Hôm nay,  

Liệu pháp tế bào gốc: đắt đỏ nhưng liệu có an toàn?

28/07/202300:00:00(Xem: 7369)

te bao goc
Trên thế giới, có hàng ngàn phòng khám, cơ sở tuyên bố có thể chữa được bách bệnh, từ bệnh tự kỷ cho đến bại não, với liệu pháp tế bào gốc. Hãy cảnh giác với những lời quảng bá kiểu này, vì liệu pháp tế bào gốc vẫn còn đang được nghiên cứu ở giai đoạn ban đầu, và không phải thuốc tiên thần kỳ có thể chữa bách bệnh. (Ảnh: CDC từ Unsplash)
 
Các phòng khám ‘lang băm’ hô hào có bán các liệu pháp tế bào gốc (stem cell therapies) mọc lên nhan nhản khắp mọi nơi. Trên thế giới, có hàng ngàn phòng khám, cơ sở tuyên bố có thể chữa được bách bệnh, từ bệnh tự kỷ cho đến bại não.
 
Những nơi có nhiều ‘phòng khám trị liệu tế bào gốc’ nhất là ở Hoa Kỳ, Mexico, Ấn Độ và Trung Quốc. Rất nhiều người đang đi khắp mọi nơi để tiếp cận những phương pháp điều trị này, dẫn đến một hiện tượng được gọi là du lịch tế bào gốc (stem cell tourism).
 
Bất chấp cảnh báo từ các khoa học gia, phương tiện truyền thông và cơ quan kiểm soát, rằng các phương pháp điều trị này chưa được kiểm chứng, và có khả năng gây nguy hiểm, những bệnh nhân tuyệt vọng đang đốt hàng đống tiền chỉ để làm vật thí nghiệm cho những phương pháp điều trị kiểu này.
 
Ở Hoa Kỳ, tại một phòng khám trị liệu tế bào gốc không có giấy phép ở Florida, một số bệnh nhân đã mất thị lực sau khi sử dụng liệu pháp tế bào gốc để điều trị các bệnh thoái hóa mắt. Họ đã phải trả tới 20,000 MK (15,600 bảng Anh) để tham gia “thử nghiệm lâm sàng.”
 
Đã có rất nhiều báo cáo nhấn mạnh những tác hại nghiêm trọng liên quan đến các phương pháp điều trị tế bào gốc chưa được chuẩn thuận, thí dụ như sốt, nhiễm trùng, khối u, viêm não, hình thành những cục máu đông nguy hiểm, tàn tật và thậm chí tử vong.
 
Tế bào gốc hoạt động như thế nào?
 
Một số bộ phận của cơ thể con người có một khả năng tuyệt vời là tự hồi phục và thay thế các tế bào bị mất hoặc bị hư hỏng. Thí dụ, da có thể tự thay mới hoàn toàn sau mỗi bốn tuần, còn các tế bào hồng cầu phải mất khoảng bốn tháng để phục hồi hoàn toàn. Thật không may là khả năng tự lành của một số cơ quan sẽ kém hiệu quả hơn, hay thậm chí là không thể tự hồi phục.
 
Khả năng tự hồi phục hoặc tái tạo này là chức năng chính của tế bào gốc (stem cells). Không giống như các tế bào khác trong cơ thể, tế bào gốc có khả năng đặc biệt, có thể biến đổi thành các loại tế bào khác nhau, mỗi loại đảm nhiệm một chức năng cụ thể.
 
Trong giai đoạn đầu của bào thai, tế bào gốc được gọi là tế bào vạn năng (pluripotent), nghĩa là chúng có thể phát triển thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể. Tuy nhiên, khi phôi thai phát triển, các tế bào gốc trở nên chuyên biệt hơn và chỉ có thể phát triển thành một số loại tế bào nhất định. Ở người trưởng thành, những tế bào gốc chuyên biệt này được gọi là tế bào gốc trưởng thành.
 
Tế bào gốc trưởng thành không linh hoạt như tế bào gốc phôi (embryonic stem cells) vì chúng chỉ có thể phát triển thành các loại tế bào tương tự với nguồn của chúng. Thí dụ, tế bào gốc trong tủy xương chỉ có thể phát triển thành tế bào máu, còn các tế bào gốc trong não chỉ có thể thay thế tế bào não.
 
Ngoài vai trò thay thế các tế bào chuyên biệt, tất cả các tế bào gốc đều góp phần vào quá trình tự phục hồi của các tế bào và cơ quan, bằng cách giải phóng các chất có lợi được lưu trữ trong các giọt lipid nhỏ, được gọi là thể tiết ngoại bào (extracellular vesicles).
 
Tế bào gốc có tiềm năng lớn cho nghiên cứu và điều trị y tế, vì chúng có thể giúp cho các mô và cơ quan bị tổn thương phục hồi. Quả thật là có hàng ngàn thử nghiệm lâm sàng hợp pháp đang được tiến hành để khám phá khả năng chữa bệnh của chúng.
 
Nhưng vẫn còn rất sớm và chỉ có rất ít phương pháp điều trị bằng tế bào gốc cho một số bệnh đã được các cơ quan kiểm soát chuẩn thuận, chẳng hạn như FDA ở Hoa Kỳ hoặc EMA ở Châu Âu.
 
Các liệu pháp tế bào gốc được FDA chuẩn thuận bao gồm những liệu pháp nhắm vào các bệnh ung thư cụ thể, tụt nướu (receding gums), thoái hóa sụn (cartilage degeneration) và teo cơ cột sống (spinal muscular atrophy). Trong tất cả các liệu pháp đã được chuẩn thuận này, người ta sử dụng các loại tế bào gốc chuyên biệt cho từng bệnh riêng biệt. Nhìn chung, liệu pháp tế bào gốc vẫn còn ở giai đoạn khai sơ, và chắc chắn không phải là phương pháp điều trị được sử dụng rộng rãi, hay thuốc tiên thần kỳ có thể chữa bách bệnh.
 
Bất kỳ phòng khám nào cung cấp các liệu pháp tế bào gốc chưa được chuẩn thuận tức là đang bán các phương pháp điều trị chưa được chứng minh, và có khả năng gây nguy hiểm.
 
Kẽ hở
 
Tại Châu Âu và Anh, các phòng khám lang băm đang lợi dụng những kẽ hở quy định. Nếu sau khi được chiết xuất, các tế bào gốc không qua chỉnh sửa gì mà được đưa trở lại vào cơ thể người, thì quy trình này nằm các ngoài quy định dành cho các dược phẩm trị liệu tiên tiến (thuốc dựa trên gen, mô hoặc tế bào).
 
Không có các quy định, thì cũng không có tiêu chuẩn nào để kiểm soát chất lượng. Thành ra, không thể đảm bảo được hiệu quả và sự an toàn của các liệu pháp tế bào gốc kiểu này.
 
Để thuyết phục khách hàng tiềm năng rằng việc tiêm tế bào gốc là hữu hiệu, nhiều chỗ sẽ tránh đề cập đến các bằng chứng khoa học đáng tin cậy, chẳng hạn như các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên – tiêu chuẩn vàng để thử nghiệm các phương pháp điều trị mới. Thay vào đó, họ chỉ nói chung chung là đã có bằng chứng, cơ sở khoa học và y tế, nhưng đều là mánh khóe ‘trích ngang’ không đầy đủ đầu đuôi.
 
Các phòng khám này thường sử dụng văn bản hoặc video clip chứng thực từ những bệnh nhân không thể xác minh được. Hoặc họ cũng có thể đề cập đến những người nổi tiếng đã được điều trị tại phòng khám của họ. Họ lợi dụng danh tiếng và ảnh hưởng của mình để tạo ra nhận thức về tính hợp pháp, dù chẳng có bằng chứng khoa học hoặc sự giám sát nào của các cơ quan kiểm soát.
 
Do thiếu các quy định và các biện pháp kiểm soát chất lượng, nguy cơ xảy ra các tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm tại những phòng khám quảng bá trị liệu tế bào gốc là rất lớn.
 
Nhiều bệnh nhân cũng có thể sẽ trì hoãn hoặc từ bỏ các phương pháp điều trị, vốn an toàn và hiệu quả đối với bệnh trạng của mình, để chạy theo các phương pháp điều trị tế bào gốc chưa được chứng minh. Sự chậm trễ trong điều trị có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, bệnh tình có thể tiến triển xấu hơn nếu không có sự can thiệp y tế thích hợp.
 
Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “Stem cell therapies: why they’re expensive, unproven and often dangerous” của Darius Widera, được đăng trên trang TheConversation. Darius Widera là Phó giáo sư Sinh học tế bào gốc và Y học tái tạo tại Đại học Reading.
 

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Mua thuốc bậy bạ không nguồn gốc là một trò xui rủi. Từ Xanax đến cocaine, thuốc hoặc thuốc giả được mua ở những nơi không phải cơ sở y tế có thể chứa liều lượng fentanyl nguy hiểm cho tính mạng. Các bác sĩ đã chứng kiến sự gia tăng sử dụng fentanyl không cố ý từ những người mua các loại thuốc theo toa thuộc nhóm opioid và các loại thuốc khác có chứa hoặc pha, trộn fentanyl. Người ta nhận thấy Fentanyl đã được đưa vào nguồn cung cấp thuốc heroin ở Massachusetts. Vào năm 2016, Giáo sư Kavita Babu và các đồng nghiệp phát hiện ra rằng những bệnh nhân đến khoa cấp cứu với báo cáo sử dụng quá liều heroin thường có fentanyl trong kết quả xét nghiệm mẫu thuốc của họ.

Hàng năm, trên khắp thế giới sẽ có hàng triệu người quyết tâm không động tới các loại đồ uống có cồn trong một tháng – truyền thống này bắt đầu từ Tháng Giêng Khô Ráo (Dry January) và sau này mở rộng thành nhiều nỗ lực tương tự, chẳng hạn như Tháng Mười Tỉnh Táo (Sober October). Cho dù đó là cả một chiến dịch đông đảo người tham gia, hay chỉ đơn giản là nỗ lực của một cá nhân để bớt ‘say xỉn’ lại, số lượng người tham gia ‘tháng kiêng rượu’ có vẻ như ngày càng nhiều.

Thường thì ai cũng sẽ nghĩ rằng tế bào sống tốt hơn tế bào chết. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng đúng: các tế bào thường hy sinh bản thân để giữ cho chúng ta khỏe mạnh. Chúng là những ‘anh hùng thầm lặng’ chẳng màng sinh-tử để bảo vệ chúng ta. Mặc dù cái chết có vẻ thụ động – là một kết thúc đáng tiếc xảy ra theo kiểu “muốn tránh cũng không được” – nhưng cái chết của các tế bào thường có chủ đích và mang tính chiến lược. Tại sao tế bào chết và chết như thế nào là chuyện khá phức tạp và có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể của chúng ta.

Một người đàn ông 29 tuổi mắc HIV/AIDS giai đoạn cuối, đã qua đời 18 ngày sau khi được chẩn đoán mắc bệnh đậu khỉ. Trường hợp này nhấn mạnh tính dễ bị tổn thương của hệ thống miễn dịch bị suy giảm trước mối đe dọa mới nổi này, nhắc nhở về nguy cơ gia tăng đậu khỉ đối với một số nhóm dân cư. Riêng tại TPHCM, từ đầu năm đến nay, 20 ca mắc bệnh đậu khỉ được ghi nhận, trong đó có 18 bệnh nhân dương tính với HIV.

Trong những tuần gần đây, tin tức về việc vận động viên thể dục dụng cụ Mary Lou Retton phải vào bệnh viện vì một loại viêm phổi (pneumonia) hiếm gặp đã khiến nhiều người quan tâm và tò mò về căn bệnh này.

Vào mùa cảm cúm, nhiều người sẽ ‘khư khư’ một vũ khí phòng thủ quen thuộc: Vitamin C – dạng viên, dạng bột và tất cả các dạng phổ biến khác. Chất dinh dưỡng này là một trong nhiều loại supplements, từ vitamin A đến kẽm, thường được sử dụng bởi những người muốn tăng cường hệ thống miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Nhưng vitamin C cũng có thể là một trong những chất dinh dưỡng bị lạm dụng nhiều nhất.

Cách đây không lâu, ngôi sao nhạc pop 29 tuổi Justin Bieber đã phải hủy chuyến lưu diễn quốc tế sau khi một phần khuôn mặt của anh bị liệt do biến chứng của bệnh giời leo (shingles), bệnh lo một loại siêu vi gây ra và được cho là chỉ ảnh hưởng đến người cao niên. Tuy nhiên, thực tế là bất cứ ai cũng có thể mắc bệnh giời leo và có một số bằng chứng cho thấy số trường hợp mắc bệnh ngày càng gia tăng ở người dưới 50 tuổi.

Tập đoàn Nhân sâm Hàn Quốc tại Hoa Kì (KGCUS), nơi sản xuất thương hiệu nhân sâm số một thế giới CheongKwanJang, tự hào giới thiệu thức uống thảo dược có ga HSW kết hợp hồng sâm 6 năm tuổi, tới các khách hàng quan tâm đến sức khỏe tại WaBa Grill, một trong những chuỗi nhà hàng hàng đầu chuyên phục vụ món cơm lành mạnh

Thỉnh thoảng chúng ta mới thấy một thứ thuốc mới làm chấn động không những giới y tế mà còn làm chấn động thị trường kinh tế thế giới. Thí dụ trước đây là thuốc phục vụ trong những nhu cầu căn bản và mạnh mẻ nhất của con người, Viagra, thuốc giúp chữa chứng rối loạn cương cứng (ED) của nam giới, do Pfizer phát triển, đã có tác động kinh tế đáng kể đến ngành dược phẩm kể từ khi được FDA phê duyệt vào năm 1998. Viagra là loại thuốc mang lại lợi nhuận cao cho Pfizer, doanh thu toàn cầu khoảng 1,6 tỷ USD trong năm 2016 mặc dù đã có thuốc generic rẻ tiền hơn nhiều.

Ung thư khởi phát khi các tế bào tích tụ những tổn hại đủ để thay đổi hành vi bình thường của chúng. Khả năng tích tụ tổn hại tăng theo độ tuổi vì các biện pháp bảo vệ trong mã di truyền, nhằm đảm bảo các tế bào hoạt động vì lợi ích tối ưu của cơ thể, sẽ suy yếu theo thời gian. Vậy thì tại sao những đứa trẻ chưa có đủ thời gian để các tế bào tích tụ tổn hại lại có thể mắc bệnh ung thư? Nếu nhìn qua lăng kính tiến hóa, ung thư phát triển từ sự ‘bất hợp tác’ của tế bào, vốn ban đầu các tế bào sẽ cùng kết hợp với nhau và hoạt động như một cơ quan. Ở trẻ em, các tế bào vẫn đang học cách hợp tác. Ung thư ở trẻ em khởi phát khi xuất hiện các tế bào ‘nổi loạn’ không chịu hợp tác và cứ phát triển bất chấp, gây tổn hại cho cơ thể.
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.