Hôm nay,  

Dối Sĩ, Dối Trời Được Chăng?

20/09/202400:24:00(Xem: 2914)
GettyImages-632258922-(1)
Những người biểu tình tham gia một cuộc biểu tình phản đối lễ nhậm chức của Tổng thống Donald J. Trump vào ngày 20 tháng 1 năm 2017 tại Washington, DC. (Ảnh của Noam Galai/WireImage)
 
1. Nói dối chuyên nghiệp là một đức tính tốt hay sao mà rất nhiều người ủng hộ?

Đối với triết gia Immanuel Kant, lời nói dối là “cái ác bẩm sinh sâu xa trong bản chất con người” và cần phải tránh xa ngay cả khi đó là vấn đề sống còn1. Trong tác phẩm “Deciphering Lies”, Bettina Stangneth, 2017, viết rằng: “Trong số những lý do khiến người ta nói dối vì điều đó có thể giúp họ che giấu bản thân, ẩn náu và tránh xa những người xâm phạm vùng an toàn của họ.” Stangneth cho biết thêm, “cũng không khôn ngoan khi thả trẻ em ra thế giới mà không biết rằng người khác có thể nói dối chúng.”

The Wasghington Post, ban kiểm tra sự thật, cho biết: Trong bốn năm làm tổng thống thứ 45, từ 2017-2021, đến cuối nhiệm kỳ, Trump đã tích lũy 30.573 lời nói dối trong suốt nhiệm kỳ tổng thống - trung bình khoảng 21 lời tuyên bố sai lầm mỗi ngày2.

Từ khi thua cuộc tái ứng cử vào tay tổng thống Joe Biden cho đến giờ này, tranh cử với bà Harris, ông Trump càng gia tăng khẩu phần nói dối, phong phú đến mức độ không thể đếm cho chính xác. “Đối với Trump, sự thật thực sự là bất cứ điều gì cần thiết để giành chiến thắng trong từng khoảnh khắc, từng khoảnh khắc, từng trận chiến—như một người theo từng giai đoạn, không có bất kỳ câu chuyện dài hạn nào để hiểu được cuộc sống của mình, đấu tranh để giành chiến thắng trong từng khoảnh khắc. Trong số nhiều lý do khiến những người ủng hộ Trump bào chữa cho lời nói dối của ông là họ, giống như chính Trump, không thực sự áp đặt ông theo các tiêu chuẩn mà con người phải tuân theo. Và đó là bởi vì nhiều người ủng hộ ông, giống như chính Trump, không coi ông là một con người—ông giống như một thế lực nguyên thủy hoặc siêu anh hùng hơn một con người, nhưng cũng kém hơn một con người.”3

Đến giờ phút này, dù là người cuồng Trump, khâm phục, hay chống Trump, khinh bỉ, đều phải công nhận điều này giống nhau: Ông là một người nói dối giỏi nhất trong đám nhân loại còn đang sống. Phong cách nói dối của ông rất quả quyết về một điều gì, sau đó nói ngược lại cũng rất quả quyết, khiến người nghe bỡ ngỡ, tưởng mình nghe lầm. Nếu không có cơ quan truyền thông ghi lại, thu âm lại làm bằng chứng, không chừng người nghe tưởng mình lãng tai. Cho dù có bằng chứng, ông vẫn tiếp tục giữ vững lập trường dối.

Vanity Fair ghi nhận: “Trừ khi bạn mới được thả xuống trái đất cách đây 24 giờ, thì rõ ràng là bạn biết rằng Donald Trump nổi tiếng là người luôn nói dối về mọi thứ, và ông ta đã nói dối trong suốt cuộc đời mình. Ông ta nói dối về những điều ngớ ngẩn, như việc ông ta phát minh ra cụm từ "mồi máy bơm" và rằng ông ta được vinh danh là "Người đàn ông của năm của Michigan". Ông ta nói dối về những điều nghiêm trọng, như việc ông ta thấy "hàng nghìn" người được cho là có cảm tình với khủng bố "hoan hô" từ New Jersey khi tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới sụp đổ vào ngày 11/9. Ông ta đã nói dối trước khi trở thành tổng thống (đôi khi bằng cách giả vờ là người phát ngôn của chính mình, John Barron), ông ta đã nói dối khi trở thành tổng thống (theo thống kê của The Washington Post, có tới 30.573 "lời tuyên bố sai sự thật hoặc gây hiểu lầm"), và ông ta vẫn tiếp tục nói dối kể từ khi trở thành cựu tổng thống (xem: chuyện kinh doanh về việc đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2020). Vào thời điểm này, việc ông không thể mở miệng mà không thốt ra 47 lời nói dối thực sự nên được một nhóm các nhà khoa học đa ngành nghiên cứu, những người có thể cống hiến cả cuộc đời để tìm ra vấn đề của ông.”4

Chính trị gia nói dối là việc thường tình như thi sĩ thích đọc thơ giữa đám đông, như mỹ nhân thích liếc láy những tâm hồn mày râu tim nhạy rớt. Nói dối là vũ khí của chính trị. Mưu sĩ và gian hùng là hai loại người mê nói dối như vũ nữ mê kể chuyện tình tưởng tượng của đời mình. Nhưng Trump, theo lời kể của cô cháu Dr. Mary Trump, trong Too Much and Never Enough: How My Family Created the World's Most Dangerous Man, cho biết, Trump biết nói dối từ đời thuở nào. Nghĩa là, sinh nhi chi tri, trước khi trở thành doanh nhân, trước khi đội mũ chính trị gia, ông đã là “Dối sĩ”. Và Dối sĩ đã đào tạo ra nhiều môn đồ, đông đảo. Rồi lạ lùng thay, gần một nửa cử tri ủng hộ dối sĩ. Dối ơi, dối đã thăng thiên. Lập nên đạo dối nhãn tiền Donald Trump.


2. Bệnh Dối Kinh Niên.

doi si 2
          (Ảnh: India Today.)
                                             
Gần đây, hai vụ nói dối điển hình trong cương lĩnh Trump và đảng Cộng Hòa của Trump, không phải nhóm đảng Cộng Hòa truyền thống.

Ứng cử viên phó tổng tống J.D.Vance đã lan truyền tin đồn người Haiti, những người nhập cư bất hợp pháp vào Hoa Kỳ, đang ăn thịt mèo và chó được nuôi làm thú cưng. Trump đã lặp lại tuyên bố này trong cuộc tranh luận với bà Harris. Lời nói dối đã bị phảm bác dữ dội. Không chỉ từ những người nhập cư bị xúc phạm mà ngay cả “Thống đốc Mike DeWine cho biết ông tin tưởng các quan chức thành phố Springfield khi họ nói rằng không có bằng chứng nào cho thấy người nhập cư Haiti bắt cóc và ăn thịt vật nuôi sau khi cựu Tổng thống Donald Trump lặp lại tin đồn sai sự thật về những hành vi như vậy xảy ra trong thành phố.”5 . Tuy vậy, Trump vẫn tiếp tục lặp lại lời nói dối ít nhất là ba lần, “Tuyên bố vô căn cứ này đã lan truyền trên mạng xã hội, với ứng cử viên phó tổng thống đảng Cộng hòa JD Vance quảng bá nó trên X. Bài đăng đã có hơn 11 triệu lượt xem.” 6

Và đúng như lời Khổng Tử nhắc nhở, nghe dối quen tai, tin là thật. Một phiên bản tuyên truyền ra đời. Bỏ phiếu cho Trump để bảo vệ chó mèo.

doi si 3
Khờ khạo thật. Phiên bản này vừa có tác dụng ngược lại, vừa chứng tỏ khả năng trí tuệ của nhóm cuồng Trump. Ngoài ra: “Không có vịt”. Vịt quay, vịt luộc, vịt nướng bán khắp nơi.

Một nói dối khác cũng khôi hài không kém. Tranh giành ảnh hưởng từ ngôi sao thượng thừa Taylor Swift, nhóm vận động bầu cử và nhóm cuồng Trump đã tạo ra những video giả, mục đích gây hiểu lầm cô ca sĩ có 283 triệu người hâm mộ, đã ủng hộ (endorse) Donald Trump. Để trả lời sự thật, ngay sau hôm tranh luận của Trump và Harris, Taylor Swift đã chính thức lên tiếng ủng hộ Harris với những lời lẽ phân tích thuyết phục.

Đúng rồi, các bạn đã biết tính khí của ông Trump, sau đôi ngày ngẫm nghĩ, chịu không nổi, ông đưa tin lên mạng Truth Social: “Tôi ghét Taylor Swift.” Câu nói trả đũa giống như em nhỏ khi giận dỗi hoặc của tình nhân vỡ mộng hẹn hò.

doi si 4
Jean Paul Sartre là một triết gia lớn, đã cho rằng, “Điều tồi tệ nhất khi bị nói dối là biết mình không xứng đáng với sự thật.” Nếu Sartre còn sống để nghe Trump nói, tôi nghĩ, Sartre sẽ xóa lời nói trên. Với Trump, sự thật là nói dối. Không có sự thật để xứng đáng hay không? Với Trump, dối là xứng đáng. 

Cuộc bầu cử sắp đến, ngoài những người đã biết rõ mình sẽ bầu phiếu cho ai, còn một số người khác đang bối rối, lẫn lộn, không biết chọn Trump hay Harris. Ngay cả Đức Giáo Hoàng cũng chỉ có thể nói, “Choose the lesser evil”. (Hãy chọn ứng cử viên nào ít ‘tính quỷ’ hơn). Những ai còn đang lưỡng lự, tôi xin hiến một kế, dựa theo lời của bậc đại nhân thánh thiện Pope Francis, “Hãy chọn ứng cử viên nào ít nói dối hơn.” Vì nói dối với ý định hại người là đầu dây mối nhợ dẫn đến mọi tội lỗi và tội ác.

“Mỗi lời nói dối nói ra đều mang nợ sự thật. Sớm hay muộn thì món nợ này cũng phải trả." Brad Feld nói. Và tôi tin chuyện này sẽ xảy ra. Donald Trump sẽ thua cuộc vì ông quá sức nói dối và tiếp tục nói dối.

Dối cho đến hết cuộc đời,  nằm sâu bóng tối dối Trời được chăng?
 
Ngu Yên
 
1 The Art of Lying, Theodor Schaarschmidt.
2 https://www.washingtonpost.com/politics/2021/01/24/trumps-false-or-misleading-claims-total-30573-over-four-years/
3 (Oxford Academic_ The Strange Case of Donald Trump: A Psychological Reckoning của Dan P. McAdams.)
 
5 10 WBNS, Columbus, Ohio.
6 (The New York Times, BBC News.)
  

In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối

Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.

Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.

Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.

Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.

Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.

Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.

Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.

Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.

Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.
Trang đầuTrang trước3456789Trang sauTrang cuối
VB Podcast



Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.