Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Phạm Công Trị

29/09/201500:00:00(Xem: 3372)

PHẠM CÔNG TRỊ (? - 1802)

Phạm Công Trị hay Phạm Văn Trị, là người con trai thứ hai Thái úy Phạm Công Hưng. Ông gọi Hoàng hậu vua Quang Trung là bà Phạm Thị Liên là cô, dáng ông giống vua Quang Trung nên được chọn làm “giả vương” đi sứ nhà Thanh.

Ngày 29 tháng 3 Canh Tuất (1790), sứ đoàn “Giả Vương” lên đường gồm có 159 người: Phạm Công Trị (giả vua Quang Trung), Nguyễn Quang Thùy (con vua Quang Trung), Ngô Thì Nhậm, Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chấn, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn... với 7 người làm bồi thần, 16 người làm phiên dịch, 12 người là nhạc sinh, 30 người là hộ vệ viên, 73 người là tùy nhân... Ngày 11 tháng 7 Canh Tuất (1790), sứ đoàn đến Nhiệt Hà (ở Tàu), vua Càn Long tiếp sứ đoàn rất nồng hậu, tặng An Nam Quốc Vương (giả) một viên ngọc Như Ý, một tòa Phật Ngọc, tặng Đại tư mã Ngô Văn Sở một cái mũ tam phẩm, sắc phong Nguyễn Quang Thùy là An Nam quốc vương Thế tử, tặng cả đoàn một vạn lạng bạc, những người đi theo đều được ban thưởng mũ áo.

Và tặng vua Quang Trung (Giả Vương) một bài thơ bát cú, trích 4 câu thơ đầu:

Doanh phiên nhập chúc trị thì tuần
Sơ kiến hồn như cựu thức thân
Y cổ vị văn lai Tượng Quốc
Thanh triều vãng sự bỉ kim nhân

Nghĩa là:

Nước phiên đến lúc, ta đi tuần
Gặp Sứ lần đầu, cảm thấy thân!
Nước Tượng mai sau, còn văn cổ
Triều Thanh cao quí, bỏ kim nhân

Trong bài thơ có câu “Thanh triều vãng sự, bỉ kim nhân”. Từ đó mới thật sự bỏ “lệ cống người vàng”, đã 363 năm (1427-1790) từ khi Lê Lợi giết Liễu Thăng và bọn quan lại Tàu bỏ hẳn tiếng gọi người phương Nam là “man di” xấc xược.

Vua Quang Trung (giả vương) vào bệ kiến vua Càn Long để về nước, vua Càn Long mời vào ngồi bên giường ngự, ân cần hỏi han và sai họa sĩ vẽ một bức chân dung để tặng Quang Trung. Ngày 29 tháng 11 Canh Tuất (1790), sứ đoàn lên đường về nước, trên đường về, sứ đoàn vẫn được tiếp đón long trọng như tiếp đón tưng bừng lúc đến.


Theo Đại Thanh thực lục, nhà Thanh đã chi 800 ngàn lạng bạc để lo việc đón tiếp sứ đoàn vua Quang Trung (giả vương).

Sau khi trở về nước, ông được vua Quang Trung gả công chúa, phong tước Quận công, ban quốc tính nên còn gọi là Phò mã Nguyễn Công Trị. Năm 1802, ông Trấn thủ Nghệ An giao chiến với quân Nguyễn Ánh bị bại nên bị bắt xử tử.

*- Thiết nghĩ: Phục thay! Giả Vương Phạm Công Trị là một diễn viên đặc biệt, đã đóng giả nhưng diễn thật một vai của một vở tuồng chính trị đặc sắc.

Phan Huy Ích là người có mặt cùng sứ đoàn đã ghi lại trong “Tinh sà kỷ hành” của ông như sau: “Chuyến đi này được nhà vua (Càn Long) đặc cách cho quan Tổng đốc (Phúc Khang An) đi tống tiễn. Thuyền, xe, cờ, quạt, quáng cả mắt người ta. Đi đến đâu quan lại phải bôn tẩu đón tiếp đến đó. Mùa thu đến hành cung ở Nhiệt Hà, lại được theo xa giá về Yên Kinh, đi Tây Uyển. Luôn luôn tiễn yến hàng tuần, được ơn trời âu yếm, ưu đãi khác thường. Từ trước đến giờ, người mình đi sứ Trung Quốc chưa có lần nào lạ lùng và vẻ vang như thế”.

Có được như vậy là do từ chiến thắng “Xuân Kỷ Dậu”, và những lập luận sắc bén, đanh thép với lời lẽ uyển chuyển, hợp tình hợp lý của các nhân sĩ nước ta trong sứ đoàn, nổi bậc nhất là Ngô Thì Nhậm là nhà ngoại giao lỗi lạc trong vương triều Tây Sơn, người đã làm rạng rỡ “Trang Sử Việt”. Những thắng lợi này có được là do tài ngoại giao khéo léo của sứ bộ ta, sẽ để lại cho hậu thế bài học lịch sử quý giá.

Cảm Bội: Phạm Công Trị

Phạm Công Trị, “giả vương” tài tình!
Khéo léo nói năng, khó bất bình?!
Xem xét triều Thanh, xem thuận nghịch
Giữ gìn quốc thể, giữ quang vinh!
Lo lường hòa hoãn, lo phòng ngự
Ngăn giặc trả thù, ngăn rập rình?!
Rộn rã nhà Thanh, nghinh sứ giả
Việt-Tàu mong mỏi tránh đao binh?!

Nguyễn Lộc Yên

Ý kiến bạn đọc
30/09/201500:27:23
Khách
Cám ơn tác giả đã có bài viết về chuyến đi Tàu này với những chi tiết lý thú .
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoạt động chính trị nội bộ cộng đồng gốc Việt vốn không được truyền thông dòng chính để tâm, ngoại trừ dăm báo chí địa phương vẫn thường đưa tin về các ứng viên gốc Việt ra tranh cử hay thắng cử vào các chức vụ dân cử địa phương trong mỗi mùa bầu cử.
Vào ngày 16/10/2020, một nam giáo viên Pháp dạy lịch sử đã cho học trò cả lớp xem những bức hý họa châm biếm Nhà Tiên Tri Mohammad để chứng tỏ quyền tự do ngôn luận đã bị chặt đầu ở một địa điểm gần trường học của ông ở ngoại ô Paris.
Việt Nam có chu kỳ lịch sử năm trăm năm: 500 năm thịnh, 500 năm suy. Dân tộc ta đang ở cuối thời kỳ suy thoái năm trăm năm vừa qua (hậu Lê, Nguyễn, Tây thuộc, Cộng sản thuộc), đang tiến dần vào giai đoạn chuyển tiếp sang 500 năm hưng thịnh sẽ tới (Đại Việt 2000).
OECD dự đoán đến cuối năm 2021 GDP Trung Quốc tăng trưởng 10% trong khi GDP Hoa Kỳ chỉ trở lại bằng năm 2019 [1], trong lúc Âu Châu và Nhật Bản mất thêm nhiều năm nửa mới phục hồi. Như vậy nếu thương chiến tái khởi động hiệp 2 thì Trung Quốc vừa ở thế mạnh hơn trước lại càng dễ dàng chia rẽ các nước Tây Phương.
Nếu các cuộc thăm dò dư luận phản ảnh trung thực trên lá phiếu cử tri thì cựu Phó Tổng thống Dân chủ Joe Biden sẽ là Tổng thống Mỹ thứ 46 sau cuộc bầu cử ngày 3/11 (2020).
Kinh nghiệm của tôi với chế độ cộng sản tuy ngắn nhưng (chắc) đủ. Ngay sau khi họ chiếm được miền Nam, những sợi giây thun ở đây cũng đã lật đật thun nhỏ ngay lại. Những trang sách hay những cái bao ni lông cũng thế, cũng đang trắng tinh liền vội vã biến thành sắc mầu đen xỉn.
Bàn chuyện ma quỷ là một việc vô cùng nguy hiểm vì đây là một vấn đề rất nhạy cảm được thiên hạ liệt vào loại mê tín dị đoan. Tin ma hay không tin ma là quyền tự do của mỗi người. Xin đừng phán xét.
Tôi đến thăm nhà sách Tú Quỳnh từ sáng sớm thứ Bảy 18 tháng 10, 2020, cốt để nhìn lại một nơi chốn thân quen của người Việt tị nạn ở Quận Cam, trước khi nó đóng cửa vĩnh viễn. Cơn lốc đại dịch Covid 19 chưa qua mà hậu quả thảm hại đã giáng xuống khắp nơi từ nhân mạng tới tài chánh và bao nhiêu món ăn tinh thần cũng theo đó mà ra đi.
Nhân khi đọc bài Thành Tựu Niết bàn của Cư sỹ Nguyên giác Phan Tấn Hải, chúng tôi xin phép kết hợp với thuyết big bang của Stephen Hawking và tiến trình giác ngộ của Đức Phật, và sự sống và chết theo Phật giáo để luận bàn về Niết bàn, giải đáp thắc mắc đức Phật chết rồi đi về đâu? Đây chỉ là khởi niệm mới lạ, biết đâu tương lai sẽ có người chứng minh được.
Phiên toà xử người dân Đồng Tâm cùng cái án tử hình, chung thân dành cho con cháu cụ Kình đã phủ xuống tâm trạng u ám cho tất cả chúng ta. Nhưng sự việc không dừng ở đó, công an đã bắt giam nhà báo Phạm Đoan Trang, đồng tác giả của ấn bản “Báo Cáo Đồng Tâm”.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.