Hôm nay,  

Một Đêm Ru Tình

10/03/202512:54:00(Xem: 7660)
Khanh Ly at the end. cropped
Khánh Ly và thân hữu trong đêm Mừng Sinh Nhật 80 Tuổi tại Bowers Museum, California. Photo: Nguyễn Lập Hậu.

Người ta thường gói ghém một cuộc đời trong dăm ba trang giấy để gọi là hồi ký. Người ta cũng thường dùng thước đo của 10 năm, 20 năm, 30 năm… để hoài niệm một điều gì đó, cho dù là hạnh phúc hay mất mát. Nhưng không dễ gì để tái hiện cả một cuộc đời dài 80 năm, trong đó có lịch sử, có tình yêu, có nhân quả, có triết lý sống, có ân tình, có nghệ thuật, có tài năng… chỉ trong một đêm. Vậy mà, Đêm-Khánh-Ly-80-Tuổi, đã làm được điều đó.

Bắt đầu từ Khánh Ly của buổi chiều năm 1967, trong một quán café đơn sơ với nền gạch cũ, được dựng lên ở phía sau trường đại học văn khoa Sài Gòn, tên gọi quán Văn, giọng hát khàn đục ma mị cất lên những tình khúc của Trịnh Công Sơn. Bên dưới, đầy kín những sinh viên ngồi bệt trên nền đất, ngây ngất hoà cùng những tình khúc Trịnh và Ca Khúc Da Vàng.

Cho đến 60 năm sau, buổi chiều tháng Ba năm 2025 tại Bowers Museum. 

Người từ phương xa, có người xa cả nửa địa cầu. Người cùng thế hệ với bà. Người nhỏ hơn bà gần nửa thế kỷ. Tất cả làm cho khán phòng không còn chỗ trống. Có người phụ nữ kia, cố tình chọn một chiếc áo dài gam màu tối, đơn giản vì “nhớ rằng cô Khánh Ly hay mặc màu tối khi lên sân khấu.”

Khánh Ly bước ra. Bà cúi đầu chào, cười với bất cứ ai bà định vị được trong tầm mắt của mình. Không cần phải quen, thân, sơ, lạ. Đó là nụ cười đẹp nhất mà chỉ có thể tìm thấy ở trẻ thơ.

Khánh Ly ngồi xuống. Có lẽ đây là lần đầu tiên trong nghiệp dĩ, bà ngồi trên chiếc ghế tựa, trước hàng trăm khán giả. Gương mặt ngẩng cao, bàn tay hướng về phía khán giả, vô cùng nền nã – một phong cách nghệ sĩ nhã nhặn của một thời vàng son hoa lệ.

Khánh Ly cất tiếng nói, trong tâm trạng “có quá nhiều điều muốn nói, và không muốn nói” nên “không biết bắt đầu như thế nào.” Mười năm trước, cũng hàm ý này, nhưng bà diễn đạt khác, trong một cuộc điện thoại:

“Trong đời mình không phải điều gì mình làm cũng đúng cả. Không phải là mình không có những hối tiếc. Có chứ. Mình hối tiếc vì ngay bây giờ mình không có thời gian được thực hiện hết những gì mình mơ ước. Vì mơ ước thì nhiều lắm, rất là bao la, rộng lớn, nhưng đời sống của con người thì ngắn.”

Có thể đây cũng là lần rất hiếm hoi bà nghẹn lời trong hơn 60 năm đứng trên sân khấu. Khánh Ly vốn được bằng hữu văn nghệ sĩ ghi nhận là “người nói chuyện rất hay” dù bà cứ hay tâm sự với khán giả của mình rằng tôi là người "ít học.”

Rồi, Khánh Ly đứng lên khi chưa nói hết câu. Có lẽ bà không quen ngồi trước khán giả của mình để nói chuyện? Ngày xưa, bà cũng từng ngồi hát, nhưng trong một tư thế khác, bên cạnh là người nhạc sĩ với cây đàn Tay Ban Cầm đệm nhạc. Đêm nay, bà tôn trọng những người đã vượt nghìn trùng xa đến đây với mình. Vịn một tay vào cây trụ mircophone làm điểm tựa, bà đứng lên. Dáng đứng liêu xiêu của “tuổi nào nhìn lá vàng úa chiều nay.” Không ít gương mặt đã thấm nhòe nước mắt. Nhưng Khánh Ly, thì không. Đêm nay, bà chỉ muốn dành cho khán giả của mình những nụ cười rạng rỡ.

Khanh Ly va anh Ha
Khánh Ly hát liên khúc Trịnh Công Sơn với Nguyễn Hoàng Hà và ban nhạc với hòa âm của nhạc sĩ Sỹ Dự.
Photo: Nguyễn Lập Hậu
Và cuối cùng, Khánh Ly hát. Tiếng hát của “Diễm Xưa.” Bà lần nhẹ bước sang với bản nhạc bên cạnh, đứng phía sau chiếc ghế để dùng lưng ghế làm điểm tựa. Gần nửa tiếng đồng hồ, sân khấu vẫn là của Khánh Ly như đã từng trong hơn nửa thế kỷ qua. Bà “đốt cháy” sân khấu bằng tình yêu với khán giả, với bạn hữu, với âm nhạc, với người chồng quá cố bà gọi là “nhà tôi”, đặc biệt, với người âm tri kỷ họ Trịnh mà xưa nay bà vẫn ân cần gọi là “ông Sơn.”

Rất nhiều người đã nói “nghe Khánh Ly là nghe ký ức, nghe hoài niệm.” Thì cũng là một cách nghe, một cách yêu. Bất cứ khi nào tiếng hát Khánh Ly cất lên, thì trong tâm tưởng của mỗi một người trong các thế hệ Việt Nam là một ký ức khác nhau. Chính bà đã từng nói, 10 năm trước: “Khi mà người ta yêu thích một tiếng hát hay một điều gì đó có thể xem như đó là mối tình đầu của mình. Nhưng mà trong đời không phải chỉ có một mối tình mà thôi.” Thế là, bà đã đi “Ru Tình” trong suốt hơn 50 năm và đến nay, 80 tuổi, bà vẫn Ru Tình. Đó là sự an bày của định mệnh.

80 năm của đời người và hơn 50 năm ca hát, là một con đường rất dài. Nhưng đủ, đầy hay chưa còn tuỳ theo nhân sinh quan của mỗi con người. Nói một cách khác, khi dừng chân lại phía bên kia con dốc, thì mỗi chúng ta có quyền lựa chọn để giữ lại hoặc “để gió cuốn đi” những gì gọi là kỷ niệm trên từng quãng đường mình đã đi qua.

Và Khánh Ly, là một phần của miền ký ức mà các thế hệ giữ lại trong ngăn tủ cuộc đời. Cho dù, cũng chính bà đã nói: “Đừng vì mối tình đầu đó mà hờ hững. Những tiếng hát trẻ là tương lai, mà cô là quá khứ. Cô là quá khứ rồi. Cô là kỷ niệm. Cô là những gì đã đi qua trong đời sống này.” Bà nói đúng phần nào, nhưng mấy ai 'đi qua' mà không hề đánh mất, đi qua và để lại, để gieo hạt vun xới cho những bông hoa ven đường. Ai có mặt trong rạp nghe tiếng hát của cô bé Hân Holidays cất lên cùng các bạn trẻ của mình đều nhìn thấy, đều cảm được sự tiếp nối kỳ diệu này.

Nhom Han Holiday
Ban Nhạc Hân Holiday mở đầu chương trình với liên khúc nhạc Trịnh:
 Han Holiday (giữa), Jayden Nguyễn (phải) và Duy Khang (trái). Photo: Nguyễn Lập Hậu.


Thế thì tại sao chúng ta không yêu nhau như hôm nay là ngày bắt đầu? Vì buồn đau hay hạnh phúc, khóc than hay mỉm cười thì tất cả cũng sẽ là kỷ niệm, khi mà chúng ta đã đi qua nó. Để rồi khi dừng chân nhìn lại, nói lời giã từ thì sẽ thấy mình hạnh phúc vì đã làm được những gì mình mong muốn, cho dù đó là cuộc đời của viên đá cuội lăn mãi những vết lăn buồn.

Ở tuổi 80, trong Đêm-Khánh-Ly-80-Tuổi, không còn là Khánh Ly với sức hát hàng chục ca khúc như nhiều năm về trước. Nhưng ngược lại, chỉ chưa đầy nửa giờ đồng hồ, bà đã RU cả khán phòng với trái tim nồng nàn “ru người ngồi mãi cùng tôi.” Những lời tự sự cuối trên sân khấu chân thành như bà đang ngồi ở Khánh Ly Tự, giới thiệu cho khán giả về không gian đi về của riêng bà. Khánh Ly nói, như chưa từng được nói. Khánh Ly cười, như muốn ôm trọn không gian. Ngắm nhìn bà từ hàng ghế bên dưới, một cuộc đời hoá kiếp của hạt bụi, và cuối cùng thì đến một buổi chiều, tóc cũng bạc trắng như vôi.

Nói và viết về Khánh Ly thì bút mực nào đếm cho hết theo dòng thời gian? Nghe Khánh Ly hát thì nếu các thế hệ cộng lại, cũng dài gần bằng lịch sử chiến tranh đau thương của dân tộc Việt Nam. Do thế, viết về đêm sinh nhật 80 tuổi của bà, mà viết về bà, về tiếng hát có bà, thì chẳng khác nào “đi đâu loanh quanh cho đời mỏi mệt.”

thổi bánh 2
Khánh Ly thổi bánh sinh nhật 80 cùng gia đình, bạn bè và thân hữu, Bowers Museum, California.
Photo: Nguyễn Lập Hậu
Những gì trong Đêm-Khánh-Ly-80-Tuổi, đơn giản là, chúng ta cần có nhau, trong cuộc đời này, qua những biến thiên của quá khứ và hiện tại, thì “ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau.”

Cần nhau trong tâm tưởng. Cần nhau trong hơi thở. Cần nhau qua ký ức. Cần nhau trong hiện tại. Cần nhau một cách ân cần. Cần nhau những món nợ đã trót vay trong đời. Cần như như những lời Ru Tình không bao giờ cạn.

“Tôi có rất nhiều tật xấu. Chỉ được một điều, đã tự cho là mình nợ ai một món nợ, dù ly nước, tấm bánh, một lời hỏi han an ủi, thì ngàn đời không quên.” (Trích 31. Xin trả nợ người – Hồi Ký Khánh Ly)


Kalynh Ngô
Chiều 7 tháng Ba, 2025
Bowers Museum, California

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước45678910Trang sauTrang cuối

Bùi Giáng sinh năm 1926 tại Quảng Nam, mất ngày 7/10/ 1998 tại bệnh viện Chợ Rẫy, Sài Gòn. Bùi Giáng là nhà nghiên cứu, khảo luận, dịch thuật và làm thơ. Ông thông thạo nhiều ngoại ngữ Anh, Pháp, Đức…, nghiên cứu những tư tưởng triết học của Jean Paul Sartre, Heidegger, Nietche, Albert Camus…, dịch nhiều tác phẩm nổi tiếng của các nhà văn trên thế giới Henry Miller, Simone de Beauvoire, St Exupéry, Sagan, khảo luận những tư tưởng triết học Đông Tây Kim Cổ… Ông xuất bản nhiều tác phẩm dịch thuật, nghiên cứu, phê bình, nổi tiếng các tập thơ Mưa Nguồn, Lá Hoa Cồn, Ngàn Thu Rớt Hột…

Lũ con cháu chúng tôi sang thăm cô Nhã chú Từ ở thành phố Malmo, miền Nam Thụy Điển, vào khoảng giữa tháng 10 2024. Có chúng tôi về, cô chú vui lắm và thường cùng chúng tôi ra ngoài dạo phố, ngắm cảnh, ăn uống. Trong một buổi chiều đi uống cà phê, chúng tôi chụp được tấm hình cô chú nắm tay nhau đi dạo trong một công viên thanh bình, khi trời đất vào thu, dưới ánh nắng nghiêng nghiêng của buổi hoàng hôn cuối ngày. Chúng tôi đặt tên tấm hình đó là “Vẫn nắng vàng dù buổi chiều của đời”, là câu đầu tiên trong bài hát Vầng Trăng Xưa, chú Từ sáng tác trong trại giam Hàm Tân vào năm 1985.

Bước vào phòng triển lãm, ba bức tranh đầu tiên bên tay phải đập vào mắt người thưởng ngoạn là ba tác phẩm của họa sĩ Ann Phong: “I Told You, The Earth Is Warming Up”; “Looking Back, Looking Forward”; “If We Don’t Care For Nature, It Will Disappear.” Chọn ba tác phẩm này cho cuộc triển lãm, họa sĩ giải thích: “Các tác phẩm nghệ thuật của tôi phản ánh mối quan hệ giữa người với người; trách nhiệm mà chúng ta phải có đối với trái đất nơi chúng ta đang sống. Thật đau lòng khi chứng kiến ​​thiên nhiên bị tàn phá bởi lòng tham và sự thiếu hiểu biết của con người. Có vẻ như khi chúng ta càng làm cho cuộc sống của mình trở nên tiện nghi, thì chúng ta càng tạo ra nhiều ô nhiễm hơn; càng làm cạn kiệt tài nguyên của trái đất một cách bất cẩn hơn…”

Nhóm Tuệ Đăng là gì có lẽ đến lúc này không còn xa lạ với cộng đồng người Việt hải ngoại và ngay cả trong nước nữa nhờ thời đại tin học và Youtube lan tỏa nhanh chóng. Nhóm lúc đầu là những thanh thiếu niên Phật tử yêu thích hát nhạc Phật và nhạc quê hương

Nếu "Lữ Hành" là cuộc hành trình thơ thới và bất tận của loài người và được ông sáng tác tại Sàigòn vào năm 1953 đầy hy vọng thì "Dạ Hành" là lúc con người đi trong đêm tối. Mà bóng tối ở đây không là một khái niệm về thời gian khi thiếu ánh mặt trời. Bóng tối là chông gai hiểm hóc của phận người và ca khúc cũng được viết tại Sàigòn nhưng mà là Sàigòn khói lửa của chiến chinh tham tàn năm 1970. Rồi Phạm Duy mới nói về cuộc đi bình thường là bài "Xuân Hành", sáng tác năm 1959, ở giữa hai bài hành kia. Hành trình bình thường và muôn thuở như câu hỏi đầy vẻ triết học là "người là ai, từ đâu tới và sẽ đi về đâu ".... Ngươi từ lòng người đi ra rồi sẽ trở về lòng người. Người vừa là thần thánh, vừa là ma quỷ, biết thương yêu dai mà cũng biết hận thù dài…. Nhất là biết vui buồn giữa hai nhịp đập của con tim, ngay cả khi tim ngừng đập.

Buổi ra mắt sách "Mai Áo Dài" không tổ chức ở khu hội chợ Tết ở Phước Lộc Thọ. Không pháo, không múa lân, không thức ăn, nhưng vẫn thu hút hàng trăm người đến dự...

Thời gian là thực phẩm dài hạn cho người sống. Không thể từ chối. Hoặc chúng ta hưởng thụ nó. Hoặc chúng ta chịu đựng nó. Món ăn này đôi lúc sung sướng để nhai. Đôi lúc mệt mỏi, phiền hà để gặm. Đôi lúc nuốt xuống mắc nghẹn. Đôi lúc nuốt không kịp thở. Đã làm người thì nhất định phải biết sử dụng thời gian. Nếu ai không biết, thì thời gian sẽ sử dụng người đó.

Nghe danh nhà văn Khánh Trường đã lâu, biết ông là họa sĩ, điều đầu tiên tôi đi tìm là cái nhìn của người họa sĩ trong tập Truyện ngắn Khánh Trường I. Ông có những đoạn văn tả cảnh đầy màu sắc. “Bầu trời ửng sáng. Nắng rải xuống mặt đất màu vàng dịu. Nắng làm cho màu đỏ tấm pano quảng cáo trên mặt tường ngôi nhà bên kia đường hực lên rực rỡ, khiến thân thể trần truồng một trăm phần trăm của thiếu nữ nằm tênh hênh suốt chiều ngang tấm pano trở nên mời mọc quyến rũ hơn.”

Một tác phẩm Nghệ thuật Khái niệm gồm một quả chuối đơn giản, được dán bằng băng keo lên tường, đã được bán với giá 6,2 triệu đô-la tại một cuộc đấu giá ở New York vào thứ Tư, 20 tháng 11 năm 2024. Sự kiện này đã gây xôn xao không ít chẳng những trong thế giới nghệ thuật mà cả dư luận công chúng bên ngoài. Tác phẩm với nhan đề Comedian/ Diễn viên hài, của nghệ sĩ người Ý Maurizio Cattelan, đã trở thành một hiện tượng khi ra mắt vào năm 2019 tại Art Basel Miami Beach. Những người tham dự lễ hội nghệ thuật này cố gắng tìm hiểu xem liệu một quả chuối màu vàng đã chín có những đốm đen được dán trên bức tường trắng bằng băng keo bạc loại dán thùng gửi hàng là một trò đùa hay là lời bình luận đầy thách thức láo xược về các tiêu chuẩn đáng ngờ trong giới sưu tập nghệ thuật. Có lúc, một nghệ sĩ khác đã lấy quả chuối ra khỏi bức tường và điềm nhiên bóc vỏ ra ăn. Tác phẩm này thu hút quá nhiều sự chú ý đến mức ban tổ chức phải lấy nó xuống cất đi.

Ngày Lễ Tạ Ơn ở Mỹ (Thanksgiving Day, ngày Thứ Năm trong tuần lễ thứ tư của tháng 11 hàng năm) được cho là khởi đầu vào năm 1621 khi những người di cư đầu tiên từ Anh Quốc đến Bắc Mỹ tạ ơn và ăn mừng với người Mỹ Da Đỏ bản xứ về một vụ mùa màng được thu hoạch khấm khá. Đây cũng là dịp để chúng ta nghĩ đến và đền đáp phần nào những ơn nghĩa mà mình đã nhận được trong cuộc đời này. Trong bài thơ “Ta Về” của nhà thơ Tô Thùy Yên viết khi ra tù cộng sản sau cuộc đổi đời vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, có câu thơ mà tôi rất thích: “Cảm ơn hoa đã vì ta nở.” Hoa nở rồi hoa tàn là chuyện rất bình thường theo luật tắc sinh trụ hoại diệt của vạn vật, như nhà Phật đã nói. Hoa có biết nó nở vì ai không? Làm sao chúng ta biết được hoa nở là vì chúng ta? Nhưng nếu không có hoa nở thì làm sao nhà thơ họ Tô kia có thể chiêm ngưỡng được vẻ đẹp mỹ miều của thiên nhiên! Vì vậy mà khi nhìn đóa hoa nở nhà thơ Tô Thùy Yên đã nói lời cảm ơn vì cảm nhận rằng hoa đã vì ông nở.
Trang đầuTrang trước45678910Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.