Trong khi cuộc điều tra về vụ phá sản đại tổ hợp Enron đang phát triển mạnh, nó đã có một bước ngoặt bi thảm. Một cựu Phó chủ tịch Enron, ông J. Clifford Baxter, thấy nằm chết trong chiếc xe hơi cỡ sang Mercedes 2002, với một phát đạn ở đầu lúc 2:23 sáng thứ sáu tuần qua ở Sugar Land, cách trung tâm Houston, Texas, 25 dậm. Ông Baxter ngồi sau bánh lái và khẩu súng lục cỡ .38 để bên ghế ngồi bên tay phải và trong xe còn có một bức thư tuyệt mệnh. Nhà chức trách không công bố bức thư này và Cảnh sát nói vụ này "có vẻ là một vụ tự sát". Pháp y giảo nghiệm cho biết vết thương trên đầu do chính Baxter tự gây ra. Theo tin ABC News, bức thư tuyệt mệnh liên quan đến vụ "xì-căng-đan" Enron.
Ông Baxter, 43 tuổi, chết đi để lại một vợ và hai con. Ông dính líu gì đến cuộc điều tra hiện nay" Ông gia nhập Enron năm 1991 và là một trong những cấp chấp hành của công ty đã làm Enron nở rộ trong ngành mậu dịch đưa đến tư thế một đại tổ hợp mà sau này, năm 2000 ông được cử làm Phó Chủ tịch. Thế mạnh của Enron lên cao nhất vào tháng 2 năm 2001, khi cổ phần của nó lên đến 87 đô-la. Vào tháng 5 năm 2001, lúc đó cổ phần Enron đã đi xuống, Baxter từ chức Phó Chủ tịch. Công ty nói ông ấy muốn dành nhiều thì giờ hơn cho gia đình và vẫn làm cố vấn cho đại tổ hợp. Nhưng trong bức thư một Phó Chủ tịch khác là bà Sherron Watkins gửi cho Chủ tịch Enron Kenneth Lay, bà có nói đến nhiều nhân vật lãnh đạo khác, trong đó có Clifford Baxter, đã nghi ngại về cung cách giao hoán tài chính với một liên doanh gọi là LJM. Bà nói Baxter đã nêu lên vấn đề này với Tổng giám đốc chấp hành Enron là Jeff Skilling và nhiều người khác. Như vậy Baxter đã biết nhiều chuyện thâm cung bí sử. Vào tháng 8 năm 2001, cổ phần Enron tụt giá xuống còn khoảng 37 đô, người ta đã thấy ông Skilling đột nhiên từ chức, và trước khi từ chức ông ta đã bán cổ phần riêng được 15.5 triệu đô. Chủ tịch Enron Kenneth Lay đồng thời cũng bán cổ phần thu 16.1 triệu đô chỉ riêng trong tháng 8.
Đến tháng 9-2001, cổ phần Enron tụt xuống còn 25 đô. Đây cũng là thời điểm Chủ tịch Lay hô hào nhân viên Enron nên mua vào cổ phần chớ đừng bán ra. Đến tháng 10 quả nhiên cổ phần lại lên đến gần 40 đô, nhưng rồi lại tụt xuống ngay vì chính lúc đó Enron tiết lộ tài sản công ty tổ hợp đã giảm mất 1.2 tỷ đô la. Và từ đó cổ phần tụt xuống đất đen rất lẹ. Ngày 23-10-01, Kiểm toán Arthur Andersen cho xúc tiến thêm việc tiêu hủy tài liệu. Vào ngày 30-11, cổ phần Entron chỉ còn trị giá 26 xu Mỹ và đến ngày 2-12, Enron xin khai vỡ nợ. Bây giờ Baxter dính líu vào chuyện gì mà phải chết" Tên ông Baxter đã được nhắc đến trong bức thư của bà Watkins gửi Chủ tịch Lay. Nhưng mới đây tên ông cũng được nêu ra trong một vụ kiện công nhân viên đòi 29 cấp chỉ huy Enron phải bồi thường tiền dưỡng già họ đã bị mất vì cấp lãnh đạo Enron lừa gạt họ. Theo tin AP, những người có cổ phần Enron đã tố cáo 29 cấp chỉ huy Enron bán đi cổ phần trị giá tổng cộng đến 1.1 tỷ đô trong khoảng thời gian từ tháng 8 năm 1998 đến tháng 11 năm 2001. Trong số những người bị thưa kiện có tên ông Baxter, các người có cổ phần nói ông đã bán tất cả 557,436 cổ phần thu được 35.2 triệu đô. Một tin nói lần chót Baxter bán cổ phần Enron vào ngày 31-1-01 khi giá cổ phần cao nhất trên 80 đô.
Nhưng tên ông Baxter cũng nổi bật ở một khía cạnh khác. Đó là cuộc điều tra của Quốc hội. Trước khi phát hiện ông Baxter chết, theo tin CNN, các nhà điều tra Quốc hội đã có kế hoạch thẩm vấn ông Baxter vào tuần này và luật sư của ông đã cho thấy dấu hiệu Baxter sẵn sàng hợp tác. Ngay vào buổi sáng thứ sáu tuần qua, các nhà điều tra trong Ủy ban Năng lượng và Thương Mại Hạ Viện còn tiếp xúc với các luật sư của Baxter. Lúc đó dường như cả các nhà điều tra và các luật sư của Baxter đều chưa hay biết gì về cái chết của ông. Một nguồn tin Quốc hội nói Ủy Ban tin rằng Baxter chỉ có một vai trò nhỏ, "không phải là một con cá bự trên chảo dầu sôi". Một nguồn tin Hạ Viện nói Baxter chắc phải biết nhiều chuyện vì ông đã giữ chức cao trong Enron. Ủy ban điều tra nghi rằng ông từ chức vào tháng 5-2001 vì thấy "có chuyện gì kỳ khôi" ở Enron và muốn "thoát ra ngoài".
Tại Hạ Viện, dân biểu Cộng Hòa James Greenwood, Chủ tịch Tiểu ban Theo dõi và Điều tra thuộc Ủy ban Năng lương và Thương mại, nói với luật sư của Baxter từ tuần trước muốn Baxter ra khai nhưng chưa phát trát đòi. Ông nói: "Chúng tôi thấy ông ấy có vai vế cao cấp ở Enron nên có thể hiểu rõ những việc gì đã xẩy ra. Chúng tôi rất tiếc vì ông ấy đã tự kết liễu đời mình. Việc này làm tấn thảm kịch chìm xuống sâu hơn nữa". Về phía Thượng Viện, Tiểu ban thường trực trong ban Điều tra, do Thượng nghị sĩ Dân chủ Carl Levin lãnh đạo, ngày 11-1 đã đưa ra trát đòi một loạt những tài liệu, trong số những người bị đòi có tên ông Baxter. Nhưng theo lời thư ký báo chí của ông Levin, Baxter chưa tuân hành trát này vì thời hạn chót là ngày 1 tháng 2.
Ông Baxter tự sát là tin đáng buồn, nhưng chúng tôi thấy lạ. Ông Baxter đã từ bỏ chức vụ Phó Chủ tịch Enron từ tháng 5 năm ngoái, nghĩa là không dính líu gì đến những thủ đoạn gạt gẫm nhân viên đã xẩy ra vào tháng 8. Tội phạm của ông, nếu có theo đơn thưa kiện, là đã bán cổ phần nhiều lần cho đến đầu năm 2001. Hơn nữa ông đã sớm từ chức sau khi biết rõ cách làm ăn bê bối của Enron sau khi cổ phần mất giá. Dù có tội gì đi nữa, đây chỉ là những tội phạm về kinh doanh. Nếu bảo rằng ông sợ phải ra khai trước Quốc hội, thì hãy nhìn vụ ông David Duncan, một giám đốc của kiểm toán Arthur Andessen, ra trước Ủy ban điều tra đã nại Tu chính án 5 để khỏi phải khai điều gì. Vậy ông Baxter sợ cái gì mà phải tự sát, bỏ lại vợ con và một gia tài kếch xù" Đây là một câu hỏi lớn vậy.
Gửi ý kiến của bạn
