CHÚC MỪNG CỦA THÂN HỮU VỀ “TUYỂN TẬP THƠ 50 NĂM” CỦA NGUYỄN LƯƠNG VỴ
“… Dù luôn tẩu hỏa, Nguyễn Lương Vỵ rất nghiêm túc với chữ nghĩa riêng mình, tận hiến cho nghiệp dĩ, và rất sáng suốt không làm nhiên liệu đốt cháy vô dụng, cho bất cứ trào lưu, trường phái canh tân rào rạt nào.
Trong lịch sử thi ca Việt Nam, đương nhiên là Ngoài-Hệ-Thống-Chuồng-Trại-Bầm-Trầy, chúng ta đã hạnh phúc có những Nhà Thơ lớn, những tượng đài sừng sững. Ở đó mỗi Dị-nhân có mỗi Cõi đời đẹp, một Cõi thơ lạ và rất riêng. Mai kia, một ít tài năng hiếm hoi từ những kẻ tới sau, mà nếu vinh hạnh nhắc nhở, không thể nào không nhắc tới Nguyễn Lương Vỵ, cái hạc bay lên vút tận trời.”
– Cung Tích Biền
“… Nguyễn không chỉ có được cho mình một nội lực thi ca thâm hậu, một đam mê quyết liệt tới mức sẵn lòng đánh đổi mọi tiện nghi, may mắn (?) đời thường và, nhất là những thảm kịch, ngộ nhận mà Nguyễn đã trải qua tự những ngày thơ ấu tới hôm nay!...Tất cả vẫn còn đeo đẳng Nguyễn, như thể, đó mới chính là chiếc bóng, thẻ nhận dạng, song hành cùng Nguyễn trong cuộc trường chinh chữ, nghĩa mang tính sử-thi trên lộ trình thi ca của riêng ông...”
– Du Tử Lê
“... Tuyệt vời là Nguyễn Lương Vỵ. Có những câu thơ của anh hay tới nỗi, tôi đọc hoài vẫn thích, vẫn nghe âm vang rung động, vẫn thấy xao xuyến như các cậu học trò lần đầu được học về thơ. Trong các thi tập Nguyễn Lương Vỵ, gần như trang nào cũng có những câu tôi ưa thích. Một khía cạnh khác của thơ anh là, lẫn trong các dòng thơ đẹp vẫn là một nỗi buồn, và đọc thơ anh cũng là nếm được giữa những ngọt ngào thơ mộng là vị đắng của đời. Như hai câu cuối trong bài ‘Người Hải Ngoại’ của Nguyễn Lương Vỵ:
Gió đưa cây cải ngọt ngào
Rau răm nhẫn nại xin chào đắng cay...
Xin chúc mừng 50 năm Nguyễn Lương Vỵ làm thơ.”
– Phan Tấn Hải
“... Dòng sông thơ Nguyễn Lương Vỵ chính là dòng sông đời tuôn chảy trên dòng thời gian. Dòng sông thơ hay dòng sông đời này cũng chỉ là biểu hiện tâm thức qua âm vang sắc màu một định mệnh. Thơ Nguyễn Lương Vỵ tuôn chảy từ một cội nguồn đậm nét bi kịch. Nỗi cô đơn, cô tịch chập chùng trong từng bài thơ dù ngắn hay dài của anh. Không những thế, nỗi thống khổ xen kẽ trên những con chữ là biểu tượng một thứ trầm luân thường trực tác động lên con người phải chịu đựng một phận số. Do đó trong từng bài thơ anh hàm chứa chấp nhận thực tại mang căn tính ‘can đảm (the courage) như hành động con người, như thẩm định giá trị, là một khái niệm có tính luân lý. Tính can đảm, vốn phổ quát và thiết yếu tự xác định sự tồn tại của một con người, là một khái niệm hữu thể’.”
– Lê Lạc Giao
“50 năm Thơ của thi sĩ Nguyễn Lương Vỵ giống như một quặng mỏ kết tinh theo thời gian trở thành kim cương. Đạo Phật mượn tính chất Kim Cương biểu ý sự “bất hoại” đứng ngoài thuyết “vô thường.” Ngôn ngữ thơ ông ngoài tinh chất văn chương con chữ còn bao hàm “tứ thơ” phong phú ẩn dụ, qua cách biểu tượng thâm thúy, rực lên biệt tài chữ nghĩa sáng tạo hóa thành kỳ hoa dị thảo. Dù ngàn câu thơ vẫn đẹp từng câu, cho thấy một tài thơ, bình thản cô độc một ngọn núi riêng; và pháp “đang là” đối với ông chỉ là “thế gian pháp” biến hiện từng sát-na trong cái gọi là “thời gian” mà thi sĩ đã siêu việt. Thi ca của ông là kim cang không lệ thuộc thời tính nữa.”
– Lê Giang Trần
****
CHÍN BÀI THƠ KHÔNG ĐỀ
Nguyễn Lương Vỵ
KHÔNG ĐỀ I
I.
Nhảy qua một giấc mộng:
Nhảy qua một bầu trời
Giấc mộng thì nửa vời
Bầu trời thì lộn ngược
Nhảy qua đời sẫy bước
Úp mặt soi vết thương
Thấy ở cuối con đường
Cầm dương bay áo đỏ
Nhảy qua một trận gió
Gió ôm chân thời gian
Áo đỏ ngất âm đàn
Đàn tan theo giấc mộng
Nhảy qua một chiếc bóng
Bóng ngã theo biệt ly
Kẻ ở gọi người đi
Dã quỳ vàng ngất máu
Nhảy qua một tiếng sáo
Sáo buốt lóng xương mây
Thì ra là mộng đầy
Giấc mộng trốn trong mộng!!!.
II.
Dậy sớm còn vang mộng:
Đất lạ nhòe câu thơ
Mắt mở nhòe phút giờ
Kẽ tay rơi dốc nắng
Á đù đời im vắng
Lau nỗi nhớ xa xôi
Lau hình em xa vời
Cánh buồm nâu xa lắc
Á đù đời im bặt
Câu thơ ướt sắc màu
Trốn trong mộng tìm nhau
Bạc đầu thương cánh vạc
Á đù đời ruỗng nát
Tắc kè kêu đá xanh
Trốn trong mộng không đành
Gặm câu thơ khổ lụy
Á đù đời khách khí
Đãi bôi nhau dấu than
Thì thôi chấm xuống hàng
Gặm câu thơ gò đống...
III.
Ngáp một cái ứng mộng:
Đất lạ tóc rối tung
Gặm câu thơ khật khùng
Tim rung âm áo đỏ
Ngáp một cái nghe rõ
Mộng còn vang quai hàm
Ngàn trùng vẫn còn ham
Bật que diêm mồi lửa
Điếu thuốc ngún một nửa
Tàn thuốc chưa chịu rơi
Câu thơ rất chịu chơi
Gặm hoài chưa hết nắng
Gò đống bay quá trắng
Đồi núi bay quá xanh
Biển hồn ta quá tanh
Chẳng biết vì sao vậy
Ngáp một cái đứng dậy
Lẩm bẩm tự nhủ mình
Cứ gặm cho tận tình
Mộng hết trốn trong mộng!!!...
04.2014
KHÔNG ĐỀ II
I.
Vuông đen ai thức trắng
Cho ta thức với nghen
Đâu cần chi ngọn đèn
Có trời quen soi tỏ
Vuông đen thin thít gió
Vĩ cầm ướt mượt lông
Tơ giăng đợi tiếng cồng
Ta ngồi trông địa phủ
Vuông đen nhú tuyệt cú
Một âm dòn nắng mưa
Đủ cho câu hát xưa
Ngồi bên nhau chuyện vãn
Vuông đen ai khổ nạn
Cho ta khổ với nghen
Đừng hỏi han lạ quen
Đừng truy tầm dâu biển
Vuông đen cười không tiếng
Ta chép miệng không màu
À ha biển với dâu
À ha đen với trắng!!!...
II.
Khuya chồng lên khuya vắng
Thức trắng cùng vuông đen
Mùa bi âm đá lèn
Vết thương tâm chưa tạnh
Chẳng riêng ai cô quạnh
Ai kia quạnh lắm không
Mùa bi âm ngô đồng
Vết thương tâm chưa dứt
Chẳng riêng ai buồn thức
Ta đã thức lâu rồi
Mùa bi âm trùng khơi
Vết thương tâm hóa đá
Chẳng riêng ai khách lạ
Ta nhớ quá nên quên
Biển dâu là tuổi tên
Tang điền quên là nhớ
Khuya tan trong khuya vỡ
Hương quỳnh bay đi đâu
À ha biển với dâu
À ha đen với trắng!!!...
III.
Trời quen hơi quen tiếng
Vuông đen quen chưa ta
Dấu hỏi trắng tinh ma
Đáp một lời trắng lóa
Tri âm trao một đóa
Mời ai kia mở lòng
Tình càng lắc càng đong
Càng đầy mây viễn xứ
Tri âm trao gót lữ
Mời ai kia đi cùng
Biển dâu là nắng rung
Trùng sinh là mưa rụng
Tri âm trao tay cụng
Mời ai kia nhấp môi
Ngấn tích của muôn đời
Ngấn lệ trào chưa cạn
Trắng tinh ma nhớ bạn
Thức trắng xâu ngàn thâu
Khuya chồng lên khuya sâu
Biển-dâu-đen-với-trắng...
04.2014
KHÔNG ĐỀ III
I.
Dậy sớm chào ngày sanh
Mần bài thơ tự thưởng
Chụp tấm hình tự sướng
Ria mép bạc hết rồi
Ý tứ thì đi chơi
Vần vèo thì trốn biệt
Chữ nghĩa thì bay miết
Biết mần sao bây chừ
Sáu mươi hai rồi ư
Ứ ừ nghe cái vụt
Ngó lên thấy cái vút
Nhìn xuống gặp cái vù
Mừng ta ngày càng khù
Tiếng cu gù ướt nắng
Lời chiêm bao văng vẳng
Giọng em cười trong veo
Suốt đời ta mang theo
Một vực sâu em tặng
Tuổi mới càng cố gắng
Quên em nhưng chưa xong!!!
II.
Nhớ em nhưng không mong
Chưa tròn một nốt nhạc
Chưa trọn một câu hát
Đã vuột mất tháng năm
Bài thơ lót chỗ nằm
Cho lưng đêm đỡ lạnh
Chiêm bao ôm hiu quạnh
Cho ngực đêm đỡ đau
Nhớ em nhưng không cầu
Không mong chi thơ dại
Con trăng non xanh tái
Con suối đã khô rồi
Tiếng cu gù vừa rơi
Đã chìm theo im vắng
Món quà em trao tặng
Một dấu lặng cuối đời
Máu mặn trên đầu môi
Chót lưỡi tê đáy vực
Tuổi mới càng cố sức
Quên em nhưng chưa xong!!!
III.
Dậy sớm chào thinh không
Chào ngày sanh tuổi mới
Giơ ngón tay vời vợi
Nhón ngón chân vợi vời
Mặc ý tứ đi chơi
Mặc vần vèo trốn biệt
Chữ ngây ngô nào biết
Nghĩa ngọng nghịu nào hay
Quên em rồi nhớ ngay
Đôi mắt buồn khôn tả
Mới hay trong buốt giá
Mới ngấm hết lời em
Chẳng biết nói gì thêm
Vì lời em trong vắt
Thưa đông tây nam bắc
Ave Maria
Nam mô đức Phật bà
Sáng lòa ơn hạnh phước
Tuổi mới vừa nhận được
Giọt nắng ướt mùa xa...
09.05.2014
(Ngày sanh lần thứ 62.)
KHÔNG ĐỀ IV
Gửi thi sỹ Nguyễn Thị Khánh Minh
I.
Gửi bạn lóng xương mây
Lót lưng ngày nằm bệnh
Đời thơ không chốn đến
Nên sá gì chốn đi
Sống chết biết mần chi
Chỉ lầm lì gặm miết
Đời thơ không trốn biệt
Réo mãi khúc cầm dương
Chữ tươi máu bông hường
Nghẹn ngào trên cổ tháp
Đời thơ không lời đáp
Tự móc mắt moi tim
Thời gian vút bóng chim
Không gian chìm tăm cá
Đời thơ không quán xá
Chữ buốt giá tủy trời
Nằm bệnh nhớ trăm nơi
Thấy bóng mình ngàn chốn
Đời thơ không lửa ngọn
Ngún mãi giấc xưa sau...
II.
Gửi bạn lóng xương mây
Đắp mình cho đỡ lạnh
Đời thơ không tung cánh
Ánh biếc đã ngàn trùng
Biển trưng bày chân dung
Dấu lệ mừng xanh thẳm
Đời thơ không yếm thắm
Tắm gội với nguồn xưa
Chút tình ru nắng trưa
Thấm vào mưa khuya khoắt
Đời thơ không buồn nhắc
Chim bắc với cành nam
Màu gió với sắc chàm
Ôi hình nhân của bóng
Đời thơ không tuyệt vọng
Thì hy vọng làm chi
Cầm dương vẫn bay đi
Khúc sầu bi rạng rỡ
Đời thơ không buồn nhớ
Chẳng buồn quên xưa sau...
III.
Gửi bạn lóng xương mây
Hẹn ngày về cổ độ
Đời thơ không tận số
Vỗ tay vô tận vui
Nuốt ực hết ngậm ngùi
Chùi lau âm viễn xứ
Đời thơ không cầu tự
Chữ đã ứa huyết trào
Mộng mị đỏ chiêm bao
Nước non hồng đất trích
Đời thơ không ngấn tích
Sấm tịch mịch rền vang
Trời cũng biết ca xang
Đất cũng rành ngâm ngợi
Đời thơ không ngóng đợi
Mà động địa kinh thiên
Lóng xương mây tất nhiên
Rất thương ta thương bạn
Đời thơ không khổ nạn
Làm sao thấu được Thơ?!...
05.2014
KHÔNG ĐỀ V
I.
Chém gió với chiêm bao
Sao bỗng trào nước mắt
Người đi đâu lặng ngắt
Đời về đâu lặng thinh
Ta tự tặng cho mình
Hơi thở sâu trong ngực
Nắng khuya đang còn thức
Ta tựa nắng thức cùng
Ngó mông lên mịt mùng
Âm trùng âm vỗ cánh
Chém gió với ngất tạnh
Sao bỗng lạnh ngất hương
Người đi đâu tang thương
Đời về đâu ngẫu lục
Ta tiễn mình biệt khúc
Mình trao ta nhớ quên
Khuya tan theo lòng đêm
Tiếng trời lanh lảnh gọi
Âm trùng âm tươi rói
Bóng ai vừa lướt qua...
II.
Chém gió với bao la
Sao bỗng òa bóng mộ
Nắng ướt trăng châu thổ
Khuya chớp mắt bình nguyên
Ta nhặt một tiếng huyền
Chiếc lá khô vừa rụng
Đọt lá non vừa búng
Tiếng hát thầm đất sâu
Nhắn gửi hồn xưa sau
Tiếng ca lừng núi thẳm
Chém gió với máu thắm
Sao bỗng ngấm xương phai
Người đi đâu mãi mai
Đời về đâu mai mãi
Ta tiễn mình tang hải
Mình trao ta lam điền
Giọng nói còn bên hiên
Nụ cười hoen viễn xứ
Vịn nắng ngửa mặt hú
Bóng ai vừa bay lên...
III.
Chém gió với bốn bên
Sao bỗng rền rực rỡ
Nắng ướt lóng lánh nở
Khuya nở theo diệu kỳ
Những chùm bông cổ thi
Rì rầm và réo rắt
Thì ra trong chớp tắt
Đã bắt nhịp cùng ta
Cổ thi đẹp như ma
Bóng quê nhà lồng lộng
Chém gió với cao rộng
Sao bỗng nhịu mất lời
Người đi đâu mặn môi
Đời về đâu tê lưỡi
Ta tiễn mình không tuổi
Mình trao ta không tên
Chỉ có ngọn cỏ biền
Rưng rưng khuya ngất gió
Chiêm bao vừa cất vó
Bóng ai như bóng ta...
06.2014
KHÔNG ĐỀ VI
I.
Đâu sắc mây năm cũ
Đâu tiếng cồng mùa xa
Hỏi như là bước qua
Những khuôn hình gió lật
Đất trời già quên mất
Trái gấc chín hừng đông
Trái mộng rộ vừng hồng
Tiếng cồng nhen ánh lửa
Sắc mây tươm máu ứa
Mẹ băng đồng sẩy thai
Con bướm gáy chiều phai
Con bò ho chiều rụng
Chiều rung tím bông súng
Đắp nấm một u hồn
Vại sành vừa mới chôn
Đứa em chưa biết khóc
Sắc mây im như thóc
Tiếng cồng lạnh như ma
Năm mươi năm trôi qua
Chiều vẫn còn rung tím...
II.
Bao nhiêu là kỷ niệm
Hình ma với bóng mồ
Xác nóng với hồn khô
Khắc ghi trong gió lộng
Đất trời già cảm động
Trái gấc chín âm vang
Trái mộng trĩu hồng vàng
Rưng rưng chân sáo nhỏ
Đứa em về đâu đó
Biết đâu là chốn nơi
Chân sáo nhỏ lưng đồi
Hồn nhiên tung dấu hỏi
Bông gòn trắng tiếng nói
Bông bụt đỏ nguồn cơn
Chiều rung một tiếng đờn
Rụng và rơi giữa ngực
Mùa xa rêm ký ức
Năm cũ đã lưng đồi
Chiều vẫn rụng và rơi
Rụng và rơi không dứt...
III.
Tiếng cồng cùng ta thức
Sắc mây cùng ta trông
Trái mộng rộ vừng hồng
Thương tâm chân sáo nhỏ
Đứa em về trong gió
Trái gấc chín lung linh
Năm mươi năm tượng hình
Mùa xa chưa tắt nắng
Tiếng đờn cò bay trắng
Hỏi như là bước qua
Chỉ tội cho lòng ta
Bước qua còn hỏi mãi
Hình ma đâu nắng quái
Bóng mộ níu âm đời
Một chút tình ấm môi
Gọi nhau cho đỡ nhớ
Âm đời chưa dứt nợ
Gọi mãi nắng lưng đồi
Chiều vẫn rụng và rơi
Rụng và rơi không dứt...
06. 2014
(Tưởng niệm 50 năm, ngày mẹ sẩy thai đứa em thứ 5.)
KHÔNG ĐỀ VII
I.
Em hóa thân ngực phố
Hay mùa thu hóa thân
Lá dương cầm đưa chân
Hoa vĩ cầm đón mộng
Như là hình là bóng
Ngước và nhìn và nghe
Như là đường là xe
Rộn và reo và réo
Như là sầu là héo
Bước và đi và trôi
Phố vẫn vậy em ơi
Lời xa vời mặn đắng
Rồi khuya về im vắng
Phố dài hơn vắng im
Em xa hơn bóng chim
Ngả ba nhòe tiếng gọi
Mộ lòng ta chợt hỏi
Phố xanh chưa hồn rêu
Cho ta xanh ít nhiều
Gối âm xưa nằm ngủ...
II.
Sonata ngợp phố
Phố ướt đẫm dư vang
Không gian tan tan tan
Chìm chìm chìm tĩnh vật
Như là môi là mắt
Sắc và màu và em
Như là tóc là đêm
Xanh và huyền và ảo
Như là mây là áo
Vườn và gió và mùa
Phơ phất mái hiên xưa
Rất hiền viên sỏi nhỏ
Giấc khuya nghiêng lá cỏ
Phố dài hơn trăng ngân
Em xa hơn dấu chân
Của một trời tuổi dại
Mộ lòng ta hỏi mãi
Phố mưa chưa hồn rêu
Cho ta hái ít nhiều
Những bông trời thương nhớ...
III.
Phố chỉ là viễn phố
Em chỉ là chiêm bao
Nhấp nháy mãi ngàn sao
Phất phơ hoài hư ảnh
Như là cây là nhánh
Ẩn và nhẫn và chờ
Như là biển là bờ
Thét và gào và sóng
Như là hình là bóng
Quán và vách và đời
Phố vẫn vậy em ơi
Những vuông trời úp mặt
Giấc khuya nghiêng đuôi mắt
Phố dài hơn nẻo quên
Em xa hơn gió lên
Khúc trầm thu xanh mướt
Mộ lòng ta ân phước
Sonata ngợp trăng
Nhắc dùm ta giá băng
Phố chỉ là viễn phố...
07. 2014
KHÔNG ĐỀ VIII
Hòa âm với Joseph Huỳnh Văn và Nguyễn Tôn Nhan
I.
Câu thơ bay đi xa
Chẳng còn ai nhớ nữa
Chiều vàng vừa khép cửa
Đêm thu khoác vai ta
Chiếc lá khô nhớ nhà
Cây im không dám nhắc
Đất lạ trầm âm nhạc
Trời quen bóng phố gầy
Hỏi thăm nhau bóng lay
Tìm tay nhau bóng vỡ
Câu thơ bay không nỡ
Để lại một dấu than
Đêm thu lạnh hồn đàn
Thì đừng than chi nữa
Cầm dương xanh gót ngựa
Thi sĩ đã về xanh
Ta dạo hồn loanh quanh
Thôi cũng đành gọi khẽ
Chiếc lá thu cựa nhẹ
Giọt lệ đã khô rồi!...
II.
Câu thơ bay đâu nơi
Đời mù sương ai biết
Cắn môi hồng ly biệt
Chớp mắt xanh biệt ly
Ngữ ngôn xanh diệu kỳ
Vì biển trời ngất máu
Máu bông hường lạc dấu
Hồn cầm dương quá xanh
Thắt cổ đêm quá thanh
Ngợp hồn ta chết đuối
Câu thơ bay không tuổi
Đêm thu chìm không màu
Ta chẳng biết về đâu
Nên cúi đầu đi mãi
Thân già không nghi ngại
Chỉ nghi ngại đêm quên
Chiếc bóng lửng bên thềm
Nếu quên thì quá tội
Chiếc lá thu gió thổi
Cầm dương xanh tan theo...
III.
Câu thơ bay trong veo
Chuông đồi Cù treo ngược
Thánh Ca sương thấm ướt
Thi sĩ hú vang lừng
Đêm trầm mình tượng trưng
Nghe hết tình cây cỏ
Trăng xanh xanh lấp ló
Em đỏ đỏ mộng đầu
Dìu nhau trong thẳm sâu
Liếm hương màu tịch mịch
Câu thơ bay đất trích
Gió rít lạnh đôi bờ
Ôi kiếp người bơ vơ
Khoác vai đêm gọi mãi
Không gian phơi trắng mái
Thời gian rụng tím đàn
Thánh ca rồi cũng tan
Cầm dương rồi cũng tạnh
Lạnh lạnh lạnh lạnh lạnh
Thi sĩ đã về xanh...
10.2014
KHÔNG ĐỀ IX
I
Mần thinh là mần thơ
Mần hoài mà không chán
Mần một lèo đến sáng
Mắt ráo hoảnh tìm nhau
Một ta đi chơi lâu
Một ta ngồi ngóng Chữ
Chữ reo xanh ý tứ
Sắc màu ứa vó câu
Nhịp đời vang trước sau
Phách trời ngân ánh lửa
Mần thơ cho huyết cựa
Cho tinh bay rền vang
Cho tủy trắng ca xang
Cho xương nồng sử lịch
Một ta tru bằng thích
Một ta rú mút mùa
Ai có hỏi xin thưa
Cho đỡ điên đỡ lạnh
Hoan hô ta cô quạnh
Vạn tuế ta lù khù...
II.
Mần thinh như thiên thu
Nghe cu gù ướt nắng
Vớt lên trong im vắng
Những búp âm ngất vàng
Những búp âm ngất nàng
Nức hương trăng mười sáu
Nức tiếng kêu ớ bậu
Chào nhau âm sáng trưng
Hôn nhau âm thơm lừng
Dại khờ như lá cỏ
Mần thinh như đứng ngọ
Nghe gà gáy ướt mây
Hái xuống trong lòng tay
Những búp âm ngất đỏ
Những búp âm ngất gió
Lắng nguồn cơn xa gần
Lắng lòng nhau ân cần
Thanh tân thương cố cựu
Nhắn gửi mây bằng hữu
Có còn nhớ nhau chăng?...
III.
Mần thơ như giá băng
Chữ giăng giăng gò đống
Chữ bay bay thạch động
Em rất ma rất tình
Em rất yêu rất tinh
Trọn đời ta xanh mặt
Thơ bay bay réo rắt
Thơ giăng giăng mờ mờ
Trọn đời ta lơ ngơ
Chỉ vì em rất ác
Mần thơ như chết khát
Ực hết tình em trao
Nốc hết cõi chiêm bao
Nuốt hết đời oan nghiệt
Chữ bay bay nào biết
Chữ giăng giăng nào hay
Ta cứ mần đắm say
Ta cứ mần đắm đuối
Cho đến hơi thở cuối
Vẫn mần-thinh-mần-thơ...
10.2014
Trích trong Tuyển tập Thơ 50 năm (1969 - 2019), NXB Văn Học Press 11.2020
Nhật Bản là một nước Phật giáo, mà cách đây một thời gian theo thống kê của Bộ Giáo dục Nhật, những người theo Phật giáo chiếm đại đa số và đúng theo lịch sử truyền bá và phát triển, Phật giáo đến nước nào thì mang sắc thái văn hóa của nước đó. Cho nên, Phật giáo khi vào Nhật Bản cũng mang một số sắc thái riêng. Nay có tác phẩm Bồ-tát Quan Âm - Tín Ngưỡng & 50 Tượng Tuyến ở Nhật Bản của nhà nghiên cứu Bùi Chí Trung, người đã sống và làm việc lâu năm tại quốc gia này sẽ cung cấp cho chúng ta một số thông tin quý báu về những nét rất riêng của Phật giáo Nhật Bản...
Cô nhà văn Hoàng Quân, tự xưng là đại diện “Hội Những Người Trán Dồ Yêu Lung Tung”, tự xưng luôn là có cùng ngày sinh nhật với một ông trán dồ nổi tiếng là ông Albert Einstein, ngày 14/3, có gửi mail yêu cầu tôi viết về trán dồ để hy vọng “trán dồ sẽ góp mặt trong mười…một thương”. Tôi nể ông Einstein nên phóng bút. Trán dồ hay trán dô là cùng một category trán…phi trường. Trán là khu vực nằm từ chân lông mày cho tới chân tóc. Trán bình thường chiếm khoảng 1/3 chiều dài gương mặt. Trán dô lấn sân hơn, vượt qua kích thước thông thường khiến khuôn mặt mất cân đối, kém hài hòa. Nếu nhìn ngang, người ta sẽ thấy phần xương trán của những người trán dô nhô lên cao. Vậy nên nhà văn Hoàng Quân không nên chụp hình profile!
Nói kết không phải là món quà trên trời rớt xuống, nó sinh ra trong những nỗ lực âm thầm và kéo dài, bắt đầu từ trò chuyện, tương tác, gặp gỡ và bao dung. Bạn tập nhìn thấy điều tốt lành ở người khác, nhìn thấy điểm chung để chia sẻ. Nếu bạn nối kết nhưng độc lập, thì mối quan hệ ấy có tính lành mạnh, nâng đỡ. Nếu bạn nối kết và a dua bầy đàn, thì quan hệ ấy sẽ bệnh hoạn, xóa mất bạn vào đám đông.
Chiến tranh bao giờ cũng đi đôi với nỗi chết. Chết vì bom đạn, chết vì chạy loạn, đói khát, dẫm đạp lên nhau… nhưng trong những bức ảnh chiến tranh đau thương đó, như một phép màu, ta thỉnh thoảng lại bắt gặp một sự sống còn ngoài sức tưởng tượng của con người: Như em bé sơ sinh được lôi ra dưới đóng gạch còn sống khi một đầu cuống rốn vẫn dính vào cuống nhau của người mẹ đã chết, và em đươc đặt tên là Aya (tiếng A Rập có nghĩa là may mắn). Như một gia đình 8 người, không ai sống sót trừ bé gái lên 5 tuổi, được lôi ra dưới đống gạch ngói vụn vỡ… và còn bao nhiêu phép màu nữa chỉ có Thượng Đế mới giải thích được.
Có lẽ, người chết cháy cần phải chôn cất vội vã. Sự chuẩn bị của mọi người gần như tối thiểu. Yến biết anh mình không tin đời sau. Mọi ý nghĩa, mọi giá trị đều ở đời này. Anh tin vào sự hữu hiệu, hữu ích của tinh thần và vật chất. Có trường hợp tinh thần cao hơn. Có trường hợp vật chất cần thiết hơn. Anh thường nói với Yến, sống là chuổi chọn lựa giữa tinh thần và vật chất. Vì vậy, nàng chọn lựa không khí tinh thần cho đám tang thay vì vật chất rình rang.
Lũ con cháu chúng tôi sang thăm cô Nhã chú Từ ở thành phố Malmo, miền Nam Thụy Điển, vào khoảng giữa tháng 10 2024. Có chúng tôi về, cô chú vui lắm và thường cùng chúng tôi ra ngoài dạo phố, ngắm cảnh, ăn uống. Trong một buổi chiều đi uống cà phê, chúng tôi chụp được tấm hình cô chú nắm tay nhau đi dạo trong một công viên thanh bình, khi trời đất vào thu, dưới ánh nắng nghiêng nghiêng của buổi hoàng hôn cuối ngày. Chúng tôi đặt tên tấm hình đó là “Vẫn nắng vàng dù buổi chiều của đời”, là câu đầu tiên trong bài hát Vầng Trăng Xưa, chú Từ sáng tác trong trại giam Hàm Tân vào năm 1985.
Mỗi ngày bạn cảm nhận được nhiều nhịp đập của những trái tim khác nhau. Bạn thông minh hơn và hiểu biết hơn vì những người tốt lành chiếu ánh sáng của họ lên đường đi của bạn. Bạn sống một cuộc đời giàu có vì những ngôi nhà của người khác bạn được ghé thăm, bữa ăn tối của họ bạn được mời tới.
Những món quà quý nhất mà tôi nhận được trong đời đều đến từ người nghèo khó.
Đời sống thật của bạn cũng thú vị không kém gì một bộ phim trinh thám hay cuốn tiểu thuyết diễm tình. Tôi không cho rằng văn học hay phim ảnh hay mạng xã hội là không cần thiết. Tôi chỉ nghĩ đời sống thật của bạn hiện đang bị quên lãng. Hãy trở về chính căn phòng của mình, nhìn mặt người bên cạnh, trò chuyện. Hãy pha ấm trà nóng, chọn cái áo thật đẹp, hãy uống tất cả những tách trà buổi sáng của đời bạn. Nhìn thật lâu những nan hoa của chiếc xe đạp chạy trên đường. Chẳng để làm gì cả.
Tháng đầu tiên của năm 2025 đang trôi qua. Nhiều câu hỏi đang hiện ra trên các trang báo. Thế giới có thể sẽ bình an hơn? Dân tộc Palestine có thể sẽ được phép cho lập quốc? Ukraine có thể đã tới gần ngày ngưng bắn? Biển Đông sẽ ngưng sóng gió? Cuộc chiến Đài Loan sẽ thoát được? Nam Hàn và Bắc Hàn sẽ làm hòa với nhau? Chúng ta không mong đợi phép lạ hiện ra cho thế giới này, chỉ mong đợi năm 2025 đỡ bất an hơn. Nếu không chấp nhận những dị biệt của nhau, để cởi mở với những tư tưởng đa nguyên hơn, thế giới này sẽ cứ mãi bất an. Nỗi lo lớn nhất của nhân loại là chiến tranh. Lời chúc cần thiết nhất cho nhân loại hiển nhiên phải là hòa bình, bởi vì trong mấy năm qua, tuy chưa nổ trái bom hạt nhân nào, mà hầu hết các nơi ở Gaza và Ukraine đã trở thành gạch vụn. Đó là chưa kể tới thiệt hại về nhân mạng, khi một người chết đi, là một gia đình đau đớn, và cả một cộng đồng lay chuyển. Đôi khi chúng ta mong chờ phép lạ để thế giới hòa bình.
Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.
Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.
Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”
Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.
Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.
Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.
Chúng tôi sử dụng cookie để cung cấp cho bạn trải nghiệm tốt nhất trên trang web của chúng tôi. Nếu tiếp tục, chúng tôi cho rằng bạn đã chấp thuận cookie cho mục đích này.