là sản phẩm trọng tâm của LG trong nỗ lực đẩy mạnh thị phần TV tương lai.
Khoảng giữa tháng 12/2018, một số nguồn tin cho biết, có vẻ như Malta sắp có một ngân hàng bắt đầu chuyên phục vụ các công ty tiền mã hóa và blockchain cũng như các cá nhân có giá trị ròng cao, các đối tượng đã và đang bị các ngân hàng truyền thống xa lánh với cái gọi là Hòn đảo Blockchain.
Khi Choi Ba-da chào mời Hyundai mua lại ứng dụng đi nhờ xe Luxi hồi năm 2017, ông đã thẳng thắn chia sẻ với công ty đại gia Hàn Quốc rằng họ cũng như các hãng xe hàng đầu khác sẽ không thể thành công nếu không biết tiếp cận các công nghệ hiện đại mới
Khoảng giữa tháng 12/2018, Aleph Farms, công ty công nghệ thực phẩm tại Israel, đã nuôi cấy trong phòng thí nghiệm và phát triển một loại thịt bò bíp tết mà không phải giết mổ động vật.
Samsung đã lên lịch ra mắt Galaxy S10 trước thềm sự kiện Mobile World Congress MWC 2019. Khoảng giữa tháng 12/2018, nguồn tin mới từ Hàn Quốc còn cho biết rằng Samsung cũng sẽ trình diễn nguyên mẫu smartphone 5G của hãng tại sự kiện MWC diễn ra ở Barcelona vào tháng 02/2019
Đầu tháng 12/2018, Bruno Le Maire, Bộ trưởng Kinh tế Pháp cho biết, Pháp sẽ chờ EU đến tháng 03/2019 để quyết định đánh thuế các công ty Internet lớn của Mỹ. Tuy nhiên, 10 ngày sau, ông thông báo thuế sẽ được giới thiệu từ ngày 01/01/2019 do những khó khăn trong việc thống nhất về quy định trên toàn khối. Ông Le Maire kỳ vọng thuế mới sẽ mang về 500 triệu EUR (khoảng 570 triệu USD) cho Pháp trong năm 2019.
Công nghệ Face ID siêu phức tạp của Apple được triển khai cho iPhone X và toàn bộ iPhone, iPad 2018 được đánh giá là đáng tin cậy và an toàn. Tuy nhiên, có vẻ như Apple vẫn muốn tiếp tục hoàn thiện các giải pháp sinh trắc học của hãng trong tương lai.
Hàng loạt các bong bóng bị đóng băng vào hồ Baikal là gì? Câu trả lời là khí Mê-tan (Methane). Hồ Baikal ở Nga, Di sản Thế giới được UNESCO công nhận là hồ lớn nhất (tính theo thể tích), lâu đời nhất và sâu nhất thế giới, chứa hơn 20% lượng nước ngọt của thế giới.
Khoảng giữa tháng 12/2018, Boeing đã khánh thành nhà máy đầu tiên tại Trung Quốc thuộc dây chuyền lắp ráp và hoàn thiện dòng máy bay phản lực thương mại thân hẹp 737. Đây cũng là động thái nhấn mạnh cam kết của Boeing đối với thị trường máy bay lớn nhất thế giới trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung ngày một gia tăng.
Vụ tai nạn kinh hoàng của con tàu RMS Titanic hồi năm 1912 đã gợi lên vô số những thuyết âm mưu, bao gồm cả việc con tàu chưa bao giờ bị chìm. Và vào năm 1985, một nhà hải dương học với mơ ước được làm sáng tỏ mọi việc đã có một quyết định táo bạo: làm một cuộc trao đổi với Hải quân Mỹ. Sau đó, vì nhiều lý do chính trị, câu chuyện đã bị đưa vào danh sách tuyệt mật và mãi cho tới tháng 12/2018, mọi việc mới được tiết lộ để chúng ta biết được rằng: chuyến đi tìm Titanic thật ra là một chuyến đi tìm tàm ngầm hạt nhân bị thất lạc
Khoảng giữa tháng 12/2018, Intel và công ty thể thao điện tử ESL đã mở rộng mối quan hệ đối tác lâu năm bằng cách ký thỏa thuận 3 năm, trị giá 100 triệu USD với mục tiêu thúc đẩy sự hiện diện của Esports trên toàn thế giới.