Đã hơn ba tháng kể từ khi Chaofeng Ge, 32 tuổi, người Trung Hoa, được tìm thấy chết tại trung tâm giam giữ Moshannon Valley Processing Center (MVPC) ở Pennsylvania. Nhưng gia đình cho hay họ vẫn chưa nhận được bất kỳ thông tin nào từ chính quyền về nguyên nhân cái chết, dù đã nộp nhiều đơn theo luật Freedom of Information Act (FOIA).
Ge đến biên giới Hoa Kỳ–Mexico gần Tecate, California ngày 22-11-2023 và được thả vào nội địa với giấy hẹn ra tòa di trú. Đầu năm 2025, ICE gặp lại anh tại Lower Paxton Township, Pennsylvania. Anh bị truy tố về các tội liên quan đến sử dụng trái phép thiết bị điện tử và gian trá qua hệ thống điện toán. Ngày 31-7-2025, tòa ở Dauphin County tuyên phạt sáu đến mười hai tháng tù, nhưng tính trọn thời gian đã giam, nên anh được thả và bị ICE bắt lại ngay sau đó.
Theo hồ sơ ICE, Ge được khám sức khỏe ngày 1-8 với thông dịch viên tiếng Quan thoại và không khai vấn đề tâm thần hay bệnh sử. Bốn ngày sau, rạng sáng 5-8, nhân viên MVPC nói họ thấy Ge trong phòng tắm với một dải vải quấn quanh cổ. Họ đưa anh xuống đất, làm cấp cứu, nhưng Ge được tuyên bố chết khoảng 40 phút sau.
Tuy nhiên, bản giảo nghiệm ghi rõ: anh chết trong tư thế treo cổ, tay chân bị trói quặt ra sau bằng vải. Không có dấu hiệu chống cự. Luật sư của gia đình, David B. Rankin, nói tư thế này “đáng nghi ngờ” và chỉ ra rằng trung tâm để Ge rời phòng, tự chuẩn bị dây và chết mà không ai phát giác. Ông nộp đơn kiện FOIA tại tòa liên bang Quận Nam New York nhằm buộc Bộ Nội An và ICE phải cung cấp toàn bộ hồ sơ.
Gia đình khẳng định họ không hề thấy bất kỳ cuộc điều tra nào. Trong tuyên bố, anh trai Yanfeng Ge nói: “Chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra. Em tôi không đáng phải chết như vậy. Phải có người chịu trách nhiệm.”
Tại buổi họp báo do Rankin tổ chức, các nhà hoạt động dẫn lời những người từng bị giam tại MVPC, mô tả điều kiện nơi đây “tồi tệ”: thiếu áo quần sạch, không có gối nằm, và ai xin khám y tế thường bị cô lập như hình phạt. Một số nói họ tránh bệnh xá vì “bị đối xử tệ hơn” sau khi xin chữa trị.
Rankin cũng cho hay Ge, người chỉ nói tiếng Quan thoại, đã ở trong tình trạng “cùng khổ” trước khi chết. Tại trại không ai nói ngôn ngữ của anh. Muốn trình bày nhu cầu, anh phải viết giấy, gởi ra ngoài cho người khác dịch giúp, rồi chờ giấy dịch gửi ngược vào — một quy trình có thể kéo dài nhiều ngày. Trong thời gian đó, không ai hiểu được anh đang gặp nguy cấp.
Theo số liệu được dẫn lại, số người chết trong hệ thống ICE đã tăng rõ rệt dưới chính quyền Trump: ít nhất 15 người di dân đã chết trong năm nay khi nằm trong tay ICE, so với 12 người trong cả năm tài khóa 2024. Các nhóm pháp lý từ lâu đã cảnh báo điều kiện giam giữ tệ hại, nhưng Bộ Nội An vẫn bác bỏ.


