Hôm nay,  

Liệu pháp tế bào gốc: đắt đỏ nhưng liệu có an toàn?

28/07/202300:00:00(Xem: 7374)

te bao goc
Trên thế giới, có hàng ngàn phòng khám, cơ sở tuyên bố có thể chữa được bách bệnh, từ bệnh tự kỷ cho đến bại não, với liệu pháp tế bào gốc. Hãy cảnh giác với những lời quảng bá kiểu này, vì liệu pháp tế bào gốc vẫn còn đang được nghiên cứu ở giai đoạn ban đầu, và không phải thuốc tiên thần kỳ có thể chữa bách bệnh. (Ảnh: CDC từ Unsplash)
 
Các phòng khám ‘lang băm’ hô hào có bán các liệu pháp tế bào gốc (stem cell therapies) mọc lên nhan nhản khắp mọi nơi. Trên thế giới, có hàng ngàn phòng khám, cơ sở tuyên bố có thể chữa được bách bệnh, từ bệnh tự kỷ cho đến bại não.
 
Những nơi có nhiều ‘phòng khám trị liệu tế bào gốc’ nhất là ở Hoa Kỳ, Mexico, Ấn Độ và Trung Quốc. Rất nhiều người đang đi khắp mọi nơi để tiếp cận những phương pháp điều trị này, dẫn đến một hiện tượng được gọi là du lịch tế bào gốc (stem cell tourism).
 
Bất chấp cảnh báo từ các khoa học gia, phương tiện truyền thông và cơ quan kiểm soát, rằng các phương pháp điều trị này chưa được kiểm chứng, và có khả năng gây nguy hiểm, những bệnh nhân tuyệt vọng đang đốt hàng đống tiền chỉ để làm vật thí nghiệm cho những phương pháp điều trị kiểu này.
 
Ở Hoa Kỳ, tại một phòng khám trị liệu tế bào gốc không có giấy phép ở Florida, một số bệnh nhân đã mất thị lực sau khi sử dụng liệu pháp tế bào gốc để điều trị các bệnh thoái hóa mắt. Họ đã phải trả tới 20,000 MK (15,600 bảng Anh) để tham gia “thử nghiệm lâm sàng.”
 
Đã có rất nhiều báo cáo nhấn mạnh những tác hại nghiêm trọng liên quan đến các phương pháp điều trị tế bào gốc chưa được chuẩn thuận, thí dụ như sốt, nhiễm trùng, khối u, viêm não, hình thành những cục máu đông nguy hiểm, tàn tật và thậm chí tử vong.
 
Tế bào gốc hoạt động như thế nào?
 
Một số bộ phận của cơ thể con người có một khả năng tuyệt vời là tự hồi phục và thay thế các tế bào bị mất hoặc bị hư hỏng. Thí dụ, da có thể tự thay mới hoàn toàn sau mỗi bốn tuần, còn các tế bào hồng cầu phải mất khoảng bốn tháng để phục hồi hoàn toàn. Thật không may là khả năng tự lành của một số cơ quan sẽ kém hiệu quả hơn, hay thậm chí là không thể tự hồi phục.
 
Khả năng tự hồi phục hoặc tái tạo này là chức năng chính của tế bào gốc (stem cells). Không giống như các tế bào khác trong cơ thể, tế bào gốc có khả năng đặc biệt, có thể biến đổi thành các loại tế bào khác nhau, mỗi loại đảm nhiệm một chức năng cụ thể.
 
Trong giai đoạn đầu của bào thai, tế bào gốc được gọi là tế bào vạn năng (pluripotent), nghĩa là chúng có thể phát triển thành bất kỳ loại tế bào nào trong cơ thể. Tuy nhiên, khi phôi thai phát triển, các tế bào gốc trở nên chuyên biệt hơn và chỉ có thể phát triển thành một số loại tế bào nhất định. Ở người trưởng thành, những tế bào gốc chuyên biệt này được gọi là tế bào gốc trưởng thành.
 
Tế bào gốc trưởng thành không linh hoạt như tế bào gốc phôi (embryonic stem cells) vì chúng chỉ có thể phát triển thành các loại tế bào tương tự với nguồn của chúng. Thí dụ, tế bào gốc trong tủy xương chỉ có thể phát triển thành tế bào máu, còn các tế bào gốc trong não chỉ có thể thay thế tế bào não.
 
Ngoài vai trò thay thế các tế bào chuyên biệt, tất cả các tế bào gốc đều góp phần vào quá trình tự phục hồi của các tế bào và cơ quan, bằng cách giải phóng các chất có lợi được lưu trữ trong các giọt lipid nhỏ, được gọi là thể tiết ngoại bào (extracellular vesicles).
 
Tế bào gốc có tiềm năng lớn cho nghiên cứu và điều trị y tế, vì chúng có thể giúp cho các mô và cơ quan bị tổn thương phục hồi. Quả thật là có hàng ngàn thử nghiệm lâm sàng hợp pháp đang được tiến hành để khám phá khả năng chữa bệnh của chúng.
 
Nhưng vẫn còn rất sớm và chỉ có rất ít phương pháp điều trị bằng tế bào gốc cho một số bệnh đã được các cơ quan kiểm soát chuẩn thuận, chẳng hạn như FDA ở Hoa Kỳ hoặc EMA ở Châu Âu.
 
Các liệu pháp tế bào gốc được FDA chuẩn thuận bao gồm những liệu pháp nhắm vào các bệnh ung thư cụ thể, tụt nướu (receding gums), thoái hóa sụn (cartilage degeneration) và teo cơ cột sống (spinal muscular atrophy). Trong tất cả các liệu pháp đã được chuẩn thuận này, người ta sử dụng các loại tế bào gốc chuyên biệt cho từng bệnh riêng biệt. Nhìn chung, liệu pháp tế bào gốc vẫn còn ở giai đoạn khai sơ, và chắc chắn không phải là phương pháp điều trị được sử dụng rộng rãi, hay thuốc tiên thần kỳ có thể chữa bách bệnh.
 
Bất kỳ phòng khám nào cung cấp các liệu pháp tế bào gốc chưa được chuẩn thuận tức là đang bán các phương pháp điều trị chưa được chứng minh, và có khả năng gây nguy hiểm.
 
Kẽ hở
 
Tại Châu Âu và Anh, các phòng khám lang băm đang lợi dụng những kẽ hở quy định. Nếu sau khi được chiết xuất, các tế bào gốc không qua chỉnh sửa gì mà được đưa trở lại vào cơ thể người, thì quy trình này nằm các ngoài quy định dành cho các dược phẩm trị liệu tiên tiến (thuốc dựa trên gen, mô hoặc tế bào).
 
Không có các quy định, thì cũng không có tiêu chuẩn nào để kiểm soát chất lượng. Thành ra, không thể đảm bảo được hiệu quả và sự an toàn của các liệu pháp tế bào gốc kiểu này.
 
Để thuyết phục khách hàng tiềm năng rằng việc tiêm tế bào gốc là hữu hiệu, nhiều chỗ sẽ tránh đề cập đến các bằng chứng khoa học đáng tin cậy, chẳng hạn như các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên – tiêu chuẩn vàng để thử nghiệm các phương pháp điều trị mới. Thay vào đó, họ chỉ nói chung chung là đã có bằng chứng, cơ sở khoa học và y tế, nhưng đều là mánh khóe ‘trích ngang’ không đầy đủ đầu đuôi.
 
Các phòng khám này thường sử dụng văn bản hoặc video clip chứng thực từ những bệnh nhân không thể xác minh được. Hoặc họ cũng có thể đề cập đến những người nổi tiếng đã được điều trị tại phòng khám của họ. Họ lợi dụng danh tiếng và ảnh hưởng của mình để tạo ra nhận thức về tính hợp pháp, dù chẳng có bằng chứng khoa học hoặc sự giám sát nào của các cơ quan kiểm soát.
 
Do thiếu các quy định và các biện pháp kiểm soát chất lượng, nguy cơ xảy ra các tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm tại những phòng khám quảng bá trị liệu tế bào gốc là rất lớn.
 
Nhiều bệnh nhân cũng có thể sẽ trì hoãn hoặc từ bỏ các phương pháp điều trị, vốn an toàn và hiệu quả đối với bệnh trạng của mình, để chạy theo các phương pháp điều trị tế bào gốc chưa được chứng minh. Sự chậm trễ trong điều trị có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng, bệnh tình có thể tiến triển xấu hơn nếu không có sự can thiệp y tế thích hợp.
 
Việt Báo phỏng dịch theo bài viết “Stem cell therapies: why they’re expensive, unproven and often dangerous” của Darius Widera, được đăng trên trang TheConversation. Darius Widera là Phó giáo sư Sinh học tế bào gốc và Y học tái tạo tại Đại học Reading.
 

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Một nghiên cứu mới cho thấy thiếu ngủ không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng và hiệu suất làm việc trong ngày, mà còn có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2. Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí JAMA Network Open, so với những người ngủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi ngày, những người ngủ ít hơn 6 tiếng/ngày có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 cao hơn khi về già.
Khi nói đến việc giữ cho xương khỏe mạnh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến vitamin D, chất dinh dưỡng giúp cơ thể hấp thụ lượng canxi cần thiết để giúp cho bộ xương chắc khỏe. Nhưng dù rằng vitamin D đúng là một chất dinh dưỡng thiết yếu, trong những năm gần đây, các nhà nghiên cứu đã nhận thấy tầm quan trọng của các loại vitamin khác trong việc chống gãy xương (fractures) và bệnh loãng xương, hay bệnh xương xốp (osteoporosis).
Không thể nhìn thấy bằng mắt thường, không có mùi và cũng chẳng có vị, những lượng nhỏ chì (lead) hiện diện trong các vật dụng mà chúng ta sử dụng hàng ngày, trong nhà chúng ta ở, và cả trong nước chúng ta uống. Thậm chí, chì còn xuất hiện trong các bình nước tái sử dụng, như việc phát hiện ra chì trong đáy ly Stanley. Vụ việc đã làm dấy lên nhiều tranh cãi và khơi dậy sự chú ý của người tiêu dùng đối với một vấn đề đã tồn tại từ rất lâu.
Hôm cuối tháng Hai vừa qua, Tòa Tối cao của bang Alabama phán quyết rằng: “Phôi đông lạnh là trẻ em.” Tuyên án này tuy chỉ có uy lực theo Hiến pháp và luật pháp ở Alabama, tuy nhiên, sự bắt đầu này tạo ra tiền lệ cho tất cả những vụ án vế sau của tất cả các bang khác và kề cả hiến pháp Hoa Kỳ, ảnh hưởng đến thời kỳ cho phép phá thai. Nhiều người và nhiều cơ quan sẽ phải chịu trách nhiệm, sẽ bị trừng phạt nếu làm hỏng phôi thai, như một tội giết trẻ em. Phán quyết của Alabama, được công bố hôm thứ Sáu, bắt nguồn từ hai vụ kiện của ba nhóm cha mẹ đã trải qua thủ tục thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để sinh con và sau đó chọn đông lạnh số phôi còn lại. Giáo sư Nicole Huberfeld của Trường Luật Đại học Boston cho biết, đó cũng là một quyết định có thể gây ảnh hưởng lan rộng đến việc sử dụng các phương pháp điều trị sinh sản như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF).
Thử tưởng tượng rằng chỉ cần uống một viên thuốc là quý vị sẽ tràn trề năng lượng, da dẻ mịn màng, và tim mạch khỏe re? Các viễn cảnh hấp dẫn này vẫy gọi mãnh liệt mỗi khi chúng ta dạo quanh qua các quầy hàng bán các loại thực dược phẩm bổ dưỡng trong hiệu thuốc, từ các loại viên uống dầu cá (fish oil), bột collagen (collagen powder), kẹo bổ sung ma-giê và muôn hình vạn trạng các loại vitamin.
Hơn một thập niên từ sau cái chết bất ngờ của mẹ, Sehrish Sayani mắc chứng rối loạn tâm thần hậu chấn (PTSD). Suốt những năm đó, những cơn hoảng loạn dữ dội nhất đã giảm dần, nhưng các triệu chứng như nghi ngại thái quá (hypervigilance), trở nên đặc biệt nhạy cảm với một số yếu tố và những giấc ngủ chập chờn đã trở nên quen thuộc trong cuộc sống của cô.
Trong cuốn tiểu thuyết Chuyện Hai Thành Phố (A Tale of Two Cities) của Charles Dickens, được xuất bản năm 1859 và lấy bối cảnh thời Cách Mạng Pháp, có đoạn viết: “Đó là thời đại tốt đẹp nhất, cũng là thời đại tồi tệ nhất, đó là thời đại của sự khôn ngoan, cũng là thời đại của sự ngu xuẩn.” Đại dịch COVID-19 cũng là một thời đại như thế. Một mặt, khoa học đã cứu sống được nhiều người. Chưa đầy một năm sau khi phát hiện virus, Hoa Kỳ đã tạo ra và thử nghiệm vắc xin, rồi cho sản xuất, phân phối và triển khai tiêm chủng hàng loạt miễn phí cho người dân. Ước tính vắc xin COVID đã cứu được ít nhất 3.2 triệu người chỉ riêng ở Hoa Kỳ. Những thành tựu này tạo ra hy vọng về việc chúng ta có thể nhanh chóng ứng phó với đại dịch trong tương lai.
Hơn một thập niên trước, Shria Kumar, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa và là chuyên gia nghiên cứu tại Đại học Miami, bắt đầu chú ý đến một dấu hiệu đáng lo ngại. Có một số bệnh nhân ung thư dạ dày đến gặp bà ở độ tuổi rất trẻ, và rất nhiều người là phụ nữ. Khuynh hướng này vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay. Các khoa học gia đang nỗ lực tìm hiểu tại sao điều này lại xảy ra. Vào mùa xuân năm ngoái, họ đã xác nhận rằng hiện tượng này đang diễn ra ở Hoa Kỳ. Sau khi kiểm tra hệ thống các cơ sở dữ liệu chứa các thông tin chi tiết về các trường hợp ung thư ở nhiều tiểu bang trên toàn quốc, các nhà nghiên cứu nhận thấy ung thư dạ dày đang gia tăng nhanh hơn ở phụ nữ trẻ.
Wegovy, Ozempic và Mounjaro là các loại thuốc giảm cân và điều trị tiểu đường đã gây được tiếng vang lớn trong lĩnh vực tin tức y tế. Chúng nhắm vào các con đường điều tiết liên quan đến cả bệnh béo phì và tiểu đường, và được nhiều người coi là bước đột phá trong việc kiểm soát cân nặng, đường và huyết áp. Nhưng liệu những loại thuốc này có giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của hội chứng chuyển hóa (metabolic disease) không? Điều gì đã thúc đẩy sự phát triển của chúng từ ban đầu?
Gần đây quý vị vừa bị cảm lạnh, cúm, RSV hoặc COVID, bệnh đã qua nhưng mãi vẫn không thể hết ho? Rất nhiều người bị giống như vậy. Triệu chứng này có thể tồn tại trong nhiều tuần sau khi cơ thể chúng ta đã loại bỏ vi-rút. Michael Shiloh, một bác sĩ chuyên nghiên cứu bệnh truyền nhiễm tại Trung tâm Y tế UT Southwestern cho biết những bệnh nhân bị ho thường kể là họ đã bị bịnh từ 8 tuần trước khi đến gặp ông. Ông nói: “Chúng tôi thực sự không thể phát hiện thấy vi rút gì ở những người này nữa nhưng họ vẫn bị ho.”


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.