Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thành Kiến, Định Kiến

09/08/201400:00:00(Xem: 8778)
Sáng hôm nay thứ Bảy đầu tháng, cả nhóm bạn Tâm đến nhà nàng họp mặt chung vui… Trong nhóm đang nói cười vui vẻ thì Thanh con gái Tâm đi đâu về, tay cầm một xấp thư mới lấy ở thùng thư trước nhà trao cho mẹ…Tâm lập xấp thư đọc qua và lẩm bẩm: “Bác Năm gởi thiệp mời mẹ đi ăn đám cưới Lập, đứa con trai út của Bác vào tháng tới đây! Không biết cô dâu mới có được lòng Bác ấy không đây! Bác ấy có tiếng khó vàm trời với dâu con từ thời ở Việt Nam, Bác ấy sang đây vẫn giữ cố tật không bỏ, suýt nữa hạnh phúc gia đình của Tiến tan vỡ…Sau đó vợ chồng Tiến ra ở riêng, mới cứu vớt hạnh phúc chúng trên đà không lối thoát…

- Nhưng con nghe vài người thân trong gia đình Bác cũng than phiền là chị vợ anh Tiến lười biếng, cái gì cũng sai chồng làm, khiến Bác nóng lòng cho con trai yêu xảy ra trước mắt nên mới lên tiếng đó mẹ!...Vậy chuyện gì “không có lửa thì sao có khói”! Xét vấn đề gì thì đừng có thành kiến đó mẹ à! Vừa nói Thanh vội bước vào phòng riêng để khung gian & thời gian cho mẹ họp mặt với bạn hữu…

- Qua đây chúng mình bàn luận về đề tài Thành Kiến mà Tâm có dịp nghiên cứu trên internet nhé các bạn! Tâm nhìn các bạn hỏi ý kiến…

Các bạn Tâm còn đang lung túng về đề tài nhạy cảm này, nên chưa thấy ai lên tiếng, làm Tâm phải mở đầu đề tài... Thành kiến có ý nghĩ cố định về người hay vật, xuất phát từ cách nhìn sai lệch hoặc dựa trên cảm tính và thường xuyên có chiều hướng đánh giá thấp… Một số cho rằng đây là “thái độ, hoặc cảm xúc tiêu cực về một cá nhân chỉ vì người ấy thuộc nhóm nào đó không hợp với mình”. Người khác thì nói rằng thái độ này dựa vào “thông tin không đầy đủ”, dẫn đến “việc phán đoán các thành viên thuộc nhóm khác…”. Dù trường hợp nào đi nữa, một người có thể bị thành kiến vì chủng tộc, cân nặng, giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo hoặc bất cứ điều gì được xem là khác biệt.

- Vậy theo Kim nghĩ… định kiến hoặc thành kiến là những ý kiến, quan điểm đã được hình thành, trước khi nhận thức các dữ kiện có liên quan hoặc biết rõ những thông tin liên quan của một sự kiện cụ thể. Từ Định kiến có trước thường được sử dụng để miêu tả những nếp suy nghĩ, quan điểm thường không thuận lợi, đánh giá chủ quan đối với người hoặc một nhóm người, bởi vì giới tính, quan điểm chính trị, quan hệ xã hội, tôn giáo, dân tộc, tuổi tác, hình dáng bên ngoài hay đặc điểm cá nhân khác, từ đó dẫn đền việc phân biệt đối xử khác nhau... Trong trường hợp này, định kiến có thể đề cập đến một đánh giá tích cực hay tiêu cực của một người dựa trên nhận thức của họ trong tư cách thành viên một nhóm hay những quan hệ xã hội của họ bị lôi kéo, tác động ảnh hưởng của xã hội, đám đông, do tuyên truyền, ngộ nhận, hay là do cả nể mà ra…

- Vậy thì thành kiến ( định kiến ) có thể hình thành từ những niềm tin vô căn cứ, và có thể bao gồm "bất kỳ thái độ không hợp lý và bất thường chống lại những ảnh hưởng hợp lý", nó như là một "cảm giác, thuận lợi hay bất lợi, đối với một người hay một vật, trước khi tiếp cận, hoặc không dựa trên kinh nghiệm thực tế !" Hoa góp ý.


- Theo Tâm nghĩ… trong ngôn ngữ dân gian, định kiến và thành kiến thường đi chung với nhau, và đôi khi cùng được sử dụng với ý nghĩa như nhau. Tuy nhiên có thể phân biệt: định kiến là ý nghĩ cố định về người hay vật, xuất phát từ cách nhìn sai lệch hoặc dựa trên cảm tính và thường xuyên có chiều hướng đánh giá thấp; trong khi thành kiến là những định kiến (nghĩa là cái “ý kiến” đã “thành” sẵn rồi) xuất hiện trong thời gian dài, thành nếp suy nghĩ cố chấp …

- Phải đó Tâm! Kim nhớ lại có đọc một bài trên net nói về định kiến của một tập thể, một nhóm người, một xã hội, thường được gọi là định kiến xã hội. Định kiến, thành kiến, đôi khi cũng gọi là “thiên kiến”. Tự Điển Hán Việt của Đào Duy Anh giải nghĩa “Thiên là nghiêng về một bên”. Thiên kiến là “Ý kiến thiên lệch / thiên vị”, “Ý kiến ngoan cố.”[Định kiến của một người có thể hình thành tiệm tiến từ môi trường sống, giáo dục, nhân sinh quan, sinh hoạt và quan hệ xã hội của người đó "

- Vậy Thành kiến là gì? Thủy đang mơ màng suy nghĩ bỗng lên tiếng hỏi…

- Thành kiến là ý kiến có sẵn từ lâu trong đầu óc, không thay đổi được. Ví dụ: con nhà nghèo kém thông minh hơn con nhà giàu. Thành kiến có thể là của cá nhân hay của tập thể. Nếu là của tập thể thì thành kiến tích tụ từ lâu đời qua nhiều thế hệ và hầu như không thể thay đổi được. Tâm lên tiếng giải thích…

- Vậy nó là một căn bệnh khó chữa phải không? Hoa tiếp lời hỏi.

- Thành kiến là một chứng bệnh di truyền kinh niên bất trị của con người, không ai thoát khỏi. Chúng ta hằng to tiếng lên án cái lối sống phô trương bên ngoài; nhưng trên thực tế, chúng ta lại hằng căn cứ vào những cái bên ngoài mà đánh giá trị thiên hạ. Cùng một câu văn, một lời nói, một việc làm, mà do người này thì có giá trị, do người kia thì vô duyên, do người này thì hay đáo để, do người kia thì dở vô cùng… Kim nhận xét.

- Đúng vậy! cái gì của mình cũng đẹp cũng hay. Con cái mình đều giỏi giang, hiếu đễ, không ai sánh kịp… nhưng có khi nó là trái ngược! vì hầu như mọi nhà đều có một thùng rác, nhưng khéo che đậy thì không có mùi xú uế hôi hám bay ra…

- Ăn thơm vừa chua lại rát lưỡi lắm! Hoa cầm miếng thơm lên chưa ăn đã vội lên tiếng phàn nàn…

- Hoa lại có thành kiến rồi đó nhé! Chúng ta mới vừa bàn cãi vấn đề này, thì có bài học thực hành ngay… Thơm này ngọt lắm! Hoa nếm thử đi, ăn ngon lại nghiền luôn chứ chơi!… Loại trái cây nào cũng ăn vừa phải thì ngon miệng và ngay cả uống thuốc cũng vậy đúng liều lượng thì tốt cho sức khỏe, còn không thì phản tác dụng đó! Tâm vừa nói, vừa cười dòn tan làm cả nhóm cất cao tiếng cười như nắc nẻ qua giọng ngâm của Kim “...đêm nằm thì ngáy o, o… Chồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà! Đi chợ thì hay ăn quà, chồng yêu chồng bảo, về nhà đỡ cơm…”

- Lêu lêu Kim, Kim ngâm sai đề tài bàn luận rồi đó nhé! Bài ngâm này để trong đề tài “Yêu, Ghét…!” mới thích họp hơn! Ha! Ha! Cả nhóm phá lên cười to hơn…

Nguyễn Ninh Thuận

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Mọi cuộc cách mạng luôn luôn có cái giá riêng của nó. Riêng cái thứ cách mạng (thổ tả) của những người cộng sản Việt Nam thì đòi hỏi mọi người đều phải trả cái giá (hơi) quá mắc mà thành quả – xem ra – không có gì, ngoài tộc ác!
Mùa hè năm 2022, Hoa Kỳ đã chứng kiến một sự thay đổi đáng kể về cách đa số các thẩm phán Tối Cao Pháp Viện luận giải về Hiến pháp.Vào cuối nhiệm kỳ, tòa án đã bác bỏ quyền phá thai theo hiến pháp lâu đời, mở rộng quyền sử dụng súng và phán quyết rằng tôn giáo có thể đóng vai trò lớn hơn trong các tổ chức công cộng.
Bài này được viết theo lời đề nghị của bạn Tâm Thường Định --- một nhà giáo, một huynh trưởng Gia Đình Phật Tử, và là một nhà văn trong nhóm chủ biên Tạp chí Phật Việt --- rằng “nhờ anh viết bài gì để giúp hoằng pháp.” Bản thân người viết không có đủ tầm nhìn để viết về những suy nghĩ chiến lược; việc đó xin để các bậc tôn túc như Thầy Tuệ Sỹ và nhiều vị khác suy nghĩ. Trong khi đó, trong và ngoài nước đang có hàng ngàn bậc thiện tri thức, ở cả tứ chúng tăng ni cư sĩ, nơi người muốn học Phật có thể tìm nghe pháp, tìm học pháp, cũng như đã có hàng trăm ngàn bài viết giá trị về Phật học trên mạng… do vậy bài này sẽ dựa vào Kinh Phật để nói về một đề tài ít được chú ý: thiền tập với pháp ấn, câu hữu với định. Pháp định nơi đây sẽ tập trung vào sơ thiền. Những sai sót có thể có, xin được sám hối.
Hiến pháp có một giá trị tự tại, nghĩa là, không cần quy chiếu hay trưng dẫn các luật khác để tạo ra giá trị chấp hành...
Lâu nay ta thường nghe nói thanh niên là rường cột của Quốc gia, nhưng tuổi trẻ Việt Nam thời Cộng sản đã xuống cấp trên mọi phương diện từ thể chất đến tinh thần và từ gia đình ra xã hội. Vậy đâu là nguyên nhân?
Rõ ràng toàn là những đòi hỏi quá đáng và … quá quắt. Ngay đến bác Hồ mà còn không bảo vệ được cả vợ lẫn con, bác Tôn cũng chỉ có mỗi một việc làm là… sửa xe đạp cho nó qua ngày đoạn tháng thì bác Quang biết làm sao hơn và làm gì khác được?
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.