Hôm nay,  

Nhân Quyền và Tam Quyền Phân Lập cho Việt Nam

13/09/201708:23:00(Xem: 8220)

Nhân Quyền và Tam Quyền Phân Lập cho Việt Nam


Nguyễn Quang

Nhà nước pháp quyền, nguyên ngữ từ tiếng Đức Rechtsstaat, được dịch sang nhiều thứ tiếng trong đó có tiếng Pháp État de droit, với Anh ngữ Rule of Law…hàm nghĩa một quốc gia dân chủ, văn minh, tôn trọng nhân quyền trong tinh thần thượng tôn pháp luật.

Khởi đi từ Quốc Hội Lập Hiến – Constitutionalism, như khát vọng của công dân qua Đại diện của mình hình thành nên Hiến Pháp thể hiện ý nguyện người dân để cùng nhau thực hiện hầu mang lại hạnh phúc cho Quốc gia Dân tộc.

Như vậy Hiến Pháp của một Nước không thể là sự ngã lòng về một tôn giáo nào đó hay khuynh hướng chính trị đảng phái nhưng từ cá nhân đến tương quan cộng đồng trong sự thể nghiệm hình thành những luật phổ quát để cùng  mưu cầu hạnh phúc.

Hiện nay người Việt Nam đang hiểu gì, nghĩ gì về Hiến Pháp của Việt Cộng? Hay với tên gọi Hiến Pháp Nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam?

Từ  nhà nước tự nhiên đến nhà nước có tổ chức, người Việt có truyền thống tôn trọng phép nước lệ làng qua câu nói dân gian ‘Phép Vua thua lệ làng’! Luật pháp không chỉ là những nguyên tắc thuộc phạm vi lý trí thuần túy nhưng còn là những quy luật mang tính đạo đức thuộc phạm vi thuần phong mỹ tục, người dân tôn trọng luật pháp vì tự thân nó bao hàm những giá trị đạo đức giữa người với Trời, với Tổ tiên, với Ông Bà Cha Mẹ cùng đồng bào!

Trong chiến tranh cũng như hòa bình dưới sự cai trị của cộng sản chỉ có mệnh lệnh bất thành văn, nghị quyết của đảng và nếu có cái gọi là luật chỉ là luật rừng của kẻ thống trị! Cụ thể khi nắm được chính quyền, việc đầu tiên của những người CSVN là đóng cửa trường Luật! Sai lầm tối hại này vào 1945 với một nửa miền Bắc và tái diễn lại khi họ chiếm cả miền Nam vào năm 1975!

Trong phát biểu mới nhất, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng còn có bí danh ‘Trọng lú’, đã phát biểu những ý tưởng về Tam quyền phân lập – những lời của ông như một thứ rác rưởi đi ngược dòng tiến bộ về lịch sử nhiều trăm năm đến nhiều ngàn năm, có thể cho đó là một sự “ngọng ngịu” về Tam quyền phân lập theo dòng lịch sử! Nguyên văn “Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất và là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến, lập pháp; các cơ quan nhà nước khác do Quốc hội lập ra, có trách nhiệm báo cáo công tác và chịu sự giám sát tối cao của Quốc hội. Nhà nước ta không tam quyền phân lập.”[1]

Mặc dù những người CS luôn đề cao Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất, nhưng thực tế chỉ là bù nhìn với toàn các nghị gật, cụ thể qua vụ cưỡng chế cướp tài sản đất đai ở Tiên Lãng - Hải Phòng, rồi Văn Giang – Hưng Yên và tại Vụ Bản – Nam Định…Không có một đại diện dân nào từ địa phương đến trung ương lên tiếng, đúng là những cơ quan tai ương của nhân dân!

Theo báo cáo của Chính phủ có đến 70% vụ khiếu kiện liên quan đến đất  đai, trong đó “nhiều nhất là khiếu nại việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế-xã hội ! Đặc biệt nghiêm trọng cho sự an nguy của người dân, đó là chính quyền đã dùng hàng ngàn công an cùng côn đồ trấn áp dân để chiếm đoạt đất đai không vì mục tiêu Quốc phòng nhưng để trao tay cho bọn tư bản lũng đọan! Chống tư bản đế quốc để rồi làm tay sai cho chúng sát hại nhân dân! Đúng là vòng nhân quả nhãn tiền!

Tình trạng dân oan tại Việt Nam ngày càng phình ra cùng tệ nạn tham nhũng vô phương cứu chữa khiến sự bất an trong dân, hậu quả dẫn đến bất ổn chính trị nghiêm trọng khởi đi từ sự vô hiệu hóa của cơ quan đại diện dân của những nhà độc tài: ưu thế của Quốc Hội trở thành xu thế bạc nhược, xu nịnh của những kẻ quen chịu luồn cúi! 

Hà tất không thể có Tòa Bảo Hiến để phán quyết việc thực thi những nguyên tắc hiến định!

- Đó là yếu tính nền tảng của Nhà nước pháp quyền nhưng đã hoàn toàn bị gạt bỏ dưới chế độ CS, mặc cho sự thao túng đảng trị!

Theo điều XVI của bản Tuyên ngôn Dân quyền và Nhân quyền công nhận rằng nguyên tắc phân quyền và tôn trọng nhân quyền làm cơ sở cho mọi hoạt động của nhà nước. 

Cụ thể, chính thể lập hiến – constitutionalism - không hề có và nếu có cũng chỉ là ‘công dân hạng hai’, không được tôn trọng dưới chế độ CS! 

Bài học lịch sử về sự hình thành của luật pháp Hoa Kỳ chú trọng đến sự phân quyền, ngăn chặn sự lạm quyền làm nổi bật quyền của lập pháp. Trong khi Việt Cộng chỉ sao chép lại những gì từ Liên Xô cũ một cách giáo điều nhắm vào đấu tranh giai cấp không ngoài cứu cánh tối thượng cho sự tồn tại của bè nhóm đảng trị giành đặc quyền cho tầng lớp mới lên nắm quyền với danh từ phổ biến ngày nay, chúng là bọn tư bản đỏ! Cụ thể qua điều 4 Hiến Pháp của Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa VN, nói lên tính độc tài toàn trị của những người CS khi nắm quyền!

Điều 4, sửa lần 3 vào năm 1992: “Đảng cộng sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác - Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội…..”

Cương lĩnh 2011 còn trơ trẽn rằng : Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, phù hợp với xu thế phát triển của lịch sử”! Trong khi Cộng sản Liên xô và Đông Âu tan rã từ 1990 và chủ nghĩa Mác Lê đã bị vứt vào sọt rác của lịch sử!

Tại Pháp, trong diễn văn ngày 8-1-1977, Tổng thống Valéry Giscard d´Estaing đã vinh danh Tòa Bảo Hiến - Conseil constitutionel, xem đây như một sự canh tân quan trọng nhất trong chế độ Đệ Ngũ Cộng hoà Pháp về việc xây dựng Nhà nước pháp quyền! 

Như vậy, hành pháp phải tuân thủ hiến định dưới sự giám sát của Tòa án đặc biệt: Tòa Bảo Hiến, điều này khiến vai trò của Tư Pháp nổi bật lên nhằm thực thi pháp luật một cách có hiệu quả.

Thật vậy, từ thể chế lập hiến hình thành nên nhà nước pháp định – État légal, đến sự thiết lập nhà nước pháp quyền.

Nguyên tắc Tam quyền phân lập ra đời vào năm 1748 qua tác phẩm De l´Esprit des Lois của Montesquieu với ý tưởng: Hiến Pháp là nền tảng của Quốc gia và chế độ Tam quyền phân lập là nguyên tắc điều hành đất nước.

-‘Vạn sự khởi đầu nan’, mặc dù có nhiều tranh cãi về quyền hạn của sự phân quyền giữa ba cơ quan Hành Pháp, Tư Pháp và Lập Pháp, nhưng quyết tâm của con người theo hướng cùng nhận ra nhau trong bộ mặt con người! Do đó từ ý niệm “Quốc gia là Trẫm”, câu nói thời danh của Vua Louis XIV. Cuộc cách mạng Pháp 1789 đã thay đổi tận gốc rễ qua Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền, theo Điều III của bản Tuyên ngôn: “Nguyên tắc chủ quyền thuộc về nhà nước, không một cơ quan hay một cá nhân nào có thể hành xử chủ quyền này mà không được minh thị uỷ quyền”. 

Dân biểu, Nghị sĩ thật sự là những Vị đại diện dân, nói lên tiếng nói khát vọng của các công dân, hà tất không phải là những nghị gật, trong các cuộc họp Quốc hội chỉ biết ‘ngủ gà ngủ gật’! 

Trong tác phẩm Khế Ước Xã Hội - Du Contrat social, J.J Rousseau, đã nêu lên nguyên tắc tối thượng của việc tôn trọng luật pháp, Quốc hội cơ quan làm ra luật pháp. Chính Điều VI cuả bản Tuyên ngôn cũng viết: “Quyền lực của người dân là bất khả phân.” 

Đặc biệt Napoléon đã thành lập Thượng Hội đồng Quốc gia - Conseil de l´État, vào năm 1799, nhằm kiểm soát các cơ quan vi phạm nhân quyền, nhưng hãy còn hạn chế! Dù vậy theo giòng thời gian, những nguyên tắc tổng quát về luật pháp - principles généraux du droit, đã mang tính phổ quát hơn! Nó bao gồm những thuộc tố như các công dân nhận biết về sự bình đẳng trước pháp luật, quyền tự do ngôn luận, nguyên tắc bất hồi tố của luật hành chánh.v.v…đã ngày càng góp phần triệt để trong việc điều hành Quốc gia. 

Toà Bảo hiến là cơ quan tối cao duy nhất có thẩm quyền cứu xét tính cách vi hiến của một đạo luật; tại Hoa Kỳ có Tối Cao Pháp Viện cũng như dưới chế độ Đệ Nhị Cộng Hòa thuộc miền Nam Việt Nam Tự Do trước đây, mỗi cá nhân đều có quyền khiếu tố trước Toà Bảo hiến, Tối Cao Pháp Viện! 

Theo Wikipedia “Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ (cũng được gọi là Tòa án Tối cao Hoa Kỳtiếng AnhSupreme Court of the United States, đôi khi viết tắt SCOTUS hay USSC) là toà án liên bang cao nhất tại Hoa Kỳ, có thẩm quyền tối hậu trong việc giải thích Hiến pháp Hoa Kỳ, và có tiếng nói quyết định trong các tranh tụng về luật liên bang, cùng với quyền tài phán chung thẩm (có quyền tuyên bố các đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ và của các Viện lập pháp tiểu bang, hoặc các hoạt động của nhánh hành pháp liên bang và tiểu bang là vi hiến).

Là định chế quyền lực cao nhất của nhánh tư pháp trong chính quyền Hoa Kỳ, Tối cao Pháp viện là tòa án duy nhất được thiết lập bởi Hiến pháp. Tất cả tòa án liên bang khác được thành lập bởi quốc hội. Thẩm phán tòa tối cao (hiện nay có chín người) được bổ nhiệm trọn đời bởi tổng thống và được phê chuẩn bởi Thượng viện. Một trong chín thẩm phán được chọn để trở nên Chủ tịch Pháp viện hay Chánh Án (Chief Justice).

Nay, nhân có lời tuyên bố của một Tổng bí thư trong số các bí thư, vua trong các vua Cộng sản Việt Nam, xin ghi lại những ý với nhận định như sau: 

- Hiện nay dưới sự cai trị của CSVN, đất nước này không có đa đảng, thực tại chỉ có đa phái, dấu chỉ về sự lụi tàn của chủ nghĩa Mác Lê Mao trên đất nước này trước khi dân tộc này được mở ra với thực thể đa nguyên! 

- Hiện tình nội bộ Trung Quốc đang sôi nổi với dư luận thay đổi sang đa nguyên, đa đảng, thật sự cũng chỉ là trò dân chủ mỵ dân để chuyển giao quyền lực, nhưng dấu ấn của Thiên An Môn vẫn còn đó, nghĩa là chắc chắn sẽ có một Trung Quốc dân chủ phổ quát khác hôm nay, nhưng hiện tại những hành động của Tàu cộng đang hành xử, theo Machiavel “Muốn ổn định bên trong phải biết tạo kẻ thù bên ngoài để đoàn kết nội bộ…”, “Muốn hòa bình phải biết tạo chiến tranh…” Những bài báo hiếu chiến trên tờ Thời Báo Hoàn Cầu, chính các luận điểm cường điệu đầy thô bạo nói lên nội tình Trung Quốc: Vô cùng suy yếu từ bên trong, do những mâu thuẫn nội tại như lời Tập Cận Bình “Đảng Cộng Sản Trung Quốc là nơi tập trung mọi thối nát.” Lời nói không phải để xây dựng một Trung Quốc hùng cường, nhưng để triệt hạ nhau trong nội bộ đảng CS Trung Quốc!

- Và điều quan trọng, cũng chính trên tờ Hoàn Cầu Thời Báo, bản tiếng Anh, tức Global Times, một nhánh của Nhân dân Nhật báo, thì có đến 63% người dân Trung Quốc bày tỏ mong muốn áp dụng một “thể chế dân chủ theo kiểu phương Tây”.

- Sự khốn nạn cho Việt Nam là cứ lẽo đẽo theo sau Trung Quốc! Và cũng sẽ rất nguy hiểm nếu đi trước nhiều bước! Cho nên người Việt trong và ngoài nước phải thật bình tĩnh, vận dụng Chữ Thời, cùng nhau có những giải pháp vì dân tộc, trên nền tảng về ngôn ngữ tiếng Việt để nắm vững truyền thống độc lập, bất khuất không cam làm nô lệ của người Việt  - quá khứ dùng chữ Nôm và quyết không dùng chữ Hán, tiến đến khi có cơ hội thuận tiện độc lập hoàn toàn qua sự hình thành chữ Quốc ngữ! Điều này các nhà ngữ học Việt Nam cũng như Phương Tây đã có những công trình nghiên cứu xác tín! Bước tiến nền tảng để tránh hỗn loạn và đổ máu nhất là với gia đình của những đảng viên Cộng sản! -Đó là tiến đến bầu cử tự do công bằng để mọi công dân được chọn lựa những người tài đức qua lá phiếu của mình! 

-Ý thức hệ Cộng sản đã biến người dân thành Vô Cảm, lòng trắc ẩn giữa con người hầu như biến mất, thanh niên Việt Nam hiện nay là một điển hình về chứng này qua những vụ giết người trên khắp các tỉnh thành Việt Nam là một bằng chứng! Trong khi nhân loại đang tiến về phía trước: Thế giới ngày nay là một mái nhà chung!

-Trung Quốc đã chuẩn bị thật kỹ về hậu duệ để kế tục lãnh đạo quốc gia trong thời đại tân thời cho dù chỉ là thứ mỵ dân chủ, ngụy đa nguyên! Song xưa nay vốn nhân định không bằng thiên định! Nhìn về Việt Nam hiện đang là một khoảng trống quyền lực khi CS không còn nữa! Việc hợp thức hóa việc ‘tốt nghiệp Đại học Cảnh sát tương đương ngang bằng Cử nhân Luật’, đây là một bước tiến quan trọng để chuẩn bị công ăn việc làm cho ngành cảnh sát khi chế độ toàn trị phải giải giới! Nhưng phải chuyển đồng bộ chứ không phải chỉ vài ngành như trước sự vội vã chạy lánh nạn ào ạt ra nước ngoài của thân nhân các viên chức trung ương đảng CSVN! Hay quá vội vàng, hấp tấp trong sự chuyển quyền với con cái của Nguyễn Tấn Dũng, Nông Đức Mạnh và gần nhất với cô con gái của Tô Huy Rứa, chỉ mới 24 tuổi mà đảm trách những công việc quản trị kinh doanh thuộc tầm cỡ quốc gia, rồi bỏ chạy! Toàn cảnh công việc điều hành đất nước đang thật hỗn loạn!   

Một thời những kẻ trường làng lên làm lãnh đạo sẽ không còn nữa! Trình độ quá yếu kém ‘cái gì tôi cũng có nhưng không có cái thực của chính mình’! Một rừng luật nhưng chỉ là luật rừng!

-Không có một ngành Tư pháp độc lập với Hành pháp!

-Không có cơ quan Lập pháp, chỉ có Quốc hội bù nhìn!

-Không có Tối Cao Pháp Viện! Tất cả thẩm phán và công tố đều theo lệnh của đảng!

-Tuyệt đối không có Đệ Tứ Quyền, đó là Quyền tự do báo chí! 

Đường Lối Mới về Nhân Quyền:

- Độc lập nhưng Liên lập! Thành lập các Hội Đồng Nhân Quyền Quốc gia từ địa phương đến trung ương dưới sự hỗ trợ của Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hợp Quốc để giám sát và thực thi nhân quyền cũng như tổ chức một cách hòa bình, trật tự trong việc bầu chọn những người tài đức ra ứng cử ngõ hầu thành lập chính quyền từ địa phương đến trung ương.

- Hỡi những người Cộng sản đừng sợ hãi! Đường Lối Mới về Nhân Quyền ra đời chính là để bảo vệ Công dân Việt Nam trong đó có các bạn! Nhất là bảo vệ, gìn giữ toàn vẹn non sông gấm vóc mà Tổ Tiên chúng ta gây dựng nên hình chữ S cùng Biển Đông hôm nay!

- Nhân quyền Việt Nam đang là một con số Không! Khi một nửa non sông – miền Bắc Việt Nam dưới sự cai trị của CS đã biến con người thành ngụy tín, vong thân! Và miền Nam bị Đồng Minh bỏ rơi, nhân quyền không còn nữa khi cả nước biến thành các trại tập trung dưới sự cai trị của Cộng sản!

- Chúng ta không thể kêu gọi kẻ bạo ngược để xây dựng một Quốc gia trong giấc mơ Nhân Quyền được tôn trọng! Chúng ta kêu gọi Hoa Kỳ cùng các nước Phương Tây vì Lương Tâm hãy hết lòng cộng tác cùng Cao Ủy Nhân Quyền Liên Hợp Quốc để giúp Việt Nam xây dựng một Nhà Nước Tam Quyền Phân Lập thật sự tôn trọng nhân phẩm con người như những gì đã nêu trong Tuyên Ngôn Quốc Tế Nhân Quyền 1948. 

Chú thích:

[1] Diễn văn khai mạc Hội nghị lần thứ 5, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI họp tại Hà Nội từ 07 đến 15/05/2012.

Nguyễn Quang

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Năm 1895, Alfred Nobel – nhà khoa học bị ám ảnh bởi cái giá mà nhân loại phải trả từ phát minh của mình – đã để lại di chúc năm 1895 rằng tài sản của ông sẽ dùng để tài trợ các giải thưởng “mang lại lợi ích lớn nhất cho nhân loại.” Đối với Nobel Hòa Bình, ông có phần đặc biệt: giải thưởng này sẽ được trao cho người đã “có nhiều hành động hoặc nỗ lực mang đến sự đoàn kết, hòa bình giữa các quốc gia, bãi bỏ hoặc giảm bớt quân đội thường trực, tổ chức và thúc đẩy các hội nghị hòa bình.” Sứ mệnh chọn lựa được giao cho Quốc Hội Na Uy, có lẽ vì ông tin rằng Na Uy – khi đó còn nhỏ bé và trung lập – sẽ ít bị cám dỗ bởi chính trị quyền lực.
Trung Hoa ngày nay như kinh thành giữa sa mạc, vẻ yên ổn bên ngoài chỉ là lớp sơn son thếp vàng phủ lên nền đá đã rạn. Thế giới đứng ngoài quan sát, vừa lo nó sụp, vừa biết nó trụ lại nhờ ảo ảnh quyền lực và niềm tin vay mượn. Dưới lớp hào nhoáng của “Giấc mộng Trung Hoa” là một cơ đồ quyền lực đang già nua trong chính tuổi trẻ của mình. Bởi sức mạnh của nó không khởi từ niềm tin, mà từ nỗi sợ — và nỗi sợ, tự thuở khai triều lập quốc, chưa bao giờ là nền tảng lâu bền.
Ngày 8 tháng 10 năm 2025, tại tòa án liên bang ở Alexandria, bang Virginia, cựu Giám đốc Cơ quan Điều tra Liên bang (FBI) James Comey không nhận tội đối với hai cáo buộc hình sự. Cáo trạng nêu rằng vào tháng 9 năm 2020, Comey đã nói dối Quốc Hội khi vẫn giữ nguyên lời khai trong buổi điều trần trước đó rằng ông không hề cho phép để lộ thông tin về cuộc điều tra của FBI liên quan đến Hillary Clinton. Theo nhiều bình luận gia pháp lý, từ cánh tả đến cánh hữu, việc truy tố Comey chủ yếu chỉ là do chính phủ liên bang đang cố tình nhắm vào kẻ mà Tổng thống “thấy không vừa mắt.” Comey là người đứng đầu cuộc điều tra nghi án Nga can thiệp bầu cử tổng thống 2016 và bị Trump lột chức vào năm 2017.
Sau sáu ngày đột ngột “bặt tiếng,” chương trình Jimmy Kimmel Live, của MC kiêm diễn viên hài và nhà biên kịch nổi tiếng, đã trở lại với khán thính giả vào tối 23/9/2025. Sự trở lại này, chỉ vỏn vẹn sau gần một tuần bị đình chỉ, không chỉ là tin vui với những người yêu tiếng cười đêm khuya của truyền hình Mỹ, mà còn là một hồi chuông cảnh tỉnh, kéo theo những bàn luận trái chiều, chạm đến cốt lõi của tự do ngôn luận, một trong những quyền thiêng liêng nhất trong thể chế dân chủ.
Texas, mùa thu 2025 – trên khuôn viên đại học giữa vùng đất vốn tự hào là “trái tim bảo thủ của nước Mỹ”, thay vì nghe tiếng lá thu rơi, người ta lại nghe tiếng giày đinh vang vọng, bước chân của bóng ma McCarthyism quay về - phiên bản thế kỷ 21 - trở lại giảng đường với tốc độ và sự kinh dị của thời đại kỹ thuật số. Ngày 9 tháng 9, trên bục giảng của trường Texas A&M University, giáo sư Melissa McCoul trong giờ văn học thiếu nhi, dùng hình một con kỳ lân tím để nói với sinh viên rằng bản sắc con người không chỉ có hai nửa nam–nữ. Một sinh viên giơ tay hỏi: “Điều này có hợp pháp không?” và viện dẫn sắc lệnh mà Tổng thống Donald Trump ký hồi tháng Giêng, tuyên bố chỉ có hai giới tính sinh học. Bà McCoul đáp bằng lý lẽ, không viện dẫn chính trị. Nhưng một chiếc điện thoại trong lớp đã ngầm quay lại hình ảnh. Và chỉ ít lâu sau, cả nước đều xem đoạn clip ấy – không phải để học, mà để phán xét.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi thể chế, phương Tây và Việt Nam đang phải đối diện trước những thách thức nghiêm trọng về cải cách chính sách để cho phù hợp với nhu cầu của thời đại mới, nhất là vai trò của pháp luật. Pháp luật là nền tảng thiết yếu cho sự vận hành ổn định và công bằng của xã hội. Là hệ thống quy phạm điều chỉnh hành vi con người, pháp luật không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân và tập thể mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững. Trong xã hội hiện đại, vai trò của pháp luật được thể hiện rõ nét qua các lĩnh vực như bảo vệ an ninh quốc phòng, duy trì trật tự xã hội, bảo đảm quyền tự do cá nhân, phát triển phúc lợi xã hội, và thúc đẩy tinh thần hợp tác cũng như hội nhập.
Ngày 30 tháng 9 năm 2025, tại căn cứ Thủy Quân Lục Chiến ở Quantico, Virginia, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bước lên sân khấu trước hàng trăm tướng và đô đốc được triệu tập từ khắp nơi trên thế giới. Ông tuyên bố sẽ “cải tổ văn hóa quân đội” bằng mười chỉ thị mới, nhằm quét sạch cái mà ông gọi là “rác rưởi thức tỉnh” và khôi phục “tinh thần chiến binh”. Cụm từ ấy – nửa ca tụng bạo lực, nửa tán dương cơ bắp – nay đã trở thành thương hiệu chính trị của Hegseth. Trong cuốn Cuộc Chiến Chống Lại Những Chiến Binh (2024), ông cho rằng việc phụ nữ được đưa vào các vai trò chiến đấu đã “làm cạn kiệt” tinh thần này, khiến quân đội Hoa Kỳ “ít sát thương hơn.” Nghe qua, người ta tưởng quân đội chỉ tồn tại để đong máu đếm xác.
Ông bà xưa đã nói, nắm thì “nắm kẻ có tóc ai nắm kẻ trọc đầu.” Cách nói dân gian này rất cụ thể và dễ hình dung, người có tóc thì dễ bị nắm, bị túm, còn người trọc đầu thì không thể nắm được. Mang câu nói này vào chính trường Mỹ hiện tại, quả là khôi hài, nhưng không kém màu bi kịch. Nó phản ánh một sự thật trần trụi và không thể tránh khỏi: Quyền lực, chính sách, sắc lệnh hành pháp, các cuộc chiến pháp lý và ‘tuổi thọ’ chính trị của người đứng đầu nhánh hành pháp đang phụ thuộc vào sự phục tùng của các nhà lãnh đạo và những tài phiệt. Họ là ai? Họ là một mạng lưới của các quan chức, nhà lập pháp, giám đốc điều hành truyền thông, nhà tài trợ…, những người đã chọn chọ họ một thế đứng, xuôi theo những gì tổng thống muốn.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đang đánh một đòn nguy hiểm: huy động các văn phòng công tố đi điều tra mạng lưới từ thiện Open Society Foundations của gia đình Soros, một quỹ từ thiện quốc tế, nổi tiếng với việc tài trợ cho các dự án dân chủ, giáo dục và nhân quyền trên khắp thế giới. Danh sách cáo buộc nghe cứ như “vật lạ”: từ đốt phá đến tài trợ khủng bố. Open Society Foundations lập tức phản đối, khẳng định mình hoạt động hợp pháp, và nhắc lại điều mà bất cứ người tỉnh táo nào cũng hiểu: khi chính quyền có thể tùy tiện lấy một nhóm dân sự làm vật tế, thì quyền của mọi nhóm khác cũng chẳng còn gì bảo đảm.
Trong nhiều thập niên qua, giải pháp hai nhà nước luôn được xem là phương án khả thi nhằm mang lại hòa bình cho khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, tiến trình này vẫn chưa đạt được kết quả cụ thể. Gần đây, cuộc tranh luận về việc công nhận nhà nước Palestine đang có những chuyển biến mới khi Pháp và Ả Rập Xê Út tổ chức một hội nghị quốc tế tại New York, ngay trước thềm Đại hội thường niên của Liên Hiệp Quốc.


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.