Hôm nay,  
Việt Báo Online

TẾT TA TẾT TÂY

13/02/201811:03:00(Xem: 1537)
TẾT TA TẾT TÂY

Bảy mươi hai tuổi, được “ăn” 36 Tết Việt và 36 Tết Tây, nhưng cho đến phút nầy (26 tháng Chạp âm lịch) tôi vẫn bồi hồi hướng vọng về không khí Tết truyền thống của quê hương.


Có lẽ lý thuyết “thành hình lai lịch” (Identity Formation) của ngành Tâm lý học ứng dụng thời nay cũng hơi đáng tin khi cho rằng: Lại lịch căn bản nhất của mỗi con người được hình thành từ khi 3 tuổi và phát triển đạt mức ổn định tới 13 tuổi. Điếu nầy có nghĩa rằng, nếu là một người Việt như bạn, qua Mỹ sống sau năm 13 tuổi thì suốt đời còn lại, chất Việt vẫn đậm đà hơn chất Mỹ trong người bạn. Đang nhớ Tết lại đọc được bài viết bằng tiếng Việt toàn ròn của Jesse Peterson, nên tôi xin có đôi lời… phụ họa.  


Anh bạn Huê Kỳ Jesse Peterson không biết đã được “ăn Tết” trên quê hương tôi nhiều năm như tôi đã “ăn Tết” trên quê hương Anh không. Nhưng anh đã sống, cảm nhận và chia sẻ những ý nghĩ theo ý hướng duy lý của anh vào lứa tuổi đã trưởng thành; nghĩa là khi chúng ta đã xa rời thế giới thần tiên của tuổi thơ, già dặn đủ để biết rõ Ông Già Nô En – Santa Claus – trong đêm Giáng Sinh, ông Táo về Trời 23 tháng Chạp và những hình tượng đã làm thơm ngát hương hoa trong lòng trẻ thơ, vốn là những giấc mơ huyền thoại truyền thống trong văn hóa dân gian mà dân tộc nào cũng có.


Nhưng mỗi kỷ niệm đều có tâm cảnh, mỗi cảm xúc đểu có hoàn cảnh và mỗi nhóm chữ đều có ngữ cảnh riêng của nó. Đem cái nhìn chung chung, đưa cái nhận định và suy diễn đầy duy lý khách quan vào một khung cảnh văn hóa hay xã hội đặc thù nào đó thì phải dè chừng sự khập khiễng và tính không vừa vặn sẽ làm cho cảm tính thành máy móc và xa lạ.


Có vẻ như anh Jesse đã áp đặt tính máy móc đó vào khái niệm “Tết Tây”.


Tây, Mỹ làm gì có… Tết!


Riêng tại Hoa Kỳ mỗi năm có hằng chục ngày lễ lớn nhỏ, nhưng lễ hội lớn nhất vẫn là Giáng Sinh. Trong lúc đó Việt Nam dồn tụ lại hầu hết những ngày lễ lớn nhỏ vào trong một dịp trọng đại nhất là ngày Tết Nguyên Đán.


Ý nghĩa trọng đại của Ngày Tết trong văn hóa phương Đông tương đương với ý nghĩa lễ Giáng Sinh của Phương Tây. Nếu anh Jesse đem ngày 20 tháng 3 dương lịch hằng năm tại Mỹ như là một sự quy ước vật lý ngày cuối của mùa Đông chuyển qua ngày đầu của mùa Xuân trên đất nước của anh để diễn dịch với ý nghĩa “Xuân vế Tết đến” trên quê hương chúng tôi thì quả thật là một cố gắng ứng dụng những cột mốc thời gian không đồng bộ chút nào.


Nếu anh Jesse lấy những hiện tượng xã hội tiêu cưc của một thời như thế giới người lớn lạm dụng ngày Tết để ăn chia quà cáp, vay trả vật chất với nhau… để ví von và so sánh với đồng tiền lì xì mừng tuổi cho trẻ thơ thì không đúng. Thật ra, không có người sai mà chỉ có người chưa có cơ hột trải nghiệm thực tế hay có được thông tin đầy đủ mà thôi. Chút tiền lì xì mừng tuổi có truyền thống lịch sử bằng chiều dài của đất nước chúng tôi; nhưng bởi vì anh Jesse chưa bao giờ nhận phong bì lì xì trên đất nước của anh thì làm sao anh hiểu được “miếng giữa làng, bằng sàng trong bếp” đã đem lại niềm vui tinh thần cho biểu tượng “lì xì” trong lòng văn hóa đất nước chúng tôi như thế nào!


Tất cả những cột mốt thời gian như lễ hội, giáng sinh, ngày Tết tựu trung cũng chỉ là sản phẩm “tiện dụng” của con người. Khi sự tiện dụng đó trở thành bất tiện thì cũng chính con người tự ý thay đổi. Như trường hợp Nhật Bản chẳng hạn, cả nghìn năm trước, có chung ngày Tết như Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng từ thời Minh Trị Thiên Hoàng canh tân đất nước, năm 1873 Nhật quyết định bỏ “ngày Tết cũ” đồng thời với Trung Quốc để chọn ngày đón mừng Năm Mới theo lịch Gregorian của phương Tây thì cũng là sự thay đổi tự nhiên thôi. Cũng thế, các dân tộc tại hợp chủng quốc Hoa Kỳ đều có lý do lịch sử và truyền thống của họ để chọn “ngày Đầu Năm Mới” riêng cho nòi giống của mình. Nghĩa là tất cả đều có “Ngày Giả” riêng của họ để chọn làm ngày Tết. Và sẽ không có gì là “vô lý” cả như Jesse phàn nàn về ngày đầu Năm Mới của phương Tây vì không có hoa mai, hoa đào… đầy xuân sắc nở như dịp “Tết Ta” nên anh không chấp nhận. Nhưng đối với nhiếu người thì chính trong không khí mùa Đông lạnh lẽo đầy băng tuyết, cây khô trụi lá như thế mà người Âu Mỹ đã biến cây thông thành cây Giáng Sinh  – Christmas Tree -- đẹp rục rỡ với cách chưng bày và trang hoàng muôn màu, muôn vẻ như những tác phẩm nghệ thuật tuyệt vời thì đâu cần phải bận tâm với mai đào, cúc thọ.


Rồi biết đâu, thế giới đang chuyển mình vào quỹ đạo “văn hóa toàn cầu” như hiện nay thì đến một lúc sẽ có “Ngày Tết Làng Địa Cầu”  trong tương lai không biết chừng.


Anh bạn Jesse ơi! Tôi rất cảm kích và cám ơn vì anh đã đến với đất nước Việt Nam với tất cả chân tình như quê hương của mình. Anh lại viết tiếng Việt không thua gì người dân trong nước có trình độ tiếng Việt phổ thông lưu loát. Anh đã đi, đã sống và sinh hoạt với mọi tầng lớp người dân trong nước. Cũng như tôi đã sống, làm việc và tiếp cận với những người bạn Hoa Kỳ liên quan đến công việc trong gần năm mươi tiểu bang qua nửa đời người còn lại của tôi.


Anh Jesse có quá khắt khe khi có những nhận xét về tình trạng sinh hoạt hơi khác thường của người Việt Nam trong một thời điểm vui nhất của họ khi được cơ hội nghỉ ngơi và thưởng thức trong suốt năm làm việc cực khổ chăng?


Tôi cũng đã hòa mình trong bầu không khí hứng khởi, khác thường trên đất nước anh vào dịp Giáng Sinh, Thanksgiving, July 4… với những sinh hoạt cuồng nhiệt khác thường -- big sale 70% off, Black Friday, No Limit Eating and Drinking in Thanksgivings – Và bên cạnh đó, chúng tôi cũng đã sống nhiệt tình để chia sẻ miếng ăn, thức uống và lời thăm hỏi chân tình với bao nhiêu người trong thế giới nghèo, Homeless, Run Away, Nursing Homes trên quê hương đất nước của anh.  


Anh Jessy giỏi tiếng Việt như thế mà đã có bao giờ đọc những câu thơ ngày Tết, tương tự như thế này chưa:


Khóa cửa, cài then: Xuân Vẫn đến

Kiêng ăn, tắt bếp: Tết xông về


Nghĩa là khi anh KỆ TẾT thì Tết sẽ “KỆ JESSE!”


Hôm nay, chiều cuối năm tại California. Nhân đọc bài viết của Jesse Peterson, tôi cũng đem note từ cái điện thoại cầm tay, vừa đi bộ cho thư giãn, vừa đọc viết những dòng này chia sẻ với một người bạn chưa quen nhưng rất quý mến.


Trần Kiêm Đoàn

Thứ hai 12-2-2018

(Mời xem bài viết tiếng Việt của anh Jesse Peterson đính kèm.


Vị nầy là người ngoại quốc mà viết tiếng Việt rất đúng văn phạm, vì đài truyền hình không thèm phát cuộc phỏng vấn của anh, nên tôi post lên bà con đọc chơi khi có thì giờ.




KỆ TẾT
Thứ ba, 6/2/2018 | 01:36 GMT+7


blank


Gần đây tôi tham gia một chương trình trên truyền hình về Tết Tây.
Tôi tự hỏi liệu ban biên tập có đọc những bài báo của tôi trong hai năm qua không mà họ dám mời tôi tham gia talk show này. Hay họ mời tôi vì tôi là một người nước ngoài biết tiếng Việt? 
Người dẫn chương trình đặt câu hỏi cho tôi: “Chào anh Jesse Peterson. Sắp tới là Tết Tây, anh Jesse có mong đợi ngày đó không?”. 
Họ cứ mong tôi sẽ trả lời “Yes! Tết Tây là một ngày rất vui”, rồi tôi tiếp tục nói, “Cảm ơn đã mời tôi tham gia chương trình ngày hôm nay! Chúc mừng năm mới các bạn Việt Nam!”.
Nhưng họ há hốc miệng khi nghe tôi nói: “Không! Năm mới - Tết Tây là một ngày giả! Nó được thiết kế cách đây 2018 năm trước. Đế chế Hy Lạp muốn xoá bỏ phong tục của các dân tộc xung quanh và tạo nên một năm mới giả, ở giữa mùa đông”.
Thật vô lý khi ngày chào mừng năm mới ở giữa mùa đông. Trong khi, 20 tháng 3 mới là ngày chính giữa của mùa xuân. “Tết Tây” đã được thiết kế bởi Hoàng đế của Rome - Julius Caesar. Ông Caesar đã xâm lược rất nhiều bộ lạc của người châu Âu. Nhằm ngăn chặn việc họ nổi dậy chống lại mình, Caesar làm một ngày lễ mới - ngày đón năm mới ở giữa mùa đông.
Tôi không mong đợi năm mới theo cách đó. Tôi sẽ thành lập năm mới cho riêng tôi, 20 tháng 3. Và mặc kệ những phong tục của người xưa cũng như mưu đồ của họ. Nhưng khi lên sóng, đài truyền hình kia đã cắt đi phần tôi nói rằng Tết Tây là một ngày giả và tôi không muốn hùa theo nó. Chắc họ cho rằng đó là chủ đề nhạy cảm.
Tết Ta sắp tới rồi. Nó gần mùa xuân hơn Tết Tây. Điều tôi thích ở Tết Ta là khi người Việt Nam trang trí ở ngoài nhà với hoa mai, hoa đào. Nó có thể là biểu tượng của sự khởi đầu mới và là đại diện của môi trường thay đổi khi xuân tới..
Nhưng tôi không có ý so sánh các ngày Tết với nhau. Rõ Tết Việt Nam hẳn “có liên quan” với người Việt hơn Tết Tây nhiều. Nhưng tôi cũng thấy Tết Việt Nam bây giờ cũng có nhiều vấn đề quá. Giờ đây nó quá “human centric”, nghĩa là nó tập trung vào sự ích kỷ của con người nhiều hơn là lúc để chúng ta quan sát, hiểu ý nghĩa của sự vận động môi trường, vạn vật. Điều này khiến ta trở nên ích kỷ và quên đi Mẹ Thiên nhiên.
Có nhiều điều tôi không thích ở cách người Việt đón Tết ngày nay. Đó là người ta quá vất vả những ngày trước Tết. Họ bị stress khi phải chuẩn bị cho Tết, có người còn cãi nhau. Rồi các quan niệm như không được mặc áo đen, người đầu tiên đến nhà bạn phải mang may mắn, ép nhau ăn uống đến mức hệ tiêu hóa không làm việc kịp, không ăn thì bị giận (có lần tôi đã lén ném thức ăn dưới gầm bàn)… Và độc hại nhất với văn hóa truyền thống là họ dùng Tết để lấy cơ hội hối lộ, đút lót, biếu xén nhau. Trong các phần quà Tết ít khi thiếu phong bì tiền. Phong tục lì xì bị lạm dụng quá nhiều. Trẻ con hư sớm theo người lớn vì chúng chỉ mong phong bì lì xì chứ không phải yêu thích Tết..
Trong Tết mọi thứ đều bị đẩy giá cao hơn. Khi bị hỏi tại sao, họ chỉ nói “Tết mà”, không thèm giải thích sâu sắc hơn. Mấy năm trước, tôi đi phượt ở miền Tây. Đến khách sạn, họ bảo vì tôi là người Tây, tôi phải trả tiền thêm, và vì đây là Tết rồi.
Tết xong rồi, tôi không thấy mình vui hơn, không thấy là tôi biết nhiều điều hơn về thế giới, không thấy môi trường tốt hơn, không thấy người nghèo khá hơn và có gì tốt đẹp hơn để hy vọng cho năm mới.
Tôi thấy nó giống như nhiều phong tục của ngày xưa. Ý nghĩa của nó đang bị sự ích kỷ của loài người tiếp tục ăn hiếp hay lợi dụng. Khi có nhiều điều xấu đến thế, làm sao nó có thể đem tới văn hóa đạo đức hơn và điều tốt đẹp hơn cho Việt Nam?
Nên tôi cố tình kệ Tết. Tôi sẽ đi du lịch hay khóa cửa nhà, không bước ra ngoài trong vòng một tuần cho đến khi tôi đã đọc mười quyển sách và ăn sạch cái tủ lạnh.
Còn người Việt Nam, nếu còn yêu và trân trọng ngày “Tết Ta”, tôi nghĩ nhiều người cần bày tỏ tình yêu đó theo một cách khác.
Jesse Peterson
(Nguyên bản tiếng Việt)

 

24/05/2018(Xem: 50)
Trời mù mù. Gió lành lạnh. Mây đen vần vũ nửa bầu trời phương đông. Đàn chim sẻ đã về lại trên cây sồi của nhà hàng xóm, ríu rít. Hương bạch đàn thỉnh thoảng quyện theo gió, mang về đây ký ức một thời tuổi trẻ trên vùng đất cằn cỗi quê hương...
24/05/2018(Xem: 1574)
Nạn nhân tên Lưu Thảo, 71 tuổi, chết tại hiện trường, nạn nhân thứ nhì là vợ ông, 69 tuổi... Nghị viên Nguyễn Tâm, đại diện Quận 7 San Jose phối hợp với Tu Viện Huyền Không tổ chức buổi lễ thắp nến và cầu nguyện
24/05/2018(Xem: 248)
Chiều thứ Ba chớm thu. Tôi ra bưu điện Garden Grove gởi tập thơ về quê. Mẹ nói Ban Giám Hiệu của trường phổ thông trung học Trương Định ở quê tôi muốn có tập thơ đầu tay của tôi
24/05/2018(Xem: 281)
tổ chức 3 ngày đặc biệt 60 Năm Trần Lục tại Little Saigon, Nam Cali (chỉ một lần trong đời) Khai mạc lúc 11am sáng Thứ Bẩy May 26th, 2018 tại Clubhouse/Lake Park
24/05/2018(Xem: 326)
Đoàn CTXH Nghĩa Sinh còn hỗ trợ những phần quà thể chất như sau: Đào 10 giếng nước uống cho các hộ gia đình nghèo; Tặng 50 phần gạo (trị giá 5 triệu VNĐ) giúp người dân tộc Ba Na;
23/05/2018(Xem: 555)
Philip Roth, đại thụ của văn học Mĩ đương đại, vừa tạ thế hôm thứ ba 22/5/2018 tại New York. Cùng với Saul Bellow và John Updike, ông làm thành bộ-ba cột trụ nâng đỡ nền văn học Mĩ
23/05/2018(Xem: 1708)
tôi cũng có thể trở thành một người Mỹ dễ quên, nóng lòng muốn được những người Mỹ khác chấp nhận, và sẵn sàng chứng tỏ cái Mỹ tính của mình bằng cách ngăn chận những người như cha mẹ tôi vào đất nước này
23/05/2018(Xem: 1264)
cuộc họp thượng đỉnh được mọi người mong đợi giữa Tổng Thống Trump và Chủ Tịch Kim Jong Un dự trù vào ngày 12 tháng Sáu, 2018 tại Singapore có thể bị trì hoãn lại vì tình hình không tốt đẹp
23/05/2018(Xem: 1306)
tôi cũng đề nghị cả hai ông Võ Văn Thưởng và Trương Minh Tuấn đối thoại công khai với tất cả những tù nhân lương tâm về quan điểm chính trị của họ để rộng đường dư luận.
22/05/2018(Xem: 577)
Có một vị trí quan trọng đặc biệt đối với cộng đồng của chúng ta, đó là cuộc bầu cử cho Bộ trưởng Tư pháp Tiểu Bang California. Một ứng cử viên cho vị trí này mà tên tuổi và khuôn mặt rất quen thuộc với cộng đồng người Việt
22/05/2018(Xem: 598)
Trước khi đến đây, tôi nghe thầy nói hôm nay chúng ta đến chùa Tượng Phật Nước Bàn. Lòng bàn hoàng tôi liền nghỉ lại ngày hôm qua chúng tôi đến viếng ngôi nhà của Ông Thuần Đà, người đã cung kính dâng món ăn đặc biệt cho đức Phật, đây là một danh dự lớn lao cho cư sĩ Thuần Đà, nào ngờ , sau bửa ăn đức Phật lâm bịnh nặng, đó là bửa ăn cuối cùng của đức Phật.
22/05/2018(Xem: 2011)
Trong các trại tù của CS với tên gọi mỹ miều là “ Trại cải tạo” nằm rải rác trong rừng sân nước độc, nơi khỉ ho gà gáy trên toàn cõi VN, nếu không đề cập đến tên Trại Trưởng trại tù Z.30 Xuân Lộc Đồng Nai Trịnh Văn Thích, là một điều thiếu sót.
21/05/2018(Xem: 1447)
Robert Moliere: “Không có học trò nghèo mà chỉ có cha mẹ nghèo; không có người tốt nghiệp kém mà chỉ có xã hội kém không biết dùng người; không có tuổi trẻ sinh ra xấu mà chỉ có gia đình tắc trách và xã hội suy đồi tạo ra sản phẩm xấu làm con người hư hỏng
21/05/2018(Xem: 1279)
Tổ chức tại: THƯ VIỆN VIỆT NAM TOÀN CẦU 14550 Magnolia St # 205 Westminster - CA 92683 Vào Thứ BẢY 26 tháng 5 năm 2018 lúc 7:30pm - VÀO CỬA TỰ DO
21/05/2018(Xem: 579)
Trong tác phẩm “Các Nền Dân chủ chết như thế nào“, Steven Levitsky và Daniel Ziblatt của Đại học Harvard lập luận rằng các nền dân chủ thường không kết thúc bằng một vụ bùng nổ, nhưng với các tiếng kêu than do bị tổn thương
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 05/2018, sau vụ tai nạn một trong những chiếc xe tự lái đâm vào người đi bộ và khiến nạn nhân tử vong, Uber đã quyết định ngừng thử nghiệm xe tự lái tại Arizona, Mỹ. Quyết định đã được Uber công bố trong một bản ghi nhớ nội bộ.
Hồi cuối năm 2016, Amazon đã ra mắt một hệ thống thị giác máy tính, được gọi là Rekognition. Không lâu sau đó, công ty đã bắt đầu quảng cáo nó đến các sở cảnh sát như là một công cụ để chống tội phạm.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Apple đã cho phép người dùng tải xuống các dữ liệu cá nhân của mình.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Intel cùng Micron đã cùng giới thiệu dòng ổ SSD SATA dùng công nghệ lưư trữ 4 bit dữ liệu/cell nhớ đầu tiên, có tên là 5210 ION, và sẽ hướng đến đối tượng doanh nghiệp, dung lượng đến 8 TB.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Steve Mnuchin, Bộ trưởng ngân khố Mỹ đã gia nhập hàng ngũ những quan chức chính phủ mà đang bày tỏ sự lo ngại về thế độc quyền của các công ty công nghệ.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Qualcomm ra mắt chip Snapdragon 710, mạnh hơn chip tầm trung Snapdragon 660, nhưng chưa chạm đến sức mạnh cao cấp của Snapdragon 845 trong chiếc điện thoại Samsung Galaxy S9.
Khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin cho biết, Samsung đã tuyên bố sẽ tích hợp trí tuệ nhân tạo AI và Internet cho toàn bộ hệ sinh thái sản phẩm của hãng vào năm 2020, bao gồm TV, tủ lạnh, máy giặt hay máy sấy khô quần áo
Hồi tháng 02/2018, cựu CEO của Sony, ông Kaz Hirai đã từ chức và ông Kenichiro Yoshida thay thế. Đến khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin cho biết, CEO Kenichiro Yoshida đã đưa ra kế hoạch phát triển trong 3 năm tiếp theo cho công ty
Khoảng cuối tháng 05/2018, Uber công bố báo cáo tài chính Q1/2018, cho thấy dấu hiệu hãng đã đảo ngược tình hình kinh doanh và báo lãi 2.5 tỷ USD. Trong khi đó, tổng doanh thu của Uber trong Q1 là 2.6 tỷ USD, tỷ suất lợi nhuận lên tới 96%. Tổng số chuyến xe của Uber đã tạo ra 11.3 tỷ USD, tăng từ 7.3 tỷ USD so với cùng kỳ năm 2017.
Khoảng cuối tháng 05/2018, Gmail đã có một cuộc tân trang, trang bị thêm một số tính năng thông minh mới, bao gồm cả Smart Compose và một nút bấm nổi cho các email vừa nhận được.
Khoảng cuối tháng 05/2018, tuyên bố của Tổng thống Donald Trump đã bác bỏ hoàn toàn một tin đăng trên Wall Street Journal, cho biết chính quyền Mỹ chuẩn bị ký thỏa thuận với Bắc Kinh nhằm hồi sinh công ty viễn thông lớn bị chính phủ Mỹ xử phạt. Theo nội dung bài đăng, ZTE sẽ không bị phá sản nhưng phải đối mặt với các hình phạt tài chính và thực hiện thay đổi trong quản lý. Trung Quốc cũng có thể rút lại quy định đánh thuế trị giá nhiều tỷ USD với các sản phẩn nông nghiệp Mỹ.
Trước đây, Apple đã từng tiết lộ sẽ tổ chức một sự kiện lớn vào ngày 04/06/2018. Đến khoảng cuối tháng 05/2018, một số nguồn tin đã có thể xác nhận chính thức về lịch trình tổ chức hội nghị thường niên WWDC dành cho lập trình viên của Apple thông qua thư mời tham dự. Theo đó, WWDC 2018 sẽ diễn ra từ ngày 04/06 đến ngày 08/06/2018 tại trung tâm hội nghị McEnery Convention Center ở San Jose, California, Mỹ.
Sau khi loại bỏ jack cắm tai nghe 3.5mm khỏi iPhone, từ thế hệ iPhone 7 trở đi, Apple khuyến khích người dùng sử dụng tai nghe không dây, và hãng có cung cấp tai nghe AirPods với giá 159 USD. Ngoài ra, Apple có bán tai nghe không dây Powerbeats3 Wireless (và Powerbeats2) cho những người dùng thích tập thể dục. Powerbeats3 được quảng cáo là có thể chống nước, mồ hôi và có thời lượng pin lên tới 12 giờ
Khoảng cuối tháng 05/2018, Instagram bổ sung thêm tùy chọn để mute bạn bè, ngăn không cho họ xuất hiện trên feed.
Khoảng cuối tháng 05/2018, các thành viên Nghị viên Châu Âu đã hỏi CEO Mark Zuckerberg rằng liệu Facebook có phải đang nắm giữ một thế độc quyền, cần phải bị chia rẽ hay không.