Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Nguyễn Xuân Ôn

05/08/201600:01:00(Xem: 6718)
NGUYỄN XUÂN ÔN
(1830 - 1889)
 
     Nguyễn Xuân Ôn, hiệu Ngọc Đường, quê huyện Diễn Châu, Nghệ An. Tài học sâu rộng, cha mẹ mất sớm, nhà nghèo nên ông phải rời quê kiếm sống. Ông đi ở đợ cho một nhà giàu, nhà này có mời một thầy đồ danh tiếng dạy người con học. 
 
    Có một hôm, cậu học trò không làm bài được, ông chỉ giúp. Khi thầy về xem bài thấy hay tuyệt. Hỏi ra mới biết người đã chỉ bài là người ở đợ trong nhà. Thầy đồ đến cúi đầu chào người ở đợ. Gia chủ ngạc nhiên, thầy giải thích: Đây là “Thạch trung ẩn ngọc” (Ngọc nằm trong đá); tài học người này gấp mười tôi, tôi đoan chắc vị này sẽ là một vị đại khoa; xin ông bà cứ giao việc dạy dỗ cậu nhà cho quý nhân đây. 
       
       Năm 1864 (34 tuổi), ông đi thi đỗ Tú Tài. Năm 1871, đỗ Tiến sĩ (cùng khoa Nguyễn Khuyến) được bổ làm tri phủ Quảng Ninh thuộc tỉnh Quảng Bình, sau về triều giữ chức Ngự sử.       Ông thấy nhiều kẻ chủ hoà, hàng giặc nên cảm khái:
 
Thành trì phó mặc mấy thằng Tây
Thế cũng cân đai mũ với giày
Một nước cơ đồ tan nát vậy
Muôn dân đồ thán xót xa thay!
Những phường trở đậu ngồi trơ mắt
Một lũ can thành đứng chắp tay
Cơm nặng áo dày thì cũng thế!
Phong trần rửa mãi biết sao đây!
  
     Ông từ quan, khởi nghĩa chống Pháp vào năm 1883-1885, ông có các nhân tài hỗ trợ: Đề Kiều, Đốc Nhạn... Cuộc kháng chiến đánh Pháp nhiều trận, giặc bị bại liên tiếp. Ngày 25-7-1887, ông bị bệnh nên chúng bắt được đem giam, sau quản thúc ở Huế. 
 
     Ông mất năm 1889, hưởng thọ 69 tuổi. 
     Các sáng tác của ông: Ngọc Đường thi tập, Ngọc Đường văn tập...
 
Cảm phục: Nguyễn Xuân Ôn
  
Nguyễn Xuân Ôn, tuổi trẻ cơ hàn!
Đất nước điêu linh, luống xốn xang!
Đánh đuổi ngoại xâm, gìn giữ nước 
Nấu nung tiết nghĩa, giữ giang san!  
 
Nguyễn Lộc Yên   

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)


Kính chào quý vị,

Tôi là Derek Trần, dân biểu đại diện Địa Hạt 45, và thật là một vinh dự lớn lao khi được đứng nơi đây hôm nay, giữa những tiếng nói, những câu chuyện, và những tâm hồn đã góp phần tạo nên diện mạo văn học của cộng đồng người Mỹ gốc Việt trong suốt một phần tư thế kỷ qua.
Hai mươi lăm năm! Một cột mốc bạc! Một cột mốc không chỉ đánh dấu thời gian trôi qua, mà còn ghi nhận sức bền bỉ của một giấc mơ. Hôm nay, chúng ta kỷ niệm 25 năm Giải Viết Về Nước Mỹ của nhật báo Việt Báo.

Khi những người sáng lập giải thưởng này lần đầu tiên ngồi lại bàn thảo, họ đã hiểu một điều rất căn bản rằng: Kinh nghiệm tỵ nạn, hành trình nhập cư, những phức tạp, gian nan, và sự thành công mỹ mãn trong hành trình trở thành người Mỹ gốc Việt – tất cả cần được ghi lại. Một hành trình ý nghĩa không những cần nhân chứng, mà cần cả những người viết để ghi nhận và bảo tồn. Họ không chỉ tạo ra một cuộc thi; họ đã và đang xây dựng một kho lưu trữ. Họ thắp lên một ngọn hải đăng cho thế hệ sau để chuyển hóa tổn thương thành chứng tích, sự im lặng thành lời ca, và cuộc sống lưu vong thành sự hội nhập.

Trong những ngày đầu ấy, văn học Hoa Kỳ thường chưa phản ánh đầy đủ sự phong phú và đa dạng về kinh nghiệm của chúng ta. Giải thưởng Viết Về Nước Mỹ thực sự đã lấp đầy khoảng trống đó bằng sự ghi nhận và khích lệ vô số tác giả, những người đã cầm bút và cùng viết nên một thông điệp mạnh mẽ: “Chúng ta đang hiện diện nơi đây. Trải nghiệm của chúng ta là quan trọng. Và nước Mỹ của chúng ta là thế đó.”


Suốt 25 năm qua, giải thưởng này không chỉ vinh danh tài năng mà dựng nên một cộng đồng và tạo thành một truyền thống.
Những cây bút được tôn vinh hôm nay không chỉ mô tả nước Mỹ; họ định nghĩa nó. Họ mở rộng giới hạn của nước Mỹ, làm phong phú văn hóa của nước Mỹ, và khắc sâu tâm hồn của nước Mỹ. Qua đôi mắt họ, chúng ta nhìn thấy một nước Mỹ tinh tế hơn, nhân ái hơn, và sau cùng, chân thật hơn.

Xin được nhắn gửi đến các tác giả góp mặt từ bao thế hệ để chia sẻ tấm chân tình trên các bài viết, chúng tôi trân trọng cảm ơn sự can đảm của quý vị. Can đảm không chỉ là vượt qua biến cố của lịch sử; can đảm còn là việc ngồi trước trang giấy trắng, đối diện với chính mình, lục lọi ký ức đau thương sâu đậm, và gửi tặng trải nghiệm đó đến tha nhân. Quý vị là những người gìn giữ ký ức tập thể và là những người dẫn đường cho tương lai văn hóa Việt tại Hoa Kỳ.

Với Việt Báo: Xin trân trọng cảm ơn tầm nhìn, tâm huyết, và sự duy trì bền bỉ giải thưởng này suốt một phần tư thế kỷ.
Khi hướng đến 25 năm tới, chúng ta hãy tiếp tục khích lệ thế hệ kế tiếp—những blogger, thi sĩ, tiểu thuyết gia, nhà phê bình, nhà văn trẻ—để họ tìm thấy tiếng nói của chính mình và kể lại sự thật của họ, dù đó là thử thách hay niềm vui. Bởi văn chương không phải là một thứ xa xỉ; đó là sự cần thiết. Đó là cách chúng ta chữa lành, cách chúng ta ghi nhớ, và là cách chúng ta tìm thấy nơi chốn của mình một cách trọn vẹn.

Xin cảm ơn quý vị.

NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.