Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Phạm Công Trị

29/09/201500:00:00(Xem: 4767)

PHẠM CÔNG TRỊ (? - 1802)

Phạm Công Trị hay Phạm Văn Trị, là người con trai thứ hai Thái úy Phạm Công Hưng. Ông gọi Hoàng hậu vua Quang Trung là bà Phạm Thị Liên là cô, dáng ông giống vua Quang Trung nên được chọn làm “giả vương” đi sứ nhà Thanh.

Ngày 29 tháng 3 Canh Tuất (1790), sứ đoàn “Giả Vương” lên đường gồm có 159 người: Phạm Công Trị (giả vua Quang Trung), Nguyễn Quang Thùy (con vua Quang Trung), Ngô Thì Nhậm, Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chấn, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn... với 7 người làm bồi thần, 16 người làm phiên dịch, 12 người là nhạc sinh, 30 người là hộ vệ viên, 73 người là tùy nhân... Ngày 11 tháng 7 Canh Tuất (1790), sứ đoàn đến Nhiệt Hà (ở Tàu), vua Càn Long tiếp sứ đoàn rất nồng hậu, tặng An Nam Quốc Vương (giả) một viên ngọc Như Ý, một tòa Phật Ngọc, tặng Đại tư mã Ngô Văn Sở một cái mũ tam phẩm, sắc phong Nguyễn Quang Thùy là An Nam quốc vương Thế tử, tặng cả đoàn một vạn lạng bạc, những người đi theo đều được ban thưởng mũ áo.

Và tặng vua Quang Trung (Giả Vương) một bài thơ bát cú, trích 4 câu thơ đầu:

Doanh phiên nhập chúc trị thì tuần
Sơ kiến hồn như cựu thức thân
Y cổ vị văn lai Tượng Quốc
Thanh triều vãng sự bỉ kim nhân

Nghĩa là:

Nước phiên đến lúc, ta đi tuần
Gặp Sứ lần đầu, cảm thấy thân!
Nước Tượng mai sau, còn văn cổ
Triều Thanh cao quí, bỏ kim nhân

Trong bài thơ có câu “Thanh triều vãng sự, bỉ kim nhân”. Từ đó mới thật sự bỏ “lệ cống người vàng”, đã 363 năm (1427-1790) từ khi Lê Lợi giết Liễu Thăng và bọn quan lại Tàu bỏ hẳn tiếng gọi người phương Nam là “man di” xấc xược.

Vua Quang Trung (giả vương) vào bệ kiến vua Càn Long để về nước, vua Càn Long mời vào ngồi bên giường ngự, ân cần hỏi han và sai họa sĩ vẽ một bức chân dung để tặng Quang Trung. Ngày 29 tháng 11 Canh Tuất (1790), sứ đoàn lên đường về nước, trên đường về, sứ đoàn vẫn được tiếp đón long trọng như tiếp đón tưng bừng lúc đến.


Theo Đại Thanh thực lục, nhà Thanh đã chi 800 ngàn lạng bạc để lo việc đón tiếp sứ đoàn vua Quang Trung (giả vương).

Sau khi trở về nước, ông được vua Quang Trung gả công chúa, phong tước Quận công, ban quốc tính nên còn gọi là Phò mã Nguyễn Công Trị. Năm 1802, ông Trấn thủ Nghệ An giao chiến với quân Nguyễn Ánh bị bại nên bị bắt xử tử.

*- Thiết nghĩ: Phục thay! Giả Vương Phạm Công Trị là một diễn viên đặc biệt, đã đóng giả nhưng diễn thật một vai của một vở tuồng chính trị đặc sắc.

Phan Huy Ích là người có mặt cùng sứ đoàn đã ghi lại trong “Tinh sà kỷ hành” của ông như sau: “Chuyến đi này được nhà vua (Càn Long) đặc cách cho quan Tổng đốc (Phúc Khang An) đi tống tiễn. Thuyền, xe, cờ, quạt, quáng cả mắt người ta. Đi đến đâu quan lại phải bôn tẩu đón tiếp đến đó. Mùa thu đến hành cung ở Nhiệt Hà, lại được theo xa giá về Yên Kinh, đi Tây Uyển. Luôn luôn tiễn yến hàng tuần, được ơn trời âu yếm, ưu đãi khác thường. Từ trước đến giờ, người mình đi sứ Trung Quốc chưa có lần nào lạ lùng và vẻ vang như thế”.

Có được như vậy là do từ chiến thắng “Xuân Kỷ Dậu”, và những lập luận sắc bén, đanh thép với lời lẽ uyển chuyển, hợp tình hợp lý của các nhân sĩ nước ta trong sứ đoàn, nổi bậc nhất là Ngô Thì Nhậm là nhà ngoại giao lỗi lạc trong vương triều Tây Sơn, người đã làm rạng rỡ “Trang Sử Việt”. Những thắng lợi này có được là do tài ngoại giao khéo léo của sứ bộ ta, sẽ để lại cho hậu thế bài học lịch sử quý giá.

Cảm Bội: Phạm Công Trị

Phạm Công Trị, “giả vương” tài tình!
Khéo léo nói năng, khó bất bình?!
Xem xét triều Thanh, xem thuận nghịch
Giữ gìn quốc thể, giữ quang vinh!
Lo lường hòa hoãn, lo phòng ngự
Ngăn giặc trả thù, ngăn rập rình?!
Rộn rã nhà Thanh, nghinh sứ giả
Việt-Tàu mong mỏi tránh đao binh?!

Nguyễn Lộc Yên

Ý kiến bạn đọc
30/09/201500:27:23
Khách
Cám ơn tác giả đã có bài viết về chuyến đi Tàu này với những chi tiết lý thú .
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.