Người biểu tình đối đầu với cảnh sát bên trong trụ sở Quốc hội Mỹ hôm 6/1/21 (Ảnh: Business Insider)
Còn hai tuần nữa là đến ngày 20/1/2021. Theo Hiến Pháp qui định, đúng 12 giờ trưa đông bộ Hoa Kỳ hôm đó, quyền hành tổng thống sẽ được chuyển giao từ Tổng thống Donald Trump sang cho Tổng thống tân cử Joe Biden trong lễ tuyên thệ nhận chức trước tiền đình quốc hội.
Ông Biden đã được xem như thắng trong cuộc bầu cử 3/11, dù ban vận động của ông Trump đã có 60 vụ kiện từ tiểu bang lên đến Tối cao Pháp viện và kết quả không thay đổi, với Biden được 306 phiếu cử tri đoàn và 81 triệu phiếu phổ thông, trong khi Trump được 232 phiếu cử tri đoàn và 74 triệu phiếu phổ thông.
Cho tới nay ông Trump chưa thừa nhận kết quả. Trưa ngày 6/1 là thời điểm Quốc hội kiểm phiếu cử tri đoàn để chính thức chuẩn thuận và công bố kết quả thì ông Trump đã phát biểu trước một đám đông nhiều nghìn người ủng hộ tụ họp trước Bạch Ốc rằng ông sẽ không bao giờ công nhận kết quả, vì cuộc bầu cử vừa qua có nhiều gian lận.
Sau những lời phát biểu của Tổng thống Trump, đoàn biểu tình kéo đến điện Capitol, là trụ sở Quốc hội Mỹ, tràn vào chiếm đóng phòng họp khi lập pháp đang có thủ tục đếm phiếu cử tri đoàn.
Quốc hội đã phải ngưng họp khi người biểu tình vượt rào cản, qua mặt cảnh sát an ninh, đập cửa sổ và tràn vào và hơi cay được bắn ra, nhiều nhân viên an ninh đã rút súng để ngăn cản người biểu tình lấn tới để di tản và bảo vệ tính mạng cho các vị dân cử.
Một phụ nữ trong số người biểu tình đã bị bắn chết. Mấy người bị thương và hơn năm chục người bị bắt.
Hình ảnh trụ sở Quốc hội Mỹ bị bạo loạn đã được truyền đi trên toàn nước Mỹ. Thế giới đã chứng kiến những giờ phút xấu nhất của Hoa Kỳ khi nền dân chủ đang bị thử thách bởi Tổng thống Trump, một lãnh đạo quốc gia thường nói điều sai khuấy và chỉ quan tâm đến quyền lợi cá nhân, gia đình hơn là quyền lợi quốc gia.
Lệnh giới nghiêm từ 6 giờ chiều đến 6 giờ sáng đã được ban ra trong khu vực Thủ đô Washington. Hàng nghìn Vệ binh Quốc gia đã được đưa vào thủ đô và các lực lượng an ninh cảnh sát của tiểu bang Virginia cũng được đặt trong tình trang ứng chiến.
Đến 7 giờ tối, Quốc hội tái họp để tiếp tục kiểm phiếu cử tri đoàn, nghe những cáo buộc gian lận bầu cử từ một số dân cử, trước khi chính thức chuẩn thuận kết quả, có thể là trong ngày mai.
Tôi đã quan sát hơn chục lần bầu tổng thống Mỹ, từ chiến thắng vang dội của Ronald Reagan vào năm 1980 cho đến cuộc đếm phiếu căng thẳng năm 2000 giữa George W. Bush (con) và Al Gore.
Chưa bao giờ tình hình tổng tuyển cử tại Hoa Kỳ lại căng thẳng và kéo dài như sau bầu cử 3/11/2020 vừa qua.
Mỗi bốn năm, sau ngày bầu chọn tổng thống hai tháng thì việc kiểm phiếu cử tri đoàn và chính thức công bố kết quả chỉ là việc làm mang tính thủ tục của Quốc hội cho đúng hiến pháp. Chẳng có nhiều điều phải chú ý.
Năm nay, người thua cuộc là Tổng thống Trump nhất quyết không chịu chấp nhận kết quả. Với cách hành xử bất bình thường, khó có thể tiên đoán chuyện gì nữa sẽ xảy ra cho nước Mỹ trong hai tuần cuối nhiệm kỳ của ông.
Cờ vàng trong đoàn người biểu tình ở Thủ đô Washington hôm 6/1/21 (Screenshot từ CNN)
Xem truyền hình, trong đoàn người biểu tình ủng hộ Tổng thống Trump có nhiều cờ vàng ba sọc đỏ tung bay.
Cũng là người gốc Việt tôi hiểu đồng hương ủng hộ ông Trump vì những chính sách của Đảng Cộng hoà, vì ông chủ trương đối đầu với Trung Quốc, thay vì tiếp tục buôn bán trao đổi thương mại một cách bình thường như từ trước đến nay với một nước độc tài, đang lãnh đạo thế giới cộng sản còn lại trên thế giới.
Tâm lí chống Tầu trong lòng người Việt đã có từ nghìn năm. Nhưng nếu tin chỉ có Trump chống Tầu và hy vọng ông sẽ cứu dân Việt khỏi tham vọng bành trướng của Bắc Kinh là một niềm tin sai lầm.
Dân tộc Việt có thoát khỏi lệ thuộc Trung Quốc hay không thì tùy vào lãnh đạo và người dân Việt. Nếu người dân nổi lên đòi lãnh đạo Hà Nội đương thời thực hiện dân chủ tại Việt Nam, đó là cách hữu hiệu nhất để thoát khỏi lệ thuộc vào Trung Quốc, vì ý dân là ý trời.
Nhìn lại chính sách của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc qua nửa thể kỷ qua chúng ta thấy gì.
Đầu thập niên 1970 Tổng thống Richard Nixon mở cửa quan hệ với Trung Quốc và bỏ rơi đồng minh Việt Nam Cộng hoà cho cộng sản.
Các Tổng thống sau đó, từ Ronald Reagan, George H.W. Bush (cha), Bill Clinton cho đến George W. Bush (con) và Barack Obama đều đặt quan hệ với Trung Quốc làm trọng tâm.
Hoa Kỳ đã chuyển chính sách với Trung Quốc từ “containment” (ngăn chặn) sang “engagement” (giao ước) rồi phát triển trao đổi thương mại, kỹ thuật, văn hoá, giáo dục toàn diện trong 50 năm qua.
Thời Bush (cha), sau khi xảy ra thảm sát ở Thiên An Môn vào hè năm 1989 thì lãnh đạo Mỹ đã gửi ngay cố vấn an ninh quốc gia sang Bắc Kinh để trấn an Trung Quốc về quan hệ sẽ tiếp tục bền vững, dù Tổng thống Bush lúc đó đã cho phép sinh viên Trung Quốc đang du học nếu muốn ở lại Mỹ sẽ được cấp qui chế thường trú nhân.
Thời Bill Clinton, thập niên 1990 là giai đoạn các công ty Mỹ ào ạt chuyển sang Trung Quốc vì công nhân rẻ, gọi là “outsourcing”, để thế giới có nhiều mặt hàng tiêu dùng giá rẻ.
Các nước tư bản đã giúp Trung Quốc mạnh lên về kinh tế và sắp qua mặt Hoa Kỳ. Ngày nay Tập Cận Bình đang bành trướng mô hình kinh tế Trung Quốc ra thế giới và đang đe doạ nền móng dân chủ toàn cầu.
Tổng thống Trump đã đặt lại quan hệ giao thương không chỉ với Trung Quốc mà với tất cả các nước trên thế giới và Việt Nam cũng bị ảnh hưởng.
Nhưng qua cách lãnh đạo như một nhà độc tài trong bốn năm qua và không có chính sách hiệu nghiệm trong việc phòng chống dịch Covid-19 khiến 350 nghìn người Mỹ tử vong, đa số cử tri Mỹ đã không tín nhiệm ông thêm một nhiệm kỳ nữa.
Cách ông Trump phản ứng về kết quả bầu cử trong mấy ngày qua cho thấy ông là người thua cuộc cay đắng (sore loser), cùng lúc ông đã làm cho biểu tượng về nền dân chủ Hoa Kỳ bị hoen ố.
Còn hai tuần nữa là hết nhiệm kỳ, Tổng thống Trump rồi cũng sẽ phải ra đi, không biết như thế nào. Từ nay đến đó không ai có thể tiên đoán ông sẽ còn khuấy động chính trường Mỹ với những hành động gì nữa.
Ông Trump từ ngày tranh cử luôn đưa ra lập luận là nếu Đảng Dân chủ thắng sẽ có nguy cơ biến nước Mỹ thành xã hội chủ nghĩa, thành một nước với các chính sách cai trị kiểu như cộng sản. Nhiều người tin như thế.
Tôi tin là nước Mỹ sau bốn năm nhiều biến động dưới thời Tổng thống Trump rồi sẽ bình yên trở lại với Tổng thống Joe Biden.
Tôi đã sống qua tám đời tổng thống Mỹ, Cộng hoà cũng như Dân chủ. Những năm dưới sự lãnh đạo của tổng thống Dân chủ từ Jimmy Carter, Bill Clinton cho đến Barack Obama mà không hề thấy nước Mỹ có khuynh hướng xã hội chủ nghĩa với những giới hạn tự do như ở Việt Nam, Cuba hay Trung Quốc.
Tổng thống Joe Biden, với cả hai viện quốc hội cùng đảng, có sẽ thành công trong việc phục hồi lại nước Mỹ hay không? Người dân chờ đợi những chính sách mới của ông.
Chuyện gì thì bốn năm nữa cử tri sẽ lại quyết định.
Bài viết phản ánh quan điểm riêng của tác giả là một giảng viên đại học cộng đồng từ vùng Vịnh San Francisco, California.
© 2021 Buivanphu
Send comment
