Hôm nay,  

Tưng Bừng WTO, APEC...

14/11/200600:00:00(Xem: 9274)

- Trần Khải
Vậy là hoàn tất chặng đường thủ tục gia nhập Tổ Chức Thương Mại Thế Giới WTO sau một thập niên thương thuyết và bây giờ lại đóng vai chủ nhà cho hội nghị diễn đàn hợp tác 21 nứơc Á Châu Thái Bình Dương -- APEC.

WTO, APEC, WTO, APEC... nghe như những âm thanh tuyệt diệu. Nói theo kiểu thơ mộng thơ Đường ngày xưa là những âm thanh naỳ nghe như những viên ngọc rơi trên mâm vàng... Biết bao nhiêu là mồ hôi nứơc mắt để tới được ngày này, kể cả khi thuận chiều xuôi gió, và đương nhiên kể cả khi nghịch hướng gian nan.

Hôm Thứ Hai là bắt đầu tuần lễ đón APEC. Lại có một vài trở ngại, để biết rằng kiếm được đồng tiền của thế giới không dễ như là khi mời gọi Việt Kiều ôm đô la gửi về nước giúp cho thân nhân.

Bản tin hãng thông tấn Đức dpa loan hôm Thứ Hai rằng VN, nứơc xuất cảng gạo nhiều thứ nhì sau Thái Lan, đã ra lệnh ngưng tức khắc việc xuất cảng gạo vì mùa màng thất thu vì sâu rầy và bão lụt. Lệnh này chỉ đặc miễn đối với các hợp đồng đã ký với Trung Quốc và Indonesia, và với các thùng viễn dương đã chất lên tàu chờ ra khơi. Lý do cần ổn định giá gạo nội địa.

Một vụ khựng lại cũng xảy ra hôm Thứ Hai, khi Hạ Viện Hoa Kỳ không thông qua nổi quy chế bình thường hóa quan hệ mậu dịch vĩnh viễn PNTR cho Việt Nam. Cũng may, TT Bush cũng có món quà khác, tuy là nhỏ hơn: xóa tên VN ra khỏi danh sách các nước đáng quan ngại -- CPC, nghĩa là các nứơc đàn áp tôn giáo.

Có quá nhiều bài học kinh tế để học, và kể cả biết bao nhiêu là bài học về nhân quyền để học. Học cách đối xử tử tế với tôn giáo để khỏi bị kẹt vào danh sách CPC, học cách  nhanh chóng thủ tục hồ sơ tòa để khỏi giam tù không xử như trường hợp bà Thương Cúc để các dân cử Mỹ nhìn vào còn đỡ bị vướng mắc.

Và tận cùng là học cách kiếm tiền tử tế, và điều chỉnh đất nứơc lại cho hội nhập đúng hướng kinh doanh thế giới. Có quá nhiều cơ hội đã bỏ lỡ, bây giờ phải chạy nước rút cho kịp người ta. Trong khi thế giới đã tới 149 quốc gia vào được WTO, bây giờ mình mới vào nước thứ 150 gia nhập, thế là trễ biết bao nhiêu con taù rồi.
Nhưng cũng còn là may, Tạp chí Time, số phát hành ngày 13-11-2006, ghi nhận rằng thế giới phần lớn nhìn vào VN để suy tính đầu tư là nhờ lực lượng lao động VN có học vấn và trẻ, tới 54% trong tổng dân số 84 triệu người VN là dưới tuổi 30. Thực tế, thế giới không hình dung nổi cái giá để trả cho có con số trẻ như thế: bác Hồ đã xô vào cuộc chiến VN hàng triệu người, thế là vaì thập niên trứơc, hai miền Nam-Bắc đã chết đi vaì triệu người. Đó là lý do chính để có tỉ lệ số dân trẻ đông hơn tỉ lệ người già.

Nhưng nhiều cơ may đang tới với đất nứơc này: ý thức về kinh doanh đang tăng tốc, có tới 40,000 doanh nghiệp tư nhân ra đời trong năm 2005. VN bây giờ là nứơc xuất cảng tiêu nhiều nhất thế giới, và xuất cảng thừ nhì thế giới là các mặt hàng cà phê, hạt điều và gạo.

Nhiều công ty đa quốc đã vào VN. Hãng Canon Inc. đã có 2 xưởng sản xuất máy in điện toán tại VN, và đang xây xưởng thúứ ba tại tỉnh Bắc Ninh. Xưởng mới dự kiến sẽ là xưởng sản xuất máy in phun mực có sản lượng nhiều nhất thế giới. Hãng giày Nike mới đây tăng sản lượng thường niên tại VN từ 54 triệu đôi giày lên tới 70 triệu đô, biến VN thành nước cung cấp nhiều thứ nhì cho giày Nike (Trung Quốc là nguồn lớn nhất).

Trong 10 tháng đầu năm nay (2006), đầu tư trực tiếp nước ngoaì tại VN ước tính là 6.5 tỉ đô, vượt qua con số 6.1 tỉ toàn bộ đầu tư trực tiếp nứơc ngoaì cho cả năm ngoái. Tính như thế, là tạp chí Time còn sót chưa thấy: nhà nứơc VN vẫn còn giấu một cuốn sổ kế toán riêng trong nhà với nhau, đều đặn mỗi năm Việt Kiều gửi trung bình 4 tỉ đô chính thúức về cho người thân.

Cũng có vài chuyện bị kẹt. Như sản lượng điện hiếm khi đạt đúng yêu cầu, mà nhu cầu naỳ tăng 15% trung bình mỗi năm. Đường phố và cảng cứ bị kẹt hoài, chật chội. Amanda Tucker, tổng quản lý hãng Nike tại VN nói là các thùng viễn dương của hãng có khi để ở cảng tới 24 giờ trước khi đưa lên taù chở đi. Lý do, VN chưa có cảng nứơc sâu để đón các loại tàu khổng lồ. Có một kế hoạch làm cảng nứơc sâu ở Cai Mep vào năm 2010, nhưng dự án chưa được chấp thuận.

Còn chuyện luật lệ nữa chứ. Một số nhà đầu tư bực bội vì nhà nước CSVN đột ngột đổi bảng thuế suất mà không báo gì cả. Đó là một trong vài điều bực bội trực tiếp. Dominic Scriven, giám đốc hãng Dragon Capital, công ty đầu tư ngân hàng tại Sài Gòn, nói, “Thông tin là nan đề lớn. Điều bạn suy nghĩ đúng vào tháng giêng, nhưng có thể không đúng nữa vào tháng 12.”

Nhiều nữa, nhiều bực bội nữa. Nhưng ai cũng hài lòng rằng VN bây giờ đã gia nhập WTO. Thế là cũng có luật lệ nào cho nước này làm lại sổ sách.

Vậy rồi các chuyên gia kinh tế VN nghĩ gì" Kinh tế gia Lê Đăng Doanh đã trấn an dư luận với ngôn ngữ lạc quan, và nhiều hình ảnh hứng thú trên báo Lao Động hôm 12-11-2006 như sau, trích:

“...- Tôi kể một câu chuyện thế này. Hãng bánh mì kẹp thịt lớn của Mỹ Mc Donald's dự định đầu tư vào VN, nhưng khi tôi hỏi: "Thế các ông có thể cạnh tranh được với bún và phở VN không"" thì họ trả lời: "Chúng tôi chưa cạnh tranh được".

Như vậy là khi tìm hiểu khả năng kinh doanh họ cũng nhận thấy chưa phù hợp với thị trường VN, nên Mc Donald's chưa vào chứ không phải là họ không vào. Ngược lại, khi CocaCola vào VN, Hãng sản xuất nước giải khát Tribeco ở TP.SG đã tự động không sản xuất nước uống có ga, thay vào đó Tribeco đã làm ra sữa đậu nành là một sản phẩm khác hẳn CocaCola thì lại tiêu thụ được.


Và đến nay thì Vinamilk còn đưa ra cả nước dứa, nước ổi ép, ngô luộc, rồi tới đây sẽ có cả nước trà đặc, nước rau muống luộc pha chanh và bằng cách này các DN VN sẽ lấy lại được thị phần mà CocaCola thôn tính.


Nói điều này, tôi muốn chia sẻ là trong điều kiện phải cạnh tranh, DN VN đành chấp nhận một thất bại tạm thời như một bài học rút kinh nghiệm để chúng ta làm khác đối thủ, làm hay hơn đối thủ, phù hợp với tập quán thị trường VN.

Bên cạnh đó, cần thay đổi tư duy cạnh tranh từ "đối đầu" sang hợp tác cùng có lợi. Hãy xem như TQ, khi Tập đoàn WorldMark vào TQ giành thị phần, các DN TQ đành là người cung cấp đầu vào, đến nay chiếm trên 60% sản phẩm hàng hoá của WorldMark ở các siêu thị trên thế giới là hàng TQ, như vậy TQ đã lợi dụng Tập đoàn WorldMark để "cõng" hàng hoá của TQ ra bên ngoài.

Hiện nay, VN cũng đã làm được như vậy, Hãng Metro đến VN đã ký hợp đồng với 15.000 nông dân VN và hiện hàng VN đã vào được các khách sạn 5 sao ở các TP lớn và đã XK được 80 triệu USD các sản phẩm đó sang các siêu thị của Metro ngoài lãnh thổ. Vì vậy, bài học ở đây là chúng ta phải vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, trong hợp tác có cạnh tranh, trong cạnh tranh có hợp tác, đó là cách ứng xử thông minh...”

WTO, APEC... Những âm thanh nghe rất là quyến rũ. Bạn hãy hình dung rằng, cả Hà Nội đang rợp trờ cờ hoa, biểu ngữ để mừng hội nghị thượng đỉnh 21 nứơc, nơi sẽ có tham dự của TT Bush...

Nhưng bạn cũng biết rằng có rất nhiều hình ảnh bên lề VN sẽ không được ghi vào ống kính truyền hình thế giới, những hình ảnh mà trứơc giờ dân cả nứơc vẫn quen thuộc: các nhà dân chủ bị công an tông xe, sách nhiễiu, bao vậy... những người dân oan nằm vườn hoa khiếu kiện năm naỳ qua năm nọ... và hàng loạt trẻ em bụi đời bị đưa đi trại cải huấn... Đó là mặt sau của chiếc huy chương mà bao nhiêu người đã trả giá rất đắt. Trong đó, có nhiều triệu người đã hy sinh, và các mục tiêu đẹp nhất của dân chủ tự do có thể vẫn còn nằm ngoaì tầm tay. Nhưng hãy lạc quan. Mọi chuyện tốt đẹp có thể đột ngột tới chỉ qua một đêm. Ai biết được.

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước567891011Trang sauTrang cuối

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động nghiêm trọng về kinh tế, chính trị và công nghệ, toàn cầu hoá – vốn từng được xem là động lực chính thúc đẩy cho tăng trưởng và thịnh vượng – đang đứng trước những thách thức chưa từng có. Tiến trình công nghiệp hoá và toàn cầu hoá đã đem lại nhiều thành tựu vượt bậc trong suốt thời gian dài qua, từ thế kỷ XX sang thế kỷ XXI, đặc biệt là thông qua sự chuyên môn hoá, tự do thương mại và tiến bộ công nghệ. Tuy nhiên, các cuộc khủng hoảng tài chính, đại dịch toàn cầu, chiến tranh và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc đã khiến mô hình toàn cầu hoá truyền thống bộc lộ nhiều tình trạng bất ổn...

Nhiều thế hệ sống ở Sài Gòn những năm của thập niên 80-90, khi con gà trống của Thương Xá Tax chưa bị bức tử, khi những hàng cây cổ thụ trên đường Tôn Đức Thắng vẫn là nét thơ mộng của Sài Gòn, có lẽ đều quen thuộc với câu “Chương Trình Truyền Hình Đến Đây Là Hết…” Nó thường xuất hiện vào cuối các chương trình tivi tối, khi chưa phát sóng 24/24. Thời đó, mỗi ngày truyền hình chỉ phát sóng trong một số khung giờ nhất định (thường từ chiều đến khuya) nên hầu như ai cũng có tâm lý chờ đợi đến giờ ngồi trước màn ảnh nhỏ, theo dõi vài giờ giải trí. Đó cũng là chút thời gian quên đi một ngày cơ cực, bán mồ hôi cho một bữa cơm độn bo bo thời bao cấp. Nhắc nhớ chút chuyện xưa, để nói chuyện nay, đang diễn ra ở một đất nước văn minh hàng đầu, từng là niềm mơ ước của biết bao quốc gia về quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận.

Trên mạng gần đây lan truyền một bức tranh chuỗi tiến hóa ngược nhại kiểu Banksy - vẽ hình ảnh tiến hóa quen thuộc từ khỉ tiến tới người, nhưng đến giữa chặng đường, một gương mặt ai cũng nhận ra quay lưng đi ngược lại về phía khỉ. Cái dáng ngoảnh đầu ấy khiến tôi chạnh lòng nghĩ đến hình ảnh nước Mỹ hôm nay. Giữa thế kỷ XXI, lẽ ra phải tiếp tục đi tới, nhưng thay vì mở rộng tự do học thuật – ngọn nguồn của sáng tạo – chúng ta lại thấy những dấu hiệu nước Mỹ thoái lui theo một quỹ đạo lạ lùng: thử nghiệm một kiểu “tiến hóa ngược”.

Từ khi Tối Cao Pháp Viện lật đổ Roe v. Wade, chúng ta đều biết câu chuyện không dừng lại ở đó. “Để tiểu bang tự quyết” chỉ là cái cớ. Và Texas, tiểu bang bảo thủ dẫn đầu, vừa chứng minh điều đó bằng một luật mới: trao cho bất kỳ ai quyền săn lùng và kiện những người dính dáng tới thuốc phá thai. Texas vốn đã có một trong những lệnh cấm khắc nghiệt nhất: phá thai bị cấm hoàn toàn, trừ vài ca y tế khẩn cấp. Không ngoại lệ cho thai dị tật chết non. Không ngoại lệ cho hiếp dâm. Không ngoại lệ cho loạn luân. Thế nên, nhiều phụ nữ Texas chỉ còn con đường tìm đến thuốc phá thai qua mạng, thường từ những nhà cung cấp ở ngoài tiểu bang. Luật mới nhắm thẳng vào cánh cửa mong manh ấy.

Suốt 250 năm, người Mỹ đồng ý rằng cai trị bởi một người duy nhất là sai lầm, rằng chính quyền liên bang vốn cồng kềnh, kém hiệu quả. Lẽ ra hai điều ấy đủ để ngăn một cá nhân cai trị bằng mệnh lệnh từ Bạch Ốc. Nhưng Trump đang làm đúng điều đó: đưa quân vào thành phố, áp thuế quan, can thiệp vào ngân hàng trung ương, chen vào quyền sở hữu công ty, gieo nỗi sợ để buộc dân chúng cúi đầu. Quyền lực bao trùm, nhưng không được lòng dân. Tỉ lệ chấp thuận của ông âm 14 điểm, chỉ nhỉnh hơn chút so với Joe Biden sau cuộc tranh luận thảm hại năm ngoái. Khi ấy chẳng ai lo ông Biden “quá mạnh”. Vậy tại sao Trump, dù bị đa số phản đối, vẫn dễ dàng thắng thế?

Có bao giờ bạn nói một điều rõ ràng như ban ngày, rồi nghe người khác nhắc lại với nghĩa hoàn toàn khác? Bạn viết xuống một hàng chữ, tin rằng ý mình còn nguyên, thế mà khi quay lại, nó biến thành điều bạn chưa từng nghĩ đến – kiểu như soi gương mà thấy bóng mình méo mó, không phải bị hiểu lầm, mà bị người ta cố ý dựng chuyện. Chữ nghĩa, rơi vào tay kẻ cố ý xuyên tạc, chẳng khác gì tấm gương vỡ. Mỗi mảnh gương phản chiếu một phần, nhưng người ta vẫn đem mảnh vỡ đó làm bằng chứng cho toàn bộ bức tranh. Một câu, một đoạn, một khẩu hiệu – xé khỏi bối cảnh trở nên lệch lạc – hóa thành thứ vũ khí đâm ngược lại chính ý nghĩa ban đầu. Câu chuyện của đạo diễn Trấn Thành gần đây là một minh họa. Anh chỉ viết đôi dòng thương tiếc chia buồn với sự ra đi của nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành. Vậy thôi. Thế mà lập tức bị chụp mũ, bêu riếu, bị gọi “3 que,” “khát nước,” “Cali con.” Người ta diễn giải đủ kiểu, vẽ ra đủ cáo buộc: từ tội mê văn hóa Việt Nam Cộng Hòa đến tội phản quốc.

Sau thất bại trước đối thủ đảng Dân Chủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, nội các “gia đình trị” của Donald Trump gần như biến mất khỏi chính trường. Các đồng minh không thể có cùng tiếng nói với Trump, nhất là sau vụ bạo loạn Quốc Hội Jan 06. Duy nhất một người vẫn một lòng trung thành không bỏ rơi Trump, đó chính là Stephen Miller. Nhiệm kỳ hai của Trump, người được cho là có quyền lực hơn trong vòng tròn thân cận của Trump, hơn cả JD Vance, chẳng ai khác hơn chính là Stephen Miller. Để tạo ra những ảnh hưởng chính trong chính quyền Trump hôm nay, Miller đã có một đường dài chuẩn bị, khôn ngoan và nhẫn nại.

Đầu tháng 8 năm 2025, Tổng thống Donald Trump đã ký một mệnh lệnh đặc biệt, chỉ đạo các cơ quan hữu trách lập kế hoạch đưa quân đội Hoa Kỳ đi trấn áp các tổ chức tội phạm ở Mỹ Latinh. Khoảng hai tuần sau, mệnh lệnh đã thành hiện thực. Ba khu trục hạm có gắn phi đạn viễn khiển (guided-missile destroyers) của Hoa Kỳ đã được khai triển tới vùng biển Venezuela, đảm trách việc chặn giữ các chuyến hàng ma túy.

Một góc khuôn viên của Đồi Capitol sáng Thứ Tư là những câu chuyện tưởng đã bị chôn vùi, nay được kể ra trong sự run rẩy, xúc động và cả nước mắt. Trước hàng chục ống kính truyền thông chiếu trực tiếp trên toàn quốc, khoảng mười người phụ nữ lần lượt kể ra câu chuyện của chính mình – nạn nhân của Jeffrey Epstein, tỷ phú tội phạm tình dục và buôn bán mại dâm trẻ vị thành niên. Ngày đó, những phụ nữ này chỉ vừa 16, 18 tuổi, nhỏ nhất là Marina Lacerda, 14 tuổi.

Ở đời, chẳng có ngai vàng nào là miễn phí. Muốn hỏi cưới công chúa thì phải có sính lễ. Làm gì có chuyện đi tay không mà cuỗm được gái đẹp — trừ trường hợp dùng quyền lực bẩn thỉu cưỡng hiếp gái tơ (nghe quen quen). Muốn làm đàng anh đàng chị không thể vừa keo kiệt vừa đòi được người ta kính nể. Quy luật xưa nay không đổi ăn khế thì phải trả vàng. Ngai vàng toàn cầu cũng vậy -- không chỉ làm bằng vàng, mà còn bằng chi phí, lời hứa, và trên hết, là sự tín nhiệm.
Trang đầuTrang trước567891011Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.