Mỹ đã bỏ phiếu trắng để cho Hội đồng Bảo an LHQ thông qua một nghị quyết về vụ xung đột Israel-Palestine, kêu gọi Israel rút quân và chấm dứt vụ bao vây đại bản doanh của Yasser Arafat. Nghị quyết được thông qua với số thăm 14-0, có nghĩa là Mỹ tách ra một mình, còn lại toàn thể Hội đồng chấp thuận. Cuộc biểu quyết này là một thắng lợi cho Palestine và các nước Ả rập ủng hộ dự án nghị quyết do Syria đưa ra. Từ khi bạo động bùng nổ ở Trung Đông hồi tháng 9 năm 2000, Palestine đã nhiều lần vận động Hội đồng Bảo an đưa ra một nghị quyết tương tự nhưng lần nào cũng thất bại vì Mỹ hô "veto" phủ quyết để bác bỏ. Vậy tại sao lần này Mỹ không veto"
Tình hình nay rất phức tạp vì Mỹ đang vận động Hội đồng Bảo an thông qua một nghị quyết cho phép dùng vũ lực tấn công Iraq. Có thể Mỹ bỏ phiếu trắng mà không phủ quyết vì muốn cảnh cáo trường hợp "gậy ông đập lưng ông". Cái gậy phủ quyết này không giống như Đả cẩu bổng chỉ có một cái duy nhất trên đời do Bang chủ Cái bang nắm. Thế nhưng ở Hội đồng Bảo an có đến 5 cái gậy, bất cứ anh nào có gậy phủ quyết hô "veto", nghị quyết sẽ bị bãi bỏ. Muốn biết tại sao có trò chơi veto, hãy hỏi 5 cường quốc đã thắng khối "Trục Đức Ý Nhật", trong thời Đệ nhị Thế chiến. Năm 1946, khi thành lập Hội đồng Bảo an, 5 nước Anh, Mỹ, Pháp, Liên Sô và Trung Hoa (nay là Trung Cộng) đã tự dành quyền phủ quyết, nói là để "quân bình". Sự đòi hỏi của mấy anh nước lớn cũng có lý, vì lúc đó LHQ đã có cả trăm hội viên, nếu các anh nước nhỏ hè nhau xúm lại mỗi người một lá phiếu đánh mấy anh lớn, các anh này dù mạnh đến mấy vẫn là thiểu số sẽ phải thua. Mấy ông khất cái cầm gậy đánh chó phòng hờ vì đã biết rõ chiến thuật du kích lấy nông thôn bao vây thành thị.
Đầu tuần này, nghị quyết về Iraq chưa thành hình, Hội đồng Bảo an lại có chuyện khác cấp bách hơn. Nghị quyết về Israel-Palestine có tính cách dung hòa sau cuộc vận động của các nước Liên Âu, vì ngoài việc đòi Israel phải chấm dứt vụ phá nát và bao vây đại bản doanh Arafat, nghị quyết còn đòi phía Palestine bắt những kẻ tấn công giết thường dân Israel để đưa ra tòa xử. Thế nhưng Israel đã bác bỏ nghị quyết này, đồng thời tung ra một cuộc tấn công dữ dội vào dải Gaza, giết chết 9 người Palestine. Gaza là nơi có trụ sở của nhóm quá khích Hamas bị tố cáo đánh bom tự sát giết chết 7 người Israel tuần trước. Israel nói chỉ tuân theo nghị quyết của LHQ về phần mình nếu Palestine cũng tuân theo nghị quyết về phần của họ, nghĩa là bắt hết các kẻ tổ chức tấn công. Palestine nói đã bắt ít nhất 18 người, nhưng không phải những người Israel mong muốn. Giám đốc An ninh của Palestine cho biết đó là những tên "Palestine gian" đã ngầm hợp tác với Israel, những tên này sẽ bị đưa ra xử trước tòa án an ninh Palestine, và tòa này phần lớn chỉ tuyên án tử hình.
Hôm thứ tư 25-9, một ngày sau khi nghị quyết được thông qua, tình thế vẫn căng thẳng, vì quân Israel tiếp tục bao vây đại bản doanh đã bị phá nát của Yasser Arafat và cầm tù Arafat ở trong một căn phòng, mặc dù chính Mỹ cũng khuyên Israel bãi bỏ bao vây Arafat. Israel đòi 50 tay súng Palestine núp sau Arafat phải ra hàng. Nhưng Arafat không chịu giao nạp và các tay súng thề chết tuẫn tiết chớ không chịu ra hàng. Nếu không có gì thay đổi vào giờ chót, trước mắt người ta chỉ thấy một nghị quyết của Hội đồng Bảo an đã không được tuân hành. Nếu Hội đồng Bảo an đành thúc thủ, không làm gì được, điều đó chỉ có nghĩa là cơ quan quốc tế này bất lực. Tổng Thống Bush đã nhiều lần chỉ trích Hội đồng Bảo an bất lực và đây là bằng chứng cho thấy lời tố cáo của ông là đúng. Sở dĩ nó bất lực vì có những cây gậy "veto" cản trở. Nhưng vấn đề không phải chỉ chứng minh Hội đồng Bảo an bất lực, điều mà nhiều nhà quan sát quốc tế đã nhìn thấy từ lâu. Vấn đề là trước sự bất lực đó người ta phải làm thế nào"
Câu hỏi này tình cờ lại đi trước việc Hội đồng Bảo an phải tìm một nghị quyết đối phó với Iraq theo lời yêu cầu của Mỹ. Từ khi xẩy ra vụ Mỹ hăm dọa tấn công quân sự lật đổ chế độ Saddam Hussein, người ta đã bán cái cho LHQ hơi nhiều. Tổng Thống Bush tuyên bố Hội đồng Bảo an LHQ phải quyết liệt giải giới vũ khí giết người tập thể của Iraq "nếu không Mỹ sẽ tự ý hành động một mình". Saddam Hussein cũng bán cái cho LHQ khi chấp nhận cho thanh sát quốc tế trở lại Iraq để Hội đồng Bảo an phải lãnh trách nhiệm. Bây giờ đến vụ nghị quyết về Israel-Palestine, cả hai bên Do thái và Ả rập cũng bán cái cho Hội đồng Bảo an. Cả hai bên đều tố cáo lẫn nhau đã không thi hành nghị quyết, để xem Hội đồng Bảo an thi hành trách nhiệm như thế nào.
Mỹ không "veto" nghị quyết về Israel-Palestine để làm gương cho các nước muốn giơ gây phủ quyết cản trở nghị quyết về Iraq. Nhưng nếu nghị quyết này được thông qua, liệu nó có được tuân hành không hay lại rơi vào tình trạng như nghị quyết về Israel- Palestine" Nếu nghị quyết về Iraq không được Saddam Hussein tuân hành, Mỹ sẽ có lý do để dùng vũ lực đánh kẻ ngoan cố dám chống lại Hội đồng Bảo an. Nhưng trớ trêu thay, nếu Mỹ đánh Saddam Hussein, người ta sẽ phải hỏi Mỹ đã đối phó như thế nào với môt kẻ ngoan cố khác là Ariel Sharon" Hôm thứ tư Israel đã tỏ ra bất chấp cả lời kêu gọi của Mỹ đòi bãi bỏ việc bao vây Arafat. Một nguồn tin nói: "Mối quan tâm hàng đầu của Israel là bảo vệ sự an toàn của công dân và không tuân hành những nghị quyết của LHQ vốn có truyền thống bài Do thái". Mỹ viện trợ hàng năm 3 tỷ đô la về kinh tế và quân sự cho Israel nhưng nay Israel trở thành "kẻ đồng minh kỳ lạ" vì cây gậy đập ngược lại vào lưng Mỹ.
Tình hình nay rất phức tạp vì Mỹ đang vận động Hội đồng Bảo an thông qua một nghị quyết cho phép dùng vũ lực tấn công Iraq. Có thể Mỹ bỏ phiếu trắng mà không phủ quyết vì muốn cảnh cáo trường hợp "gậy ông đập lưng ông". Cái gậy phủ quyết này không giống như Đả cẩu bổng chỉ có một cái duy nhất trên đời do Bang chủ Cái bang nắm. Thế nhưng ở Hội đồng Bảo an có đến 5 cái gậy, bất cứ anh nào có gậy phủ quyết hô "veto", nghị quyết sẽ bị bãi bỏ. Muốn biết tại sao có trò chơi veto, hãy hỏi 5 cường quốc đã thắng khối "Trục Đức Ý Nhật", trong thời Đệ nhị Thế chiến. Năm 1946, khi thành lập Hội đồng Bảo an, 5 nước Anh, Mỹ, Pháp, Liên Sô và Trung Hoa (nay là Trung Cộng) đã tự dành quyền phủ quyết, nói là để "quân bình". Sự đòi hỏi của mấy anh nước lớn cũng có lý, vì lúc đó LHQ đã có cả trăm hội viên, nếu các anh nước nhỏ hè nhau xúm lại mỗi người một lá phiếu đánh mấy anh lớn, các anh này dù mạnh đến mấy vẫn là thiểu số sẽ phải thua. Mấy ông khất cái cầm gậy đánh chó phòng hờ vì đã biết rõ chiến thuật du kích lấy nông thôn bao vây thành thị.
Đầu tuần này, nghị quyết về Iraq chưa thành hình, Hội đồng Bảo an lại có chuyện khác cấp bách hơn. Nghị quyết về Israel-Palestine có tính cách dung hòa sau cuộc vận động của các nước Liên Âu, vì ngoài việc đòi Israel phải chấm dứt vụ phá nát và bao vây đại bản doanh Arafat, nghị quyết còn đòi phía Palestine bắt những kẻ tấn công giết thường dân Israel để đưa ra tòa xử. Thế nhưng Israel đã bác bỏ nghị quyết này, đồng thời tung ra một cuộc tấn công dữ dội vào dải Gaza, giết chết 9 người Palestine. Gaza là nơi có trụ sở của nhóm quá khích Hamas bị tố cáo đánh bom tự sát giết chết 7 người Israel tuần trước. Israel nói chỉ tuân theo nghị quyết của LHQ về phần mình nếu Palestine cũng tuân theo nghị quyết về phần của họ, nghĩa là bắt hết các kẻ tổ chức tấn công. Palestine nói đã bắt ít nhất 18 người, nhưng không phải những người Israel mong muốn. Giám đốc An ninh của Palestine cho biết đó là những tên "Palestine gian" đã ngầm hợp tác với Israel, những tên này sẽ bị đưa ra xử trước tòa án an ninh Palestine, và tòa này phần lớn chỉ tuyên án tử hình.
Hôm thứ tư 25-9, một ngày sau khi nghị quyết được thông qua, tình thế vẫn căng thẳng, vì quân Israel tiếp tục bao vây đại bản doanh đã bị phá nát của Yasser Arafat và cầm tù Arafat ở trong một căn phòng, mặc dù chính Mỹ cũng khuyên Israel bãi bỏ bao vây Arafat. Israel đòi 50 tay súng Palestine núp sau Arafat phải ra hàng. Nhưng Arafat không chịu giao nạp và các tay súng thề chết tuẫn tiết chớ không chịu ra hàng. Nếu không có gì thay đổi vào giờ chót, trước mắt người ta chỉ thấy một nghị quyết của Hội đồng Bảo an đã không được tuân hành. Nếu Hội đồng Bảo an đành thúc thủ, không làm gì được, điều đó chỉ có nghĩa là cơ quan quốc tế này bất lực. Tổng Thống Bush đã nhiều lần chỉ trích Hội đồng Bảo an bất lực và đây là bằng chứng cho thấy lời tố cáo của ông là đúng. Sở dĩ nó bất lực vì có những cây gậy "veto" cản trở. Nhưng vấn đề không phải chỉ chứng minh Hội đồng Bảo an bất lực, điều mà nhiều nhà quan sát quốc tế đã nhìn thấy từ lâu. Vấn đề là trước sự bất lực đó người ta phải làm thế nào"
Câu hỏi này tình cờ lại đi trước việc Hội đồng Bảo an phải tìm một nghị quyết đối phó với Iraq theo lời yêu cầu của Mỹ. Từ khi xẩy ra vụ Mỹ hăm dọa tấn công quân sự lật đổ chế độ Saddam Hussein, người ta đã bán cái cho LHQ hơi nhiều. Tổng Thống Bush tuyên bố Hội đồng Bảo an LHQ phải quyết liệt giải giới vũ khí giết người tập thể của Iraq "nếu không Mỹ sẽ tự ý hành động một mình". Saddam Hussein cũng bán cái cho LHQ khi chấp nhận cho thanh sát quốc tế trở lại Iraq để Hội đồng Bảo an phải lãnh trách nhiệm. Bây giờ đến vụ nghị quyết về Israel-Palestine, cả hai bên Do thái và Ả rập cũng bán cái cho Hội đồng Bảo an. Cả hai bên đều tố cáo lẫn nhau đã không thi hành nghị quyết, để xem Hội đồng Bảo an thi hành trách nhiệm như thế nào.
Mỹ không "veto" nghị quyết về Israel-Palestine để làm gương cho các nước muốn giơ gây phủ quyết cản trở nghị quyết về Iraq. Nhưng nếu nghị quyết này được thông qua, liệu nó có được tuân hành không hay lại rơi vào tình trạng như nghị quyết về Israel- Palestine" Nếu nghị quyết về Iraq không được Saddam Hussein tuân hành, Mỹ sẽ có lý do để dùng vũ lực đánh kẻ ngoan cố dám chống lại Hội đồng Bảo an. Nhưng trớ trêu thay, nếu Mỹ đánh Saddam Hussein, người ta sẽ phải hỏi Mỹ đã đối phó như thế nào với môt kẻ ngoan cố khác là Ariel Sharon" Hôm thứ tư Israel đã tỏ ra bất chấp cả lời kêu gọi của Mỹ đòi bãi bỏ việc bao vây Arafat. Một nguồn tin nói: "Mối quan tâm hàng đầu của Israel là bảo vệ sự an toàn của công dân và không tuân hành những nghị quyết của LHQ vốn có truyền thống bài Do thái". Mỹ viện trợ hàng năm 3 tỷ đô la về kinh tế và quân sự cho Israel nhưng nay Israel trở thành "kẻ đồng minh kỳ lạ" vì cây gậy đập ngược lại vào lưng Mỹ.
Gửi ý kiến của bạn
