Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Phí Tổn Kinh Tế Của Khủng Bố

26/11/201501:00:00(Xem: 5162)

...năm 2014 thì tăng 61%, từ gần 33 lên tới gần 53 tỷ đô la.

Ngay sau vụ khủng bố ngày Thứ Sáu 13 tại thủ đô Paris, Tổng thống Pháp François Hollande đã ban bố tình trạng khẩn cấp và hôm 16 còn tuyên bố rằng yêu cầu về an ninh quan trọng hơn yêu cầu giảm chi. Điều ấy có nghĩa là Pháp sẽ lại không thể chấp hành những đòi hỏi của Hội đồng Âu châu về quân bình ngân sách, bị bội chi và phải đi vay. Từ chuyện ấy, Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu thêm về những hậu quả kinh tế của nạn khủng bố. Nguyên Lam nêu vấn đề với kinh tế gia Nguyễn-Xuân Nghĩa như sau:

Nguyên Lam: Xin kính chào ông Nghĩa. Sau khi bị khủng bố tấn công, nước Pháp đang lao vào một cuộc chiến như Tổng thống François Hollande đã tuyên bố trước lưỡng viện Quốc hội Pháp. Ngoài việc ban bố tình trạng khẩn cấp trong ba tháng, khung cảnh bất an và các biến cố dồn dập trên toàn lãnh thổ tất nhiên gây thiệt hại cho sinh hoạt kinh tế làm ngân sách của Pháp sẽ lại bị bội chi. Vì vậy, kỳ này chúng ta có thể tìm hiểu thêm về những hậu quả kinh tế của tình trạng khủng bố tràn lan. Thưa ông, trước tiên, về nước Pháp thì tình hình sẽ ra sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Ngoài tổn thất nhân mạng của 130 nạn nhân, và số người bị thương là hơn 300, vụ khủng bố hiển nhiên gây thiệt hại cho Pháp vào thời điểm bất lợi nhất là kinh tế lại vừa bị suy trầm. Pháp sẽ bị bội chi nặng hơn và phải đi vay bằng cách phát hành công khố phiếu. Do chính sách bơm tiền theo phương pháp “gia tăng mức lưu hoạt có định lượng” hay “quantitative easing” của Ngân hàng Trung ương Âu châu ECB, nước Pháp có thể vay với phân lời thấp nhưng dù sao cũng chất thêm một núi nợ đã quá cao. Vụ khủng bố khiến Pháp rơi vào hoàn cảnh của các nước mắc nợ và mắc nạn tài chính tại miền Nam, như Hy Lạp, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Nhưng hậu quả không chi thu hẹp vào Pháp, hay Bỉ khi xứ này vừa nâng mức báo động lên tới tối đa tại thủ đô Bruxelles. Hậu quả kinh tế còn lan ra khối Euro và khắp Âu Châu.

Nguyên Lam: Thưa ông, thính giả của chúng ta có thể muốn biết là nó lan như thế nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta nhớ lý tưởng Âu Châu là hội nhập kinh tế, trước nhất là thương mại. Hiệp ước Schengen thì quy định quyền tự do vận chuyển người và vật qua biên giới của 26 quốc gia, trong đó có 22 nước là thành viên Liên Âu. Khi vụ khủng bố bùng nổ, nhiều nước liền đóng biên giới để kiểm soát người. Dù hàng hóa vẫn tự do lưu thông, việc kiểm soát người vì yêu cầu an ninh cũng gây tốn kém cho kinh tế, như phải mở từng thùng hàng container xem bên trong có người trốn hay có cất giấu chất nổ không. Chi phí bảo hiểm tăng, hàng hóa lưu thông chậm và sinh hoạt kinh tế cũng vậy.

- Nói chung, khối Euro và cả Liên hiệp Âu châu đang có nhiều vấn đề kinh tế nan giải, năm năm đã qua mà chưa khắc phục được. Thất quân bình ngoại thương với các nước ở vòng ngoài, tại miền Nam, bị nhập siêu và phải vay tiền các nước giàu có hơn ở trung tâm. Mà vòng ngoài cũng bị sức ép của di dân và rủi ro khủng bố cao hơn, với gánh nợ đã quá sức trả. Bây giờ, cuộc chiến chống khủng bố không thu hẹp vào nước Pháp và việc ngăn ngừa khủng bố ra tay trở thành ưu tiên của ngần ấy nước trong khối Euro làm kinh tế Âu châu suy trầm, đồng Euro mất giá, Hy Lạp có khi lại ra khỏi khối Euro và quan trọng nhất, cả Liên Âu mất khả năng phối hợp về mặt kinh tế và càng thiếu thống nhất hơn xưa.

Nguyên Lam: Khi ông nói đến sự mở rộng của nạn khủng bố và nguy cơ bị khủng bố tấn công, ta nhớ là Hoa Kỳ cũng vừa báo động du khách trên các tuyến bay và nhiều sinh hoạt sẽ bị đình đọng, kinh tế bị thiệt hại ngay trong mùa lễ cuối năm là khi dân chúng tiêu xài nhiều nhất. Thưa ông, nếu mình nhìn ra khỏi khung cảnh của Âu Châu thì ta còn thấy những hậu quả kinh tế gì khác?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi xin được nói đến một báo cáo mới nhất về chuyện này. Một trung tâm của Úc là Institute of Economics and Peace, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Hòa bình, vừa công bố phúc trình thứ ba của họ về hiện tượng khủng bố, gọi là “Chỉ số Khủng bố Toàn cầu năm 2015” với nhiều chi tiết đáng quan tâm. Họ cho biết là năm qua, số người thiệt mạng về khủng bố đã tăng 80%, nhiều nhất ở năm nước là Afghanistan, Iraq, Nigeria, Pakistan và Syria. Vì hiện tượng bất ổn đó, 10 trong 11 quốc gia bị khủng bố nhiều nhất đã thấy tăng vọt hiện tượng di tản và tỵ nạn. Bốn triệu người mà phải bỏ nhà lánh nạn thì họ hết sản xuất và làn sóng tỵ nạn ấy cũng gây hao tốn cho các quốc gia phải tiếp nhận, thanh lọc và cứu trợ nạn dân.

Nói chung thì báo cáo của viện nghiên cứu cho biết phí tổn kinh tế của khủng bố đã tăng gấp 10 so với năm 2000 và trong năm 2014 thì tăng 61%, từ gần 33 lên tới gần 53 tỷ đô la. Thật ra người ta khó đếm ra tổn thất trực tiếp và gián tiếp mà cũng chưa có cơ sở ước lượng hậu qủa của làn sóng di dân vì khủng bố, nhưng được biết các nước chi ra khoảng 117 tỷ đô la cho yêu cầu tăng cường an ninh.

Nguyên Lam: Thưa ông, Nguyêyn Lam xin hỏi ông ngay một câu. Đó là một số người cho rằng sự hủy diệt vì khủng bố hay chiến tranh cũng lại là một cơ hội cho kinh tế vì yêu cầu tái thiết các cơ sở bị tàn phá. Ông nghĩ sao về ý kiến này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ rằng lý luận này chẳng những sai mà còn nguy hiểm nữa.

- Thứ nhất, nó sai vì chỉ nhìn vào ngân khoản được các nước đưa ra để tái thiết, cấp cứu nạn nhân hay nạn dân như một nguồn kích thích sản xuất mới mà không đếm ra cái mất là sự hủy diệt con người và vật chất. Thí dụ như một chuyến bay nổ tung giữa trời thì có 224 người thiệt mạng, hết sản xuất mà hãng Metrojet của Nga mất luôn một chiếc Airbus. Đó là sai lầm về “cách tính được và mất”.

- Nó còn sai vì không thấy là đáng lẽ ngân khoản ấy đã được sử dụng cho một mục tiêu khác có lợi ích cao hơn. Nôm na là đáng lẽ nấu cơm làm bánh thì phải làm áo giáp phòng thân. Đó là sai lầm về cơ hội sử dụng hay chọn lựa vì đồng tiền mà dùng vào việc này thì không dùng cho việc khác được.

Sau cùng, nó nguy hiểm vì làm người ta hiểu lầm rằng chiến tranh là một kích thích kinh tế. Chiến tranh chỉ là sự hủy diệt và là một tai họa kinh tế.

Ngoài ra, chiến tranh và khủng bố hoặc bất ổn vì nguy cơ khủng bố tại các nước nghèo cũng làm giảm lượng đầu tư trực tiếp từ nước ngoài và là một thất thâu về kinh tế cho các nước này.

Nguyên Lam: Trở lại cách ước lượng tổn thất kinh tế, thì viện nghiên cứu của Austrâylia như ông vừa nhắc tới đã ước tính theo phương pháp nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Họ ước tính một cách bảo thủ, tức là kết quả có thể thấp hơn thực tế.

- Về phương pháp thì họ đếm mức lương của số người tử vong hay thương vong, cộng thêm hậu quả cho gia đình và thân nhân. Trong năm qua, tổn thất kinh tế căn bản này lên tới hơn 51 tỷ đô la. Sau đó mới đếm những phí tổn khác như bị thương tích, bị bom, hoặc cơ sở hạ tầng bị phá hoại, tổng cộng là chín loại phí tổn khác nhau. Tuy nhiên, Viện IEP không tính ra loại phí tổn gián tiếp như thuê người canh gác, chi phí bảo hiểm gia tăng hay các thành phố bị ùn tắc vì khủng bố, v.v…

- Trên đại thể, ta thấy nạn khủng bố hoành hành nhiều nhất ở các nước nghèo, với lợi tức bình quân một đầu người còn thấp nên hậu quả về tổn thất kinh tế cũng không nhiều. Nhưng sau vụ khủng bố tại Paris thì người ta nên e rằng sự chuyển dịch bạo lực đã vào tới Âu Châu và các nước tương đối giàu có, nên phí tổn kinh tế cũng cao hơn. Một thí dụ là vụ khủng bố 9-11 tại nước Mỹ giàu có ngày 11 Tháng Chín năm 2001 đã gây tổn thất trực tiếp ước tính là từ 35 tỷ đến 109 tỷ đô la, nghĩa là lợi tức toàn năm của một nước nghèo.

Nguyên Lam: Khi chuẩn bị chương trình này, Nguyên Lam nhớ là năm 2001, sau khi tấn công Hoa Kỳ thì trùm khủng bố Osama bin Laden của Al- Qeada đã khoe rằng ngoài việc tàn sát thường dân vô can, họ còn muốn làm Hoa Kỳ bị xuất huyết cho tới khi phá sản. Tức là một mục tiêu của quân khủng bố cũng bao trùm cả lĩnh vực kinh tế nữa. Ông nghĩ sao về lời tuyên bố này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi thiển nghĩ các lực lượng khủng bố xưng danh Thánh Chiến, từ Al-Qaeda tới Boko Haram hay tổ chức Nhà nước Hồi giáo ISIL, hoặc cả lực lượng Hezbollah do Iran yểm trợ, muốn tiến hành một cuộc chiến tranh tiêu hao có đặc tính toàn diện mà bạo lực khủng bố mù quáng chỉ là một phương pháp. Trong cuộc chiến toàn diện như vậy thì cũng có diện kinh tế.

- Cũng vì thế mà dù còn quá sớm, người ta vẫn cố chuẩn bị tính ra các phí tổn kinh tế. Nó có loại “trực phí” là chi phí trực tiếp có thể đếm được từ số người thương vong hay kiến trúc bị phá hủy. Nó có loại “gián phí” là phí tổn gián tiếp mà mình phải suy ra. Thí dụ như thay vì dùng tiền cho mục tiêu phát triển thì mất tiền vào mục tiêu bảo vệ an ninh và thậm chí chiến chinh chống khủng bố. Khi ấy ta phải thấy vấn đề là năng suất sút giảm, niềm tin của giới tiêu thụ sa sút và kinh tế bị ảnh hưởng. Ngoài ra, ta còn phải tính ra loại “ẩn phí”, tức là những phí tổn chìm rất khó đếm, như một vụ khủng hoảng chính trị trong khối Euro hay cuộc chiến kéo dài sau vụ 9-11 tại Hoa Kỳ.

- Khi ước tính ra và tổng cộng lại thì phí tổn kinh tế thường cao hơn những thẩm định ban đầu. Thí dụ như vụ 9-11 tại Hoa Kỳ đã gây tổn thất vật chất khoảng 30-50 tỷ nhưng phí tổn kinh tế lại có thể lên tới hơn ba nghìn tỷ đô la. Một cách nhìn khác là mức tiêu thụ bình quân của dân Mỹ đã tăng đều khoảng 7,8% một năm trong suốt 40 năm trước khi xảy ra vụ 9-11. Từ đó đến nay, trong 14 năm liền, đà gia tăng tiêu thụ chỉ cỏn có 4% một năm thôi.

Nguyên Lam: Câu hỏi cuối, thưa ông, tình hình rồi sẽ ra sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Từ 70 năm qua, các cường quốc Âu Châu như Pháp Đức đã thành lập Liên Âu không phải cho mục tiêu chống khủng bố. Mục tiêu là hội nhập kinh tế cho yêu cầu phát triển trong hòa bình, với biên cương rộng mở. Vụ khủng bố tại Pháp dẫn tới việc đóng cửa biên giới và kiểm soát cả người lẫn vật. Cái “ẩn phí” ở đây có thể là một vụ khủng hoảng chính trị khiến các nước Âu Châu lại phân tán như trước, với từng nước phải bảo vệ an ninh và quyền lợi riêng của mình mà không thể có một thỏa ước ngưng bắn hay hưu chiến với quân khủng bố chẳng có quốc gia mà lại đầy những đặc công chỉ muốn tự sát để gieo rắc cái chết. Sau cùng, không chỉ có kinh tế mới bị đe dọa mà cả khái niệm “quốc gia” do các nước xây dựng từ mấy trăm năm nay cũng có thể tiêu vong sau một cuộc chiến tiêu hao kéo dài trong cả chục năm tới…

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á châu Tự do xin cảm tạ ông Nghĩa về bài phân tích này.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
Sau 95 năm gào cùng một giọng nền Báo chí gọi là “cách mạng” của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) vẫn trơn tru uốn lưỡi phóng ra câu giả dối rằng:”Tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người đã được Việt Nam cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.” (báo Quân đội Nhân dân (QĐND), ngày 15/6/2020). Điều không thật này đã được Ban Tuyên giáo, tổ chức tuyên truyền và chỉ huy báo chí-truyền thông sử dụng từ lâu, nay được lập lại để kỷ niệm 95 năm ngày gọi là “Báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/1925-21/6/2020).
“Muốn chỉ một cá nhân nào đó, tùy theo giai cấp, tín ngưỡng, tùy theo lúc sống hay chết, tùy theo già hay trẻ, người Việt Nam có rất nhiều tên để gọi. Ngôn ngữ Việt có những từ sau đây chỉ các loại tên: bí danh, bút hiệu, nhũ danh, nghệ danh, pháp danh, pháp tự, pháp hiệu, tên, tên cái, tên đệm, tên họ, tên gọi, tên chữ, tên cúng cơm, tên hèm, tên hiệu, tên húy, tên riêng, tên thánh, tên thụy, tên tục, tên tự, thương hiệu.” (Ngưng trích: Nguyễn Long Thao- DANH XƯNG ĐẶC BIỆT CỦA THƯỜNG DÂN VIỆT NAM)
Các cuộc khủng hoảng lớn lao có các hậu quả trầm trọng, thường không tiên đoán được. Cuộc Đại Khủng hoảng trong thập niên 1930 đã thúc đẩy trào lưu cô lập, tinh thần dân tộc, chủ nghĩa phát xít và Đệ nhị Thế chiến, nhưng cũng dẫn đến biện pháp hồi phục kinh tế New Deal, sự trỗi dậy của Hoa Kỳ như một siêu cường toàn cầu, và cuối cùng là tiến trình xoá bỏ thực dân. Các cuộc tấn công trong ngày 11 tháng 9 đã tạo ra cho Mỹ hai sự can thiệp thất bại, sự trỗi dậy của Iran và các hình thức mới của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan. Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã tạo ra một sự đột biến trong trào lưu dân tuý chống các định chế chính trị lâu đời để thay thế cho các nhà lãnh đạo trên toàn cầu. Các nhà sử học trong tương lai sẽ theo dõi và so sánh những ảnh hưởng lan rộng đến cơn đại dịch virus corona hiện nay; thách thức cho họ là hình dung ra trước được các ảnh hưởng.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.
Sáng ngày thứ Ba (30/06/2020), Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã thông qua luật an ninh Hong Kong, sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2020
Thứ Hai (29/06/2020), Mỹ bắt đầu tiến hành các bước loại bỏ quy chế đặc biệt của Hong Kong, tạm dừng xuất khẩu quốc phòng và hạn chế quyền tiếp cận các sản phẩm công nghệ cao, trong bối cảnh Trung Quốc thông qua luật an ninh mới dành cho đặc khu.
NGC 2359 là một đám mây vũ trụ có hình dạng như chiếc nón với hai đôi cánh mở rộng giống như chiếc nón của thần Thor.