Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Trang Sử Việt: Phạm Công Trị

29/09/201500:00:00(Xem: 4024)

PHẠM CÔNG TRỊ (? - 1802)

Phạm Công Trị hay Phạm Văn Trị, là người con trai thứ hai Thái úy Phạm Công Hưng. Ông gọi Hoàng hậu vua Quang Trung là bà Phạm Thị Liên là cô, dáng ông giống vua Quang Trung nên được chọn làm “giả vương” đi sứ nhà Thanh.

Ngày 29 tháng 3 Canh Tuất (1790), sứ đoàn “Giả Vương” lên đường gồm có 159 người: Phạm Công Trị (giả vua Quang Trung), Nguyễn Quang Thùy (con vua Quang Trung), Ngô Thì Nhậm, Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chấn, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn... với 7 người làm bồi thần, 16 người làm phiên dịch, 12 người là nhạc sinh, 30 người là hộ vệ viên, 73 người là tùy nhân... Ngày 11 tháng 7 Canh Tuất (1790), sứ đoàn đến Nhiệt Hà (ở Tàu), vua Càn Long tiếp sứ đoàn rất nồng hậu, tặng An Nam Quốc Vương (giả) một viên ngọc Như Ý, một tòa Phật Ngọc, tặng Đại tư mã Ngô Văn Sở một cái mũ tam phẩm, sắc phong Nguyễn Quang Thùy là An Nam quốc vương Thế tử, tặng cả đoàn một vạn lạng bạc, những người đi theo đều được ban thưởng mũ áo.

Và tặng vua Quang Trung (Giả Vương) một bài thơ bát cú, trích 4 câu thơ đầu:

Doanh phiên nhập chúc trị thì tuần
Sơ kiến hồn như cựu thức thân
Y cổ vị văn lai Tượng Quốc
Thanh triều vãng sự bỉ kim nhân

Nghĩa là:

Nước phiên đến lúc, ta đi tuần
Gặp Sứ lần đầu, cảm thấy thân!
Nước Tượng mai sau, còn văn cổ
Triều Thanh cao quí, bỏ kim nhân

Trong bài thơ có câu “Thanh triều vãng sự, bỉ kim nhân”. Từ đó mới thật sự bỏ “lệ cống người vàng”, đã 363 năm (1427-1790) từ khi Lê Lợi giết Liễu Thăng và bọn quan lại Tàu bỏ hẳn tiếng gọi người phương Nam là “man di” xấc xược.

Vua Quang Trung (giả vương) vào bệ kiến vua Càn Long để về nước, vua Càn Long mời vào ngồi bên giường ngự, ân cần hỏi han và sai họa sĩ vẽ một bức chân dung để tặng Quang Trung. Ngày 29 tháng 11 Canh Tuất (1790), sứ đoàn lên đường về nước, trên đường về, sứ đoàn vẫn được tiếp đón long trọng như tiếp đón tưng bừng lúc đến.


Theo Đại Thanh thực lục, nhà Thanh đã chi 800 ngàn lạng bạc để lo việc đón tiếp sứ đoàn vua Quang Trung (giả vương).

Sau khi trở về nước, ông được vua Quang Trung gả công chúa, phong tước Quận công, ban quốc tính nên còn gọi là Phò mã Nguyễn Công Trị. Năm 1802, ông Trấn thủ Nghệ An giao chiến với quân Nguyễn Ánh bị bại nên bị bắt xử tử.

*- Thiết nghĩ: Phục thay! Giả Vương Phạm Công Trị là một diễn viên đặc biệt, đã đóng giả nhưng diễn thật một vai của một vở tuồng chính trị đặc sắc.

Phan Huy Ích là người có mặt cùng sứ đoàn đã ghi lại trong “Tinh sà kỷ hành” của ông như sau: “Chuyến đi này được nhà vua (Càn Long) đặc cách cho quan Tổng đốc (Phúc Khang An) đi tống tiễn. Thuyền, xe, cờ, quạt, quáng cả mắt người ta. Đi đến đâu quan lại phải bôn tẩu đón tiếp đến đó. Mùa thu đến hành cung ở Nhiệt Hà, lại được theo xa giá về Yên Kinh, đi Tây Uyển. Luôn luôn tiễn yến hàng tuần, được ơn trời âu yếm, ưu đãi khác thường. Từ trước đến giờ, người mình đi sứ Trung Quốc chưa có lần nào lạ lùng và vẻ vang như thế”.

Có được như vậy là do từ chiến thắng “Xuân Kỷ Dậu”, và những lập luận sắc bén, đanh thép với lời lẽ uyển chuyển, hợp tình hợp lý của các nhân sĩ nước ta trong sứ đoàn, nổi bậc nhất là Ngô Thì Nhậm là nhà ngoại giao lỗi lạc trong vương triều Tây Sơn, người đã làm rạng rỡ “Trang Sử Việt”. Những thắng lợi này có được là do tài ngoại giao khéo léo của sứ bộ ta, sẽ để lại cho hậu thế bài học lịch sử quý giá.

Cảm Bội: Phạm Công Trị

Phạm Công Trị, “giả vương” tài tình!
Khéo léo nói năng, khó bất bình?!
Xem xét triều Thanh, xem thuận nghịch
Giữ gìn quốc thể, giữ quang vinh!
Lo lường hòa hoãn, lo phòng ngự
Ngăn giặc trả thù, ngăn rập rình?!
Rộn rã nhà Thanh, nghinh sứ giả
Việt-Tàu mong mỏi tránh đao binh?!

Nguyễn Lộc Yên

Ý kiến bạn đọc
30/09/201500:27:23
Khách
Cám ơn tác giả đã có bài viết về chuyến đi Tàu này với những chi tiết lý thú .
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
Tại Bangkok, Hội nghị Thượng đỉnh APEC 2022 đã kết thúc và 21 quốc gia thành viên đã đồng thuận đưa ra một Bản Tuyên bố chung với nội dung lên án Nga về cuộc chiến tranh xâm lược tại Ukraine. Tuy nhiên, Bản Tuyên bố có nêu rõ giới hạn dè dặt là nhìn chung vẫn còn có "những quan điểm và đánh giá khác nhau về tình hình và các biện pháp trừng phạt.”
Vào ngày 15-11-2022 tại tư dinh Mar-a-Lago, Florida cựu Tổng thống bị thất sủng Donald Trump tuyên bố rằng ông sẽ tái tranh cử Tổng thống vào năm 2024. Ngay ngày hôm sau Dân Biểu Hoa Kỳ Gerry Connolly (Dân Chủ, Virginia) cho biết rằng các Dân Biểu Dân Chủ sẽ đưa ra một nghị quyết trong tuần này để đảm bảo rằng Trump không bao giờ có thể giữ chức vụ tổng thống nữa bằng cách viện dẫn Tu Chính Án Thứ 14. Hiến Pháp Hoa Kỳ quy định rằng những người tham gia những cuộc phản loạn (insurrection) bị cấm giữ các chức vụ liên bang và ông Connolly cam kết đảm bảo các hành động của Trump vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 không bị lãng quên...
Dù vẫn còn một ít kết quả chưa được công bố và cuộc tái bầu cử “runoff” thứ nhì cho chiếc ghế Thượng viện tại tiểu bang Georgia vào đầu tháng12 tới, cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2022 tại Hoa Kỳ xem như đã kết thúc. Nếu làn sóng đỏ của phía Cộng Hòa không có được kết quả như dự đoán hay theo mong đợi từ đảng này thì ngược lại, việc đảng Dân Chủ thắng thêm chiếc ghế Thượng Viện cùng các ghế Thống Đốc tiểu bang trước tình trạng lạm phát gia tăng và tổng thống đương nhiệm bị sụt giảm mức ủng hộ là một cuộc ngược dòng đáng kể...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.