Tầm nhìn của Washington về một người lãnh đạo quân sự hoàn toàn khác xa hình ảnh chiến binh cơ bắp mà Hegseth đang tô vẽ. Ảnh: Một phần của Tranh do Currier và Ives và Pete trên ‘khán đài’ cuối tháng 9.
Tầm nhìn của Washington về một người lãnh đạo quân sự hoàn toàn khác xa hình ảnh chiến binh cơ bắp mà Hegseth đang tô vẽ. Ảnh: Một phần của Tranh do Currier và Ives và Pete trên ‘khán đài’ cuối tháng 9.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”.
Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Tại Quantico, Hegseth giảng giải về những phẩm chất mà, theo ông, người lính Mỹ – nhất là sĩ quan cấp cao – cần có: “Không thể chấp nhận được khi thấy những tướng và đô đốc béo phệ đi lại trong hành lang Ngũ Giác Đài.” Rồi quay sang chuyện râu tóc: “Không còn mấy anh để râu. Thời của những giấy miễn cạo râu vô lý đã chấm dứt.”
Nếu George Washington có mặt hôm ấy, hẳn ông sẽ nhướng mày. Theo Giáo sư Maurizio Valsania – người chuyên nghiên cứu về Washington – vị tổng tư lệnh Lục quân chỉ có thể đồng ý ít điểm trong đó.
Với Washington, mối bận tâm của Hegseth về “tướng béo” thật nực cười. Một số sĩ quan tài năng nhất của ông đều có thân hình đồ sộ. Henry Knox – chỉ huy pháo binh mà Washington tin cậy nhất – nặng gần 280 lbs. Viên sĩ quan Pháp Marquis de Chastellux, từng phục vụ cùng Washington, mô tả Knox là “rất béo, nhưng nhanh nhẹn, vui tính và dễ mến.”
Tướng William Heath thì “có vẻ mặt khôi ngô, đầu hói, thân hình đẫy đà,” trông “giống hệt Lord Granby,” vị tướng Anh nổi tiếng vì lòng dũng cảm và sự tận tụy.
Tướng William Heath thì “có vẻ mặt khôi ngô, đầu hói, thân hình đẫy đà,” trông “giống hệt Lord Granby,” vị tướng Anh nổi tiếng vì lòng dũng cảm và sự tận tụy.
Washington chưa từng xem cân nặng là tội lỗi. Ông giao cho Knox những nhiệm vụ khó nhất – thiết kế công sự, chỉ huy pháo binh, rồi chỉ đạo chiến dịch vận chuyển đại bác từ Fort Ticonderoga về Boston, cú đòn quyết định trong cuộc chiến giành độc lập. Sau Cách mạng, Washington còn bổ nhiệm Knox làm Bộ trưởng Chiến tranh. Rõ ràng, ông không đo nhân cách bằng vòng eo.
Còn chuyện râu? Ở điểm này, Washington có thể đồng ý với Hegseth – nhưng vì lý do khác hẳn.
Ông không ưa râu, không phải vì nó “thiếu nam tính,” mà vì nó che đi vẻ nghiêm nghị và tiết độ mà ông xem là cốt lõi của người quân nhân.
Ông không ưa râu, không phải vì nó “thiếu nam tính,” mà vì nó che đi vẻ nghiêm nghị và tiết độ mà ông xem là cốt lõi của người quân nhân.
Trong quân lệnh, Washington viết rằng mỗi binh sĩ phải xuất hiện “chỉnh tề trong giới hạn hoàn cảnh cho phép.” Ông yêu cầu: “Râu phải cạo, tóc phải chải, mặt phải rửa sạch và quần áo phải chỉn chu nhất trong khả năng người lính có thể ăn mặc.” Với ông, đó không chỉ là chuyện hình thức. Ngoại diện phản ánh nội tâm. Một thân thể gọn gàng cho thấy một tâm trí có kỷ luật.
Ông xem sự chỉnh tề là nền tảng của tự chủ – mà tự chủ, với ông, là nguồn gốc của mọi đức hạnh. Vì thế, ông coi râu ria lôi thôi là “sự thiếu nghiêm chỉnh,” hoàn toàn không thích hợp với “sự tinh tế của tính cách mà một sĩ quan cần giữ trong mọi hoàn cảnh.”
“Tinh tế,” với Washington, không phải yếu đuối. Đó là khả năng tự chế, biết giữ chừng mực giữa quyền lực và trách nhiệm. Ông tin rằng chiến thắng đầu tiên của người lính là chiến thắng chính mình. Ông từng viết: “Người biết chú tâm vào bổn phận của mình sẽ cảm thấy trong lòng có một tiếng nói nhắc rằng bước đầu tiên phải được dẫn dắt bởi sự thận trọng – phẩm chất mà mọi người, khi được trao quyền, đều phải có.”
Washington là chiến binh không vì yêu chiến trận, mà vì xem đời lính là bài học tối cao của kỷ luật và điềm tĩnh. Với ông, “tinh thần chiến binh” trước hết là đạo đức, sau mới là gươm giáo.
Hình mẫu người chỉ huy mà ông đề cao là người quân tử – một “chính khách” biết tiết chế sức mạnh bằng lý trí. Quyền lực quân sự, theo ông, phải gắn với đạo lý và phục vụ tự do, không phải vinh quang cá nhân.
Trong mắt Washington, quân đội không phải một đẳng cấp riêng biệt, mà là công cụ của nền cộng hòa. Nơi ấy, phẩm hạnh con người mới là thứ được thử thách. Các thế hệ sau gọi đó là mẫu “vị tướng cộng hòa” – người mà uy quyền không đến từ cơ bắp, mà từ đức điềm đạm và tự chủ.
Tầm nhìn ấy trái ngược hoàn toàn với màn trình diễn của Pete Hegseth ở Quantico. “Tinh thần chiến binh” mà Hegseth tôn sùng – ồn ào, phô trương và gần như nghiện soi gương – chính là điều Washington từng dặn quân sĩ phải dẹp bỏ.
Tháng 3 năm 1778, sau khi tướng Lafayette phải hủy cuộc hành quân mùa đông sang Canada, Washington viết cho ông từ vùng tuyết Valley Forge: “Mọi người đều sẽ tán thưởng sự thận trọng của ông khi ông từ bỏ một kế hoạch mà trong đó ông chỉ có thể phí công đương đầu với những điều không thể.”
Lòng can đảm, với ông, không bao giờ đồng nghĩa với liều lĩnh. Thành công đến từ tầm nhìn, không phải cơn thịnh nộ – và càng không từ sự khoe khoang.
Washington chẳng bận tâm đến vòng eo hay chòm râu. Ông đo con người bằng kỷ luật và khả năng tự chế. Điều quyết định, ông tin, không phải dáng vóc, mà là phán đoán. Tinh thần chiến binh của Washington bắt nguồn từ lễ độ, tự chủ và dũng khí không cần giận dữ. Từ lý tưởng ấy, ông dựng nên một quân đội – và rồi, một nền cộng hòa.
Nguyên Hòa biên dịch
Tóm lược theo bài của Maurizio Valsania, Giáo sư Sử học Hoa Kỳ tại Đại học Torino, đăng trên The Conversation US ngày 2 tháng 10 năm 2025.
Gửi ý kiến của bạn
