Hôm nay,  

Vì Sao Hết Bịnh Rồi Mà Vẫn Còn Dai Dẳng?

02/02/202400:00:00(Xem: 4641)

ho hoai
Có rất nhiều người đã khỏi các bịnh như cảm lạnh, cúm, RSV hoặc COVID nhưng vẫn cứ ho dai dẳng hoài không dứt. (Nguồn: pixabay.com)

Gần đây quý vị vừa bị cảm lạnh, cúm, RSV hoặc COVID, bệnh đã qua nhưng mãi vẫn không thể hết ho? Rất nhiều người bị giống như vậy. Triệu chứng này có thể tồn tại trong nhiều tuần sau khi cơ thể chúng ta đã loại bỏ vi-rút.
 
Michael Shiloh, một bác sĩ chuyên nghiên cứu bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế UT Southwestern cho biết những bệnh nhân bị ho thường kể là họ đã bị bịnh từ 8 tuần trước khi đến gặp ông. Ông nói: “Chúng tôi thực sự không thể phát hiện thấy vi rút gì ở những người này nữa nhưng họ vẫn bị ho.”
 
Hoa Kỳ đã chứng kiến sự gia tăng các trường hợp mắc bệnh cúm, RSV và COVID-19 vào cuối năm 2023 và kéo dài sang 2024. Và mặc dù tình hình mắc những loại bịnh trên đã chững lại hoặc giảm xuống trên toàn quốc trong những tuần qua, số người cần chăm sóc sức khỏe đối với các bệnh về đường hô hấp vẫn còn khá cao ở nhiều nơi.
 
Các khoa học gia vẫn chưa tìm ra chính xác lý do tại sao những người khỏe mạnh lại gặp phải những con ho dai dẳng như vậy. Nhưng nghiên cứu về cách nhiễm trùng can thiệp vào dây thần kinh trong đường hô hấp đang hé lộ những manh mối mới.
 
Ho là gì?
 
Ho là một phản xạ quan trọng giúp bảo vệ đường hô hấp khỏi những nguy hiểm như khói độc hại, nước hoặc các mẩu thức ăn bị lọt vào. Phản xạ này được kích hoạt bởi các dây thần kinh đi vào đường hô hấp. Những dây thần kinh này có các protein thụ thể phản ứng với mọi thứ từ không khí lạnh đến chất cay, gắt. Khi một chất kích thích kích hoạt các thụ thể đó, các dây thần kinh sẽ gửi tín hiệu từ dây thần kinh phế vị đến não, khiến chúng ta cảm thấy giống như cảm giác như muốn ho.
 
Từ đó, não sẽ gửi lệnh trở lại đường hô hấp để ho hoặc không ho. Con đường dẫn tới não này giải thích lý do tại sao chúng ta có thể kiểm soát có ý thức ở mức độ nào đó đối với một số loại ho.
 
Các khoa học gia đã tìm hiểu rõ ràng về nhiều tác nhân khác nhau có thể gây ho, nhưng vẫn chưa thống nhất ý kiến về các cơ chế sinh học cụ thể gây ho khi chúng ta bị bịnh, đó là chưa nói đến thời gian sau khi hết bịnh.
 
Mặc dù có vẻ như cơn ho được tạo ra để dọn sạch chất nhầy trong cổ họng của chúng ta, nhưng cũng có khả năng là do vi-rút kích thích phản xạ khiến chúng lây lan. Có nhiều bịnh nhiễm trùng gây ra những cơn ho khan mà không tạo ra chút đờm nào. Nên nếu nói chúng ta ho để làm sạch đường hô hấp khi bị nhiễm trùng, thì lại không giải thích được vì sao các dây thần kinh lại kích thích cơn ho trong những trường hợp trên.
 
Chuyên gia về điện sinh lý học Thomas Taylor-Clark thuộc Đại học Nam Florida cho biết: “Có thể nói một trong số những nguyên nhân là nhiễm vi-rút gây ra tình trạng viêm nhiễm.”
 
Nhiễm trùng khiến các dây thần kinh trở nên nhạy cảm
 
Khi chúng ta bị bịnh, tình trạng viêm nhiễm sẽ làm tăng độ nhạy cảm của các dây thần kinh đường hô hấp, khiến chúng phản ứng thái quá. Có một giả thuyết cho rằng những cơn ho dai dẳng sau khi đã hết bịnh là do lúc đó các dây thần kinh vẫn còn quá nhạy cảm.
 
Ngay từ năm 1990, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng việc nhiễm một loại vi-rút giống cúm đã làm tăng độ nhạy cảm của các dây thần kinh đường hô hấp ở chuột lang (vật thử nghiệm), loài động vật cũng bị ho giống như con người. Chuột lang bị bịnh sẽ ho nhiều hơn khi tiếp xúc với chất kích thích như chất capsaicin so với những con khỏe mạnh, điều này cũng tương tự như ở người.
 
Hiện nay, các khoa học gia đang liên kết tình trạng nhạy cảm quá mức này với các chất gây viêm và những thụ thể trên dây thần kinh đường hô hấp.
 
Vào năm 2016, các khoa học gia đã phát hiện ra rằng việc nhiễm một loại vi-rút giống cúm đã khiến một số dây thần kinh trong đường hô hấp tạo ra thêm nhiều bản sao của protein thụ thể có tên là TRPV1, phản ứng với các chất như capsaicin và các tác nhân kích thích khác. Một số nghiên cứu khác trên chuột lang hoặc tế bào người được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm cũng phát hiện sự gia tăng số lượng bản sao TRPV1 và các thụ thể khác khi đường hô hấp bị nhiễm vi-rút.
 
Một nghiên cứu năm 2017, được tiến hành trên tế bào người được nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, đã chỉ ra rằng ngay cả khi vi-rút đã bị “tiêu diệt” bằng tia UV, nó vẫn làm tăng số lượng bản sao TRPV1 và một thụ thể khác.
 
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
 
Chứng ho sau khi hết bịnh thường kéo dài trong khoảng hai đến ba tuần. Nhưng nếu cơn ho của quý vị kéo dài hơn 8 tuần, quý vị nên đi khám bác sĩ. Nếu cơn ho xảy ra kèm theo các triệu chứng khác như sốt, khó thở, đờm có máu hoặc sụt cân, quý vị nên đi khám sớm hơn.
 
Lukasz Antoniewicz, bác sĩ chuyên khoa phổi của Đại học Y Vienna ở Áo, cho biết ho kéo dài vài tuần sau khi vừa hết bịnh là điều bình thường. Tuy nhiên, dù tám tuần được cho là mốc thời gian để tính thành bịnh ho mãn tính, nhưng đây khoảng thời gian khá dài và không dễ dàng chịu đựng khi triệu chứng ho không thuyên giảm.
 
Antoniewicz cũng chia sẻ một trường hợp bệnh nhân của ông đã bị gãy xương sườn chỉ vì ho, mặc dù họ không có bất kỳ vấn đề xương cốt nào trước đó. Ông cho rằng chỉ cần bị ho liên tục trong khoảng một tháng thôi là đã đủ để đi khám bác sĩ rồi.
 
Nguồn: “You’re not sick anymore—so why are you still coughing?” được đăng trên trang Nationalgeographic.com.
 

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Hàng năm, trên khắp thế giới sẽ có hàng triệu người quyết tâm không động tới các loại đồ uống có cồn trong một tháng – truyền thống này bắt đầu từ Tháng Giêng Khô Ráo (Dry January) và sau này mở rộng thành nhiều nỗ lực tương tự, chẳng hạn như Tháng Mười Tỉnh Táo (Sober October). Cho dù đó là cả một chiến dịch đông đảo người tham gia, hay chỉ đơn giản là nỗ lực của một cá nhân để bớt ‘say xỉn’ lại, số lượng người tham gia ‘tháng kiêng rượu’ có vẻ như ngày càng nhiều.

Thường thì ai cũng sẽ nghĩ rằng tế bào sống tốt hơn tế bào chết. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng: các tế bào thường hy sinh bản thân để giữ cho chúng ta khỏe mạnh. Chúng là những ‘anh hùng thầm lặng’ chẳng màng sinh-tử để bảo vệ chúng ta. Mặc dù cái chết có vẻ thụ động – là một kết thúc đáng tiếc xảy ra theo kiểu “muốn tránh cũng không được” – nhưng cái chết của các tế bào thường có chủ đích và mang tính chiến lược. Tại sao tế bào chết và chết như thế nào là chuyện khá phức tạp và có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể của chúng ta.

Một người đàn ông 29 tuổi mắc HIV/AIDS giai đoạn cuối, đã qua đời 18 ngày sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đậu khỉ. Trường hợp này nhấn mạnh tính dễ bị tổn thương của hệ thống miễn dịch bị suy giảm trước mối đe dọa mới nổi này, nhắc nhở về nguy cơ gia tăng đậu khỉ đối với một số nhóm dân cư. Riêng tại TPHCM, từ đầu năm đến nay, 20 ca mắc bệnh đậu khỉ được ghi nhận, trong đó có 18 bệnh nhân dương tính với HIV.

Trong những tuần gần đây, tin tức về việc vận động viên thể dục dụng cụ Mary Lou Retton phải vào bệnh viện vì một loại viêm phổi (pneumonia) hiếm gặp đã khiến nhiều người quan tâm và tò mò về căn bệnh này.

Vào mùa cảm cúm, nhiều người sẽ ‘khư khư’ một vũ khí phòng thủ quen thuộc: Vitamin C – dạng viên, dạng bột và tất cả các dạng phổ biến khác. Chất dinh dưỡng này là một trong nhiều loại supplements, từ vitamin A đến kẽm, thường được sử dụng bởi những người muốn tăng cường hệ thống miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Nhưng vitamin C cũng có thể là một trong những chất dinh dưỡng bị lạm dụng nhiều nhất.

Cách đây không lâu, ngôi sao nhạc pop 29 tuổi Justin Bieber đã phải hủy chuyến lưu diễn quốc tế sau khi một phần khuôn mặt của anh bị liệt do biến chứng của bệnh giời leo (shingles), bệnh lo một loại siêu vi gây ra và được cho là chỉ ảnh hưởng đến người cao niên. Tuy nhiên, thực tế là bất cứ ai cũng có thể mắc bệnh giời leo và có một số bằng chứng cho thấy số trường hợp mắc bệnh ngày càng gia tăng ở người dưới 50 tuổi.

Tập đoàn Nhân sâm Hàn Quốc tại Hoa Kì (KGCUS), nơi sản xuất thương hiệu nhân sâm số một thế giới CheongKwanJang, tự hào giới thiệu thức uống thảo dược có ga HSW kết hợp hồng sâm 6 năm tuổi, tới các khách hàng quan tâm đến sức khỏe tại WaBa Grill, một trong những chuỗi nhà hàng hàng đầu chuyên phục vụ món cơm lành mạnh

Thỉnh thoảng chúng ta mới thấy một thứ thuốc mới làm chấn động không những giới y tế mà còn làm chấn động thị trường kinh tế thế giới. Thí dụ trước đây là thuốc phục vụ trong những nhu cầu căn bản và mạnh mẻ nhất của con người, Viagra, thuốc giúp chữa chứng rối loạn cương cứng (ED) của nam giới, do Pfizer phát triển, đã có tác động kinh tế đáng kể đến ngành dược phẩm kể từ khi được FDA phê duyệt vào năm 1998. Viagra là loại thuốc mang lại lợi nhuận cao cho Pfizer, doanh thu toàn cầu khoảng 1,6 tỷ USD trong năm 2016 mặc dù đã có thuốc generic rẻ tiền hơn nhiều.

Ung thư khởi phát khi các tế bào tích tụ những tổn hại đủ để thay đổi hành vi bình thường của chúng. Khả năng tích tụ tổn hại tăng theo độ tuổi vì các biện pháp bảo vệ trong mã di truyền, nhằm đảm bảo các tế bào hoạt động vì lợi ích tối ưu của cơ thể, sẽ suy yếu theo thời gian. Vậy thì tại sao những đứa trẻ chưa có đủ thời gian để các tế bào tích tụ tổn hại lại có thể mắc bệnh ung thư? Nếu nhìn qua lăng kính tiến hóa, ung thư phát triển từ sự ‘bất hợp tác’ của tế bào, vốn ban đầu các tế bào sẽ cùng kết hợp với nhau và hoạt động như một cơ quan. Ở trẻ em, các tế bào vẫn đang học cách hợp tác. Ung thư ở trẻ em khởi phát khi xuất hiện các tế bào ‘nổi loạn’ không chịu hợp tác và cứ phát triển bất chấp, gây tổn hại cho cơ thể.

Bộ não con người có thể thay đổi – nhưng thường với nỗ lực rất lớn và diễn ra từ từ, chẳng hạn như khi chúng ta học một môn thể thao hoặc ngoại ngữ mới, hoặc hồi phục sau cơn đột quỵ. Học các kỹ năng mới có tương quan với những thay đổi trong não; điều này đã được nghiên cứu khoa học thần kinh với động vật và quét não chức năng ở người chứng minh. Có lẽ, nếu quý vị thành thạo Giải tích 1 (Calculus 1), thì trong não quý vị sẽ có điều gì đó khác một chút. Các tế bào thần kinh vận động trong não mở rộng và co lại tùy thuộc vào tần suất chúng được vận động – một sự phản ánh của tế bào thần kinh về việc “xài hoặc mất” (use it or lose it).
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.