Hôm nay,  

Tử Vong Bệnh Lao Cao Nhất Toàn Cầu

09/12/200000:00:00(Xem: 6706)
Đã có một lúc bệnh lao giảm đi tại Hoa Kỳ. Nhưng cho tới năm 1980, khi thời điểm của bệnh AIDs bắt đầu hoành hành, thì bệnh lao đã bành trướng trở lại. Mặc dầu người ta lo ngại rất nhiều về bệnh AIDs, nhưng đối với toàn cầu, lao vẫn còn nguy hiểm hàng đầu và là bệnh gây tử vong nhiều nhất cho loài người.

Thực vậy, trong nhiều năm qua, những nỗ lực của Tổ Chức Y tế Quốc Tế và Cơ Quan Kiểm Soát Bệnh Tật tại Georgia, Hoa Kỳ, đã nói nhiều về việc kiểm sóat bệnh lao, nhưng vẫn chưa đạt được những kết quả mong muốn (M Broker, Immunol Med Microbiol 23: 147, 1999).

Chống lao đòi hỏi những phương pháp định bệnh hữu hiệu hơn, thuốc men sẽ phải có hiệu quả hơn, và nhất là cần phương pháp điều trị trưc tiếp hoàn hảo hơn. Ngừa lao bao gồm nhiều vấn đề: trị liệu, phòng ngừa cho những người mới bị nhiễm lao, tìm kiếm bệnh và kiểm soát truyền nhiễm, kể cả vấn đề chủng lao. Cộng thêm là những cố gắng tổng hợp nhiều phương cách để diệt trừ lao trên thế giới (M Means-Markwell, Postgraduate Medicine, August 2000).

Lao truyền nhiễm như thế nào"
Lao truyền từ người này qua người kia trong không khí. Người bị bệnh lao bắn nước miếng vào người khác khi ho, hắt xì, nói chuyên, cười, hay ca hát. Những hạt nước miếng nhỏ li ti bay lượn trong không khí hàng giờ, và khi người lành mạnh hít thở, sẽ mắc bệnh. Nhiễm trùng lao bắt đầu khi vi trùng lao lọt vào tế bào-macrophages trong túi phổi. Nếu trùng lao còn nằm yên trong tế bào, là chưa hoành hành. Nhưng khi trùng lao thoát khỏi tế bào-macrophages, sẽ lan truyền qua nhiều bộ phận khác trong cơ thể. Vi trùng lao bắt đầu sinh sản. Bệnh lao bắt đầu hoành hành. Ngoài phổi và cổ họng, vi trùng lao còn tấn công nhiều bộ phận khác như thận, sống lưng và não bộ (J Schoelles-Williams et al. Pharmacy Times, September 2000).

Triệu chứng lao gồm những gì"
Khi vi trùng lao vào cơ thể, nhưng nếu chưa hòanh hành, lao chưa truyền nhiễm và chưa gây triệu chứng. Nhiều người bị lao phát bệnh nhưng vẫn chưa biết mình đã mắc bệnh. Trường hợp triệu chứng xuất hiện gồm có: xuống cân, nóng, ra mồ hôi đêm, mệt mỏi, và ăn không thấy ngon. Khi bệnh trạng càng ngày càng trầm trọng, bệnh nhân thấy đau ngực, ho, và đờm dính máu.

Định bệnh ra sao"
Ngoài tiểu sử bệnh lý, cần phải thử nghiệm da-Mantoux test, dùng chất bạch đản PPD (Purified protein derivative). Thử nghiệm da cho biết nếu bệnh nhân đã có trùng lao trong cơ thể. Nhưng người ta không thể biết bệnh lao đã có trước đây. Cũng không thể biết bệnh nhân mới có bệnh lao, hay bệnh nhân đã từng chủng ngừa lao Calmette-Guerin khi còn nhỏ.

Nếu thử nghiệm da có phản ứng dương, cần phải lưu ý:


. nếu là trường hợp bệnh nhân bị nhiễm HIV,
. hoặc bệnh nhân đã từng gần người bị lao trong thời gian gần đây,
. hay trẻ em mới bị mắc bệnh.

Trong những trường hợp kể trên, bệnh nhân cần chụp hình phổi. Đôi khi cần thử đờm. Đôi khi phải thử nước tiểu hay thử máu, nếu nghi ngờ lao lan từ phổi ra ngoài, vào xương hay thận. Đôi khi phải cấy vi trùng. Đôi khi coi trùng lao sẽ chịu loại thuốc nào"

Trước đây cấy vi trùng lao phải kéo dài hàng tháng mới biết kết quả. Nhưng gần đây, dùng cách thử nghiệm mới có thể biết bệnh lao trong vòng 2 ngày.

Điều trị lao:
Có nhiều thuốc dùng chữa bệnh lao. Nhưng cách hay nhất vẫn là tổng hợp. Có nhiều thuốc, kể cả thuốc cũ và mới như: isoniazid, rifampin, rifabutin, ethambutol, streptomycin, pyrazinamide, para-aminosacylic acid, cycloserine, ethionamide, capreomycin, kanamycin, amikacin.

Phòng ngừa lao:
Nếu thử nghiệm da phản ứng dương, đỏ, cần uống thuốc isoniazid để phòng bệnh. Và sẽ có triển vọng lao sẽ không hoành hành, từ 60 tới 98 phần trăm. Những trường hợp sau đây phải uống thuốc ngừa lao:
. bênh nhân nghi ngờ nhiễm HIV.
. gần người mắc bệnh lao.
. bệnh nhân chụp hình phổi thấy có vết nám cũ.
. bệnh nhân sống trong tình trạng thiếu thốn: tài chánh thấp, dân thuộc nhóm thiểu số, không nhà cửa.
. Bệnh nhân thử lao ngoài da có phản ứng dương, thuộc thành phần dễ bị lao như: vừa bị nhiễm trùng lao, sống chung trong gia đình có người bị bệnh, trước đây đã chữa lao nhưng không hoàn tất, trước đây bị lao nhưng chưa bao giờ đi chữa bệnh, bệnh nhân phải lọc máu vì bệnh thận, trẻ em, người gầy 85 phần trăm dưới mức độ bình thường, bệnh tiểu đường đang chữa Insulin, uống thuốc giảm miễn nhiễm kinh niên, hay có triển vọng bị bệnh yếu miễn nhiễm (CM Oliphant, SM Bonnema, Pharmacy Times, June 2000).

Nói tóm lại, mẳc dầu thế kỷ 20 đã có khá nhiều thuốc mới để trị lao , nhưng hiện nay lao vẫn còn là bệnh giết nhiều người nhất trên thế giới. Tại Hoa Kỳ, số bệnh nhân Việt Nam bị lao lác đác không nhỏ. Nhưng khi du lịch tại nhiều nước trên thế giới kể cả Việt Nam, sự hiểu biết về bệnh lao, cách thức phòng ngừa khỏi bị lây bệnh là điều mọi người nên lưu ý.

Và sau hết, tin tức trong tuần (11/27/2000) cho biết thuốc mới chủng lao sẽ hoàn thành một ngày gần đây. Đó là điều mơ ước của nhân loại hiện đang sống trong những vùng bệnh lao đang hoành hành tại Nam Mỹ Châu, Phi Châu hay Á Châu kể cả Việt Nam.

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com ; Điện thoại: (714) 547-3915

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Sky River Casino vô cùng vui mừng hào hứng tổ chức chương trình Ăn Tết Nguyên Đán với những giải thưởng thật lớn cho các hội viên Sky River Rewards. Chúng tôi cũng xin kính chúc tất cả Quý Vị được nhiều may mắn và một Năm Giáp Thìn thịnh vượng! Trong dịp đón mừng Năm Mới Âm Lịch năm nay, 'Đội Múa Rồng và Lân Bạch Hạc Leung's White Crane Dragon and Lion Dance Association' đã thực hiện một buổi biểu diễn Múa Lân hào hứng tuyệt vời ở Sky River Casino vào lúc 11:00 AM ngày 11 Tháng Hai. Mọi người tin tưởng rằng những ai tới xem múa lân sẽ được hưởng hạnh vận.
Theo một nghiên cứu mới, có hơn một nửa số hồ lớn trên thế giới đã bị thu hẹp kể từ đầu những năm 1990, chủ yếu là do biến đổi khí hậu, làm gia tăng mối lo ngại về nước cho nông nghiệp, thủy điện và nhu cầu của con người, theo trang Reuters đưa tin vào 8 tháng 5 năm 2023.
(Tin VOA) - Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) vào ngày 13/9 ra thông cáo lên án Việt Nam tiếp tục lạm dụng hệ thống tư pháp để áp đặt những án tù nặng nề với mục tiêu loại trừ mọi tiếng nói chỉ trích của giới ký giả. Trường hợp nhà báo tự do mới nhất bị kết án là ông Lê Anh Hùng với bản án năm năm tù. RSF bày tỏ nỗi kinh sợ về bản án đưa ra trong một phiên tòa thầm lặng xét xử ông Lê Anh Hùng hồi ngày 30 tháng 8 vừa qua. Ông này bị kết án với cáo buộc ‘lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước’ theo Điều 331 Bộ Luật Hình sự Việt Nam
Từ đầu tuần đến nay, cuộc tấn công thần tốc của Ukraine ở phía đông bắc đã khiến quân Nga phải rút lui trong hỗn loạn và mở rộng chiến trường thêm hàng trăm dặm, lấy lại một phần lãnh thổ khu vực đông bắc Kharkiv, quân đội Ukraine giờ đây đã có được vị thế để thực hiện tấn công vào Donbas, lãnh phổ phía đông gồm các vùng công nghiệp mà tổng thống Nga Putin coi là trọng tâm trong cuộc chiến của mình.
Tuần qua, Nước Mỹ chính thức đưa giới tính thứ ba vào thẻ thông hành. Công dân Hoa Kỳ giờ đây có thể chọn đánh dấu giới tính trên sổ thông hành là M (nam), F (nữ) hay X (giới tính khác).
Sau hành động phản đối quả cảm của cô trên truyền hình Nga, nữ phóng viên (nhà báo) Marina Ovsyannikova đã kêu gọi đồng hương của cô hãy đứng lên chống lại cuộc xâm lược Ukraine. Ovsyannikova cho biết trong một cuộc phỏng vấn với "kênh truyền hình Mỹ ABC" hôm Chủ nhật: “Đây là những thời điểm rất đen tối và rất khó khăn và bất kỳ ai có lập trường công dân và muốn lập trường đó được lắng nghe cần phải nói lên tiếng nói của họ”.
Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam cử hành Ngày Quốc tế Nhân Quyền Lần Thứ 73 và Lễ Trao Giải Nhân Quyền Việt Nam lần thứ 20.
Sau hơn 30 năm Liên bang Xô Viết sụp đổ, nhân dân Nga và khối các nước Đông Âu đã được hưởng những chế độ dân chủ, tự do. Ngược lại, bằng chính sách cai trị độc tài và độc đảng, Đảng CSVN đã dùng bạo lực và súng đạn của Quân đội và Công an để bao vây dân chủ và đàn áp tự do ở Việt Nam. Trích dẫn chính những phát biểu của giới lãnh đạo Việt Nam, tác giả Phạm Trần đưa ra những nhận định rất bi quan về tương lai đất nước, mà hiểm họa lớn nhất có lẽ là càng ngày càng nằm gọn trong tay Trung quốc. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
Tác giả Bảo Giang ghi nhận: “Giai đoạn trước di cư. Nơi nào có dăm ba cái Cờ Đỏ phất phơ là y như có sự chết rình rập." Tại sao vậy? Để có câu trả lời, mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của nhà văn Tưởng Năng Tiến.
Người cộng sản là những “kịch sĩ” rất “tài”, nhưng những “tài năng kịch nghệ” đó lại vô phúc nhận những “vai kịch” vụng về từ những “đạo diễn chính trị” yếu kém. – Nguyễn Ngọc Già (RFA).. Mời bạn đọc vào đọc bài viết dưới đây của phó thường dân/ nhà văn Tưởng Năng Tiến để nhìn thấy thêm chân diện của người cộng sản.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.