Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tử Vong Bệnh Lao Cao Nhất Toàn Cầu

09/12/200000:00:00(Xem: 6307)
Đã có một lúc bệnh lao giảm đi tại Hoa Kỳ. Nhưng cho tới năm 1980, khi thời điểm của bệnh AIDs bắt đầu hoành hành, thì bệnh lao đã bành trướng trở lại. Mặc dầu người ta lo ngại rất nhiều về bệnh AIDs, nhưng đối với toàn cầu, lao vẫn còn nguy hiểm hàng đầu và là bệnh gây tử vong nhiều nhất cho loài người.

Thực vậy, trong nhiều năm qua, những nỗ lực của Tổ Chức Y tế Quốc Tế và Cơ Quan Kiểm Soát Bệnh Tật tại Georgia, Hoa Kỳ, đã nói nhiều về việc kiểm sóat bệnh lao, nhưng vẫn chưa đạt được những kết quả mong muốn (M Broker, Immunol Med Microbiol 23: 147, 1999).

Chống lao đòi hỏi những phương pháp định bệnh hữu hiệu hơn, thuốc men sẽ phải có hiệu quả hơn, và nhất là cần phương pháp điều trị trưc tiếp hoàn hảo hơn. Ngừa lao bao gồm nhiều vấn đề: trị liệu, phòng ngừa cho những người mới bị nhiễm lao, tìm kiếm bệnh và kiểm soát truyền nhiễm, kể cả vấn đề chủng lao. Cộng thêm là những cố gắng tổng hợp nhiều phương cách để diệt trừ lao trên thế giới (M Means-Markwell, Postgraduate Medicine, August 2000).

Lao truyền nhiễm như thế nào"
Lao truyền từ người này qua người kia trong không khí. Người bị bệnh lao bắn nước miếng vào người khác khi ho, hắt xì, nói chuyên, cười, hay ca hát. Những hạt nước miếng nhỏ li ti bay lượn trong không khí hàng giờ, và khi người lành mạnh hít thở, sẽ mắc bệnh. Nhiễm trùng lao bắt đầu khi vi trùng lao lọt vào tế bào-macrophages trong túi phổi. Nếu trùng lao còn nằm yên trong tế bào, là chưa hoành hành. Nhưng khi trùng lao thoát khỏi tế bào-macrophages, sẽ lan truyền qua nhiều bộ phận khác trong cơ thể. Vi trùng lao bắt đầu sinh sản. Bệnh lao bắt đầu hoành hành. Ngoài phổi và cổ họng, vi trùng lao còn tấn công nhiều bộ phận khác như thận, sống lưng và não bộ (J Schoelles-Williams et al. Pharmacy Times, September 2000).

Triệu chứng lao gồm những gì"
Khi vi trùng lao vào cơ thể, nhưng nếu chưa hòanh hành, lao chưa truyền nhiễm và chưa gây triệu chứng. Nhiều người bị lao phát bệnh nhưng vẫn chưa biết mình đã mắc bệnh. Trường hợp triệu chứng xuất hiện gồm có: xuống cân, nóng, ra mồ hôi đêm, mệt mỏi, và ăn không thấy ngon. Khi bệnh trạng càng ngày càng trầm trọng, bệnh nhân thấy đau ngực, ho, và đờm dính máu.

Định bệnh ra sao"
Ngoài tiểu sử bệnh lý, cần phải thử nghiệm da-Mantoux test, dùng chất bạch đản PPD (Purified protein derivative). Thử nghiệm da cho biết nếu bệnh nhân đã có trùng lao trong cơ thể. Nhưng người ta không thể biết bệnh lao đã có trước đây. Cũng không thể biết bệnh nhân mới có bệnh lao, hay bệnh nhân đã từng chủng ngừa lao Calmette-Guerin khi còn nhỏ.

Nếu thử nghiệm da có phản ứng dương, cần phải lưu ý:


. nếu là trường hợp bệnh nhân bị nhiễm HIV,
. hoặc bệnh nhân đã từng gần người bị lao trong thời gian gần đây,
. hay trẻ em mới bị mắc bệnh.

Trong những trường hợp kể trên, bệnh nhân cần chụp hình phổi. Đôi khi cần thử đờm. Đôi khi phải thử nước tiểu hay thử máu, nếu nghi ngờ lao lan từ phổi ra ngoài, vào xương hay thận. Đôi khi phải cấy vi trùng. Đôi khi coi trùng lao sẽ chịu loại thuốc nào"

Trước đây cấy vi trùng lao phải kéo dài hàng tháng mới biết kết quả. Nhưng gần đây, dùng cách thử nghiệm mới có thể biết bệnh lao trong vòng 2 ngày.

Điều trị lao:
Có nhiều thuốc dùng chữa bệnh lao. Nhưng cách hay nhất vẫn là tổng hợp. Có nhiều thuốc, kể cả thuốc cũ và mới như: isoniazid, rifampin, rifabutin, ethambutol, streptomycin, pyrazinamide, para-aminosacylic acid, cycloserine, ethionamide, capreomycin, kanamycin, amikacin.

Phòng ngừa lao:
Nếu thử nghiệm da phản ứng dương, đỏ, cần uống thuốc isoniazid để phòng bệnh. Và sẽ có triển vọng lao sẽ không hoành hành, từ 60 tới 98 phần trăm. Những trường hợp sau đây phải uống thuốc ngừa lao:
. bênh nhân nghi ngờ nhiễm HIV.
. gần người mắc bệnh lao.
. bệnh nhân chụp hình phổi thấy có vết nám cũ.
. bệnh nhân sống trong tình trạng thiếu thốn: tài chánh thấp, dân thuộc nhóm thiểu số, không nhà cửa.
. Bệnh nhân thử lao ngoài da có phản ứng dương, thuộc thành phần dễ bị lao như: vừa bị nhiễm trùng lao, sống chung trong gia đình có người bị bệnh, trước đây đã chữa lao nhưng không hoàn tất, trước đây bị lao nhưng chưa bao giờ đi chữa bệnh, bệnh nhân phải lọc máu vì bệnh thận, trẻ em, người gầy 85 phần trăm dưới mức độ bình thường, bệnh tiểu đường đang chữa Insulin, uống thuốc giảm miễn nhiễm kinh niên, hay có triển vọng bị bệnh yếu miễn nhiễm (CM Oliphant, SM Bonnema, Pharmacy Times, June 2000).

Nói tóm lại, mẳc dầu thế kỷ 20 đã có khá nhiều thuốc mới để trị lao , nhưng hiện nay lao vẫn còn là bệnh giết nhiều người nhất trên thế giới. Tại Hoa Kỳ, số bệnh nhân Việt Nam bị lao lác đác không nhỏ. Nhưng khi du lịch tại nhiều nước trên thế giới kể cả Việt Nam, sự hiểu biết về bệnh lao, cách thức phòng ngừa khỏi bị lây bệnh là điều mọi người nên lưu ý.

Và sau hết, tin tức trong tuần (11/27/2000) cho biết thuốc mới chủng lao sẽ hoàn thành một ngày gần đây. Đó là điều mơ ước của nhân loại hiện đang sống trong những vùng bệnh lao đang hoành hành tại Nam Mỹ Châu, Phi Châu hay Á Châu kể cả Việt Nam.

(Ghi chú: bài này viết với mục đích nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liệu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com ; Điện thoại: (714) 547-3915

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Ngày 14 tháng 9, 2022, Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus tuyên bố thế giới chưa bao giờ ở trong tình trạng tốt hơn để chấm dứt đại dịch COVID-19 và kêu gọi các quốc gia tiếp tục nỗ lực chống lại loại virus đã giết chết hơn sáu triệu người. Tuy nhiên, ông nói: “Chúng ta vẫn chưa đến đó”. Đây được xem là nhận xét lạc quan nhất từ cơ quan Liên Hiệp Quốc kể từ khi WHO tuyên bố COVID-19 là tình trạng khẩn cấp quốc tế và gọi virus này là đại dịch vào tháng 3 năm 2020 (VOA).
Virus bệnh đậu khỉ là một poxvirus hình giống như viên gạch. Poxvirus là loại virus hình viên gạch hoặc hình bầu dục với bộ gen DNA sợi đôi lớn (large double stranded DNA genome)...
Nghiên cứu mới nhất cho thấy có bằng chứng rằng trầm cảm không phải là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Trong suốt ba thập niên, mọi người đã bị “nhồi sọ” rằng trầm cảm là do “mất cân bằng hóa học” trong não – cụ thể là sự mất cân bằng của một chất hóa học gọi là serotonin. Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất của Joanna Moncrieff (Giáo Sư lâm sàng cao cấp, Khoa tâm thần học xã hội và phê bình, UCL) và Mark Horowitz (Nghiên cứu lâm sàng về Tâm thần học, UCL) cho thấy có bằng chứng không hỗ trợ điều đó. Nghiên cứu được đăng trên trang TheConversation.
Giăng biểu ngữ. Cầm bảng. Biểu tình. Hăm dọa… Chiến thắng. Thất vọng. Reo hò. Giận dữ. Cười, Khóc. …như một trận đấu football chuyện nghiệp chung kết hoặc trận túc cầu vô địch quốc tế, nhưng tệ hơn vì hai bên thua và thắng, từ cầu thủ cho đến người ủng hộ sinh lòng oán hận nhau. Chuyện này tạm gọi là “Trận Đấu Bầu,” mà trọng tài là chín thẩm phán Tối Cao Pháp Viện. Nói cho công bằng, cả hai phe: giữ bầu và phá bầu đều có lý do chính đáng, đều có thể thuyết phục đa số nếu cả hai phe đừng ngoan cố chèn ép lẫn nhau, có lẽ vì lòng hiếu thắng hơn là lợi ích, vì lợi ích trực tiếp ở nơi người có bầu hoang, bầu không được thừa nhận, không phải thuộc về đa số người không có kinh hoặc đã tắt kinh. Trong thiên nhiên ngàn năm vẫn vậy, từ chiếc nụ nở thành hoa cho đến khi đơm trái, biết bao nhiêu ong bướm dập dìu, mang phấn nhụy đi reo rắc dòng dõi khắp nơi trên mặt đất.
Chứng nhức đầu “migraine” đang hành hạ hơn 1 tỷ người và là nguyên nhân gây tàn tật đứng hàng thứ hai trên toàn thế giới. Ở Hoa Kỳ, cứ 4 gia đình thì có 1 gia đình mà trong đó có ít nhất một thành viên bị chứng đau nhức đầu, với những cơn đau dồn dập, kinh niên. Mỗi năm, ước tính có khoảng 85.6 triệu ngày nghỉ ốm là do bệnh đau đầu.
Lavender (Oải Hương) là một loài hoa rất phổ biến với các nền văn hóa phương Tây. Với người Việt – đặc biệt là người Việt ở Mỹ- trong vài thập niên qua cũng đã bắt đầu quen thuộc với loài hoa màu tím có hương thơm đặc trưng này. Lavender có tên khoa học là Lavendula, là một loại cây thuộc chi Oải Hương (Lavandula), là loại cây bụi có hoa mùi thơm nồng, xuất xứ từ vùng Địa Trung Hải. Cây hoa Oải Hương đã được biết đến cách đây hàng ngàn năm ở Châu Âu từ thời Hy Lạp cổ đại. Đó là nguồn cung cấp tinh dầu oải hương, được xem như là một thảo dược hữu dụng từ thuở xa xưa. Do mùi hương thơm sạch có tính chất đuổi côn trùng, có tính sát trùng, tinh dầu oải hương được ứng dụng rộng rãi để giúp thư giãn cơ thể, giúp làm lành vết thương, sát khuẩn nhẹ…
Cho đến nay, hầu hết các nỗ lực điều trị bệnh Alzheimer đều tập trung vào việc loại bỏ các dấu hiệu của căn bệnh: các mảng và đám chất độc tích tụ trong não. Những nỗ lực đó đưa đến việc sản xuất ra các loại thuốc có thể làm giảm các mảng và đám, nhưng vẫn chưa có tác dụng gì nhiều để duy trì tư duy và trí nhớ. Các kết quả mới nhất với dịch tủy sống cho thấy các phương pháp điều trị khác có thể có hiệu quả, ngay cả khi chúng không ảnh hưởng đến quá trình cơ bản của căn bệnh.
Ngày 24 tháng 3 là Ngày Lao Phổi Quốc Tế. Lao Phổi là một trong những bệnh truyền nhiễm gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Có đến 13 triệu người tại Hoa Kỳ đang sống chung với nhiễm Lao tiềm ẩn. Nếu không được chữa trị, 5-10% sẽ tiến triển thành bệnh Lao Phổi. Tuy nhiên, nhiều người vẫn tưởng rằng Lao Phổi không còn là một vấn đề đáng quan tâm nữa.
Hôm nay, CDC và FDA tuyên bố là chính phủ cho phép chích mũi vaccine thứ tư cho những người từ 50 tuổi trở lên và cả những người từ 12 tuổi trở lên nhưng cơ thể không thể kháng bệnh như người bình thường. Các cơ quan liên bang đã đi đến quyết định này vì họ sợ rằng con vi khuẩn omicron có thể sẽ mang đến nhiều hiểm họa cho Hoa kỳ, tương tự như những gì đã xẩy ra cho châu Âu. -- Xin đọc bài viết rất thiết yếu cho sức khỏe của tất cả chúng ta, của bác sĩ Nguyễn C. Cường. Việt Báo trân trọng giới thiệu.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.