Hôm nay,  
Việt Báo Online

Nhà Thơ Nguyễn Khuyến

05/02/201800:00:00(Xem: 766)
Nhà Thơ Nguyễn Khuyến
Xuân Niệm
 

Tháng 2 dương lịch là tháng định mệnh của nhà thơ Nguyễn Khuyến, một thi sĩ gần như được đồng hóa với mùa thu vì nhiều bài thơ bất tử về thu... Họ Nguyễn sinh trong tháng 2 và từ trần trong tháng 2.

Nguyễn Khuyến tên thật là Nguyễn Thắng, hiệu Quế Sơn, tự Miễu Chi, sinh ngày 15 tháng 2 năm 1835, tại quê ngoại làng Văn Khế, xã Hoàng Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Hà Nam Ninh nay là huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Quê nội của ông ở làng Vị Hạ (tục gọi là làng Và), xã Yên Đổ nay là xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Mất ngày 5 tháng 2 năm 1909 tại Yên Đổ.

Trên Wikipedia kê rằng cha Nguyễn Khuyến là Nguyễn Tông Khởi (1796-1853), thường gọi là Mền Khởi, đỗ ba khóa tú tài, dạy học. Mẹ là Trần Thị Thoan (1799-1874), nguyên là con của Trần Công Trạc, từng đỗ tú tài thời Lê Mạt.

Thuở nhỏ, ông cùng Trần Bích San (người làng Vị Xuyên, đỗ Tam Nguyên năm 1864-1865) là bạn học ở trường Hoàng giáp Phạm Văn Nghị. Nguyễn Khuyến nổi tiếng là một người thông minh, hiếu học. Năm 1864, Nguyễn Khuyến đỗ đầu cử nhân (tức Giải nguyên) trường Hà Nội.

Năm sau (1865), ông trượt thi Hội nên tu chí, ở lại kinh đô học trường Quốc Tử Giám và đổi tên từ Nguyễn Thắng thành Nguyễn Khuyến, với hàm ý phải nỗ lực hơn nữa (chữ Thắng có chữ lực nhỏ, chữ Khuyến có chữ lực lớn hơn).

Đến năm 1871, ông mới đỗ Hội Nguyên và Đình Nguyên (Hoàng giáp). Từ đó, Nguyễn Khuyến thường được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.

Năm 1873, ông được bổ làm Đốc Học, rồi thăng Án Sát tại tỉnh Thanh Hóa. Năm 1877, ông thăng Bố Chính tỉnh Quảng Ngãi. Sang năm sau, ông bị giáng chức và điều về Huế, giữ một chức quan nhỏ với nhiệm vụ toản tu Quốc Sử Quán. Nguyễn Khuyến cáo quan về Yên Đổ vào mùa thu năm 1884 và qua đời tại đây.

Nguyễn Khuyến là người có phẩm chất trong sạch, mặc dù ra làm quan nhưng nổi tiếng là thanh liêm, chính trực. Nhiều giai thoại kể về đời sống và sự gắn bó của Nguyễn Khuyến đối với nhân dân. Ông là người có tâm hồn rộng mở, giàu cảm xúc trước cuộc sống và gắn bó với thiên nhiên.

Hoàn cảnh lịch sử [sửa | sửa mã nguồn]

Nguyễn Khuyến ra làm quan giữa lúc nước mất nhà tan, cơ đồ nhà Nguyễn như sụp đổ hoàn toàn nên giấc mơ trị quốc bình thiên hạ của ông không thực hiện được.

Lúc này Nam Kỳ rơi vào tay thực dân Pháp. Năm 1882, quân Pháp bắt đầu đánh ra Hà Nội. Năm 1885, chúng tấn công kinh thành Huế. Kinh thành thất thủ, Tôn Thất Thuyết nhân danh vua Hàm Nghi xuống chiếu Cần Vương, nhân dân hưởng ứng khắp nơi. Nhưng cuối cùng phong trào Cần Vương tan rã.

Có thể nói, sống giữa thời kỳ các phong trào đấu tranh yêu nước bị dập tắt, Nguyễn Khuyến bất lực vì không làm được gì để thay đổi thời cuộc nên ông xin cáo quan về ở ẩn. Từ đó dẫn đến tâm trạng bất mãn, bế tắc của nhà thơ.

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Các tác phẩm gồm có Quế Sơn thi tập, Yên Đổ thi tập, Bách Liêu thi văn tập, Cẩm Ngữ, cùng nhiều bài ca, hát ả đào, văn tế, câu đối truyền miệng.

Quế sơn thi tập khoảng 200 bài thơ bằng chữ Hán và 100 bài thơ bằng Chữ Nôm với nhiều thể loại khác nhau. Có bài Nguyễn Khuyến viết bằng chữ Hán rồi dịch ra tiếng Việt, hoặc ông viết bằng chữ Việt rồi dịch sang chữ Hán. Cả hai loại đều khó để xác định vì chúng rất điêu luyện.

Trong bộ phận thơ Nôm, Nguyễn Khuyến vừa là nhà thơ trào phúng vừa là nhà thơ trữ tình, nhuỗm đậm tư tưởng Lão Trang và triết lý Đông Phương. Thơ chữ Hán của ông hầu hết là thơ trữ tình. Có thể nói cả trên hai lĩnh vực, Nguyễn Khuyến đều thành công.

Sau đây là hai bài thơ nổi tiếng của Nguyễn Khuyến, bài “Thu Điếu” và bài “Bạn Đến Chơi Nhà”...

.

Thu điếu

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo.

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.

Tựa gối, ôm cần lâu chẳng được,

Cá đâu đớp động dưới chân bèo.

.

Bạn đến chơi nhà

Đã bấy lâu nay bác tới nhà.

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.

Ao sâu nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Đầu trò tiếp khách, trầu không có,

Bác đến chơi đây ta với ta.

20/09/2018(Xem: 109)
Vậy là phải giảm bớt tệ nạn rượu bia, trước tiên là hạn chế quảng cáo. Báo Nghệ An kể: Thường trực Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội đã thống nhất với quy định "cấm quảng cáo rượu, bia trên 15 độ cồn".
19/09/2018(Xem: 168)
Cháy một nhà nhưng hại tới mấy chục gia đình… Đó là trường hợp ở Hà Nội. Bản tin VietnamNet kể: Biển lửa thiêu rụi nhà trọ ông Hiệp 'khùng', 70 người thành vô gia cư. Ngọn lửa lớn thiêu rụi 24 căn phòng nhà trọ của ông Nguyễn Thế Hiệp (Đê La Thành, Hà Nội), sau một đêm hơn 70 người đang được ở miễn phí nhà ông trở thành vô gia cư.
18/09/2018(Xem: 192)
Giáo dục là đề tài đang được quan tâm. Do vậy, Giải Sách Hay 2018 trao cho 2 cuốn sách về dạy con.
17/09/2018(Xem: 243)
Môi trường là nan đề nhức nhối. Báo Người Đô Thị kể: “Nguồn nước cho cư dân Sài Gòn: Ô nhiễm cấp độ mới, xử lý an toàn nhưng vẫn... lo.”
16/09/2018(Xem: 318)
Giáo dục, giáo dục... Tới lúc cần nhìn lại, từ nhiều hướng. Bản tin SOHA kể: Giảng viên trường Sư phạm: Công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại dựa vào mô hình quá cũ, đã bị vượt qua.
15/09/2018(Xem: 372)
Thịt chó, thịt chó, thịt chó... Bỏ thì bỏ, khó gì đâu... Vậy là, Hà Nội bây giờ mới ý thức rằng cần phải dẹp bỏ thực đơn thịt chó.
14/09/2018(Xem: 335)
Có những người uy quyền hơn công an... thí dụ như ở tỉnh Gia Lai, bà giữ xe trước cổng có quyền lực gọi là siêu tốc để làm giấy tờ...
13/09/2018(Xem: 374)
Hóa ra còn có chuyện chữ Mường... Các nhà nghiên cứu nghĩ ra chữ Mường, nhưng dân sắc tộc Mường đa số không biết chữ này. Thôi thì, phải học cả 2 thứ chữ: Việt và Mường?
12/09/2018(Xem: 259)
Thần lửa vẫn gây kinh hoàng… Có vẻ như vấn đề an toàn không được chú ý… Báo Tiền Phong kể: Hiện trường vụ cháy kinh hoàng tại quán bar trung tâm Đà Nẵng… Đến 9h30 sáng nay, lực lượng chức năng đã cơ bản khống chế được đám cháy xảy ra tại quán bar Leo tại số 15-17 (đường Lê Duẩn, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng). Thông tin ban đầu, vụ cháy không có thiệt hại về người, nhưng toàn bộ quán bar bị thiêu rụi.
11/09/2018(Xem: 273)
Tiền có sẵn trong kho Việt Nam cơ mà... Chỉ cần làm nhẹ thủ tục là tiền ra cả lô thôi... Bản tin VnEconomy ghi nhận: Giảm 5 ngày thông quan sẽ mang lại cho Việt Nam 10,65 tỷ USD...
10/09/2018(Xem: 270)
Kinh tế Việt Nam cần gỡ gút mắc nào? Nhiều thứ... như bình đẳng giới, tay nghề, hàng giả... Báo The Leader ghi ý kiến viên chức Oxfam: Nâng cao lợi thế doanh nghiệp thông qua bình đẳng giới...
09/09/2018(Xem: 660)
Có cách nào dạy ngoại ngữ cho học sinh nhanh chóng giỏi được không? Có cách nào cho học sinh học tiếng Anh mau chóng không? Tại sao cứ phải lo chuyện đánh vần tiếng Việt rồi làm cho bí hiểm, lớn lao? Có cách dạy tiếng Anh kiểu công nghệ 4.0 hay không?
08/09/2018(Xem: 358)
Có phải trong khi cướp ngày càng gay cấn như xi-nê, các cô Á Hậu và MC ngày càng ưa đóng vai nàng Kiều?
07/09/2018(Xem: 743)
Vậy là các cô này quậy quá chừng... Vì lên tới á hậu với MC, mà vẫn còn tham chi tới độ bán thân... Báo An Ninh Tiền Tệ kể: Phá đường dây bán dâm toàn á hậu, diễn viên giá chục nghìn USD mỗi giờ.
06/09/2018(Xem: 527)
Cõi này hiển nhiên là bất an... không chỉ cường quyền hà khắc, không chỉ thiên nhiên mưa lụt gay gắt, nhưng cũng vì lòng người không tử tế với nhau.
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, Jack Ma, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Alibaba, cho biết công ty không còn kế hoạch tạo 1 triệu việc làm tại Mỹ trong bối cảnh chiến tranh thương mại Mỹ - Trung tiếp tục leo thang.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo trang Reuters, Apple đã nộp phạt hoàn tất cho chính phủ Ireland khoảng phạt tội trốn thuế, với số tiền lên tới hơn 15 tỷ USD.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, tin tặc được cho là đã đánh cắp 59 triệu USD tiền mã hóa từ sàn giao dịch tiền mã hóa Nhật Bản Zaif. Cụ thể, tin tặc đã cướp quyền quản lý và đánh cắp 4.5 tỷ Yên từ người dùng ví nóng, cũng như 2.2 tỷ yên từ tài sản của công ty, với tổng cộng số tiền mất cắp lỗ lên đến 6.7 tỷ Yên, tương đương khoảng 59.7 triệu USD.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Boeing công bố những hình ảnh đầu tiên về chiếc Boeing 777X-9, đã được lắp ráp và hoàn tất quá trình thử nghiệm tĩnh tại nhà máy của hãng ở Everett, bang Washington. Đây là phiên bản đầu tiên của dòng Boeing 777 thế hệ mới, hứa hẹn sẽ ra mắt vào năm 2020, các chuyến bay thử nghiệm đầu tiên sẽ được thực hiện kể từ năm 2019.
Samsung đã dành ra rất nhiều năm nghiên cứu và phát triển một thế hệ smartphone hoàn toàn mới với màn hình có thể gập lại, và hãng đang chuẩn bị công bố thành quả. Đã có rất nhiều thông tin liên quan tới mẫu smartphone màn hình gập đầu tiên của Samsung với tên gọi Galaxy F, nhưng vẫn còn nhiều nghi vấn được đặt ra. Một trong số đó là làm thế nào để màn hình có thể gập của Galaxy F được bảo vệ khi sử dụng?
Google đang chuẩn bị ra mắt hai thiết bị Chrome OS mới là Nocturne và Atlas. Khoảng giữa tháng 09/2018, theo một số hình ảnh được tiết lộ bởi About Chromebooks, có thể thấy được đây là thiết kế của Nocturne - chiếc tablet Chromebook đầu tiên của Google.
Khoảng giữa tháng 09/2018, trang CBS New York đưa tin, Đại học New York đã trở thành trường đại học đầu tiên ở Mỹ mở một chuyên ngành về công nghệ blockchain, cũng là tiên phong trong việc cung cấp các khóa học cho sinh viên đại học về tiền mã hóa và blockchain.
Khoảng giữa tháng 09/2018, CEO của Apple, ông Tim Cook, đã giải thích rằng lí do các sản phẩm của công ty đã tránh được mức thuế quan Trung Quốc mới là vì "điều đó không thực sự tốt cho Mỹ" nếu họ đánh thuế các sản phẩm của Apple
Trước khi ra mắt một ứng dụng mua sắm độc lập, Instagarm có vẻ như khá tích cực mang đến nhiều cách kiếm tiền trên nền tảng của mình. Khoảng giữa tháng 09/2018, Instagarm cho biết sẽ bổ sung một tab mua sắm trên trang Explore, cho phép người dùng lướt nhìn qua những món đồ mua được từ những người bán lẻ. Khi ra mắt, Instagram sẽ cho phép những người bán bổ sung sticker vào Stories của họ, nhằm cho phép những người mua có thể mua trực tiếp từ Stories bằng cách chạm vào món hàng.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Jay Y. Lee, người thừa kế tập đoàn Samsung, là một trong gần 12 nhà lãnh đạo doanh nghiệp có mặt trong chuyến thăm tới thủ đô Bình Nhưỡng, Triều Tiên, cùng với Tổng thống Moon Jae-in. Những lãnh đạo chaebol khác cũng tham gia chuyến thăm tháng 09/2018 bao gồm chủ tịch Hyundai Motor, LG Group và SK Group.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Tesla đang bị Bộ Tư pháp điều tra vì các tuyên bố của CEO Elon Musk. Cuộc thăm dò hình sự sẽ được tiến hành song song với cuộc điều tra dân sự được báo cáo bởi các nhà quản lý trước đây.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Audi chính thức ra mắt E-tron, mẫu xe chạy điện thương mại đầu tiên. Chiếc SUV mới thuộc phân khúc xe chạy điện hoàn toàn đến từ các thương hiệu Đức và sẽ sớm được bán ra từ năm 2019.
Khoảng giữa tháng 09/2018, Global Energy Transmission, công ty có trụ sở tại Nga, đang nghiên cứu và phát triển hệ thống giúp sạc nhiều drone cùng lúc khi đang bay trên không chứ không cần phải đáp xuống đất.
Khoảng giữa tháng 09/2018, LG Uplus, nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và điện thoại di động Hàn Quốc – được quản lý bởi Tập đoàn LG, sẽ tham gia cùng với Far EasTone Đài Loan và SoftBank Nhật Bản cung cấp giải pháp thanh toán xuyên biên giới hiện đại.
Với việc các tựa game mobile đang ngày càng phát triển và thu hút rất nhiều người tham gia, các nhà sản xuất cũng chạy đua ra mắt những chiếc smartphone chuyên phục vụ cho việc chơi game. Có thể thấy, từ Razer, Asus cho đến Xiaomi, Huawei cũng đều đã nhảy vào thị phần đầy hứa hẹn.